Skip to main content

Full text of "Joh. Helfrici Jungken M.L. Chymia experimentalis curiosa, sive Medicus praesenti seculo accommodandus per veram philosophiam spagiricam. Rerum naturalium veris fundamentis exornandus, & faciliori omnis generis morbos curandi methodo illustrandus continet medicaminum essentialia fabricandi fundamina .."

See other formats 


Digitized  by  Google 


Digitized  by  Google 


Digitized  by  Google 


J O H.  N r l T r ; , I J « Nv,  'v  t’  N M.  L; 


CHYMIA 


EXPERIMEN-  _ 

TALIS  Wpf 

CVRIOSA. 

SIVE  » 

MEDICUS  PRAESENTI 


SE CULO  ACCOMMO- 

DANDUS 


per 


VERAM  PHILOSOPHIAM  SPAGIR1CAM.  . 

Rerum  naturalium  veris  Fundamentis  ex~ 

ornandus,  &c  faciliori  omnis  generis  morbos 

. curandi  methodo  illuftrandus 

continet  , 

MEDICAMINUM  ESSENTIALIA 

Fabricandi  fundamina,  fcitu  admodum  necofa- 

uct  Prafticis  cecentiorum  principiis 

vel  inftrurndisltimuli  loco  pOM  A 

confcripta.  <$IQ 

QVO  VIRORVM  CLARISSIMORVA 

HELJttONTIS  , SYLVII,  TACKENII, 

VOLCKAMERI  ETT  MULLE  IU, 
LUDOVIGI  VIDSLII, 

Aliorum^  confcientioforum  Medicorum  duttu  ipjam  Medi 1 

caminum  generosorum  fabricationemjibi  commendatam  habeant * 
ut  veri  fiantHippocratii  Tilii,&>proximo  fuo  Meliori  cum 
. . confcientia  in/erviant. 

Editio  poftrema  cum  Indicibus  & priot  pi 

FR ANCO FV R 7 ~ " ~ 

Apud  HERMANN  UM  i SANDE, 

Typis  BALT.  CHRISTOPHdRI  tfUSTII,  Jun.  ^ 
M DC  LXXXIV. 


Digitized  by  Google 


4*  M K I 


Digitized  by  Google 


SERENISSIMO 

CELSISSl  M O QUE 

^ PRINCIPI 


AC 

i 

OMINO  , DOMINO 


AROLO  I. 


I IASSI/1'  LANDGRA- 

VIO,  PRINCIPI  HERSFEL- 
DI JE  , COMITI  CATTIMELl- 
BOCI,  DECIA: , ZIEGENH AlNiE, 
NIDDiE,  &c.  SCHAUM- 
BU,RGl,&c. 


PRINCIPI  AC  DOMINO  CMEO 
CLEMENTIS  SIMO. 

)o(  x Scrc- 


Digitized  by  Google 


«•$  ( o)  ^ 

SERENISSI ME  PRINCEPS  , CL£- 
MENTES  SIME  DOMINE. 

RimitiasDco  facras , poft  Judaeos, 
iapientifliini  etiam  Gentiles  cre- 
diderunt : His  quippe  debitam 
gratitudinem,  devotionem  ac  hu- 
militatem illis  offerri,  & exhiberi,  non  male 
arbitrabantur  M anet  hodieque  inter  Chri- 
ftianos  ea,  non  fine  ratione,  recepta  confue- 
tudo,  quanoftris  etiam  Diis  Tutelaribus  pri- 
mitias noftras,veluti  sratitudims  ac  fubmiffae 

* O ^ • % 

devotionis  tefferas,  pie  confecramus.  r Non 
alienus  fum  ab  eo  moreSeteniff.  Princeps, 
& dum  Ghymicas  meorum  ftudiorum  pri- 
mitias in  lucem  emitto,  non  potui  eas  ulli  alii 
devovere,  quam  Sereniffimo  Nomini  Tuo, 
fub  cujus  Aufpiciis,&:  in  cujus  fundo  eas  olim 
plantatas  &:  natas  grato  animo  recordor. 
Quicquid  poflident  boni  iubditi,  illud  omne, 
jure  meritoque,  piis  Principibus,  veluti Diis 
Tutelaribus  ccelitus  concelfis,in  gratam  fe- 
liciflimi  Regiminis  memoriam  humili  devo- 
tione adferibunt:  Unde  nec  debui  has  eXpe- 
rimentaies  rerum  Chymicarum  operationes 
ulli  alii  confecrare>quam  SerenitatiT uae  quae 
ficuti  Deum  T.  O.  M.  fic  etiam  admiranda  il- 
lius Architcdi  documenta  acfpeciminain  na- 
tura 


Digitized  t !y  Google 


( o ) $«* 

tura  pie  veneratur.  Fecerunt  hoc  omni  aevo 
pii  Reges  &:  Principes , qui  fljiipendas  rerum 
naturalium  praeparationes , iu  iisque  optimi 
Conditoris  lapientia  ac  potentiam , inde  vel- 
uti  ad  oculu  coram  apparentem,  obftupuere. 

Ex  eorum  etiam  numero  olim  fuerunt  Avi 
Tui  SerenilhmePrinceps,quivacuum,a  pub- 
licis negotiis  &:  curis  regnandi  otium  nulli  rei 
honeftius  impendi  polle  crediderunt,  quam 
admirandis  hilce  fpeculationibus , &c  rerum 
naturalium  operofeanalyfi,  ex  qua  non  folum- 
pulcherrimae  &:  lalutares  obfervationes , fed 
praeprimis  etiam  fupremi  Numinis  llupenda 
inhoc  orbe  ceconomia  illuftribus  documen- 
tis clarillime  elucelcit. 

Nec  alienus  es  ab  inftituto  Majorum  Tuo- 
rum SerenilT.Princeps, quorum  ficuti  veltigi- 
islaudatilTimo  ad  memoriam  pofleritatis  ex- 
emplo gloriole  inliftis  ,llc  etiam  amoenillimi 
hujus  Studii  voluptatemViris  Principibus  di- 
gna non  omnino  tibi  rejicienda  elTe  arbitraris, 

H x caufae  funt,cur  T ibi,Sercnil$me  Prin- 
ceps, Clementilhme  Domine,  hanc  Chymi- 
am  experimentalem,V eluti  Studiorum  meo- 
rum primitias,  ad  conteftandam  humillimam 
meam  oblervantiam  confecrare  ac  dedicare 
aufus  fuerim. 

Nullus  mihi  alius  fcopus  eft,  ScrenilTime 

)o(  3 Prin- 


Digitized  by  Google 


(o)  $6» 

ceps,nifiut  Tibi  & Patriae  humillima  mea  ob- 
sequia , ea  qua  par  eft  lubje&ione , fuppliciter 
velim  conteftari. Hac  lege  nalcitur  bonus  fub- 
ditus , ut  Deo  praecipue,  deinde  ejus  Vicario 
juftiflimo , & clementiflimo  Principi  venera- 
bundus aflurgat. 

Bona  ingenia  non  raro  latent  in  oblcuro, 
quae  favoreMagnorumPrincipum  faepe  emer- 
gunt, & utilem  interdum  operam  pneftantaf- 
fli&is.  Hoc  unum  humillimadevotione  rogo 
atq;  obteftor,  ut  hoc  meum  exiguum , magnae 
tamen  oblervantiae  monumentum  , benigna 
fronteaccipere,&  Tibi  meas  Mulas  commen- 
datas efte  patiaris. 

Principibus  placuille  Viris  non  ultima  laus 
eft. 

DeusTeSereniftime  Princeps,  falvum  & 
incolumem  diutilfimcfolpitat,&a<ftionesTu- 
as  ac  Confilia  omnia  ita  regat  ac  dirigat,  ut 
cumampliftimo  Familiae  Sereniflima:  incre- 
mento prolperrimos  lemper  lortiantur  fuc- 
ceflus.  Quod ficut ardentibus  fufpinis  exani- 
mo opto,  licme,&paratiirimameafervitiaSc- 
renitati  Tuae  humillime  confecro;  manfurus 
Serenitatis  Tua 
Dabam  Francofurti 

1684.  Humillimus 

fubjefti/fimus 

Servus 

Joh.  Hhlpricus  Juncxen, 
M.  L.  Marpurgo  HaiTus. 

Can- 

t 


Digitized  by  Googlc 


‘ (o)  *•» 


Candide  ac  benevole  Le£tor. 


Hymiam  praflantiffimam  ac  pracipuam  fere 
/raSPI  Medicina partem  ejfe , ac  indivulfo  nexu  illi 
conjungendam , omnes  mecum quibus 
de  meltoreluto finxit  precor  dia  Titan, 
absque  omni  contradictionis ftudto  tacite  agnofcunt.Sed 
idem  Fatum  quod  nobtlt (fimos  (fi  pretiofijfimas  res pre- 
ptit.hoc  etiam  divinam  Chymiam  tam fj»Jfia  caligine  in- 
volvit , ut  haud  fecus  ac  Pallas  Minerva  apud  Home- 
rum, fub denfa nube delitefcat,(fi  non  nifiabus  quos  be- 
nignior lupit  er  amavit, videatur.  Sicut  metalla  qua 
tanto  de  fi  der  io  m >rt  altum  expetit  avaritia,  (fi  [aera fa- 
mes, infecretiffimis  terre  vifcenbus  occultantur, £$  non 
nififummo  labore  ac  fiudto  eruuntur;  ita  pariter  Chy- 
mia,  qua  perfcEtiJfimam  ex  omnibus  rebus  quaji  vim  (fi' 
ejfentiam  extrahit , tantis  tenebris  premitur , (fi  tanta 
cura  acjolicitudme  ex  penitijfimis  rerum  natur  altis  in- 
tt fimis  eruenda  ejl,  ut  continua  laboris  magnitudo  huic 
fiudto  noElediefy  impendenda,  pleros^  Medicina  Can- 
didatos abfterreat.aliis  quidem, qui  in  eo  negotio  nobilio- 
res progrejfus  (fi  tllufiriajpecimtna  fecerunt , myfieria 
artis  fua  plusquamfilentio  Pythagorico  ex  invidia  pofie- 
ritatis  penitus  occultantibus;  alus  autem  qui  liberalior  et 
(fi gener ofioret  videri  volunt,  fecrettora  Chymia  fua  do- 
cumenta tam  obfcur is  nomini  tu,  & veluti  dgnimafi  in- 
volventibus,ut  ad  ea  explanatius  intelligenda  non  Oedi- 
po,fed divina  prorfus  animi fagaettatequa  in  hominem 
non  cadit, opus  ejfe  videatur.  Hinc  multi  quidem  hatte- 
nus  optarunt  cafiiffimam  illam  Penelopen  remoto  velo 

)o(  4 ' nudam 

! o 


Digitized  by  Googlc 


nudam  complefti  <*r  exo (culari , (ed  illa  elifts  ar  eludi  \.  ro. 
torum  fuorum  dtjiderth  , foliae  uni fuotd^tlubjle) 
nitar.  I.oquar  prefftu : dudrm  optarunt  cur  tofi  rerum 
•natu'':  '"w  <fA*matores,  ut  t hymia  difcuffd  qua  latebat 
n v'  f pukhritudine  confpicua  prodiret  in  lu- 

, . .<ty!e  >*  ac  apertam  cupidis  amplexantium  u/ 

Ilis  ultro  *n  e trer,  ‘ed  iliayveluti  altera  Daphne  , itAc 

6 , _ . , * 

dt*ev'*i’*n%  amore*,  avtrfata  , »« fohtudmes,  mo.  ttt» 
tatf  dra » d [abducit , & folts  Hluyejui  cum  VhfJeMi i - 
%*,*r  ~ fi’*p  uricorum  annorum  laboribus. 

cafus,t>er tot difcrimwa rerum 
jattantu) , , « corporis  '«piam  facit, illu % fecretiffima 
natura  fua  penetralia  manifeflat  Eo  jam  vm/umefi 
JSfobtliffimi re,  um  (fiymicnnm aflima, ere f bscnojfro 
feculoyut  debeamus  ipft  cum /afone  pencu  hfamjapt  na 
vigatu>»em verfus  Colchos infh tuere, ut <*"•  ce  ""/Iere,** 

- - mutuis  nat,iratntimiorts [ecretr , piperato  reli 
citnig  i omo  Dracon*,  ac  mricflitsomnib*  plus  quam 
Herculea  patiens  i,  ex  hau,  ’>s,cum  laude  &g  torta  poti  u 
mur.  In  quem  finem , cumnullusextaret  Autor  pub  ne, 
qui  meo  defiderio  fattsf acer  et  quafi  nucleumnobt 

morum  ac  certiffimorum  Expnmentorum  brevi  corp 
perdio  traderet , eo  necejfitatts  me  adJlum  fenfi,  ut  pro 
pria  ingenii  vires  mihi  excutienda , ac  manu  doper ; 

admovenda  effent. Quod  dum  ag  r diurnis  n >Surnis- 
\v,  laboribus  huic  negotio  non  infeliciter  inevr^be  , Chf  - 
ntith/icjuandam  expertmentainr  mersufibus  privat  *c , 

* amq,  propria  experientia  a/fo,  *v , ut  hA  ement . 
Ar  filidadot  eyta , quibus c fiderem,  <j-  ibus  - * 
*f/<  id4;netms  **tyliorem  rerum  Chyunc.  v,  agnitio-  . 

futura felicitatis actmana  } manu  --  ruper  - 

i *-  r>m. 


Digitized  by  Google 


«•$  (o)  $0> 

flrutrm.  Sed  quem  ufum  habent  gemmetur  adamantes, 
intra penitijfima  telluns  vifcera  reconditi  ? Cui  commo- 
do ferviunt  pretioftjflma  metalla fub  itefimis  magna  ma- 
tris, veluti  Cimmeriis  tenebris  dehte'cemta}Qucmfru- 
flum ferent  nobtlijjimarerum  Cbymicarum arcana, ntfi 
/iterato  orbi  <& proximo, cujus faluti  promovenda  omnes 
p reprimis  nafctmur,  tnnotefcant , & in  cerebro  tantum 
moroji alicujus  & /uns nv& Timonis, veluti  foetus  im- 
maturus tn  utero  pragnantisfcemtna,m  lucem  nunquam 
prodit  urus, inglorie  delitefcant}s4ha  mihi  mens  eflibene- 
•o  ole  Ec  flor, ea  Experimenta , qua  mtht  tpfi tn  meos  ufus 
ro:  nefft,nec  alus  invideo,  fedlibens , lubentis  adjalutcm 
knpublica  Chymica  promovendam  pojleritati  commu- 
nico,qua, ut  fpero,miht  aliqualem faltem  refert  gratiam, 
quod  me  indice, ea  qua  haflenusapud  cunofos  rerumChy- 
muarumfcrututor es curiofe  te  fla  & occultat  a , tandem 
aliquando  lu.em  publicam  adfpiciant , & veluti  Elutus 
apud  y/riftiq  ha  .,v* , ruptisfchctter , quibus  tenebatur 
claujlris,  liberaliori  manu  excipiantur , cfrtraflentur. 
Paur>s  do  tibi  multa , benigne  Leflor , & veluti  in p ervo 
comper.diofar  undiJTrna  rerum nobilijjimarwm  inventa 
ad  ocHtvm  demonflro.  Et  quamvis  forte  non  omt  ibu., 
eque  mei  conatus arrtfuT'  Knt, tHud  t..men  pro  ea  , qtt * 
fHmantmsmanfuetudtne, parum  cur o.IdemFatum~+jhs'd 
magnos  Reges,tllud  etiam  Chymiiorum  filios  manet. T^e- 
gtumcjl  benefecere  male  audire.  Es  mag^prflons 
argumentcttcefi' vbir  or  , Mom'.  i 

vtrtuttttra  n.  -e  quem  femel  tcep>fi.  '<  turm  ■ nrem 
defle  fler  e.  it  opus  e fl  de  l ihucobent  . . eri , 

utdwentiamvto.  tmifublcvarr . vitimulum  a^Jeieho- 
dierisMca.ci.jaeStudiofn,  i *».-!>iIifihU3  yv  icar- 

)o'-“'  tem 


Digitized  by  Googlc 


(o)  &t*' 

tcm  impenfius  colant,  & Herculeis  medicamentis,  iis 
nobilioribus , Herculeos  eu  a morbos  promptius  profligare . 
dtflant, ne, quod  dolendum.tam  Artis  Medicae,  quam 
ipforum  Medicorum  a uthoritas, totalem  patiatur  ecli- 
pfin.  Eo  enim  jam  ventum  eft  in  pluribus  Germaniae 
luperioris  civitatibus,  utPharmacopoeis,  Chirurgis  , 
Empiricis,  imo  ipfis  Carnificibus  ac  vetulis  edentulis, 
plus  fidei  promilcue  habeatur, quam  Medico  cordato, 
& rerum  fuarum  optime  perito  , qui  naturam  inte- 
gram fcrutatus,per  multa  & varia  experimenta  fibi  fo- 
lidam fcientiam  noSurnis diurnisq;  vigiliiscompara- 
vit.  Huc  erum  rem  hodie  ventjfe  cerntmus,quod nonn  ul- 
li C hiru  rg  i ,t  uter  dum  fatpe  mfutlflbi  majorem  tribuant 
in  curandis  etiam  morbis  internis  notitiam, quam  Medi- 
ci ip(i,multtplict  annorum  experientia fuffitlti.  Sed  quo 
eventu  id  (ape fiat , fubfecut aegrotantium  pernicies  ex 
medicamentis  a Chirurgis Jiniftre  & imperite  applicatis, 
clartffime  evincit.  Videmus  quotidie  quod  in  refltnguen- 
dis  inflammationibus  euamflmpliciortbus,  tUi  etiam  qui 
Jtbi  videntur  habere  nafumRhi noceretis, adeo  infulfl fint , 
ut  ex  parvo  ejusmodi  malo  fub  tpfis  principiis  imperite 
traElato  complura  graviora  incommoda , puto  gangre- 
nam tpfam^  deniq^  montem  decumbentibus  inferant  , 
cujus  rei  exempla  tpfe  dulo7p;rc  non  femel  nec  fine  indigna- 
tione obfervavi.  Sed  non  mirum  eft, quia  nobiliftimam 
eam  artem  haud  fecus  ac  artem  mechanicam, non  ha- 
bita vel  aegrotantium  vel  aliarum  circumftantiarum 
ratione  ,ubiq;  imperite  & eodem  maloapplicarecon- 
fueverunt,magillrorum  fuorum.qui  eadem  interdum 
coecitate  afficiuntur.dudum  fine  ulteriori  inquifitio- 
oe  unice  fecuti.  Qua  itaque  arrogantia  fibi  in 

^ non-  . 


Digitized  by  Google 


<0$  ( © ) &&■ 

nonnullis  locis  Principis  titulum  adfiimfe- 
rint  ? revera  me  latet.  Si  Achillem, fi  Chiro- 
na.  fi  Melampum,  Podalirium,  & Machaona, 
ac  illorum  in  Chirurgia  peritiam  objicere  no- 
bisvellent,  fciant  quaefo  quod  enumerati  ex 
fundamento  Chirurgiam  intellexerint:  quod 
an  de  Chirurgis  vulgo  hodie  fic  didis  femper 
dici  poflit  ? dubito,  hinc  illis  non  raro  carnifi- 
ces, opiliones  in  medendo  praeferuntur , ideo 
nil  minus  funt  quam  Principes  , & illorum 
principatus  eft  in  Utopia;  vel  Morpionopoli! 
ut  graphice  dd  illis  Ammannus,  &in  illos  exjufta 
indignatione,  infua  addifcentes  paraenefi  p.m.  340. 
invehitur. 

Hujus  autem  rei  unicum  adhuc  fuperejfe  remedi- 
um arbitror  , fi  Natura  Ftln  ipfiuni  Hippocratem  , 
altosfy  generofiores  Medicos  imitati  , prafiantiora 
fita  Chynuca  artis Jpecimina  faciant  ipfi,  & externis  ope- 
rationibus gravioribus  propriam  admoveant  manum  , 
fic  enim  futurum  ejfe  nemo  non  videt,  ut fialuti proximi, 
ejusiy  commodis  multo  fiecurius,&  meliori  cum  conficien- 
tia inferv ituri  fint,  quam  fi  morbo  afflittum,  adhibita 
mate  aliquando prater  fiuam fipem  elaboratorum  me- 
dicamentorum farragine,  de  quorum  necpraparatione, 
nec  efifeElu  , nec  bonitate  quicquam  ipfis fiatis  evidenter 
confiat, magis  afflittum  ac  perturbatum  reddant.  ZJnde 
enim  de  infallibili  cfr fialutan  medicamenti  ejfettu  cer- 
tus efifie  poteris , & legitima  ejus  prap  arat  tone , c '7  confie- 
qutnter  bonitate  inde  redundante  te  latente  ? Oportet  ut 

lubrica 


( o ) 

lubrica  altorum  fidei  dr  opinionibus  incertis  fidem  ad- 
fcrtbds,  quod  quam  pertculofum  fit  Medico  & qua»  tum 
ipfisagrisadferat  detrimentum , me  etiam  tacente  nemo 
e fi  qut  non  agno  fiat  Qui  facile  credit,  facile  decipitur  ; 
non  minue  tritum  quam  verum  efi  & indubitatum  Pro- 


verbium , praprtmu  Medico, cui  agroti falus  committi- 
tur, obferv  an  dum . 

Defifie  igitur  b turba  Medicorum  fimilis  e ffe  ancilla 
Seneca,  qua  cceca  reddita , defua  tamen  coeettateperfua- 
deri  non  poterat,  slperi  oculos  ,<£■  [aper e tandem  ali- 
quando di  fias  ut  tibi  honorem  qt  laudem,  proximo  au- 
tem uberiorem  fruttum  &filatiam  comparare  & ad- 
ferrepofils.Praterea  ars  <JftCedtca  efi  res  ardua,  intri- 
cata & non  raro  Stochastica,  adeoque  incertitudinifa. 
pius  fubjefla,cum  Deus  T.  O.  Ad.fupremus  omnium  fu- 
dex , judicium  hoc  magnum  de  vita  (jr  mortefibi  fili  re- 
fervaverit , & Medicina  nihil  aliud  fit , quaminfiru - 
mentum  ad  fanitatem  tunc  demum  recuperandum , 
quando  homo  lentimam prafiitu  obedientiam,& Medi- 
cumpropter  neceffitatem  debite  honoravit. Perinde  enim 
effi  arbitror  fupremo  illijudtci.num  homo famu  vel  ager 
dittatum finem, & extremam  moriendi  neceffitatem  ve- 
lit expe&are.  Sunt  qui  decem, vigmti, imo  triginta  an- 
wsletlo fuo  affixi  decumbunt, nec  dubium  eftfifummum 
tsfrehiatrum  ardentibus  precibus  invocajfent,ejusque 
mandato  fi  obedientes  prabutffent, illos generofiortbus.& 
cum  ratione  adhibitis  medicamentis  refit tutos  indiflit  a 
*Deo finem prafiolari potuiffi.  Ft  autem  legitime  cum  ra- 
tione & judicio  medicamentapoffintadhibcri,rcquiri- 
turin  tJMledico fuffictens  & multiplex  experientiafili- 
dis  fundamentis  inixa , imo  lyncei  oculi , iique pracipue 

tres: 


«0$  ( O ) SOr 

#r«:  Vnus,quoperfpiciat  & deprehendat  morborum  ae 
fjmpt  ornatum  c (tufas  intimas, easque fitpe  latentes. aditer 
quo  nobiliora  remedia  fecundum  certas  circumflant  i at 
debite  applicanda  excutiat.  Tertius  quo  Chirurgo * 
rum  etiam  operationes  in  partes  interdum  vocatus  dex- 
tre metiatur  Vt  vero  tres  idt  oculi fiso  munere  refle  de- 
fungantur nullo  objeElo glaucomate  inficiantur, fum- 

ma profeClo  requirit  neceffitas,ut  ipfiMedici  tam  in  ope- 
rationibus chirurgicis , quam  pharmaceuticis  ac  chymi - 
cis  manum  admoveant  tpfi , fine  qua  revera  nec fibi  nec 
altis  eorum  ope  indigentibus  apte  & fufficienttr  confulere 
unquam  poterunt. Quomodo  enim  Medicus  in  modo  ope- 
randi informabit  Chirurgum, quomodo  Pharmacopceum 
in  conficiendis  & pr  dtp  arandis  nobilioribus  remediis , fi 
ipfe  harum  rerum  rudis  gignaris  manum  nunquam  ad- 
hibuit ipfe?  Crede  mihi  magnum  efi  difcrimen  ex  libero 
fapere,aut  ex  propria  experientia  prstvia  manuum  ope- 
ratione aliquid  certo  cognovijfe.  Vt  brevis fim , immota 
veritatis  i/ludvulgare  ejfe  arbitror  , Vis  una  fortior  -; 
nullis  arietibus  unquam  labefattandum.  Quis  enim  fa- 
na mentis  negaverit  eum , qui  tres  partes  experimentali- 
ttr  fi bi  probe  cognitas  habet, plus  proflare  eo,  qui  tantum 
unius  pauperis  agelli  Dominus  & cuji  os  efi  ? 

dgedum  itaque, capite  animos, laborate  more  Hippo - 
erat ts,qui fim fil  Medicum , Pharmacopceum, & Chirur- 
gum agere  non  dubitavit, his  artibus fibi  eleganter  fisbor - - 

dinato  & indivulfo  nexu  c ohor entibus. 

Non  permittite  ut  alii  preemiu  vefiro  honori  aevirtu - 
timice  debitum, mutato  rerum  ordine confequantur,  & 
vobis  ingloriis  fme  laudefenefeendum  fitfic  enim  vos  mo- 
do re- 


i 


Digitized  by  Google 


1 ( O ) $0* 

do  rerum  Domini  mox  fervi  entis ut  efi  apud  Home- 
rum Medicina. 

Kctz  iXtvyl  acyctiicTtc,  ukiT  dyjuci. 

& fervi  viciJfimDominiyUt  quodam  inSaturnalibus,vc- 
ftris  jugulis  fuperbe  imperitabunt ; mfttempejiiv a hu- 
ic temeritati  latius  cum  t empor e gr affatura  obicem pone - 
revoluerttis.  Multi  Pharmacopoei  (moderatiores  exci- 
pio) eo  infolentia  procefjerunt , ut  penitus  immemores  , 
quifint,(fr  qui fuerint /uafcientia  *uhorest  defendere , 
plane  non  er ube fcant , fi  i filis  licitum  ejfe  qualibet  Me - 
dtcamenta, nulla  habita  dottiorum  Medicorum  ratione , 
promtfcue  praparare.  V erum  ego  hoc  extra  omnem  du- 
bitationis aleam  pono , nullam  omnino  Medicum  bona 
cum  conlcitntia  medicamentum  aliquod  chymicum 
tuto  ordinare  ac  prxfcribere  poflfe,quod  ipfc  non  ela- 
boraverit, nec  cujus  praeparationi  interfuerit  ipfe  , & 
propriam  admoverit  manum  \adeo  enim  variant pajfim 
medicamentorum  dtverfa praparationes,ut  vix  credas  , 
aliis  alio  modo  & methodo  pro  it  dtverfa funt  hominum 
ingenia  & finfus,  tn  rebus  chymtcu  procedentibus , va- 
riantibus etiam  quotidie  ipfis  materialibus , ex  quibus 
Medicamina  defp eratis fape  morborumgeneribus  adhi - 
benda , confici  confueverunt. 

Hoc  etiam  addo. quod  medicamentum  de  novo  elabo- 
ratum , ut  plurimum  variare feleat  non  filum,  ut  dixi  i 
ratione  materialium,  fid  ipfius  etiam  elaborationis  , in 
quamagnamfitpc  Au  torum  difirepantiaminvenies : & 
hoein  negotio  multos  experienti/fimos  Qoymtcos  mihi  ad- 
fiipulatores  effe  confido. 

Hoc  quoque  fubodoratum  e fle  magnum  illum 
Hdmontium,  Paracdfum,  Sylyium , D.  Michaelem, 

Rol- 


Rolfincium,  Wedelium,  aliosque  Medicos  cordatos  > 

&pios>  facile  poffum  induci  ut  credam,  quia  medica- 
menta fua  gencrofiora, quibus  graviilimos  6c  defpera- 
tosmorbos  profligarunt,  elaborarunt  ipfi , ut  illis  eo 
tutius  & fecurius  ad  falutem  aegrotorum  uterentur, 
j Quibus  proft  flo  hec  vitio  verti  non  potefl,cum  quilibet 
ex  lege  Natura  ftbi  ipfi fit  proximus,  &plus  Medico  ipfi 
litum  (it  in  (alute  fuorum  aegrotorum,  quam  Pharma- 
copoeo Jape  imperito  & rerumignaro. 

Quoniam  igitur  ingens  in  his  rebus  e jl  momentum  , 

<lr  magna  dtv er fit as  tn  conficiendis  medicamentis  chy- 
micts  u btcjue  deprehenditur , nec  femper , ficut  de/cripta 
txtant  elaborentur, quod  tpfe  cum  meo  damno  non  femel 
expertus  fum , optimis  etiampraparationibus  vel j ludi 9 
occultatu, vel obfcure  de(criptu\tcce  in  falutem  Reipu - 
bltca  cbymtca  Tibi  benevole  JLetlor  communico  experi- 
menta nobilior a,ex  multis  recenttohbus  dr  aliis  Aut  ori- 
bus collegia,  qua  ipfe  & alti  per  experientiam  vera  effc 
deprehendimus. 

Si  autem  forte  ut  errare  humanum  efi,in  explicandis 
principiisb a/it av ero,  facile  mihi  veniam  ab  humanita- 
te tua  benigne  L e flor  polliceor , nec  mtht  vitio  vertes  , 
quod  mterdum  dtverfus ftm  ab  aliorumMedtcorum  opi- 
mo rufius  : nam  ficut  ilhs  liberum  relinquo  judicandi  da 
rebys  medicis  judicium,  ita  t di  pariter , utfpero  , mihi 
eandem  non  denegabunt,  quam  ipfi  habent  fentiendi  ac 
argumentandi  libertatem.  In  Republica  libera , libera 
lingua , libera  mentes , nos  velutt  Pygmai  Antiquitatis 
humeris  in fiflimus, ac  proinde  mirum  videri  non  debet  ■ 
quod  Pcterum  fctenttafuffulti,  interdum  plura  videa. 
ms,quam  ipfi  fuo  fitculo,  ex  multiplici  organorum  defe- 

flu 

•¥ 


Digitized  by  Google 


+G  ( o)  £«- 

‘ ftv  'ider  e potuerunt.  Veritatipnmas  deferri  volui  me- 
um/u e benevolum  affeBum  mea  opera  ufurts  /altem 
contejlari.  nvtto  utique  ml obtruditur  Hoc  unum  ro- 
go, ut  tenue  hoc  munufculum , quod  o/fero, eo  animo  & 
tam  htlartfront  excipiantur, qua,  dedi.  Nec  vitio  mihi 
verti  velim , quodtn  rebus  cbymtcis  explicandis  & tra - 
liandis  populari  ac  vulgari  admodum  dicendi  genere 
uti  voluerim ; hoc  requirit  tpftus  Chymia genius , quem 
nudo&  fimpltct flylo potius  adumbrare , quam  involuta 
& obfcura  verborum  nube  occultare  allabor avL  Hinc 
non  mirum  eft  , quod  potius  intentus  ipjis  rebus  quam 
verbis, vernaculam  etiam  Unguam  inter  dum  ad  expri- 
mendum commodius (enfum  inter (per gere  voluerim. 

Si  Chymia  amatoribus  placere  /infero  meos  exiguos 
conatus  , inpoflcrum  alia  adhuc  nobiliora  experimenta » 
qua  haftenus  mthtfolt  meisque  u/ibus  privatu  refervo  , 
me  communicaturum  &Jimul  ea  qua  brevi  levtque  cu 
lamo  jamperjlrinxt,  mox  fufius  & clarius  ex po fit  urum 
promitto.  Pale  benevole Leflor. 

— — — - et  fi  quid  novt/li  reftius  illis  * '* 

Candidus  imperti, Ji non , his  utere  nttcum. 


•f 


INDEX 


I 


( O ) 


INDEX 

MATERIARUM  QUAS  IN 
PRIMA  PARTE  CON- 
TINENTUR.. 

SECTIO  I. 


Aput  I.  continet  Principia  Chymica  ejusdemq; 
fundamenta  ac  requifita  pag.  j. 

Caput  II.  de  Furnis  & Luto  P*2S* 

Caput  III.  de  Igne  & gradibus  ejus  p.  50. 

Oput  I V,  de  Opetationibus  fepcracori*  arti  ne- 


ceflariis 


P*5^ 


SECTIO  II  ^ 

Caput  T.  Sanguinis  in  fua  conftitutiva  refolutionem  ' 

^«cet  p.74. 

Caput  II.  deLa&e  p,^. 

Caput  1 1 1.  Pinguedinum  & Medullarum  refolutio 

p.  io<f. 

Caput  IV-  de  Carne  p.uo. 

Caput  V.  Oflium  Cornuum  Pilorum  & Pennarum 
Anatome  jmi8. 

Caput  VI.  de  Ovo  & Conchiliis  p.nj. 

Caput  VII.  Urina; Analyfis  p.u<S. 

Caput  VUI.  Meliis  R.cfoIutio  p.i«. 

K Cap.  IX. 


Digitized  by  Google 


INDE  X. 


Caput  IX.  Ceram  refolvit. 

'Caput  X.  Saponemconfiderandum  fiftit 


•p-Us* 

p.145. 


SECTIO  III . 


Capur  I.  Aromata  refolvit  & ex  his  primum  Cinna- 
momum P*!54* 

Caput  II.  Radices  refolvit  p.167. 

Caput  III.  deTrunco  five  Arbore  p.J74» 

Caput  IV.  Folioram&  Herbarum  conftitutiva  do- 
cet p.178. 

Caput  V.  Florum  Anatome  p.iSj). 

Caput  VI.  Seminum  Analylis  p.  aoz. 

Caput  VII.  GammitumRefolutiorfem  habet  pag, 

20$. 

Caput VIII.  Vini  Analyfin  exhibet  • p.  207. 
Caput  IX.  Aceti  Analyfis  p.*>?» 

Caput  X.  Tartarum  Refolvit  p.aij» 

Caput  XI.  Succorum  qu orandam  peitraftat  Ana- 
tomen  - p.2J2» 

SECTIO  IK 

Caput  I.  de  Sale  Communi  p.2jdi 

Caput  II.  Nitri  A natomiam  exhibet  , p.lp5. 

Caput  111.  Vitriolum  refolvit  p.  170* 

Caput  IV.  Salis  Armoniad  analyfin  habet  p.  282. 
Caput  V.  Alumen  brevibus  explicat 
Caput  VI.  Sulfur  Refolvit  P* 

Caput  VII.  deSi|ccino  p.  502* 

Caput  VUK  Corallia  refolvit  Periasconfiderat  p.jop, 

i ■ - 


Digilized  by  Coogle 


INDE  X. 
CaputIX.  Lapides  Examinat 
'Caput X.  Arfenicum  examinat. 

S E C T1 0 P. 


'K 


M1* 

fiSI‘ 


'Caput  I.  Mercurii  Analy.finfiftit 
Caput  II.  AntimoniumRcfolvit 
Caput  III.  Plumbum  examinat 
Caput  IV.  Stannum  refolvit 
Caput  V.  Argentum  Examinat 
Caput  Vf.  ferrum  examini  tradit  . 
Caput  VII.  Cuprum  confiderat 
Caput  VIII.  Aurum  Scrutatur 


p.  #0. 

P*3'4* 
p.  421» 

P-425- 
p.  4*7» 
p.4**» 
P*44I’> 


SECUNDA  PARS. 


SECTIO  T 

CarutI.  Dgeftrva  exhibetifrterna 

Caput  II.  Purgantia  magrs  confiderattda  tradit 

’ ..  ..  ' ' p.457* 

Caput  I I.  Vomitoria  exhibet  P*  47f» 

Caput  IV.  Diuretica  examinat  p.484* 

Caput  V,  Sudorifera  confiderat  & alexipharmaca 

p.  4?o» 

Caput  VI.  Anodyna  & Mitigativa  habet  p.faj» 
Caput  Vll.  Cephalica  continet  P*5M» 

Caput  VI il.  Ophthalmica  offert  nobiliora  p. 
CaputIX.  Otica  tradit  1 p.560. 

Capnt  X.  Odontalgica  exhibet  , , p.  ^7. 
Ctput  XI.  Cordiale  examinat  P*575» 

Cap.XUe 


4 


Digitized  by  Google 


**■*!?  I3gff'  l?v  *■-. 


INDEX. 

Caput  Xff.  Peroralia  exhibet  p.  f 70* 

Caput  XIII.  Stomachica  confidcrat  p.6iK 

Caput  XIV.  Hepatica  tradit  p.  6l'6% 

Caput  XV.  Splenetica  exhtbet  , p.  6+u 

Caput  XVI.  Anticolica  tradit  p.656. 

Caput  XVIL  Alvi  4uxus  & fanguinis  profluvii  re» 
•media  con  fiderat.  p.  66$, 

Caput  XVIII.  Nephritica  pcrtra&w  p.  679, 

Caput  XIX.  Arthritica  miniftrat  p.  691» 

Caput  XX.  Febrilia  Tradat  p.  715. 

Caput  XXI.  Uterina  continet  p.7jo» 

Caput  XXII.  Luem  Veneream  & ei  dicata  Medica» 
mina  exhibet  p,  719. 


SECTIO  It, 

Oput  I.  Puerilium  Aflfe&iaim  ©bfervati&nes  pro» 
mutgat  p-7^3. 

Caput  II.  Infantilium  Morborum  curationes  prae» 
feribk  p.79#. 


SECTIO 


Bigitized  by^GoOgle  I 


) 1 (“ 

CHYMIA  EXPERI- 

MENT.  CURIOS. 

Sive 

Medicus  Prcefent.  Se  e ul*  Accommodati  d l 
SECTIO  PRIMA  r 

Naturalis  Philofophias  vera  Fundamenta  & 
requifira  continet,  quibus  Medicus  prarfenti Secula 


accommodatos,  certiora  fupciftmit  fuacpraxcos 
* experimenta. 

CAPUT  X 


f. 


lntrinfeca  & Extrinfeca  Tfyrum  Natu* 
r alium  indigit  at  Principia. 

Rimordia  Rerum  Natu- 
ralium diverfimode  ava- 

' *f  ‘ ’ • r 

riis  trutinari  (olent,  dum 
extrinfece  alii,  alii  vero  & 
merito  quoque  intrinfece 
ea  confiderant,  ex  Sacris 
i edo&i , Omnium  Creatura- 
rum ^Authenticum  Principium  (jr  Authorem 
ip/ttm  ejje  verum  Deum . Et  cum  omne  Fini- 
tum (it  Imperfectum  , Inteile&us  requies  in 
eo  non  moratur  , (ed  ad  infinitum  , iplum 
nimirum  Deum,ceuadfuum  regreditur  cen- 
trum» in  quo  vere  quiefeit.  Res  enim  fenfi- 

A biles 


Digitized  by  Google 


I Principi a Cbymicd. 

biles  pro  Eflentia  quid  invilibilis  habent , cum 
de  hoc  initium  duxerint : InVifibile  namque 
Divinum  Verbum  Fiat  produxit  , perque 
vilibile  jam  operatur  , ccu  Animanollraper 
carpus.  Sicuti  pluribus  de  his  ^acol)  ^36f)Ui 
in  fuo  Myfhrio  Magno  pergit, fui.  fbllCtt 

boti  ©Dtt  ntcfjt  anbers  bencf  cn/  ais  bag  (St 
ber  imwnbigftc  ©runb  allcrSBefcn  fep/unb 
bocg  alfc  / bag  (St  bon  f ement  ©ing  mag  er* 
griffen  irerben  / auffer  bcg  3Duuj$etgcner 
©euMilt:  0onbmnt)tcgcgbie@onncmit 
tfjrem  Cicfjt  unb  ^rafft  inbie  empgnbltcge 
lebgaffre  S>mge  eiufubrt  / unb  mit  allcn 
SDingennutrcfct/ unb  ftcg  barinn  mittn cin 
2B?fen  einfugret ; alfb  aucg  Mtu  ©ottKdjeti 
SBoit  ju  betgegenig  / mit  bcm^cbcubcr 
(Ereatutm  ' 

Cum  nuncOpiflciumOpificem  tnonftret* 
ita  videmus  univerfum  hocfuifse  emnisfei- 
enti<jcaufam, quod  vero  non  niliinlndumerl- 
to,leu  in  externis  confideramus.  Manus  c- 
nim  Domini  formaverunt  & luftinent,ut  libi- 
ipfislemonftrerit. 

Nos  hic  in  Naturalibus  faltem  Extetna  te- 
f um  Conftitutiva  potilfimum  trutinam  us}  in- 
que  eis  ob  oculos  ponendis  folliciti  luttius. 

Sic  concipimus  Numerum  ex  fuU  partibus . P on- 
dus  ex  fua profunditate & fummitate.  Men furam 
autem  ex  determinata  exienjione. 


Digitized  by  Google 


Pritbcipia  Chemical  | 

tt  his  ftupfcfcimus  Concordiam  SuperidriS 
& Inferioris  Spiritus  St  Corporis, Finiti  & In- 
finiti. . • t • » 

Cani  idc6  confiet,  Extremitatem  non  efle 
fine  medio  i nec  fine  partibus  Utrumque,  hinc 
Mundum  Corporeum  efle  apparet  , abique' 
hdc  enim  no ri  pdtuifient  Uniri  partes. 

Omnes  Vero  partes  binario  eolJigimusNu- 
toiero: 

tqrmA  & Materia. 

Forma  vel  Extrmfeca  ,vc\  Intntt/eca. 

tntrififecavcium  Forma  irt  femine  cUjufijue 
rei  Naturalis  fpecifico,  ex  particulis  Divini  tu* 
ihdidsper  Verbum  Divinum  FIAT  ; Stiti’ 
a&um  dedu6tis,per  generale  Divinum  man- 
datUm , CRESCIT  E ET  MULTIPLICA- 
MINI ^ fconiiftit.  Sic  omne  creatum  cx* 
triplici  Regnd  pfopria  & fpecifica  facultate  ‘ 
J>olletj&  reprodudionis  ratione  in  fuo  acqui- 
rit centro,  qudtquecorpdrUm genera  i tot' 
fpceificdt  proprietates  j dpe  feminis  inVifibilis, 

& fpecifiei  , captum  noftrumexfuperantis,» 
tmergurit Particulas  enim  corporeasjctiam  > 
millies  iilillc  i iriatas  & figuratas  i magnam  Sc 
multi  variam  hanc  differerttiam  producere 
pofle,  miriimecftctcdibilc;  cum  omnia  cot- 
pdra  naturalia  ini  lUa  Ulckria  fc/dlutioUfc  irt> 
fiauca  redigantur  refidua,  a multis  propterca 

A % ffd  ( 


Digitized  by  Google 


Principia  Chymtca. 

pro  Principiis  proximioribus  conftitutivis 
credita,  v.g.  in  Sal,  Sulfur,  Mercurium,  Terram\ 
&c.haec  vero  omnia  ultimo  in  unicam  Aquam , 
cum  tamen  infinita:  corporum  Formae  a pri- 
mo rerum  conditore  creata:  extern.  Hinc 
veritate  niti  affer  tum, fcil.  Rerum  omnium  For- 
mam lntrinfecam  , Divini  quid  redolere  : pra:- 
rer alios  , affentientem  habemus Helmontem 
de  ortu  formarum,  ubi  inquit : Deus  esi  vera, 
ptrfetta  , & acluahter  omnis  omnium  Effientia , 
& Terra  licet  potefiatemgerminandi  & fecundan- 
di f eminar  ecepent,  extra  coeli, feminis , aut  alterius 
tflufa  inter  ventum',  non  tamen  esiprodutttva five 
effetiiva  Formarum.  Sed  Deus  ad  generationem 
Entis  concurrit  ut  caufa  univer falis,  independens, 
totalis , Ejfintialis,  & efficient  er  efficiens.  Hinc 
Forma fi cuti  efi  rei  quoddam  velut  lumen  ,fe  ifiius 
luminis  apex:  ita  nemo  Formas  rerum  patrat , nt fi 
Pater  Luminum,  qui  omni  a dat  omnibus, nec  longe 
abejlab  unoquoque  enato.  Efi  & bodie rerum  im- 
mediatum principium,  ubique prafins, operans  om- 
nem omnium  perfettionem.  1 deoque  quicquid  efi 
njpiam  Effient  taliter , id  totum, quantum  efi,  potefi, 
fcit, atque  habet, Deo  debet . 
f Externa  vero  rerum  omnium  Forma  &Fa- 
ties, conflat  ex  varie  figuratis  & variatis  par- 
ticulis , Lucis  & Tenebrarum  , f.  Spiritus  & 
Corporis,  hoceft,  Aridi  &Alkali,  motore  & 

rc&ore. 


<r 


Principis  Chjmics.  5 

rc&ore  , principio  & extremo  , per  aquarii 
combinatis  & r unitis. 

Materia  vero  univerfalis  & prima  , fola  & 
unica  eft  Aqua , fubtili  fuo  terreo  impraegnata, 
ut  clare  patet  ex  Sacris, ubi  legimus  , ipfum 
Deum  Firmamentum  in  harum  medio  lo- 
cafle. 

Omnis  vero  Effentia,qu2e  mediantibus  his 
ab  EfieUnivcrfali  prodit, in  Unitate  confidit. 

Non  datur  vero  Ede  fine  proprietatibus 
Edentialibus,  ut  nec  ageris  fine  organo  & me- 
dio : Et  quoniam  caufa  Efficiens  eft  interna, 
& de  Edentia  caufati,  ideo  unum  & idem  non 
poteft  conditui  a caufis  fpecie  diverfis: mul- 
to minus  totoPrxdicamento  diverfis:hinc  ca- 
lor producit  calorem : juxta  Helmontcm  de  ortu 
Tor  marum. 

Senfibilitasex  particularum  a divarum  mo- 
tu &difpofitionedignofcitur , quaru  vita  de- 
pendet aForma,progreflus  vero  a virtute  fpe- 
cifica,  Divinitus  concefsa,  five  motu  innato. 
Tempus  vero  dependet  ab  inviolabili  & con- 
flante revolutione  naturali, qua  exfoluta , ia 
fua  principia  redit, quia  fuit  finitum. 

Printipija  itaque  haec  fuam  unitatem  fub- 
eunt,  unde  etiam  Univetfalia  vocantur,  vel 
lapis Sifyphi*  Veluti cnftn  pun&um multipfi- 
catum  producuntlintfatn , & ifta  utroque  cx- 

A ; tremo 

m \ 


Digitized  by  Google 


i Gbymic*. 

tremo  fibi  unica  circulum,&  quod  infcquitup 
fx  linea  verp  (uperficies,  profunditas,  & furq- 
initasfcaturit,qua:  triafuitf  indi  vi  (ibi  lia , qui- 
bus fi  adjeceris  pentrum, producitor  T riangu- 
lum  ,five  tres  lines  «quidiftantes.  Sed  ha:  fi- 
guras non  patent  nifi  r^tipne  accidentis  ex- 
terni. . 

Unitas  hac,  ii  extrorfum  protendatur,  fe 
multiplicat,  & affiimit  pro  (ociis,  paritatem 
imparitatem-  Primp  eft  Linitas  £ Binitas,h#c 

pombinata  parturiunt  Quatptmpnem-iecu*- 
doe(l  X rinitas,Quinitaqs  nutrix,  bsp  fi  com- 
binabis,vides  penarium,  quibus  accidentali-, 
ter  omnis  rei  innititurperfe&io, 

Cubus,  producitur  a punfto  indivijfibili^ec 
extenfionem  fuiip(ius  ut  leipfum  extendat, 
divifibilcm  reddat  in  longum  & latum  » fcili- 
cetin  lineam  & fuperficiem.  Pun&um  enim 
femper  exift  it  interius,  & crcfcit  verfus  exteri- 
us, vel  per  lineas  diagonales,  vel  perpendicu- 
lares &c.  utpote  extremum  quid  fui  motus. 

' Interius  hoc  ,&  Extremum  » pariter  mon- 
ftrant,a(ccnfum  eflfe lentum , led defccnfutn 
fiibitum , & eo  magis , quo  magis  a fuo  centro 
recedit  corpus. 

C ubus  item  i fte  , qui  ex  unitate  procedit, 
imitatur  circulum  in  immcniliatc,  fcd  (altem 
anguliseum tangit*  quia  medius  cft  inter  im- 


Principi*  Cbymica,  f 

menfum  & fimplex,  & quomagis  ab  iftis  rece- 
dit , eo  imenfior  & major  evadit,  perpetuo  ta- 
men confiftit  inter  limites  inconftanti#, nimi- 
rum ratione  Quadrati  , utpoce  finiti  in  fua 
quantitate,  qus tamen lequitur  propenfeu- 
nio , quo  apte  redeant  ad  pun£him,&idihbe- 
ant,  ex  quo  iverant. 

Ita  videmus  progrefcum  natura , ab  initio 
fcil.  per  medium, ad  extremum  circuti:  Con- 
venit enimEnti,cum  fuo  Efse,ut  aliquid  agat, 
& operetur, in  fui  propagationem. 

Quoniam  itaque  corpus  fuam  originem 
debet  unitati  creat# , mediante  tamen  diftin- 
#ione  naturali  in  plus&  minus,vel  fecundum 
rarum  & compa&um , & alia  accidentia  fenfi- 
bilia,&  hinc  (e  iterum  refolvit  in  fuam  unita- 
tem ; Et  cum  hujus  gratia  fenfibile  fadtum 
fuerit , multiplicat  fe  extrorfum  ,pcr  feipfum, 
fequc  iterum  deftruit, cum  id  quod  fuit,  defi- 
nit efsc.  Ut  vero  fenfilis  evadat  eadem  uni- 
tas, per  gradus  tendit  4 fimpliciadcompofi- 
tum  corpus.-Cum  vero  hoc  compofitum  cor- 
pus afcipfo  parum  virtutis  obtineret  , crea- 
tum fuit  a Deo  femen  fpccificum  & interna 
cujufquerei  Efsentiafive  Forma.  Et  hinc  pa- 
tet, creaturi  ad  generationem  nihil  tribuere 
ex  le,cum  animal  non  generet  animal,  fcd  fifi- 
tem  femen  ad  animal  , proptereaque  etiam 

A 4 non 


# Principia  Chjmica. 

®on  generet  ejus  formam*  Et  cum  nihil  fe- 
meciplumdifponataut.moveac  , nifi  adiit  fe- 
men : hinc  necefle  eft  ,quicquid  generetur  ,id 
habere  inrus  difpofitorum , qui  in  aura  molli, 
falfa.lutofa  &c*  ledeat.  Et  quia  Creatio  rclpi- 
cit  & dicit  habitudinem  ad  rem  exiftentem  in 
perfe&ione.rei  vero  pcrfe&io  fit  fua  cujufque 
Interna  & Eflentialis  Forma,  ergo  ejus  imme- 
diata origo  non  aliunde  quam  ex  creatione  ek 
fe  poteft : atque  ideo  ex  unico  rerum  Creato- 
re ineffabili, ut  pluribus/*/^»/,  de  ortu  For  ma- 
rum perbelle  dillerir. 

UnitisveroPrincipiisprodit  Effentia,  qua» 
fi  induta  fuerit  fua  quantitate,  evadit  Exiften- 
tia  five  fenfibilitas  accidentium:  Et  in  his  duo- 
..  bus  Edentia  & Exiftentia  unicis  habes  For- 
mam fpecificam. 

Omne  jam  Axioma  ck,velde  Ejfc.veldenon 
EJJe. 

EfTe,veI  creatum  eft, vel  increatum.  Crea- 
tum effe,  eft  fluxus  a non  Efle,  ad  Effe,  per  in- 
erearum  tendens  ad  fimpliccm  motum  , vdl 
II  nfibiJi  tatem.hoc  eft,  vel  fpiritualem,vel  cor- 
poraIem,&  cx  his  vel  furfum,  vel  deorfum. 

Priir um  haud  laffatur : Alterum  rcqufetn 
•amat.  Primum  etiam  non  impeditum  fera- 
per  durat  > Alterum  vero  accidentibus  grava- 
tum>cum  ipfis  aliquandiu  di  (gregatur. 

Pri- 


Digitized  by  Google 


Principio  ChymicM,  '•$ 

Primum  comitatur Efienua,vel  {Implicitas 
infiniti;  Secundum  vero  Exiftcntia,  & fenfibi. 
litas. 

Primum  habet  extenfionem  totius  in  toto: 
fecundum  vero  folum  per  fucceffionem  fua- 
tum  partium. 

. Primum fibiipfi  in  feipfoapparuit,  abfq;  di- 
flindione: fecundum  vero  per  gradualemad* 
ditionem  accidentium. 

Primum  omnia  facit  & operatur  abfque 
fenfuum  organis, atque  quodvis  connovit,nec 
nili  (ibi  placet : Contrarium  huic  eft  alterum, 
quod  fenfibile  eft , fecus  quam  primum,  quod 
non  apparet, nifi  dudoris  voluntate. 

Et  hoc  modo  increatum  dicitur, ac  demon- 
ftratur,  pernon  Efle,  ad  Efle : non  vero  naturE 
fua , fed  folum  per  fuam  creaturam , & gradus 
■corporeos, vel fpirituales.  Utenim Deusipfc 
'cogno  Iceretur , effecit  quendam  motum , qtii 
tamen  cum  non  fufficeret,ab  eodem  ad jicitur 
fubftantia  Angelica,  quse  omnes  res  intelligit, 
Ar  fic  Atithorem  connotat.  Unde  Homo  uni- 
tuscum  Angelo , novit  fenfibiliter  Deum ; & 
cum  Angelus  propius  fit  infinito nihil  habet 
-de  corpore. 

Anima  vero  non  agit, nifi  pet  fenfus,&:  reli- 
qua organa  corporis  , hinc  corpus  fequiyp, 
quo  fi  ex  folvitu^fere  Angelis  fe  confert. 

A 5 Sed 


Digitized  by  Google 


j§  Principia  Chjmtc 4,' 

Sed  quoniam  ad  particulas,  five  Principia, 
urpote  partes  contrariantcs  concretum  con- 
fbtuentes , planius  explicanda , terminis  opus 
clse  videmus, pauds eos  percurramus. 

In  Genere  horu  luat  duo,  Forma  &c  Materia, 
Ortum  Formarum  audivimus.  ReftatMatc-r 
riale  Principium  , ex  quo  omne  concretum 
primordium  ac  incrementum  duxit.  Hoc  va^ 
rium  a multis  creditur,  v.g.  Sai,  Salfur,  Mercu- 
rius, Aqua , Terra,  &c.  quatenus  compolirum 
conftituunt.  Sed  li2ectamante,quampoftlc- 
parationem  confiderari  merentur  , &velrc-!- 
mote  vel  proxime. 

SAL  ante  feparationem  conflderatum, 
dat  fubftantiam  folidam,&  comparam, ac  ef- 
ficit omnes  varietates,  regitur  humiditace,  &c 
frigoredenfatur. 

S VL  FVR  regitur  a particulis  acidis,rama- 
fis&  hamatis, fed  flexilibus, hinc  corpus  reddit 
fluxile,  &extenflle. 

MERCE  RI  vs  proprie  fle  di&iis,  ob  parti- 
cularum flbi  preiflus  incumbentium  levitate, 
& celerrimum  , in  fe  tamen  debiliorem  mo- 
tum , flumidicatemque  metallinam,lemper 
efl:  in  fluore, unde  nequit  comburi.a  pofterio- 
ri  celeritatem  oftendit  volubilitas, debiliorem 
motum  ponderofitas,  humiditacem  metalli- 
cam mcombuftjbilitas. 

. 


Digitized  by  Google 


II 


ErincifU  (kjwicti 

A QVA  nutrit. 

TERRA  augmentat. 

Itaque  videmus  effe&um  unionis  Formae, 
& Materis  , ex  quibus  conjungis  Elscntia 
Cpnftat. 

Exiftentia  vero  effc  ultima  eorundem  unio, 
pro  (epiibus  fa&a,  hoc eft,  ratione  accidenti- 
um , quae  funt  effluxus  externi  , produ&ia 
formis  lubftantialibus , ut  folia  a plantis, (ut 
Volunt  Ariftotelici)  qualitates  ab  Elementis. 
Varietas  externa  , oriti*  folum  a particulis 
paflivis  , diverse  copippfitis  * & figura  ex- 
trinleca. 

Individuum  exiftentiam  corporis  demon- 
drat: porma  vero  particularis  detegit  Efscnti- 
um  internam, U virtus  pluribus  communis  in- 
dicat genus, velut  aftus  potentiam»queChaos 
dicitur  , Icuuniverfumabfquediftindiouc. 
Chaos  enim  nihil  aliud  quam  Efientja  unj- 
ver  falis,  hbi  ubique  fmilis. 

Subftantiar  vero  corporeae, non  nifi  rationp 
accidentium  fcnfibilesfunt,  fubtiles  nimirum 
pera&ivarum  , folidae  vero  per  paffivaruift 
. particularum  variatas  difpofitiones. 

Senlibilcs  vero  fiuntiftae  particulaeex  com- 
binationebina,  nimirum  ex  T«plus,  vel  mi- 
nus i T^furfum,^:deorlum>  Sintus , &c*-. 


PrincipU  Chymiea. 

Sic  cxpArtictdis  acidis  vncmaXitcv  figura  plus 
rotundis , & fenfualiter  mole  magis  exilibus, 
celeriter  motis,  ex  mente  Gaflendi  fit  Ignis: 
Sed  hsec  ex  efFe&u  tantum  dignofcibilia  lAnt, 
quia  a priori  demonftrari  nequeunt. 

Ex  particulis  vero  minus  acidis  cxtenfis , & 
in  circumferentia  leniter  motis,  conflat  aenSi 
vero  hae  plus  acutaea  circumferentia  ad  cen- 
trum contendant,  oritur  frigus, & contra  cali- 
dum^ eaedem  a centro  furfum,  plus,  vel  mi- 
nus, exfiliunt&  dilatantur. 

Non  vero  percipiuntur  particularum  ha- 
rum adtiones  , nifi  ex  fubjedo carum  ta&o, 
funtenimquafifpirituales,  effe&rices , mo- 
trices. 

Paffiva:  vero  ut  magis  materiales , omnibus 
fenfibus  communes  funt  , propter adtivas 
formales , qua: in  ipfis  refident , lunt  enim  illa: 
veluti  matrices  & nutrices. 

A&i  varum  particularum  effe&us , a Gale- 
nicis  nomine  Qualitatum  infigniri  folcnt , fal- 
se perfuafis , has efTe  veras conflitutivas  mor- 
borum caufas  : fed  longe  eos  errare  , leges 
apud  Wilhelmum  tcnRhynt  , ubiexHelmontis 
mente  in  Meditationibus  de  Veteri  Medicina. 
p. 7 yj6.  Quaternaria , inquit,  cantilena  Ele- 
mentorum , & quatuor  complexionum , qua- 
tuor  humorum  , quatuor  primarum  qualita- 
tum 


Digitized  by  Google 


Principi*  Chymica. 

Cum  pofitioncs , dr  conjugationes  , tanquam 
infauftum  fidus  poftfe  trahit,  &:  Medicina:, &: 
pluribus  rebus  Mechanicis  fleriliratem  adfe- 
rens.  Hx  quippe  arebusabftradtemodales 
qualitates,  principiis  conftitutivis  adveniunt, 
ab  objetti  appropriatione  tantum  orta:  , &: 
tumQualia,nonQualitates  nuncupand^  funt*. 
Qualitates  enim , quas  enucleare  Metaphy fi- 
ci, non  Phy  fici  eft,  in  natura  nunquam  cau- 
farum  vices  fupplent.  Et  fi  de  Qualibus  qua:- 
ftiofit  ; non  calidum  , non  frigidum  in  fub- 
ftantia  habendum  cenfet  Anaximenes  apud 
Plutarchum.  Sed  nos  Hippocrati , amarum, 
falfum,  acidum  &c.  perveftiganti,  potius  ad- 
flipulamur.  Hxc  ver6  nota  in  cfFe&u,  ignota 
vero  in  caufa  funt , nifi  per  fchematifmos  five 
figuras  explicentur.  En  Rhodus , hic  falta! 
Diflinguant  femel  Schola:  amarum  in  opio, 
ab  illo  in  mandragora,  inhyofeiamo,  invi- 
triolo:  qua:  cumanodynafint,  frigida  appel- 
lant , cum  tamen  amara  ipfis  notabiliter ca- 
leant.ut  id  inter  Scholafticos  confitetur  Mat- 
thiolus  ; Qui  quamvis, inquit,  opium  quarto 
excelfu  frigidum  ftatuatur,  tamen,fi  exfapo* 
re,&  effe&u  , rerum  temperamenta  & Qua- 
litates cognofcuntur,  opium  noftri  ufus,  non 
modo  guftu  amarum  percipitur  , fed  etiam 
acre,  adeo  ut  paulum  in  ore  detentum,  lin- 
guam 


4 Principi 4 Ckjmki, 

guam  & palarum  exulceret , unde  haud  du- 
bie colligi  pofle  putarim , calidiflimas illi  inef- 
fe  qualitates.  Cujus  rei  fidem  augere  poteft 
ea,qu2e  inde  prodit, odoris  gravitas.  Odorem 
enim  cum  guftu  maximum  habere  eonfbr- 
tium>am  diximus.  Atque  ita  calidum, frigi- 

dum i &c.  ex  efficiendum  caufarum  elafse 
profcribimUs  j dmrtemque  eorum  prsftan- 
tiam  in  eo  collocamus,  quod  a ru/w7r^«v«/ di- 
cantur. Nam  a folo  calido  homines  non  fe^ 
bri<dtant;{ed  idem  & calidUm  eft  & amarum; 
Hac  via  nervofius  Quatcrniones  proflixit 
Magnus  Hippocrates  i quamutTra&atuidei 
Veteri  Medicina  , Hippoeraticum  genium 
vere  fapienti,vel  jota  adderemus:Ibi  enim  do- 
temur exa&am  certitudinem  ex  corporis 
fcnfu  defumere  , quoniam  ille  artem  efficit. 

' HACtlle.  Ex  quibus  clare  patct,renfibilitarem 
corporum  non  in  fi&is  qualitatibus  j fedirt 
particularum  variata  difpoficione  j &motii 
confidere. 

Sed  hsc  antei  feparatioiiem  confidctatd 
funto. 

Quoniam  vero  Chymia  in  corpdralibus  rei- 
him  principiis , five  particulis  ab  invicem  fe- 
parandis , potiui  occupata  eft , ad  ea  faciarilus 
progrefsiim.  Sun  t vero  hsec,  iit  jam  di&urii 
ante, Sal, Sulfur,Mercurius,Aqua, Terra. 

Priri^ 


Digitized  by  Google 


Principia  Chymicai  15 

Principium  five  PARTICVLAE  SAtlTfJE 
duplices  funt,  ACIDAE  & ALCALINAE,  & am- 
bo vel  fixa  vel  volatiles . Alcalmafixa  funt  ioli- 
da?,ponderof<c, oblonga:  & rettxjinf  Jexiles  ta- 
men rigidae , varios  hinc  porros  efficientes, 
qui  tum  facile  rurfus,  ceu  vacui  acidum  quod- 
vis  recipiunt, & cum  eo  mediante  humido, va- 
rias & innumeras  fpecies , imo  omnia  corpora 
naturalia  , ex  varie  vatiata  mixtione  conititu- 
lmt;nec etiam  lucem  utpote acidum fubtilif- 
fimum  velufci  in  Pholphorisconfpicuum,ex- 
cludentes. 

Fiunt  vero , & feparantur  particula:  hx  Al- 
calina:,ex  triplici  regnojFixs  vero  ex  Vegeta- 
bili, & etiam  Minerali  .Volatiles  vero  ex  Ani- 
mali potiflimum. 

Mechanica  earundem  feparatio  & elabo- 
ratio fitcombiifl:ione,fivecalcinatione,&  ex 
mente  Cartefii  in  hunc  modum  fe  habet: 

Prafupponatur  corpus  angulo futn  * live  porta 
an  gulo  fis  pr aditum  : Ignis  hujus  poros  J itbiens , 

& particulas  circumrotans  , angulos  illos  mutua 
attritione  abradit  $ quicquid  in  hac  mutua  con- 
fricatione abraditur  , illud  eft  angulofum  minu- 
tijjimorum  ramentorum  injlar  ; & Jpecie  fumi 
afcendtt , & coagulatur , vel  in  Sipus  ficcum  vei 
in  aquam  , fettjpiritumacidum.  Ilaabrafisan - 
gulis  corpora  fiunt  globo fa , glabra  & Uvia , qtid 

dtn - 

■ \ 


>gle 


j6  trincipia  Cbymic a. 

diutius  igne fortiori  circumatta  Oleum  conf  it uunt. 
Videmus  enim  corpora  plana  & lavia, continuo  mo- 
tu maqumiQjsque  complanari  & Uvigartfluicquid 
tuitur  in  illo  motu  abraditur  Uve  , molle  , gla- 
brum y id  ejl  Oleum  : Idque  tam  diu  durat , 
donec  globuli  ita  fint  abrafi>ut  tx  figura  globulo/ a in 
cylindricam  y tentem  , & oblongam  y vel  etiam 
cubicam  pyramidalem  , aut  aliam  irregularem 
tranfeant  figuram  , tum  enim  amplius itarotari 
non  poffunt  , fed  ob  longitudinem  fuam  , 
irregularitatem  mutuo  fibt  incumbunt  , ac  At - 
calia  fixa  five  cineres  confiituunt  : qua  tandem 
fortiffimo  igne  , acido  ex  flamma  feu  igne  vel 
arena  , aut  filice  reattratto  vitrificantur  , hinc - 
que  ob  fubtiltjjimum  illud  , & ex  luce  enatum 
acidum  , fiunt  pellucida  , & quo  purius  ejl 
K^ilcali  , hoc  ex  luce  enatum  acidum  appre- 
hendens y eo  pellucidiora  fiunt  corpora  vi- 
trea. 

Hoc  experimento  conflare  videmus,  falia, 
corporibus  falcem  potentia  paffiva  incfle,  S£ 
per  arcem , ignis  faltem  ope  ab  invice  feparari? 
cui  aflertioni  ajjentientem  videmus Helmontenty 
in  tra&atu  Bias  humanum}ubi  inq  uit : Alcali 
non  generatur  in  ciuere  ab  igne  efficienter» 
quanqui  effe&ive  inde  procedat,  nam  offici- 
um ignis  efl  quidem  accendere, confumere, 
& feparare  , non  tamen  quippiam  produ- 
cere. 


Digitized  by  Googh 


„ <yT*Ii‘<^3f-.¥r  ’•'  "•  v * • ',t ' ‘-rL -. .-Jfr 

Principia  City  mica,  17 

cere.%  Cum  non  {it  dives  (emine  , ipfedc- 
ftru£or  feminum  ignis.  Dum  ergo  Aicali fi- 
xum iit  ex  fale  antea  volatili, non  eft  productio 
rei  nova  > fed  rei  alceratio  (altem.  Alcali 
enim  materialiter  quidem  erat  in  concreto 
ante  cremationem,  veruntamen,  dum  ignis 
tollit  Mercurium , & fulfur,fai  tanquam  prin- 
cipium magis  fubfiftens  in  liquidationecon*» 
cremationis , arripit  fibi  vicinam  fulfuris , fi ve 
pinguedinis  partem  , eamque,  dum  ab  ignis 
tortura  non  Fat  valet  tueri  , partim  fub  larvA 
Gasfimul  avolat  , atque empyreumatisodo- 
remacquirit  , * partimqueapprchenfofulfuri 
colliquandoincorporatur,ut  fiat  verus  carbo. 
Patet  hinc  , nullum  Vegetabile  largiri  (al  fi- 
xum cujuscnnque  fit  generis,nifi  comburatur 
a&uali  igr>e,&  a contrariis,five  adhazrentibus 
particulis  feparetur.  Undepoftea  varios  nan- 
cifcitur  poros,&  vacuum  fit  corpus  virtutibus 
per  Ce  deftitutum , ficuti  ingehiofiflimus  WiU 
hclmus  ten  Rbyne  de  Calium  figuris  vere  difleric 
p.  $ ly.  Innumera  inquit , & fermeaufim  di- 
cere , fingula  in  hanc  veritatem  (folisacidis 
acumen  competere,)  confpirant experimen- 
ta*, qua;  quoque  ex  contrariorum  juxtapofi- 
tione  magis  clucefcunt;  ubi  omnia  calcinata 
(vera  A lea  lia)  figuris  notabilibus  carere  do- 
cet iiMretgU t,' 

B Alca- 


( 


Digiti; 


f 8 Principi 4 ChymicA. 

Alcalium  etenim  non  eft  agere,  (ed  pati,  (eu 
recipere.  , ' > 

Non  lubet  hic  Belgico  indulgerc  lufui,  Al- 
cali  quafi  totum  vacuum , ai  Kaei  vocitando} 
Tartarum  omnia  abforbenti  inferno  compa- 
rando , fufficit  Alkali  per  fc  virturedeftitui 
confpicuis  figuris  privum  , nec  agere  quate- 
nus corpus,  fed  quatenus  figuratum  ab  acido, 
ficuti  idem  ingeniofe  plus  explicat  p.79.  ubi 
faporum  caulas  & differentias  ita  de  fer  ibit 
Sed  quomodo , inquit , ad  fibrillas  lingua?  ner- 
vcaspenetrantcorporumfalia  ? Primo  cibus 
(nam  potus  fponte  qua?  habet  (alia, dimittit,) 
raaftieatur  ut  convenienti  menftruo , faliva, 
ial  eliciatur  ; ac  cum  acida  tantum  exferanc 
figuratas  (chefes , illae  lingualis  ferici  interfti- 
tia intrant, ut  nerveas  papillas  vellicent.  Qua: 
Vero  Alcalina  lunt,  a lubacidalaliva  acuuntur, 
ut  didas  firifbrias  expeditius  feriant.  Si  enim 
aromata  in  natali  (olo  ardcntioreSole  adufta 
& Alcalino  (ale  fcatentia  faliva  diflolvantur» 
linguam  ardoris  fenfu  mordent  , quod  cele- 
rior ipfis  a Sole  adfricatus  fit  motus : Solis 
enim  in  faporibus  tanta  eft  energia  , ut  hos 
plane  quandoque  immutet  , utexfruduum 
maturatione  abunde  colligitur.  Jam  depra- 
vatur guftus  vel  variorum  Qualium  in  faliva 
vitio  > vel  fapidorum  corporum  vitio  ; Sal 

enim 


Principia  Chymica.  ig 

enim  vel  majori  nunorive  lui  cum  aqua  aut 

rerra,combinatione,velfuiipfiusexalperatio- 
ne,deliquiove , exceflu,veldefe<flu , agilitate, 
aut  tarditate  guftum  variat. 

Ex  his  fere  liquet.  Plantarum  Alcalia,  nec 
Ipecie  diflerre , nec  diverlas  operationes  obti- 
nere, led  omnia  tanquam  vacua,  acidis  dele- 
gari vel  contrariari,  ut  tertium  quid  produca- 
rur.  Cui  item  aflentientem  habemus  Boy- 
l^um  in  Paradox.  Chymic.  p.ij4.  ut&Hel- 
montem. 

Si  vero  in  Minerali  Regno  particularum 
ab  invicem  leparatioinftitui  debeat , curiole 
oblervandum,  ut  circulatio  ignis  fine  impedi- 
mento fiat,  ubi  ledulo  cavendum,  ne  corpora 
confluant , quamprimum  enim  fluxu  conjun-, 
guntur,non  poflunt  abradi  mutua  attritione, 
anguli  ,&  confequenter  non  feparari acidum 
& Alcali,quia  cohitfio  partium  impedit  abra- 
fionem.  Hinc  aliquid  hetcrogenci  ycl  influxi- 
lis  addi  debet,  ad  prohibendum  confluxum, 
& promovendam  abrafionem. 

^ Hilce  conflat  , omne  Alcalim genere ejje 
forticulas  , mediante  calcinarione  ultimo 
produ&as  ; alias  autem  & vel  occulta*  , vel 
mamfejlao , vel  odorifera* , ut  volatiles , vel/»-. 
odora* , ut fixiores , vel  lixvvtofas , vel urmofa*% . 
vel  benigna* , ut  omnia  medicamina,  tam  fixis 
c t.  o x quam 


I®  Principia  Chymica . 

quam  volatilibus  particulis  conflantia, vel  ma- 

ligna*  ut  Venena. 

Omnium  tamen  generalis  proprietas  con* 
fiftit  in  eftervefcentiacUm  acidis  , velaperte 
vel  occulte. 

Acida  particula  funt  corpufcula  luminofa,e 
Sole  pronata,  fubtiliffima*  hinepenetrantif- 
fima , Alcalia  fermentantia , moventia ,.  vel 

excitantia  .*  Eft  itaque  Acidum  motor  & 
agens , Alcali  vero , ut  ai&um , patiens  vel  fce- 
mina  omnibus  Te  fideliter  accommodans , ut 
confirmat  fupra  citatus  VVilhelmu*  ten  Rhyne. 
Hasc  ambo  mediante  humidojun&a  fcrcun- 
ditatem  omnibus  rebus  vivificam  largiuntur: 
Ex  harum  etenim  patucularum  figura  & va- 
riata textura  , pr afuppo fit o tamen  univerfali  mo- 
vent e , qui  a corpora  mathematica  non  agunt  perfer 
Jicuti  nec  mechanica  , omnes  exiurgunt  di- 
verfie  magnitudines  , & corpora  compofita, 
mediante  tamen  aqua  , cujus  pori  tales  funr, 
ut  acidum  & Alcali , ex  texturas  & figurse  pro- 
portione, certo  modo  fibiadhasrere,  &:  mu- 
tuo amplexu  fe  apprehendere  facile  queant. 
Hujus  enim  particulas  flexilesfemperin  mo- 
turorum in  fe  a&ionem  facile  promovent,  ut 
unum  in  alterum  impingat , nam  hoc  agit  in 
illud , & illud  vicillim , hoc  trudit,  illud  trahit, 
idque  tamdiu , donec  diuturna  a&ionc  & pafc 

fionc 


Digitized  by  Googlc; 


Principia  Cbjmiea.  ti 

flbneunita,  fibifirmiffimcadluereant,  &ita 
figura:  & textura:  mutatione, ia  corpus  varie 
variatum , ratione  aliarum  item  particularum 
una  varie  concurrentium  , abeant,  qua:  tan* 
dem  denuo  rurfus  feparata , mortis  au&ores 
exiftunt. 

EH  vero  Acidum  triplex , Minerale > Veget  abite, 
& Animale,  & vel  fixum, vel  volatilo.  Fixiffi- 
mum  omnium  in  Metallis,  minus  vero  fixum 
in  Mineralibus, & reliquis. 

Volatile  ex  omnibus  fit , efficacius  tamen 
cx  Mineralibus. 

Eftitem  Acidum  vel  manifeftum  , veloc- 
cultum , & differt  vel  rationea:tatis,  alimenti, 
lexus,  & vel  fanorum , vel  aegrotorum,  ficuti 
etiam  diverfam  obtinet  naturam  rationegra- 
dus,  in  ventriculo , inlienejin  hoc  vel  illo  lub- 
je&o  ,&c. 

Haec  de  falibus  in  fpecie  confideratis. 

In  genere  veroconfideratur  fal,  quatenus 
eft  compofitum , ut  fal  culinarium, marinum,* 
&c.  qua:  ex  acido  vel  Alcali  combinata  funt,  & 
falcem  differunt  ratione  plus  vel  minus,&  hoc 
ratione  particularum  varie  figuratarum  , ut 
aliquoties  fupra  citatus  ingeniofiffimus  Wil - 
hclmus  ten  Rbyne , acute  confirmat , quando 
P.Z94.  narrat  , fe  in  falinarum  figurarum  cx- 
iftentiam  inquirendo  , recepifTc  aquae  corti- 

B } mu- 


ll  Principi*  Chjmic *, 

munis  uncias  quatuor,  & (alis  communis  un- 
ciis binis  faturaffe,deindeadjeciffe  dimidium 
aluminis,  tantundem  nitri , idcmque  falis  am* 
moniaci  pondus , nec  a jufta  diifolutoru  men- 
fura  au£him  fuiffc  aquae  volumen.  T um  cogi- 
tavi,inquit, & aquae  ingentia,  ex  cylindrorum 
incilmbentia , effe  interftitia , in  quibus  per  a- 
quae  lubr*citatem , ita  minutim  defricata?  fali- 
um  laminae  abfeonduntur  , utnonnifi  aquae 
evaporatione  , vel  felium  praecipitatione  ite- 
rum prodeant.  Cogitavi  &lalibus  diverlisdi- 
verlas effe  particulas, non  magnitudine  folum, 
(ed  etiam  figura  differentes.  V ideo  enim  vel 
bafin  unius  prifmate  alterius  effe  latiorem,  vel 
prifmaiftiusbafi  alterius  effe  acutius  , &vicifi 
fim.  Conjiciebam  quidem  alterumaltcro  plus 
vel  minus  Alcalifxcumve  obtinere-,  (cddurn 
ip(a  arripio  (alia  , infingulis  dummodointe- 
gris  (alis  communis  granis  cubum  feu  qua- 
drangulare fchema  contueor,  cujus  bafis  prifi 
. mate  quadruplo  circiter  latior  eft.  Cauterum 
fal  cibarium  effe  non  poffet , fedneguffusor- 
ganon  nimis  alte  perforet,  prohibet  id  cubica 
fchefis,cujus  latera,&  ab  obtufiore  prilmate  in 
latiorem  bafin  proxima  terminatio  , facilem 
renuunt  introitum.  Nam  quo  Poloni  &:c.  pro 
cibario  utuntur  fale,  fal  gemma?  linguam  ni- 
miopere pungit. 

Vi- 


Digitized  by  Google 


•? 

Principi*  Chymic*. 

Videmus  hinc  perquam  clare  , Salium  ac 
eorundem  fpirituum  effettus  , non  a fi&is 
Qualitatibus,  utpotecalore , velfrigorcdc- 
pendere  ; led  figuris  eorum  plus  vel  minus 
acutis  adferibi  debere : ubi  tamen  illibata:  aci- 
dorum fchefes  adivorum  operationes  folum 
perficere, facile  demonftrari  poteft ; non  mo- 
do in  fimplicibus,  utfirpiritum  Nitri , Salis, 
Vitrioli  &c.  tanquam  acidum,  fali  Tartari  &c. 
utpote  Alcali,  affundamus,  videmus  cujusli- 
bet acidi  nativa refurgerc  fpicula  : fed etiam 
in  compofitis  eardem  figura-,  carum  que  vires 
emicant. 

Vulgo  notum  eft  aquam  fortem  folvere 
Lunam, Regiam  veroSolem;ratioex  fchema- 
tismis  patet.  Si  enim  prioris  folutionis  men- 
ftruum  per  Alcalia  in  fua  fiftatur  fchemata, 
emergunt  feorfim  & Vitrioli  & Nitri  figura: 
Si  pofterioris , armoniaciquoque  falis  fchefes 
elucent , quod  q uia  acutioribus  cufpidibus  in- 
ftruitur,folidifiimam  Solis  maffam facile fbl- 
1 vit.  Sic  etiam  Nitri  pyramides  maximam a- 
quaeforti  impertiunt  vim,  ut  etiam  hujusfpiri- 
tus  validas  calculi  radices, & fera  ferri  corpora 
diffol  vere  queat , ubi  aliis  fpiritibus  acidis  via 
praecluditur. 

Videmus  porro  Alcalia  notabilibus  carere 
figuris,  nec  ea  inter  fo-multumdiftare,  nifi 

B 4 fixi- 


*4  Principis  Chymics, 

fixitate,velvolatilitate  .*  Si  enim  acidus  com- 
mifccaturfpiritus,  nonfua,  fed  fpiricus  pro- 
deunt fchemata,&  utdi&um,  fola  in  Alcaiinis 
diverfitasefl, ratione  fixitatis,  & copia:,  que  c- 
nim  volatilia,  cito  avoIanr,que  vero  fixa,  ur- 
gentiori  igne  uri  debent,  antequam  faliaex  iis  j 
emergant, & mera  fiant  Alcalia. 

Docemur  item,  ex  acido  & Alcali  omne  fa|  I 
compofitum,  enafci,vel  purum  vel  impurum, 
prout  alterum  altero  plus  vel  minus.alcali, aci- 
di vel  fa:cum  adjundlum  habet.  Sic  fal  gem- 
tnx , utpote  plus  defecatum , figuras  magis  a- 
culeatas  obtinet, fecus  quam  reliqua, qua:  faci- 
bus onerata, multo  debiliora  exiflunt.  Scqui- 
turqueinde,  quod  quo  purius  Acidum, Alcali 
apprehendens, itidem  fecibus  dediturum,  eo  , 

purius  emergere  exindecompofitum  fal  , ut  , 
confpicuum  nobfs  prabet  exemplum  Tarta-  j 
rus  Vitriolatus,  & reliqua,  qua:  enixa  ab  aliis  c 

vocantur  falia.  ; 

SVLPHVR  conflat  ex  particulis  ramofis,ha-  , 
matis  , flexilibus  tamen, aclamellulatis,hincq; 
tenaciter  admodum  fibi  adherentibus  , quo-  , 
niam  a lalibus  continuato  Solis  eftu  rettifica-  ! 

tis,  & ita  intime  cum  corporibus  combinatis, 
fulphurortnmtraxiircvidcrur. 

Acido  enim  fulphurimbui , docetejusre- 
folutio , fi  enim  fub  campana  comburatur , 

adefl 


\ 


Digitized  by  G( 


T 


«m  TT  •'*  »*•  - — * T ' ' : T 

t / ; ’ 

*A  . Jjit  • ■ _.  ,i.j  / |» 

Principia  Chymica,  tf 

adeft  Acidum.  Hoc  Acidum  fulphuri  k«t 
nomen  conciliavit  , quoniam  peftis 
alexipharmacum  certum  eft  : ex  qua  etiam 
caufaHippocrates  loca  peftifero  contagio  in- 
quinata , lulfurc  fuffiri  juffit  , te  hinc  ivlvasetil 
combuflic  , ut  Acido  ex  lignorum  oleis 
pullulafcente,  peftem  abigeret.  Hocexpc- 
rimurin  pulverepyrio  , quod  peftis  tempore 
cum  levamine  iterato  incenditur:  cum  acres 
fpiritus  malignitatis  inve&ores  , Acido  do- 
mentur,  te  figantur,  ut  obfervatum  fuit  in  Le- 
gione Neapolitana,  qua:  integra  pefte periift* 
ieperhibetur , excepta  una  Germanorum  co- 
horte,qua:  indufia  ad  fugandos  pediculos  hoc 
pulvere  tinxerat.  Sed  hxc  de fulfure  noftro 
communi  in  fpeciedi&afunt,  licet  in  gefiere 
principium  fulfureum  per  hoc  explicari  poft 
iit , cum  particula:  lulfurea:  fere  nil  aliud  fint, 
quam  falinar.longiori  Solis. xftu  perfe&a: , te 
digeftae , ut  in  Metallis  te  Mineralibus  princi- 
paliter ob(ervandum,ubi  falinar  particula:  pla- 
ne immutata:  deprehendunturin  (iilfur,  quod 
de  facili  poftea  falinis  menftruis  ceu  fimilibus 
te  amicis  paret.  Solare  tamen  fulfur reliquis 
Mctalloru  fulfuribus  elaboratius  eft,ut  patet 
tx  refolutione  , ubi  fubtiliifimis  particulis 
menftruu  conftare  debet,  ad  ejus  compagem 
refblvendum:  reliquorum  vero  Metallorum 

B S Tui- 


Digitizi 


Principi 4 Chymica. 


fulfur  magis  indigeftum  eft,  atque  rudioribus 
hamis  congeftum,unde  eorum  particula  tam 
ar<ftc  libi  non  incumbunt, ctiamquehincmi- 
nus  ponderant:  Minus  vero  omnium  perfe- 
rar,& elaborata:, ac  hamata  deprehenduntur 
Oleorum  particulefulfuree  , que  ob  id  non- 
dum coagulari  potuerunt  , licet  obramolas 
particulas  fe  mutuo  implicantes  , Jeviflimc 
congelentur,  ut  conlpicuum  eft  in  Oleo  anili, 
fi  paulum  frigori  exponatur. 

Quod  putredinis  fit  domitor  fulfur  , unice 
principio  [xlino  adfcrtbendum  duco, quod  con- 
centrat  fpiritus  five  particulas  ab  invicem  le- 
cefliim  facientes:  quod  vero  facillime  omnia 
flammam  concipiant  fulfurca , acido  item  tri- 
buendum judico  in  flamma  feu  igne  conten- 
to , quod  per  modum  effervelcentie fulfur, 
Alcali  fuo  combinatum  accendit,  & cum  eo 
citam  init  copulationem , utpote  cum  amico, 
aquoaftivo Solis motufereerat  avulfum  , & 
in  aliud  ens  quali  converfum  ; Hoc  videmus, 
fi  vulgare  lulfur  incendatur , tunc  enim  fubti- 
liflimam  flammam  concomitari  odorem 
aque  forti  vix  cedentem  perlentilcimus, 
quem  fi  capi pana receperimus, acidum  Spiri- 
tum habemus,qui  valde  attenuatus,flammaip 
fovet , & partibus  combuftis  acidum  im*» 
primit. 


Go- 


Digitized  by 


TrinctfU  Chymica.  27 

Colores  item  & tindturas  lulfuri  primario 
damus , cum  iifdem  mutandis  maxime  fit  ap- 
propriatum  , non  tamen  alia  corpora  a colo- 
rum produdlionc  arcentes.  Hujus  etenim 
particula?  divcrfisextenlionum  , contra&io- 
mumque  formis  fubjacent  , quibus  interve- 
niens luminis  idlus , pro  partium  politura  co- 
lores variat  : quo  vero  fulfureft  ccmpa&ius, 
eo  color  rubicundior,  inflavum , fubflavum, 
albidum  &c.  declinans.  Accurate  vero  colo- 
rum differentias  metiri , a?quc  ac  in  odoribus 
difficile , nili  per  figuratorum  fchcmatum  li- 
tum determinemus  , ubi  tenuia &acumina- 
tiora  defricata  ad  odoratum , crafliora  vero  & 
condenlatiora  obtuliora  ad  gulf  um  referun- 
tur. Sulfur  enim  a fale  non  nili  particularum 
tenuitate  , & craflitie  , rarcfadlione,  &con- 
denfationc , acumine,  &obliterationc,  adfri- 
catione , defricatione  differt.  Sic  alia  parti- 
cularum politura  compinguntur  delectabiles, 
quam  qui  non  deledtant  colores.  Et  lic  de  ex- 
teris. 

MERtyRll nomen  vel  generale  eft  , vel 
fpecia'e:in  genere  analogice  ita  vocatur,  ob 
convenientiam  quam  habet  cum  Planeta 
ccelcffi  , ratione  mutabilitatis.  Et  ex  hac 
caufa  omnes  particula?  inconllantes  , leves, 
mobiles,  fugitiva? , & fpirituofar , Mercuriales 

vo- 


Principia  Chjmka. 


[ ' 
r , 

- 

i 

l 

i 

■ 

Ci  * 

, 


vocantur,omnibus  (e  aflociantes  corporibus. 

|n  fpecie  Mercurii  nomen  obtinuit  argen- 
tum vivum , tanquam  minerale,conftans  par- 
ticulis lubricis , femper  mobilibus,  acidis  ta- 
men,ficcis,&  intenfe  volatilibus, fimul  corro- 


Aj%VA  conflat  ex  particulis  cylindrice 
rotundis , hinc  lucidis,  lubricis,  fluidis,  flexili- 
bus, volubilibus,  undeetiaminhac,quamin 
Oleo,  facilior  partium  diffluxus  1 8e  quia  Ole- 
um ramofis  complicatum  eft  particulis, magis 
opacum  eft. 

Anguillares  non  poflunt  efle  figuras  aq  ucar, 
quia  tum  fe  aliis  implicarent,ac  tenaciter  ad- 
ii asrerent  , nec  ita  f luid  x forent , ac  diflicilime 
in  vapores  migrarent  , ut  in  oleofis  confpi- 
cuum. 

TERRA  cx  particulis  rigidis  , Scfibrofis 
conflat. 

Atque  hasc  funt  rerum  naturalium  Princi- 
pia conflitutiva,  ex  quibus  in  operationibus 
chymicis  fcquentia  emergunt,  utpote: 

ES  SENTI  a flve  Tinfluras,  qus  funt  li- 
quores fulfurei,maximefubtiles. 

OLE  VM  eft  liquor  aqueusfulfureus , mi- 
nus attenuatus , ex  particulis  ramofis  ^ollio- 
ribus tamen , ac  flexilibus , (phxricisque  com- 
binatus. 


• fivisjduriflima  etiam  permeantibus. 


Principia  (hymica»  ip 

SPIRITFS  volatilis  eft  humiditas  aerea five 
mercurialis  incombuftibilis. 

EXTRACTFM  eft  corpus  ex  fabrilioribus 
terrae  particulis  mediante  humido,non  exclu- 
fis tamen  felinis, fulfureis  &c.  conflatum. 

FLORES  fu  ntcorpufculaficca,  volatilia, in 
partes  divifibiles  elevata,  leviter  tamen  rurfus 
uniendas. 

At  AGI  STER  1FM  eft  calx  fubtiliflima, 
per  acidum  corrofe,  & per  contrarium  praeci- 
pitata ,&c. 

Hxc  eft  generalis  Principiorum  naturaliu 
dinumeratio , tam  ratione  Formae,  quam  & 
Materiae,  &rcompofitionis,  & confervationis. 

Quod  vero  ex  his  pro  primo  & primordiali 
acmateriali  rerum  naturalium  principio,  ha- 
bendum fir,difientiuntaurhores:alii$  cumPa- 
racclio  tria, aliis  unicum,fal:aliis  plura  creden- 
tibus i ied  cum  omnia  ha:c  partes  potius  con- 
cretorum fint  quam  principia , nos  cum  Hcl- 
monte  Boylaeo , Schyrlaeo,  tenRhync  & aliis 
de  certioribus  cogitamus  Principiis,  notiori- 
bus , & fimplicionbus , nec  (bium  mente , fed 
& manu  dignofeibilibus.  Diftinguimus  ve- 
ro in Pafjiva,  illa  ad  unicum  fel,  ut 
figuratum  ab  Addo, referendo  *,  per  harc  cum 
ThalcMilefio  , aquam  , ex  qua  narafimti 
omnia  credendo.  Proban  c id  non  tant  umfa- 

cvx 


i 


30  Principia  Chjmica. 

cra  literae,  ubi  eae  primo  creatae  leguntur:  fed 
& tam  aquarum  in  germinatione  &nutritio- 
ne  neceffitas , quam  & per  ignem  corporum 
omnium  in  aquam  reductibilitas. 

Quod  Aqua  omnifeminariafit , live  omnia 
per  omnianucriat,  hoc  probantfalix,  mentha, 
quae  folius  aquae  alitura  in  iplis lapidibus  Sca- 
lena, in  fummam  altitudinem  cxcrejcunt,  ut 
jam  terrae  pondus  excedant ; Hinc  in  petram 
cadens  femen  , quia  humorem  non  habebat, 
exaruit , nec  virgultum , nec  herba  oriebatur, 
antequam  pluerat.  Votis  igitur  vocandus  im- 
ber fertili  agro  apud  Virgilium. 

Sic  menle  Martio  betulam  perforamus , & 
exftillataqua , quae  (pacioquatuordecim  die- 
rum praeponderabit  arbori  cum  ramis, &:  radi- 
cibus,ut  inde  videantur  arbores  ex  fola  fere  fi  - 
eri  aqua.  Et  li  mortuorum  cadavera  in  cceme- 
teriis.nonin  aquam  *ed cineres, & terram  mi- 
grarent, in  immenfi  m coemeteria  concrefcc- 
rent,quod  vero  experientiae  repugnat.  Sal  ld- 
eoque  inhumata  cadavera  devorans  aquadif- 
folutum  in  terrae  cuniculis  feabfcondit,ficque 
vetat  ejus  turgefeentiam.  Si  vero , ut  Sacra 
memorant , cadavera  in  cinerem  vertuntur, 
ergo  in  Sal  lixivum  , quod  aquae  paritionem 
praeftat. 

Cum  ita  corpora  omnia  materialiter  ex  fo- 

/ * ' 1 


Digitized  by  GQOgle 


r 


Principi*  Chjmica.  ji 

la  aqua  prodeant, ita  &c  in  eam  per  artem  redu- 
ci rurfuspoffunt : pro  unico  &folofufficienti 
exemplo  nobis  fint  Olea, qua?  difficulter  alias 
aqua?  commifcentur.  Ha?c  tam  ex  Vegeta- 
bilibus,quam  Animalibus,ad)e61:o  pauco  Sale 
Alcali,iaponis  naturam  afTumunt,&  inde  in  a- 
quam  reduci  poilunt,vel  addito alcalivolariji, 
Cum  Spiritu  vini  citiusin  aquam  redeunt:  nec 
ipfa  etiam  T erra,  Helmonte  teftc,  a redu&io- 
ne  immunis,ut  nec  lapides,  qua?  ipfa  aquar  fru- 
dfcuscxiftunt. 

Clariifime  ex  hifce  patet  , rerum  omnium 
naturalium  mattriale  principium  , & incre- 
mentum, ex  fola  & unica  conflare  aqua , me- 
diante femine  fpecifico  , feti  Forma  intrinfe- 
ca,  & univerfali  motore, diverfimode  modifi- 
cata , & varie  figurata  , & fali.ficata  , exqua- 
tum  fym  metri  a perpetuus  rerum  naturalium 
oritur conlenfus.  Aqua  ittque  nutrit  , Salin- 
format , Terra,  vero  conformat ,'  atque  ita ferva- 
ta  legitima  pabuli  portione  , procedit  aequis 
pamDus  germinatio  ? ficuti  limaces  domici- 
lium fibi  formantes  , a?quali  dimenfionecum 
ifto  accrcfcunr.  Aqua  in  vegetatione  terra? 
falia  folvit  , ut  qua?  infeminum  incunabulis 
latent,  iifdem  foveantur  , & fi  nimis indigcfta 
harefint , multis  cuniculorum  in  terra, fibra- 
rumque in  planta  marandris  rettificentur:. 


Principia  Chymca. 

quod  vero  in  terra  non  perfecit  > in  aere  prae* 
ftat.in  qua  falis  hujus  perpetua  quali  eft  Mine* 
ra  circularis,  namquasexterraexhalant  ialia, 
Volitant  in  aere,  & li  eis  terra  indiger,  ex  ea  re- 
cuperat,concurrente  lemper,  ut  didtum,  uni- 
verfali  motore.  Hunc  primarium  fubluna- 
rium  motorem  Hippocrates  jam  lubtilem  ae- 
rem , jam  terras  &c  alimenti  vehiculum,  jam 
calidum  appellat.  Plato  animam  M undi  voca- 
vit, huj  usque  motus  furfum,  non  deorlum  in- 
clinat, ac  Sol  eft- 

Utvpro  producantur  fru&us,  loca  aeri pa- 
tulalint , non  quod  aer  folo  motu  hjec  ablol- 
vat,  red  uc tanquam.concaufa,  Talem  lolvat, 
nec humidum  denegetur  , tanquam  verum, 
primordiale,  corporu  nutrimentum  & prin- 
cipium materiale.  Ut  brevibus  rem  expedia- 
mus, & premifTademonftremus,  lubetpro- 
cefTum  quali  mechanice  per  exemplum  de- 
ducere. Sumamus  Vegetabiliscujuldam  le- 
men , hoc  terra  immilTum,  vel  item  extra  ter- 
ram faepius , aqua  hume&atum , dilponitur 
exunitatead  extrinfecam  Tuam  formam , me- 
diante univerlali  motore  S'ole,produccndam: 
Alcali  enim  in  femine  latens  , cum  Acido, 
veluti  ex  pun&o  refufeitatum  , extrorfum 
protenditur , &c  per  lineam  quali  ex  unitate, 
perbinicaccm,  & trinitatem,  ad  coni  politum 

cor- 


Principia  (hjmica. 

corpus  , per  vanas  cxcontrariantibusfalibus 
emergentes  figuras  cubicas  tendit  , tandem 
circulum  formando:  In  tanta  namquccircu- 
latione,  Salia,  ex  variis  quadraturarum  figuris 
abeunt  in  olea , circularis  figura:;  fic uti  omnia 
corpora  perfc&a  fere  circulum  imitantor, 
non  tantum  in  V egetabili , fed  & Animali,  ac 
Minerali  Regno : tales  vero  effein  minimis 
fchefes , quales  in  majoribus  cernimus,  facile 
concludendum.  Hic  aquam  ceu  primam , & 
principaliiTimam  concretorum  materiam,  in 
& per  quam  crefccre  omnia  natafunt , confi- 
deramus : deficiente  enim  ea,fterilia  ede  cun- 
cta, ex  Sacris  legimus : in  hac  tamen  fit  mixtio 
per  motu m a Sole/ive  Z-^fubtililfimis  nimini 
Acidi  particulis  dependentem,  abfque  quibus 
non  agit  Alcali,  cum  illis  folis&: acumen  , & 
fubtilitatem , debeat:  cum  enim  nulla  res  cor- 
porea fua  vi  furfum  fertur,impulforeSole  opus 
eft, antequam  vertex  adeatur;  & tunc, quando 
Salia  per  varias  fibrillarum  torturas  hanc 
compulerunt , ar&iflime  unita faceffunt in o- 
leum.  Haec  in  Vegetabilibus  , fina&afunt 
folum  natali  Sole  calenti us  , minima  exferunt 
fpicula,ut  in  aromatibus  confpicuum,  quas  ob 
id  fenfuaduftioni  analogo,  linguam  mordent, 
cum  eis  a Sole  celerior  affricatus  fic  motus 
quoniam  aquali,  ficut  empyreumainsquali, 

C igne 


«q  PrinctpU  ChjmiCA* 

igne  adulta  fanc  , fragrantiam,  loco  faetoris, 
Ipirant  , quia  in  his  lalium  figuras  mixtae  funt 
intimius, & defricata?  minutius,  hineque  faci- 
lius exhalantes.  Caufa  item  in  Odoratis  per- 
ficiendis Concurrens,  eft  pororum  fumma  co- 
artatio , per  quam  aqua?  fuperfluas  praecludi- 
tur aditus ; qua?  fi  irruat  abundantius , libi  m a- 
gis  patulas  faci  t vias, ac  falia  nimium  diflolven- 
do,  plantarum  debilitat  vires;  ficuti  infpon- 
giolarum  & laxarum  plantarum  analyfi  expe- 
rimur, utpotequa?  aquam  abundanter > no- 
ftram  communem  efticacia  vix  praevalentem, 
promunt.  Hocideoque  legitimum  rerum 
naturalium  pabulum, diverlimode  corpora  al- 
terat, quod  vides , fi  di  Verfas  intuearis  plantas, 
ubi  quffcjufdem  nimia  obruuntur  copia  , in 
proprium  luxuriant  interitum, quia  plusaqua: 
fuppeditatur  quam  fal  elaborando  eft ; mixtio 
enim  intimior,  &:  per  aquam  nimia  dilutio,  fi- 
gurata? conlpicuitatishoftes  funt.  Pabulum 
itaque  jufte  coramenluraium  efto  , quo  falia 
plantam  variatis  fuis  propriis  a Deo  conceftis 
figuris  jufte  exornent  ac  virtutibus  legitima 
imbuant.Luculentius  h<£c  capies,  fi  diverfa  in- 
tuearis plantarum  vel  florum  folia , quorum 
hasc  hirfuta,illa  glabra , alialanuginofa,  alia 
tandem  pungentibus  prasdita  cufpidibus  uc 
' urtica  &c.  ; 

^ Si 


y Coogle 


) 


' I 


Principia  Chymica,  ^ 

Si  vero  ardioribus  clauftris  irretiantur  ha?c 
planrarum  conftitutiva , perennes  fune , ficuci 
flos  gnaphalii,  qui  quum  nec  nimia  aqua  dilui 
poruerir , nec  nimio  fcateat  falejongum  tem- 
pus fu  perfles  eft.  Vnicum  igitur  Acidum  'viri- 
bus mamfejlumest  , & /piculis  con/piiuum  , & 
tam  gujlu  quem  ,vifi&  odore  , juxt a, figuras  di- 
gnofcibile.  Non  enim  oleum  linguam  mor- 
det nifi  lalinxin  eo  obriguerint  particulae. 
Hoc  videmus  in  gummatibus,  item  aromati- 
bus , qua?  quia  plus  01ei,minus  falis  habent,  Sc 
contra. 

Si  enim  aromata  in  ore  madeflant, percipi- 
mus confeftim  (alium  in  iis  latentium  vires, 
falinasenimparticulsfalivafoluta:  , lubricis 
oleorum  hamufculisfefe extricant  , quarum 
minimsodoratus potius  , quamguftusobjc- 
dum  funt , &.  in  externis  pro  varia  particula- 
rum figuratarum  pofitura  , inrervenientelu- 
mine,vifum  magis  vel  minus  deledant.  At- 
que ita  confpicimus  ex  Unitate  omnia  , fc 
omnia  tandem  rurfusad  Unitatem  re- 
gredi, cum  id  quod  fuerunjc,de- 
l fl.  , finuntefle. 


b 1 c t C A- 


Digitized  by  Google 


Di  Furnii» 


CAPUT  U 

Necejfaria  enucleat  tequijitd  * quilusdi&d 
primordialia  corporum  conftitutiva  , 
quoad pojjlbile  dijfociantur  , @*  experL 
mentorum  fitprd  citatorum fides  iQufir a* 
tUu 

IV  IFEdia  quae  hic  primas  tertent,  & quibus 
JLVJLnaturalium  fagax  rufpator indiget , bi- 
na funt  i INSTRVMENTA  & OPERATIO - 
NES. 

Illi  in  A&tvA  dilpefcimus , & Pafffoa ; ubi 
Attivajgnis  varium  moturh : Pajfivavcto,  Fur- 
nos (jr  Vaja, pto  objedis  habenti 

Antequam  vero  ad  operationes  traniccn- 
datur,pra:fto  fintdi&a  Inftrumenta, inter  quae 
Pafliva  primario  deferibenda  exeant,  ubi  prh 
mum  (ibi  Vendicant  locum  Furni. 

Furnus  efllocvis  ad  cortcentrandum  ignem, 
&hunc  re&e  regendum  excogitatus , quo  in- 
clufus  ignis  artifici  obediat , & pro  voluntate 
operationes  promoveat. 

Communisfurnorum  materia  lateres  futir, 
& argilla  tenax, remixta  cum  pilis, arena,  fimo 

equi- 


Digitized  by  Google 


De  Furnis,  $7 1 

equi  no, limatura  ferri,  capite  mortuo  Virrioli 
&c.  cumque  a qua  falfafubada. 

Figura  eorum  maxime  variat , & quilibet 
fibi  ftruit  tales  , quos  fibi  commodiores  fore 
deprehendit:  pauci  tamen  fufficiunt , & duo- 
, bus,  vel  tribus,  omnes  operationes  chymicae, 
qua:  obveniunt, perfici  queunt. 

Primus mtht  univer falis ejl , in  quo,  modo  a* 
perto,  modofupprdroigne,v.g.  infrena, ci- 
neribus, Balneo  Maris,  Vaporis &c.  deftilla- 
l tiones  inftituo.  Struitur  vero  hoc  modo; 

Erigatur  furnusaltitudine  fpitamarum  fex, 
Iatitudineduarum,foramencinereum,adcra- 
ticulam  ferream  ufque  altitudinem  fpitamae 
non  excedat, ficuti  a craticula  ad  foramen.per 
quod  carbones  injicimus , altitudo,  fpitamam 
nontranfeurrat  , reliqua  altitudo  ulterius  ad 
didas  fpitamas  fex  extendatur,  vel  ultra,  quo 
enim  altiores  furni , eo  attradio  ignis  for  jior. 
Craticula  ferrea  fupra  cinereum  ita  aptetur,ut 
extrahi  & imponi  pro  Iubitu  poflit.  Superior 
furni  parsinterior, rotunda  fit, pro  rotunditate 
* & magnitudine  capell^  arcnaria:,vel  aheni,ad 
arenam, vel  Balneum  immittendum.  Supra 
craticulam  vero  ferream , altitudine  duarum 
fpitamarum,  per  foramina  parva , imponatur 
per  medietatem  furni  baculus  ferreus,  craffi- , 
tic  pollicis,  proretortis,  capellis, vel  ahenisfu- 
perponendis. 

C | In 


>gle 


• D*  Furni*. 

In  hoc  ita  parato  furno  inftituimus  deftilla- 
tionem,vel,impofita  craticula  carbonibus, vel 
in  horum  defe£tu,li  craticulam  extraxerimus, 
lignis, foramini  cinereo  impolitis,  & incenlis. 
Ignem  vero  tunc  regimus  , vel  parce  appo- 
nendo ligna , vel  retrahendo  paulum  ignem, 
donec  fortiori  opus  habeamus, ubi  tum  augeri 
pro  lubitu  rurfus  poterit.  Hunc  furnum  aliis 
commodiorem  inveni  femper, quoniam  defi- 
cientibus carbonibus  , fi  (altem  ligna  fuppe- 
tant  , ubique  deftillationesinftituere  potui- 
mus. In  fuperiori  tamen  parte  relinquenda 
funt  foraminulaqua;dam  , ad  ignem  regen- 
dum , qua;  pro  igne  minuendo  claudi,  pro  au- 
gendo vero  aperiri  rurfus  pellunt. 

Si  magis  compendiofiorem  velimus  fur- 
num , inprimis  ubi  lateres  defunt,  accipimus 
ollam  magnam, Ipitamasquatuor  vel  quinque 
longam,  in  hac  fundum  perforamus,  caute  ta- 
men,inque  media  ola;  parte  foramen  ordina- 
mus carbonarium,  & fupra  hoc,  ut  in  fuperio- 
ri , per  parva  foramina  , baculum  fer- 
reum imponimus  , ad  imponendam  capel- 
lam. T une  lutamus  ollam  intus  optimo  lu- 
to,pollicis  crafiitie  , vel  aliquot  digitorum. 
Hanc  ita  exficcatam  ollam  imponimus  crati- 
cula; ferrea;,  lateribus  aliquot  fuperpofita; , & 
habemus  furnum  in  cafu  necelfitatis  lat  com- 
modum,& opportunum. 


4 


Si 


De  Fumis, 

Si  operationes  digejlionis  furnum  requi- 
runt, in  quo  dierum  multorum  fpatio,  ignis 
continuatim,  fovendus,  ftru&ura  fiat  modo 
inlequenti : Erigatur  turris  rotunda, vel  qua- 
drata, longitudine  (pitamarum  odio,  vel  de- 
cem, latitudine  duarum,in  luperiori  vero  tur- 
ris parte  anguftior  , in  inferiore  veroverfus 
craticulam  latior.  Supra  cinerarium  fpitamae 
altitudinem  non  cxfuperans,  ponatur  craticu- 
la,&  immediate  fupra  hanc, in  hoc  vel  illo  fur- 
ni latere,  fiat  foramen, per  quod  ignis  calor, in 
furnoslateralesapponendos , & peculiaribus 
fuis  cinerariis, pyrcteriis,  craticulis, ac  forami- 
nibus , ad  regendum  ignem , capellisquc  are- 
nariis inftru&os,  transferatur.  i 

Turris  longior  piger  vocatur  Henricus, 
carbonibus  repleatur, & defuper  operculo  ro- 
tundo, arena:  in  circulum  impofita?,imprelTo, 
firmiter  orificium  occludatur,  ne  aere  attra&o 
omnes  carbones  , qui  alias  in  inferiori  furni 
parte  fupra  craticulam  ardere  debent,  accen- 
dantur ,&  folum  calor  per  foramen  laterale  in 
appofitos  furnos  transferatur. 

r . • i j . i . r • ** 

Harc  de  furnis  magis  neccfiariis  ; fequun- 
xxxtvafi  , qua?  adhibitionis  ratione  multum 
variant  : Quadam  enim  mediate,  quadam  im- 
mediate , igni  apponuntur , bifunt vel  terrea; 

C 4 vel 

I 


Google 


40  Furnu 

vel  vitret,  vel  met  alit  c a,  divcrfarum  figurarum, 

pro  diverfo  artificis  fcopo. 

Ex  terra  fiunt  capella;  arenaria;  , fiepius 
etiam  retortas,  & cucurbitas  cum  alembicis, 
hae  vtro  ex  vitro, multo  fiunt  praeftantiores, 
ficuti  ejuam  circulatoria,  phiola; , receptacu- 
la,&c. 

Si  retorta;  vel  aliud  vitrum  igni  immediate 
debeat  apponi,  prius  luto  circundatur;  Si  vero 
non  lutatum  igni  apponere  placeat, fuppona- 
tur  operculum  inverfum, arenae  manipulo  im- 
pletum, ut  a ruptionis  periculo  immune  fiar, 
tum  furni  orificium  claudatur  patin£  terrea 
foraminata,quae  pro  regendo  igne  inler  viet, (i 
excepto  unico  foraminulo  , omnes  reliquas 
claudantur  rimae. 

Si  tamen  retorta;  diuturniorem  fortiflim  um 
ignem  fuftinere  debeant,  fiant  ex  ferro  fufo, 
<|uae  inferviunt  optime  in  deftillandisMinera- 
lium  fpiritibus,C.C.  Cpanio,  Viperis, &c. 

Vel  fumatur  olla  ferrea;huic  operculum  ex 
terra  figulina  ita  aptetur , ut  alcmbicum  fi  lu- 
bet vitreum  , vcltcrreum,  imponerepofiis; 
haec  tibi  inferviet  olla  pro  fpiritu  falis  armo- 
niaci  martiato, aliisque  Mineralium  fpiritibus 
deftillandis. 

Reliqua  vafa  metallica,  excupro,  ut  plu- 
rimum conflant,  ut  veficae,  & alienum, 

i : f ' : tam 


Digilized  by  Googfr 


De  Tum» . 41 

tam  Balneo  Maris  , quam  Vaporis  infer- 
vicncia. 

Balneum  Maris , ubi  per  aquam  ebullien- 
tem , virrum  materiam  continens  calefit , ma- 
xime variat : omnibus  tamen  praefertur  me- 
thodus, per  arenam  humidam,  tum  ratione 
lecuritatis,cum  ratione  graduum  caloris, quos 
fem  per  aequales  miniftrat.  Ahenum  ht  ob- 
longum^ pro  Jubitu  (at  capax,  ut  aliquot  cu- 
curbita imponi  queant,  circa  medietatem  in- 
ternam circulum  habeat,  in  quo  baculi  ferrei 
requiefeant  , ut  eis  laminam  ferream  vel  cu- 
pream , multis  foraminibus  perviam  fuperpo- 
nere,  huic  vero  foraminulatae  laminae,  pan- 
num forte  cannabinum,  velftupcumexten- 
fum,  fuperinducere,  & tandem  hanc  cavita- 
tem arena  replere,  huic  vero  cucurbitas  impo- 
nere poflimus  ; Tum  inferiori  aheni  cavita- 
ti aqua  indatur , cujus  bullientis  vapor  arenam 
hume&ando  calefacit , Schine  impolitas  cu- 
curbitas,aequali  femper  calore,  abfque  ruptio- 
nis periculo  ferit. 

Si  Balneum  Vaporis  defideres,  aheno  ob- 
longo imponeoperimentum  ligneum,  fora- 
minibus rotundis  , pro  magnitudine  cucurbi- 
tarum imponendarum,  praeditum:  hisfora^ 
minibus  facculiex  forti  ftupa  alligantur, & his 
faeculis  cucurbitae  imponuntur  , ncctamen 

G 5 aquam 


4*  Di  Furni. 

aquam  attingant,  fed  bullientis  faltcm  aquar. 

vaporeas  a /fi  ciac. 

Ob/ervandum  vero  hic  , ut /emperreaf- 
fundatur  aqua  calida  , ne  affusa  frigida  inter- 
rumpatur caloris  aequalitas , vel  vitra  admi/Ta 
frigida  rumpantur , fem per  namque  debet  ad- 
effefufficiens  aquas  quantitas  , neaquadeco-, 
6la,  ahenum  detrimentum  patiatur,  & facculi 
adurantur. 

Veficxcuprexoptimaformahasceft : Al- 
titudo /it  duorum  pedum,inferioranguftior, 
/iiperius  vero  latior /en /im  , ut  capiat  ledecim 
aquas  menfuras, ad  collum  u /q  ue, quod  non /ic 
amplius , quam  ut  manusimmitti  po/Iit.  A- 
lembicus  ex  puro  ftanno  Anglico  paratus/ir, 
cujus  collum,  veficximmittendum,  dimidi- 
um pedem  longumeffo : Alcmbicus  hic  re- 
frigeratorio cupreo  artificio/e  impolitum » 8c 
ferruminatum  fit , ut  ro/teum  & collum  pro- 
deant : Refrigeratorium  fatis  amplum  fit,  ut 
aqua  Alembicum  tranfeendat  dimidium  pe- 
dem^ circumcirca  tres  latos  digitos:  nec  epi- 
ftomium  defit, quo  aqua  calefa&a  depromi, & 
frigida  reaffundi  rurfus  po/Iit. 

Tigilla  ad  fundenda  & liquanda  Mineralia 
& Metalla  , fiant  ex  optima  & tenaci  terra  fi- 
gulina;  quae  an  ad  hoc  opus  conveniat,  ita  ex- 
perieris: Sume  teirx  manipulum,  manu  com- 

> • Pref- 


— r 


*Z)f  Furnii,  4$ 

prefTam  igni  fortiflimo  injice  , & fi  maneat 
comprella,  licet  mulGas  acquirar  rimas,  bona 
terra  cft  , fi  vero  violentia  ignis  in  pulverem 
vertatur,  huc  inconveniens  erit. 

Hujus  terrae  optima:  pulveri(ata?&  cribra- 
tae fume  partem  unam,  adde  duas  partes  terrae 
in  furno  figulino  cremata:, &pulveri(arae,&  la- 
terum pulverilatorum  partem  unam  , has 
commixtas  terras  aqua  hume&ato  , &cum 
liume&ata  per  diem  &:  nodem  quieverint,  o- 
ptime  lubigantur  pedibus , tandem  etiam  ma- 
ni bus,&  terra  parata  eft. 

Si  tunc  in  defe&u  figuli  tibi  ipfi  tigilla  fin- 
genda veniant,  typum  leu  formam  e hgnodu- 
riori  tornare  curato  , quam  dividere  in  partes 
poffis , &annulis  ferreis  circumje&is conjun- 
gere rurfus:  hanc  inunge  intus  lardo,  & tunc 
impofitseterra:,  piftillum  ligneum,  pro  for- 
manda interna  crucibuli  figura , aptatu , mal- 
leo ligneo  concutiendo  imprime  , primata- 
men  vice  leniter,  poftea  vero  fi  exemptum  fu- 
erit & leniter  exficcatum  , denuoque  typo  in- 
di tum,  aliquoties  fortiter  pift  illo  cudendo , ti- 
gillum eftorma.  Si  teft<£  ex  hac  terra  fint  confi- 
ciend«e,eafereexficcari  poterit  antequam  ty- 
po imprimatur,  non  enim  profunde  his  piftil- 
lum propter  formam  fere  planam  , necpro- 
fundam, imprimi  necefie  habet. 


dvj  * 


Si 


44  F)t  Furnk,  ? 

Si  Salia  forti  igne  fuftincredebeatcrucibu- 
lum  , forriiTimo igne  uftum fit, ficutiHaflia- 
cum  ;&  fi  mixturam  ingrediantur  pulverifati 
lateres , tum  quo  diutius  igni  committuntur, 
eo  fortiores  fiunt. 

Si  catilli  cinerei,  quos  vulgo  Sdpdlflt  vo- 
camus , expetantur,  (urnito  cineres  delevi  li- 
gno fagino, ceu  meliores,  cribro  inditis  fuper- 
funde  aquam,  & carbones  cum  craflamcntis 
reliquisin  cribro  relinquentur,  lubtilioribus 
cineribus  in  vasfuppofitumdefcendentibus: 
fubtilioribus  his  cineribus  iuperfunde  recen- 
tem aquam  ad  eminentiam  , quiete  par  duas 
horas  conccfia,  decantaaquam,  & recentem 
reaffunde , hocque  repete  tam  diu,  decantan- 
do  reaffundendoque  aquam , donec  omne  fal 
extra&um , & aqua  clara  decantetur  : Tunc 
reftitans  in  fundo  cinis  fubficcuscomprima- 
rur  in  globulos,  qui  ad  aerem  fatis  exficcati  in 
fornace  figulina  iterum  urantur , ut  omne  im- 
purum abfcedat;his  pulverifatis  cineribus  fu- 
perfundatur  aqua  fontana  , & relinquatur  ad 
quatuordecim  vel  o<5fo  dies,  tunc  decantetur 
^qua.  Quo  fafto  huic  elixi  viato  & purificato 
' cineri  affunde  denovoaquam , & baculoagi- 
tato  utturbctur,hanc  turbidam  cincreaquam 
fubito  decanta  in  aliud  fuppofitum  vas,utcraf- 
fiores  cineres  remaneant , quos  remove, Cinc- 
ii res 


Digitized  by  Google 


<2>e  Furnii»  45 

res  vero  cum  aqua  decantatos,  quando  fubfi- 
derunt , exime , femel  adhuc  recentem  lupet- 
funde, & ut  prius  procedito,  aquam  turbatam 
decantando , cralliori  relido  , &fubfidentia 
fada  , iubtiles  exficcando  cineres  , & fer- 
yando. 

Si  poliunt  haberi  cineres  farmentotumvi- 
tis,adhocopuS  eligantur* 

Tum  recipe  oifa  vitulina,  vel  ovilla, medul- 
1^  carentia' , ha?c  ad  albedinemcalcinata& 
pulverilata , perque  cribrum  tranlmifla  , in 
porphyrio  redigantur  in  pulverem , lequenti 
ufin  inlervientem.  v.  g. 

Ree,  Cinerum  purgatorum  partes  duas. 

Cinerum  ex  ofjibuspartem  unam. 

Vel,  Ree,  Cineris  purgati  Vbj.pondlcivil, 

Offtum  calctnuter.  & praparat.  %vf 
Argilie  pura [ubcerule*  $ij.£*j, 

Hatc  mixturaaqua  fontana  irroretur  , uc 
laltem  coha?reat,hicque  impleatur  mortario- 
lum , manibus  quodammodo  imprimendo, 
fupereminelitem  vero  removendo  , Sc  tribus 
Vel  quatuor  pulfibus  piftillum  in  id  cudendo: 
«uncinlperio  per  cribrum  polline  ofleo , uno 
atque  altero  pulfu  fuperaddito , abfterfum  pi- 
ftillum apponatur  , catillus  vero  cum  morta*  ' 
riolo cineribus  impolitum  exprimatur , & ad 
cxliccarioncm  reponatur.  ■ 

~ ‘ " . M‘d 

/ 


Digitized  by  Googlc 


4 6 .De  Fttrnis. 

Multi  loco  aquq  mixturam  irrorant  cerevi- 
(ia  pingui  , albumine  ovi &c.led  tum  facile 
< laxiores  pori  relinquuntur  (cum  pingues  & 
rcrafliores  ccrevili#  & albuminis  particula 
-coroburta?fuerunr:)qui  tunc  facile prxdantur 
Metallum  purum. 

Teffce  ex  folis  fiunt  cineribus  purgatis,cir- 
culo  ferreo  majori  ijiclufis,  & globulo  lapideo 
hinc  inde  verfato  cavitatem  imprimendo.  In 
his  vero  tantillum  argenti  a teltis-una  forberi, 

• non  tacendum  , quod  tamen  in  majori  exeo- 
. &ione  non  magntfacicndum. 

Si  catilli  conficiuntur  ex  folis  cineribus  of- 
feis,lolurione nitri  humectatis,&  pollini  olieo 
afperfis,  tardius,  fubtilius,  &abfque  periculo 
Metallum  purificatur,nec  quicquam  de  Me- 
tallo puro  prodatur.  Et  fi  ad  hoc  opus  polline 
haberi  olla,  &tfpinxpifeium,  omnibus  prafe- 
% rendiertent. 

N 'bilillimos  omnium  fieri  ex  fpatho  folii* 
tione  Vitrioli  irrorato, D.Cardilucio  lubentet 
. «redimus. 

Pollen olTeum  vulgo  (Jldf  vocatum, 

Sine  quibus  boni  catilli  non  conficiuntur  v fit 
exortibus  cranii  vitulini  anterioribus,  perco- 
ftionemapinguedine  depuratis,  & ad  albcdi- 
nemcalcinatis , inque  porphyrio,  fubtiliflime 
tritis  ; tum  vero  aqua  de  novo  humedlatis, 

inque 


— j 

Digitized  by  Google 


K t)e  Furnii  4 7 

inque  tigillo  claufo  per  horas  quatuor  adhuc 
(cmclcalcinatis  , tunc  refrigeratis, & tandem 
{ubtiliirimetricis:hocinfternitur  cacillis^ne  ri- 
mas acquirant  , & mafla  exploranda  eo  melius 
decumbat. 

Modus  purificandi  argenti  hic  cft  : Prius 
tegula  furnicata  cum  catillo  furno  immitta- 
tur , tum  Icnfim  ignis  admoveatur , ut  fenfim 
omnia  candeantjhocvifo,  immitte  plumbum 
granulatum  charta: involutum  , forcipe  defu- 
per  tenendo, ut  ita  fenfim  Iiquefcat,  & in  catil- 
lum decidat  : tunc  quando  hoc  immifium 
plumbum  argenti  vivi  inftar  apparer, immitti- 
tur per  vices  argentum  purificandum,  & invi- 
cem funduntur  tarndiu,  donec  non  amplius 
movetur  & circumrotatur  Metallum , fed  im- 
motum quafi  argentum  vivum  repra?fenta- 
tur,quofa£fo  aquae  tantillo  aftufo,  omnia  refri- 
gefcant  & forcipe  eximantur.  Plumbi  admi- 
(cendi  pondus  noveris,  fi  confiet  admixta  ar- 
gento «eris  quantitas  , fi  enim  argenrea  mafla 
tertiam  partem  arris  vehat  , luboffuplum 
plumbi  requiritur,  fi  aliquantum  minus,  fub- 
lextuplum.Non  tamen  una  viceplumbum  tc- 
fbe  ingerendum  , fed  ubi  languidius  fluifiuat 
mada  de  novo  afiufo  plumbo  excitetur  , ut 
curium  fuum  alacrius  continuet. 

Tegula  furnicata  eft  vas  terreum , oblon- 

g«m 


^g  De  Lute, 

gum,  ofliis  pervium,  & in  lateribus  foraminu- 
lis  praeditum, tegendis  catillis  aptum, ne  favill^ 
incidant,  &:  calor  temperatius  catillum  feriat; 
alii  conne&unt  cum  fundo  dimidiu  digitum 
crafTo , alii  vero  ab  illo  (eparatum>& falcem  illi 
fuperpofitum  pro  lubitu  adhibent. 

Si  vero  tegula  furnicata  defit , fumatur  tri- 
angulare crueibulum  magnum , hoc  in  lateri- 
bus perforetur , & lateri  impofico  catillus  im- 
ponatur. 

Sequitur  LVTVM 

quod  curiofus  deftillationumobfervator  ma- 
xime obfervet , cum  alias  levis  in  hoc  error  ab 
artifice  , rem  perfiin&orie  adminiftrante 
commifius  , totum  fiepius  fruftrctur  labo- 
rem. 

Eft  tamen  varium,  vel  pro  furnis,  vel  vi- 
tris &cc. 

Si  expetatur  ad  furnorum  ftru&uram  , lu- 
tum fiat  ex  argilla?  ficca?  vel  limi  partibus  qua- 
tuor, arena?  craflioris  contrita:  & tomenti  ana. 
partibus  tribus  , (quamarum  ferri  parte, 
una  (emis,&  fimi  equini  parte  dimidia.  Ha:c 
fubigantur  addita  aqua,  in  qua  fimus  equinus 
maceratus  fit, donec  evadat  mafia  jufta?  con- 
fidentia:, & lutum  erit  paratum,  pro  furnis, 
focis  fufbriis  ,&  retortis  loricandis,  & (angui- 
nc  bubulo  huraeotandis  , inprimis fi  retortae 

coi- 

t 


De  Luto,  49 

collum  recipienti  jungendum  fit  , ubi  capus 
mortuum  Vitrioli  optime  additur. 

• Si  ruptura:  Vitri  claudenda?,  expertum  fiac 
lutum  ex  cafco  recenti  &c  molliori , farina  fru- 
menti , & calce  viva.  Vel  calx  viva  cum  falis 
comm.  ana.  & albumine  ovi  fubigatur,&  cum 
veficis  bubulis  applicetur , vel  etiam  ipfae  vefi- 
cae  abfque  luto , fol©  ovi  album  inehumedtat* 
imponantur. 

Sic  canales  alembici  affusa  pice  doliis  jun. 
guntur,vel  hac  mixtura  picantur.  v.g.Rec.re- 
Cmx  lb  j.  terebint.  § iiij.  cera:  fij.  vitri  Veneti 
pulv.  farina:  lateritia:,  calcis  viva:, fquamaefcc- 
Tiana.  f j.  ms.  qua  etiam  mixtura  fontes  pi- 
cantur. 

Pertinet  huc 

SIGILLTM  HERMETICVM 
quo  ph  olarum  collum  liquatione  occludeqs* 
dum  venit:  hoc  ita  fit:  Sume  ollam  terream,in 
cujus  fundo  faeforamen  rotundum  , tali  ma- 
gnitudine, utphiola:  folum  collum  tranfeat, 
hoc  fafho  carbonibus  quibus  ollam  replevifti, 
fcnftmignem  adhibe  , ut  collum  tandem  vi- 
tri candeat  , & quali  liquefeere  velle  videatur, 
quo  oblervato,  collum  forcipe  comprime, vel 
forfice  abfeinde.  Si  vero  non  accurate  adhuc 
fentiaturclaufumphioia:  collum  , fume  vitri 
V eneti  pulv.  Borracis  V enet.  ana.  p.  *q.  Suo 

D cini 

\ , 


Digitized  by  Google 


jO  t)e  Ightt 

cini  pulv.  parum  , cum  fpir.  vini  fac  pulticu- 
lam,quam  phiolas  collo  circumlitam, & per  fi- 
ftulam  modo  aurifabris  ufttato  fundendo  fer- 
rumina. 


CAPUT  III. 

De  Igne  & Gradibus  ejus . 

S Equitur  Inftrumentum  feparatoris  artis 
alterum,  Afri  vum  Ignis,  cujus  tanta  efl 
non  tantum  hic,  fed  & in  omnibusferme  na- 
turalium mutationibus  ncceffitas  , ut  etiam 
ipfe  Hippocrates  , cum  aliis  ex  Antiquis  , i- 
pfum  pro  Anima  quafi  & Vita:  Principio  non 
inplantisfolum,  fed  & Animalibus  & reliquis 
hab  uerit  , & pro  folo  fere  naturali  Principio 
conftitutivo  mediante  aqua  crediderit  ubi  in- 
quit : Conftituuntur  tum  animantia  alia  om- 
nia, tum  ipfe  homo,ex  duobus,  differentibus 
quidem  facultate, concordibus  vero  ufu.  Igne 
nimirum  & Aqua. 

Ignem  vero  originis  ratione » Solaris  Lucis , 
efle  veram  fobolem  , multa  docebunt  experi- 
menta : Hujus  etenim particuU  lucid<t^  in  concre* 
tis JuttejJu  temporis plus  vel  minus  concentrata , ca* 
lorem  & ignem  conflituunt , facile  poftmodum  i 
accedente  motu  emergentes , & ignem  nobis 
artificialiter  exhibentes. 

Has 


Ve  Igne.  $i 

Hasa:thcreas  particulas  omnia  peromnia 
movere  cum  aliis  ftatuimus,  adeo>  ut,ubide  fi- 
guratorum fchcmatum  asionibus  lermo  in- 
ftituitur , femper  hunc  fubintelligamus  ignem 
omnia  pervadentem. 

Sed  cum  inftitu  noftri  ratio  hic  non 
fit  , luxuriofum  inftituere  difeurfum  , de 
variis  inde  dependentibus  ignis  originibus, 
fufficiat  nobis  ejufdem  (altem  ufum  artificia- 
lem hic  breviter  indicafle, quatenus  fcilicetad 
feparationesrerumconcurrit.  ' 

Hic  enim  particulis  fuis  minimis  acuti  (li- 
mis, fubtiliflimis,  & penetrantiflimis,  poros 
corporum  intrat , angulos  & latera  movet,  ex- 
agitat, craffa attenuat , dilatat,  rarefacit,  fele 
cum  materia  permifcet,earaquein  particulas 
minimas  dividit. 

Hic  nobis  ignis  vel  mediatus  efl:  , velim- 
mediatus.lmmediatuseft,cum  ignis  undique 
vafculum  lambit,&  vocatur  Keverberatorius. 
Si  vero  fundum  faltem  ignis  vafis  ambiat , 8>C 
collum  liberum  (it  , Semireverberatorius 
audir.  ‘ 

Mediatus  eft,  ubi  ignis  vafculum  non  attin- 
git,propter  aliquod  medium  , &eftvcl(iccus, 
cum  arena , cinis,  &c»  vel  humidus,  cum  aqua 
intercedit.  < 

. - ■ , D x Si 


( 


Digitized  by  Googlc 


«v  De  Igne, 

Si  haec , dicitur  Balneum  Maris, fi  illud, vo- 
catur capella  cinerum, arenae  &c. 

Si  vapor  folum  exhalans  vafculum  tan- 
gat  deftillatorium  , Balneum  dicitur  Va- 
poris. . 

Cum  vero  perieulofa  fere  fint  Balnea  , &c 
praeterea  incommoditates  plurimas  conjun- 
gas habeant, tam  ratione  vitrorum,  qua;  diffi- 
culter fub  aqua  retinentur  , quam  ratione 
aquje  , quaefemper  calida  refundenda : exco- 
gitata eft  alia  methodus , qux  vocatur  per  are- 
nam humidam  deftillatio , hxc  omnibus  aliis 
praefertur  modis,  hunc  vide  fupra  ,ubi  de  vafis 
mentio  fa&a. 

Jam  ad  ignis  gradus , quorum  artifices  va- 
rio modo  commenfurare  folent  limites  , hi 
maxime  variant , &deftiJIationum  accuratus 
obfervator  , adbosdiftinguendos  Archime- 
dis Circino  opus  haberet.  Primum  tamen  co- 
gnofeimus  gradum  , quando  manus  calorem 
mediante  aqua,  cinere,  vel  arena,  patitur ; Si 
diu  minime  ferat , fecundus  eft : Et  fi  adura- 
tur, tertius  i Si  vero  candeant  omnia, 
quartus  adeft  ignis  gra- 
• ' " ^ dus. 


De  Optrationibtu  (hymicu  tffeparat,  rerum,  jj  . 

CAPUT  IV* 

, , < 

V - A 

De  Operationibus  Separatori*  arti  necef 
fartis ♦ 

, » ■ » 

LUft  ratis  neceflariis  Inftrumentis,fiifcipie- 
mus  rufpari  alterum  ad  feparandaPrinci- 
piaMediu , Operationes*  qusincompofitisab- 
fconditas  variatas  particulas  fenfui  confpicuas 
reddunt. Confiftunt  vero  /«duobus,  SOLVTJO- 
NE  & COACVLATIONE. 

Solutio  eft  compofiri  in  particulas  divifie, 
qusalias  mixtione  , &fuatemperieexternis 
fenfibusdiftin&umdenegantexamen , &in 
com  poficis  abfcondita , nulla  fere  virium  dant 
indicia;  a ceteris  vero  fecreta  ad  mentis  lumen 
deferuntur , & fuis  aculeis  corpus  afficiendo, 
ipfum  feriunt  intelle&um. 

Sed  cum  occlufa  ha:c  fint  natura:  arcana , & 
repagulis  quafi  firmata,  clave  opus  eft,  ut  ad 
Regis  Palatium  introitus  concedatur  & nuda 
fine  vefte  Diana  confpiciatur.  Clavis  ha?c 
Menftruum  vocatur , vel  folvcns  liquor,  con- 
veniens pro  extra&ione,&  folutionc  artificio- 
sa mixtorum. 

Eft  vero  vel  Vniver falis , vel  P articularis  talis 
liquor.  Utiivcrfallscffiqui  folvitcompofitum 

-u:  ; feoun- 

* ' - 


Digitized  by  Google 


j4  Optrat.  Cbymieis  & feparat.rerum. 

fecundum  omnes  Tuas  partes  fimul : Tale 

folvens  vocatur  ab  Helmonre  Alcaheft,quufi 
al-Qfliff/vel  Aicali  eft,&cx  mente  cjuldem  cft 
Mercurialis  liquor  , in  quo  fiilfur  internum 
extravcrfum,  &humidum  Metallicum  atte- 
nuatum , adeo,  ut  fiat  liquor  immutabilis,  im- 
mortalis, indivifibilis,  agens  abfqucrepa/fio- 
ne, omnia  confumcns  excepto  luo  compari,» 
quololo  permutatur  & fubjugatur  , ncced 
corrofivus,&:  confumir  morbos  ut  ignis. 

An  vero  tale  detur  Univerfale  Solvens, 
inultum  dubios  nos  reliquit  Helmont , cum, 
fi  omne compofitum  folvere debeat»  nullum 
ab  hoc  inta&um  relinqueretur  vitrum  , quin 
ipfum  paucis  horis  in  Magifterium  fatifcat. 

Non  itaque  ablolute,(ed  refpc&ive  hoc  no- 
men obtimiifle  eu  aliis  credimus , cum  dentur 
Menftruapolychrcfta , &plurimisfolutioni- 
busapta,  quae  etiam  blande,  fuavitcr,  &finc 
ulloftridore,adeoque  non  violenta,  fcd ami- 
ca lolutione,corpora  folvant. 

Particularis  hinc  liquor  folvens,  hic  locum 
utplurimum  habeat,  qui  uni  certa:  rei  folvcn- 
dae,&  extrahenda:, par  fit. 

Hic  ineft  vel  aqueus , \e\fulfureusv€i falinus , 
& ratione  originis  vel  PegctabtUs , vel  Antmalts> 
vel  Mineralis. 

Mcnftrua  aquta  , utpote  puriora &fimpli- 
ciora, fundamentale  quafiMendruum  condi. 

duunr. 


Digitized  by  Google 


De  Operationibus  (hymieis  & feparat.  rerum.  5 f 
tuunt  , quia  de  fpiritu  univeriali  plus  vel  mi- 
nus participant  , & ex  univerfali  fonte  ema- 
narunt. 

Talia  funt  principaliter  aqua  pluvia  deftil- 
lata , in  fpecie  circa  aequino&ia,  & potiflimum 
Vernale, colle&ajquam  Mercurium  eireHer- 
metis  , & in  ejuldem  tabula  intelligendum, 
nonnulli  cum  Dienheim  latius  explicant. 

Item  Ros  Majalis,  fimplex,  &dcftillatus. 
Aqua  irem  vitis, c vite  primo  Veredeftillans, 
& ad  extrattum  croci  contra  Melancholiam 
adhibita : Succusque  betulae , ad  cerevifiaTi- 
thontripticaeco&ionem,  optime  additus.  I- 
tem  Phlegma  aceti  deftillati,  a iale  Tartari  ia 
arcani  Tartari  praeparatione  abftra&um  , ab 
Excellentiflimo  V Vcdelio,  ad  quamplurimas 
tin&uras,cxtratta,&  ElTeiuias  commodiflime 
in  ufum  vocatum. 

Ex  Animalibus  (erum  la&is  i n primis  capri- 
ni,cximias  extrahendi  virtutes  obtinens. 

Ex  Mineralibus  Ce  fiftit  ros  V itrioli,  & liquo- 
rcsaeidiufculi  alii,ex  terris,  Marcalitis,  Sc  aliis 
fimilibusedeftillati , qui  inftar  aliarum  aqua- 
rum,brevi  tempore  mucilaginofam  fubfiden- 
tiam  confequuntur. 

Hxc  itaque  aqueafohuntnwcilaginofa  ; uc 
femen  cynodiorum,  althcje,&c.  Gummitat  uc 
tragacanthum  & alia  rariora  i Ge  latinas. , ut  ex 
C.C»&c.  ...  t ^ 

D 4 Gum- 


Digitized  by  Google 


j <5  De  Operat.  Chymicus  feparatiene  rerum . 

Gumrmtaitem  Refwofa  , &fitccos condenfates^ 
ut  Aloen  , opium  &c.  qua:  hilce  menftruis 
rite  praparata  , longe  felicius  operationes 
perficiunt  , quam  fi  cum  fpirituofis  vel ! 
fulfureis  extrada  effent  menftruis  : hinc 
cxcellentilT.  Wedelius  , Elatetiuro  optime 
folvit  aqua  Majoranje,  proinfigni  errhino,in 
expurgandis  naribus,in  odorat  uablato.fceto- 
re,  catharris&c.  item falia omnia,  utfal , ni- 
trum,Vitriolum, alumen  &c.  huicaquofo,ceu 
proprio,  & fpecifico  Menftruo  facile  obtem- 
perant. 

Menftrtufulfurta  fpiritum  & olea  compre- 
hendunt. Spiritus  omnes  ardentes  huc  perti- 
nent i ufitatiflimus omnium  eftfpiritus  Vini 
Tartarifatus  fimplex  , quo  aptius  & melius 
Menftruum  ad  extrada  non  datur , & fi  cum 
floribus  falis  armoniaci cohabatusfit,  confti- 
tuit  Menftruum  Kcrckringii  ad  Tinduram 
Antimonii.  Pro  extrahcndisCephalicis,  opti- 
me adhibetur  fpir.  rorismarini , lalvia: , & c. 
pro  Bezoardicis/pir.theriacalis , lambuci  &c. 

Hifpiritusfuntappropriattim  , &gcnui- 
num  refinoforum  Menftruu,  alia  tamen  debi- 
lius, alia  vero  fortius  vel  penitus folvetes, pro- 
ut yel  puri  funt,vel  phlegmate  commixti.  Sic 
pro  tindura  fuccini  requiritur  fpir.  Vini  redi- 
ncatiffimus,uti  & pro  gumi  lacca, c2phora&c* 

Refinas  vero  quia  medium  locum  tenent, 

& 


De  Operat.  Chy  micis  & feparatione  rerum.  57 
& aqueis  & fulfureis  obiecundant : hinc  ad  ea 
non  requiritur  fpir.  Vini  redificatiflimus,  fed 
quovis  fimplici  poteft  fieri  extradio;  unde  fit 
Eflentia , (eu  Tindura  Rhabarbati , Galappas, 
Colocynthidis, Scammonii  ,quas  facile  in  for- 
ma liquida  afTervantur : Abftradione  vero 
relinas  exhibent. 

Spiritus  hi  folum  ratione  particularum  fali- 
no-fulfurearum  agunt , quas  quo  fuperfluitati- 
bus  liberatas  magis  exiftunt  , eo  fortius  pene- 
trant. ,t 

Cum  vero  falinas  corporum  particulas  in 
oleofas  ,fulfureas, fixiores  obriguerunt,  for-, 
tiori  item  & magis  appropriato  folvente  ha- 
bent opus , qualia  fune  olea  ipfa.  Haec  felicius 
& intimius  (blvuntfulfura,  rc(inas,bitumina, 
pinguedinem  & his  affinia  , quamfpiritusi 
quia  in  illis  particulas falinas  funtconcentratas 
magis , in  his  vero  nimio  humido  debilitatas. 
Exemplum  nobis  prasbet  inter  alia  refina  Ga-  , 
lappas.  Scammonii  &c.  quas  promptius  vires 
exferunt,  fi  oleofitas  quasdam  accedat.  In  ge- 
nere hi  dependent  effedus  a ftatu  fixitatis  per 
fpirituofafalinain  ftatumvolatilitatis  verfo,  & 
contra. 

Salina  Menflrua  pras  reliquis  omnibus  adi- 
vitatem  obtinennin  fale  enim  & Sole  omnia 
confiftere,Philofophisperfacileconcedimus. 
Sunt  vero  vel  acida  3\cl  lixivio fa^ 

" D 5 ' Aii- 


Digitized  by  Google 


r&ii, i. 


fS  Dt  Operat.  Chjmicu  &fepar*tio*t  rerum. 

Acida  ratione  panicularum  figuratarum 
vel  funt  mitiora  , vel  fortiora  , vel  forti f 
fima» 

Mitiora  & blandiora  fune  vinofit,  fuccus  Cy- 
doniorum,acetofa^&c.  quae  fenfunonitama- 
nif edo  laedunt. 

Ad  fortiora  vero  pertinent  aceta  , varii  ge- 
neris,phlegma  vitrioli,fucci  acidi,  nativi, citri, 
limonum&c. 

Inter  FortiJJima  vero  numerantur  fpiritus 
acidi  Minerales,  ut, ©is, Nitri , Vitrioli,  Aquae- 
fortes  , Regiae,&c.  quorum  {picula adeo  fune 
acuta, ut  Metalla  quaevis  penetrent.  Cum  ve- 
ro metallicorum  corporum  textura  variet, 
non  minori  opera  falina  varientur  {picula, uc 
penetrent  \ inter  A&ivorum  enim  fpicula , & 
paflivorum  poros  , aequalis  debet  cfle  pro- 
portio. 

LIXIVIOS  A funt  vel  fixa  , ut  Alcalia  omnia 
forti  igne  cremata,  vel  Volatilia  quae  levi  calore 
alcendunt,  ut  fpir,  falis  armoniaci , (anguinis 
cervini,  C.  C.&c. 

Non  tamen  agunt  nifi  ab  acidis  excitata*  & 
figurata , mitius  tamenabacidoalteranturfi- 
xa,  potentius  vero  volatilia,  poris  plus  apertis 
praedita.  > 

In  genere  folvens  particulare  tantundem 
in  fe  recipit  corporis  homogenei , quantum 
. pori 


i 


Digitlzed  by  Coogle  I 

- 


*T>e  Operat.  Cbymieis  feparatiene  rerum.  59 
pori  ejus  continere,  ve  particulas  folverc  pol- 
iunt : Et  quia  in  folvente  diverfi  funt  pori, 
hincporisuniuscorporisimpletis,  vacui pof 
funt  manere  pori  alterius  figuras,  qui  aliud  fibi 
proportionatum  corpus  recipere  poliunt. 

Omne  itaque  menftruum  in  genere  ratio- 
ne fpiritus&  lalis  agit,  adjutum  a lua  humidi- 
tate,  quasemollit:  & calore,  qui  attenuat,  & 
penetrat. 

Requiritur  vero  ad  Menftruum  chymi- 
cum  1.  Liquor  conveniens.  Cum  enim  non 
omnia  omnibus  folvantur  nec  extrahantur, 
necefiTceft  ut  liquor  fit  appropriatus , & con- 
veniens. Alia  enirr»  requirunt  Vegetabilia, 
alia  Animalia  , alia  Mineralia  , & Metalla, 
aliud  item  huic  , aliud  illi  debetur  Metallo 
menftruum. 

z*  Debito  item  opuseft  calore , modo  for- ' 
tiori,modo  mitiori, pro  rei  exigentia.  V olati- 
Jiaenim  mitiori  calore  , quam  fixiora  tra&an- 
da,ne  eorum  particulje  volatiliores,  nimio  ca- 
lore exhalent- 

Requiritur  in  menftruis  ad  folvendum 
& extrahendum  proportio  : Omncemm  dif 
folvens,  ceu  agens,  pondere  d e ber  excellere, 

& fuperarediflolvendum.  Nonenimmini-  1 
muni  eft  artificium  determinare  juftum  pon- 
dus,tum  folventis,tum  extrahi  ratione.  Non 

tamen 


Digitized  by  Google 


60  De  O per  At.  Chy  micis  & fep  Arat  tone  rerum. 
tamen  femper  adeo  accurate  folec  attendi 
proportio , quando  ex  xquo  & bono  affundi- 
mus liquorem  folventem,  uoinDccodis,inE- 
mulfionibus  &c.  vel  cum  ad  digitorum  ali- 
quot eminentiam,  utinElfentiis,  Tindutis 
&c.  fuperfundimus  Mcnftruum. 

Magis  vero  accurate  pondus  & proportio 
attenditur, ut  cum  libra:  uni  fpccierum,  fex  vel 
odo  affundi  folent  aqua:  librae.  Sic  ex  Galap- 
paelfe  j.  cum  tb  vj.  vel  viij.  fpiritus  Vini, extra- 
hi poiruntrefina:  f iiij.  una  vice. 

Sic  in  Amalgamatione  Auri  ad  3 j.  requiri- 
tur ]£  ii.  vivi  purgati  ^.8cc. 

4.  Tempus folutionisattendendum, quod 
tamen  pro  majori  vel  minori  fixitatefubjedi 
variet.  Spirituofiora  vero.fi  diutius  ftentinfu- 
fa.facilimc  exhalant,  hinc  decantari  maturius 
debent, quam  minus fpirituofa. 

T erminus  ta  men  generalis , perfera  eft  fo- 
lutio,  & pcrfed a rei  extradio. 

SuccurruntSolutioni  Fermentat  io  , Dejlil - 
latio , Digejlio , Putrefactio^  Calanatio . Liquefa - 
itio  drc. 

Fermentatio  in  corporum  Solutione  facili 
primas  tenet  , pro  fundamento  Acidum  & 
Alcalifubftrata  habens , ex  quibus  perpetuae 
in  Macrocofmo  generatinnes  ortum  ducunt ; 
oriuntur  inde  venti , fulmina,  tempeftates. 

No-  ! 


Digitized  by  Google 


Operat.  Chyw  cuC  Xratione  rerum.  6L 
Noftraque  in  his  cojifiihr.  fanitas;  hujusfcr- 
mcntationis  enim  ope  aegrotamus  , vel  bene 
valemus. in  fumma,  hujus  ope,  tam  inMacro- 
quam  Microcofmo  fiunt  omnes  & generatio- 
nes, & deftrudiones,vel  refolutiones.  Hic 
enim  pugiles  Acidum, & Alcali , tamdiu inter 
fe  congrediuntur  pugnantes , donec  ferocia 
fepofita,  removendis  remotis  conjungendis  ' 
vero  conjun&is , in  pacem  & mutuum  abeant 

complexum,velrefolutapereantrurfus:quod 

tamen  perire  aliud  fere  nihil  eft , quam  fccer- 
ni ; & generari  nil , quam  commifceri  ; ficuni- 
verfum  horum  ope  innovatur  femper,ubih^c 
fencfcunr,illa  virefcunt*,hinc  Vegetabilia  aeter- 
na vocat  Ariftoteles  , quia fpecies  individuo- 
rum generatione  perpetuantur  i Sic  fluvii  fc 
vertunt  in  plantas  , ha;  in  pecdrum  pabu- 
la, pecora  in  corpora  noftra  , &:  de  his  quan- 
do feris  alitibusque  jacent,  augefeunt  corpora 
pennipotentium  ferarumque. 

Revocari  huc  portent  plurima  in  naturali- 
bus artificia,  cum  vel  furni  vel  fimi igne,  vel 
mcnftruo  commixto,  inftituitur  in  Vegetabi- 
libus fermentatio  ? Ubi  fi  fecedentesfpiritus 
conftitutivas  particulas  ad  fui  fccretionem 
fpontaneo  fucceffu  dilponunt  , putrefacio 
audit.  ' ■ - 

' ' ' ■ / - • .1.  • • -ii 

Si 


Digitized  by  Google 


6i  fie  Operat * CbymcU  (J feparatiene  rerum . 

Si  vero  cum  evidenci  motu  perficitur , Ef- 
fervefcentia  eft  , ubi  fpiritus  fubtiliores  avo- 
lant j ut,  ni  alicubi  rima  pertufumfic  vas,  diili- 
liac.  Interim  craffiores  ipfie,  a lubtiliorum  ex* 
panfionc  & ferocia  fubiguntur,&  attenuantur 
plurimum,donecfingu  x ad  exaltationes  fuas 
dedu&<£,  alterationes  & mutationes  a Natura 
dcftinatas  compleant. 

Dejhllatio  eft  varia, in  genere  tamen  eft  par- 
ticularum humidarum  in  fublimcdevolutio, 
& a frigidis  alembici  vel  receptaculi  lateribus, 
in  humorem  condenfatio.  Alias  la;pius  quo- 
que inftituiturdcftillatioficca,  qujefublima- 
tio  vocatur. 

Differt  multum  ratione  vaforum,alia  enim 
eft  per  retortam  , alia  per  veficam  vel  cucur- 
bitam deftillatio.  Sic  & differt  fubjedti  ratio- 
ne v.  g. 

Vegetabilia  & Animalia  in  deftillatione 
fpirant  primo  fubtiliores  falium  cum  humidp 
particulas , ultimo  vero  oleum,  cum  fale  vola- 
tili, fed  fortiori  igne,  hinc  aq wx deftillatae  fira- 
plices, qua?  leniori  igne  prodierunt,continenc 
faltem  quafdam  falis  particulas  volatiliores,  o- 
leo&  fale  fixo  apud  caput  mortuum  rema- 
nente , & forti  igne  empyreumaticum  odo* 
rem  iis  imprimente. 

In  Mineralium  vero  &c  Acidorum  deft  illa- 
tio- 


Digitized  by  Google 


De  Operat . Cbymicu  (fi  feparatione  rerum. 
tione  primo  phlegma  non  infipidum  recipi 
fbler,  poftea  vero  tortiori  igne  fpiritus:  in  ace- 
ti enim  & mineralium  confettionc  quidam 
exhalarunt  rpiritus,  & qui  remanfere,  fefefi- 
Xis  acidi  particulis  intimius  iniinuarunt  , & 
non  mfi  in  totali  refblutionc  volatiles , alias  fi- 
xis acidorum  cancellis  quam  firmillime  in- 
clufi  prodeunt. 

InDeftillarionc  itaque  Fermentationis  ef- 
fectus maxime  redditur  confpicuus  : hinc fi 
fermentatorum  (fi  infermentatorum  differen- 
tiam velis  : fume  vinofum  uvarum  juccum , 
mufti  nomine  notum  , ab  hoc  def  illato  merum 
tranfit  phlegma , quia  fpiritus  , ob firmum  illud, 
quod  ex  diuturno  fodalitio  aqua  tum  fale  volatili 
pepigit  y devortium  recufant.:  Sicuti  hinc  fit 
in  omnibus  recenter  expreflis  fru&uum 
fuccis-,  qui  tamen  omnes  fermentati  fubtilio- 
res  prius  fpirant  cum  humido  falis  particu- 
las, fivefpiritusi  antequam  viribus  orbatum 
phlegma  relinquunt.  Sic  (fi  homo  ipfe pro  ex- 
perimento tibi  erit  , quo  fermentationis  ejfe- 
{lum  luculenter  admodum  demonfirare  poteris ; 
Hic  enim  pro  majori , vel  minori  ejufdcm  ef- 
fc&u,majori  vel  minori  mobilitate  viget.  Sic 
confidera  binos  ejufdem  temperamenti  homines , 
quorum  alter  gener ofo  fe  ingurgitet  vino  , alter 
vero  alimento  aque fpmtuofi  , fed  non  fermen- 


64  De  Operat.  Chy  micis  £$ ft  paratione  rorant, 
tatofertpleat.  • Prioris  fi  nimio  peccant  exceffu^  & 
mantis  & pedes  officii  vix  erunt  memores. 
Poflerior  vero  ad  omnia  promptior  , paulo 
pojl  evadet.  Quoniam  enim  ex  fermentato 
vin.  fpiritus  fe  facile  expediunt , cerebrum  le- 
viflimi  tentant  , nervofumque  genus  oppu- 
gnant. Ubi  infermentatus  cibus  &:  potus, va- 
riis  in  corpore  digeftionibus  elaborari  neceffe 
. habet , ordine  tunc  fuos  fpiritus  ad  cerebrum 
dimittens,  unde  tunc  fpiritus  animales  , to- 
tumque hominem  vegetiores  reddunt  , vi- 
num vero  torpidiores.  Si  huic  experimento 
fidem  facile  adhibere  haud  queas,  adeas  Alla- 
tos,adeas  Hungaros , confpicies  ibi  Febres  ar- 
dentiores,  videbis  Arthriticos,  Podagricos, 
Colicos , convulfionibus  tentatos,  majori  cer- 
te in  copia,  quam  in  Helvetia  Alpina,  quibus 
lac,  ceu  infermentatum  , certe,  ratione  & 
potus  & cibi  propinatum  , talia  deploranda 
mala  minime  adducit : uti  nec  terrarum  inco- 
lis* qui  vinum  potius  pro  Medicina  , quam 
pro  ordinario  ingurgitant  potu.  His  leviter 

perfuafus,inducererdefendere,Vinum,  An- 
no 1678.  tantas  veloci  Solis  motuacquifivifle 
vires,  & fubtiliflimas  igneasque  falis  particu- 
las , quae  non  minimam  fubminiftraverint 
occafionem , incipienti  brevi  poft  Pefti  Vien- 
nenfi,  ej usque  fermento  contagiofo,  & horri- 
bili- 


Digitized  by  Google 


'De  Operat. Cbjmicis tffeparat.rerum.  £5 
biliter  maligno  . acres  enim  ejuldem  & quali 
ignei  Ipiritus  , prollrationes  potius  virium, 
quam  refectiones  induxere,  naturalibus  fpiri- 
tibus  devaftandis  inhiantes , hinclipotbymi- 
am  inducentes  & delirium  ex  fpirituum  furi- 
bundo motu  inferentes  , externasque  partes 
bubonibus &^nthracibus,  peracutifliqiafua 
Ipi cula  exurentes. 

Sequitur  Digefiio  Fermentationi  fepe  fuc- 
currens;  qua:  in  operationibus  chy  micis  ma- 
ximi item  eft  momenti , & magnum  obtinet 
ufum,  in  plurimorum  medicamentorum  ela- 
boratione , qua:  alias  absque  hac  confici  non 
poliunt.  Sic  multa  haCtenus  inter  non  Entia 
relatafuere,qua:hu}usopevere&realiterex- 
iftunt:  licuti  Sal  Tartari  Volatile,  TinCt.  Co- 
rallorum &c.  Huic  vero  operationi  ancil- 
latur interdum  etiam  Putrefattioc(axFermen- 
tatioms  quidem  cH  effetius  , fid  vix  fenfu  per- 
teptibilis  , quia  lenilfimo  calore  (&  ut  pluri- 
mum fimi)  particula:  conftitutivte  ad  fui  le- 
cretionem,  tacite  quali  difponuntur.  Fit  vero 
utplurimum  in  Vegetabili, &AnimaliRcgno, 
qua:  motu  abolito  facilius  putrelcunt  cum 
particularum  remittit  congruentia, &adver- 
laria  fit  pugna , dum  dilcordes  rebellant  & pu- 
gnant, atque  inter  lediflident.  Facilius  vero 
putrefadioni  fubjacent  corpora  , fuperfluo 

£ r humi- 


46  De  Operat.  Cbymicis  feparat. rerum. 
humidoconl(l:antia,hincque  particulis  (alinis 
multu  dilatatis  laltem  impraegnata:  unde  et- 
iam fit, quod  pinguia  & oleola,  ob  paucitatem 
humidij&conccntratum  inillisacidum,non 
facile  putredini  obnoxia  & fubjefta  fint. 

Pertinet  ulterius  ad  lolutiones  particulares 
Licjuefattto , qua:  tamen  ut  plurimum  & potius 
Mineralibus,  & Metallis  competit,  & aliud  nil 
eft  quam  particulam  metallicarum,  mediante 
ignis  motu  dilatatio , ha:  enim  ob  interfluen- 
tem^ magna  vifiepiustraseuntem  ignem  lae- 
parantur  , dum  ignis  Metalli  poros  undique 
implet ; Hoc  vero  ex  corporum  poris  rurlus  e- 
vanefeente , corpus  coagulatum  relinquitur. 
Ufus  itaque  liquefa&ionis  non  eft  alius,  quam 
qui  iniervit  vari#  metallicorum  corporum 
commixtioni,non  vero  folutioni,  qua:  acutio- 
ra requirit  lpicula,& in  metallicis  folutionibus 
Calcinatienis  nomine  venit , & vel  bumidac(kt 
\c\Jicca  ; qua  ambo  acidis  perfici  fpirittbus  verum 
est  i omnem  tamen  eorum  folut tonem  fere  menjlruis 
acceptam  ferentes. 

Anftiflima  etenim  eft  atomorum,icu  parti- 
cularum in  Metallis  coalitio  > qua:  fottifiimo 
/ane limatore  indigent  , &niarsnaturamfu- 
perethocvinculumfat  firmum  durabit.  Con- 
fideremus primo  humidam  Metallorum  Calctna- 
tionem  , feu  folutionem  , a Sole  Principium 


De  Operat.  Chy mitis  ^ feparat,  rerum, 

capient  es, cujus  compatltjjimam (oluit  mafjam  Aqu* 
Regia(ed  cur  ? Salium  hanc  mgredientium  indi- 
cantfchefes . 

1 Eadem  namque  Aqua  Regiayqua fortis  Jient  con - 
Jlitutivajiifi  quod  Regia  commtfceatur^vel commu- 
ne vel  armoniacum  SaL  Hujus  itaque  Jjncula- 
ta  tricujpides  , expedittjfime  Solare  corpus  trans- 
eunt, quia  exfigurarum  tereti  aequalitate  vo- 
latili tatem  , ex  frigido  vero  acumine , & laevo- 
re , facillimam  penetrationem  obtinuerunt, 
atque  ubi  una  cufpis  inorejjum  renuit  , in  promptu 
(latimefl altera.  Fortiflima  iaepe  tamen  aeque 
difficulter  folvunt  metalla  quam  debiliffima 
menftrua  , ,&  compertum  eft  efficaciffima 
menftrua  contrarium  laepe  inducere  effe- 
&um,fblutionis  nimirum  locojindurationcm 
& contra : quod  videmus  in  calculi  confectio- 
ne & deftru£tione,ubi  medicamento/a  volati- 
lia Acida,{piculis  fuis  non  exaCte  fermento  illi 
inorbolo correfpondentia  , pro  generatione 
deftruCtionemcalculyntendunt  : interaCH- 
vorum  ideoqucfpicula , & paffivorumporos 
squalis  proportio  , fblutionispotiffimacau- 

Hxc  dehumida  , fequiturTfc^ metallico- 
rum corporum  Calcinatio  , quando  ex.  gr. 
argentum  cum  fulfure  calcinamtis  adtinCtu- 
rattl  Lunae  obtinendam  , ubi  fulfur  aci- 

E x . diffi? 


Digitized  by  Googlc 


______ 

62  De  Operat,  Chy  micis  (j  fcparat.  rerum. 

diflimum  cruftat  fpiritum  , metallis  corro- 
dendis aptum : cum  humida  itaque calcinatio- 
ne  atque  folutione/»  eo  tertio  convenit , cfuodfin- 
ouU  acidis  perficiantur.  Sive  igitur  fundantur , 
'jive  caicmentur  , five  folvantur  Metalla  > per  acida 
b&c  fieri  debent.  Sed  cum  exterotum  metallo- 
rum fulfur  magis indigeftum  fir,  atquerudio- 
ribus  hamis  congeftum  , ut  eorum  particula; 
tam  ar&efibi  non  incumbant,  hinc  debiliori- 
bus falium  cufpidibus  parent.  Sic  ferrum, 
plumbum, aceto  etiam,ceu  debilioribus  acidi 
jpiculisfuperatur. 

Quo  vero  Nobilius  Metallum  & magis 
perfe&ionis  obtinuit  , eo  fortioribus  falium 
cufpidibus  fubjacct, ut  aurum , cum  quo  con- 
venit Anrimonium,  quod  aqua  Regia  facilius 
. folvitur  quam  aliaforti.  Quo  itaqueplus  de 
perfedo,velimperfe£liori  Metallo  compofi- 
tumfeu  Minerale  participat, eo  facilius  vel  ab 
imperfe&ioris  , vel  perferioris  Metalli  pro« 
prio  Solvente  , fubigitur.Sic  ]£  & per  aquam 
Regiam,  & aquam  Foftem  folvitur,  quiade 
Auro  & Argento  participat. 

Dividunt  multi  pernitiose  luxuriantes  me- 
tallorum calcinationem  ulterius  ratione  hu- 
mkhe  invaporofam  , bc  immerfivam  ? Ra- 
tione ficca:  in  Amalgamatoriam  , cxmenta- 
toriam , Reverberatoriam  &c.  cum  vero  ter- 

mi- 

-a. 

. 

•>  - a . ■ 

■Ppi  • J 

«t,  v .•  - 

u, . * ■ ,y_  f* s •-jh 

Q • • * J 

IS  • t 


De  OperAt.  CbymicU  tffepArAt,  rerum,  €9 
minis  hfis  corporum  folutiones  plus  ob  volvan- 
tur, fuperfluas  iftas  lubchverfiones  mittamus, 
folum  contenti  Humida  & ficca  corporum 
folutione  in  genere. 

Humida:  corporum  folutioni  bina  occur- 
runt accidentariaconfequentia , Evaporatio 
& Pracipitatio. 

Evaporatio  fit  cum  menftruum  vilioris  pre- 
tii adhibito  igne  decoquitur,  ut,  quod  extra- 
rium fuit, ficca  forma  linquatur.  Principaliter 
vero  evaporatione  opus  habent  folutiones 
menftruis  aqueis  faftas, alias  mucefcit  compo- 
fitum,  uti  accidit  extra&oCrbci,  cum  Aqua 
Vitis  parato,&  aliis. Si  vero  fpirituolb  quodam 
mcnltruo,folutio  fafta  eft,  &animus,concen- 
trare  quodammodo  folutionem , ut  faturatior 
cenfpiciatur  color,  feu  ut  media,  vel  fpifliori 
forma  proftet , fpiritus  deftillatione abftrahi- 
t ur,&  recipitur,ut  eidem  fcopo  de  novo  infer- 
virepoffit. 

Praecipitatio  vero  fit , cum  folutum  contra- 
rio quodam  adjecto  feparatur  a fuo  menftruo, ) 
& fundum  petit.  Vel  cum  particula:  falina: 
concentrata: , dilatantur,  ficque debiliores 
redduntur  , ut  folutum  tenere  amplius  non 
poflint.  v.g.  Quando  Tin&ura:  Gialappas 
cumfpir.  Viniextra&a: , affundimus  aquam 
communem  , tum  particula:  falino-fulfurea: 

E j in 


qo  De  Operat.  Chy  micis  & feparat.  rerum. 

in  fpir.  Vini  contenta:  , mediantibus  quibus 
folutio  (eu  Tin&ura  ut  plurimum  erat  fa£ta, 
dilatantur  quafi , & debilitantur , & demittere 
folutum  coguntunvel  quando  forre  acidum, 
pcrlalfum  , ceu  debiliusacidum  adjunctum, 
iolutum  relinquere  jubetur.&c. 

Per  contraria  vero  dicitur  prscipitatio. 
quJdo  acida  praecipitantur  per  lixiviola,&:  vi- 
ciffim , qua:  tamen  pra:cipitatio  potius  amica 
copula eft  , quam  inimica:  Acidum enim, 
quodadmiflum  corpus  devoravit,  adjun&o 
fali  lixivo  fubito  fe  jungit , & in  hac  fua  quafi 
matrice,  corpys figuratum reatfumit , lolu- 
tumvero  dimittit.  Ex  hac  Acidorum  fpiri- 
tuum  per  Alcaliapra?cipitatione,propullulac 
adaptatum  virtutibus , ad  mechanices  cyno- 
furam,  delineandis  artificium,  quo  Acida  fola 
&veraa$ionum  fymbola,  Aicalibusaftufa, 
femper  proprias  figuras  prodere  confpici- 
mus. 

Saepe  etiam  fit  praecipitatio  propter  con- 
trarictatem  pororum  , quando  rotundi  qua- 
dratos,propter  angulos  non  rccipiunt.&c. 

Experimentis  htfce  per  fu  a fi  Medici  , (imile  auid 
in  corporibus  nojlns , maxime  cum  Agrotant  ob fer- 
var i , per  experientiam  confirmati , crediderunt. 
Cum  v.g.pro  ardore ventriculi  compefcendo , & ab 
aetdt  oriundo  > cretam  pulverifatam  , mar- 
garitas. 


. Digitized  by  Google 


0 


yi  De  Operat . Cby miris  feparat.  rerum, 

gari t as  , item  Cor allia  &c.  utpote  Alcalica  , ob- 
terunt : vel  cum  bilem  exjiiperantem  , Alcali- 
n&profapi a , per  acidas  deprimunt  particulas fa- 
Itnasy  &<r. 


In  Mechanico  chymica,praecipitantibus  re- 
bus tam  diu  utimur  , quamdiu  quid  reilat, 
quod  fepatari  & figi  defiderat. 

In  Medica  vero  praecipitatione, prxtcr  ma- 
teriam > hujus  funtfpettandi  termini  motus, 
ne  materiam  morbificam  praeter  neceflita- 
tem  figendo,  plusobiimus,  quam  profimus. 
Sicuti  lapius  accidit,  ut  a propinatis  ejufinodi 
praecipitantibus',  mitefeant  quidem  paroxys- 
mi febriles , & Epileptici  motus  fiftantur : ied 
poftea  quo  praecipitatum  fuit , circanobilio- 
res  partes  fedem  figens  , circulationem  fan- 
guinis  figit , vel  fiftit,  & morte  inopinatam  in- 
fert. 

Studiofeideooblervandumerir,neindifFe- 
renter  in  morbis  utaris  praecipitantibus  ; fed 
tunc  demum,  cum 

1.  Materia  pnecipitanda  non  in  magna  co- 
pia adeft. 

2.  Cum  turgnt,  vel  co&a,  & benigna,  non 
maligna  exiftit. 

3.  Non ftagnans inlocis nobilioribus. 

4.  Abfentibus magnis  obftrudtionibus. 

5.  Viribus  nondum  proftracis. 

E 4 <^Nec 


s ■ i*. 


jz  De  Operet.  Chy  micis  & feparat.  rerum\ 

6.  Nccin  morbis  incurabilibus. 

7.  Ut  materia  praecipitata  tempcftivc  ex- 
pellatur, ne  putredinem  concipiat , fuaque 
poftmodum  putredine  , pejora  excitet  fym- 
ptomata,&  ita  a febre  feu  morbo  falubriori,in 
deteriorem  aeger  praecipitetur. 

Sequitur  altera  Chymicarum  operatio- 
num pars  Coagulatio. 

Haec  ut  hic  confidcrata  , vel  calidae  fi , vel 
frigida. 

Calida , rei  liquidae  ad  folidam  maflam  per 
humiditatis  privationem  eft  redu£tio:ficuti  in 
Extra&is  conlpicuum. 

Frigida  vero , quando  res  in  calido  refoturas 
in  frigido  coagulantur  rurfus:  ut  quando  foli- 
um lixivorum  inftituitur  cryftallilatio. 

Alias  in  hac  operatione  eleganter  Acidi  &: 
Alcali  a<ftus  & motus  fit  confpicuus:cum  v.g. 
ex  pinguedine &alcalifato  lixivio,  mediante 
jufta  coagulatione  fit  lapo.  Hic  enim  duohe- 
tcrogenea , inaequalium  virium, fofe  mutuo  ru- 
perant^ fortius  id,  quod  eft  debilius,in  fuam 
naturam  tranfmutat. 

• Pectinet  huc  Vitrificatio,  ubi  acidum  & al- 
cali coagulatione  fortiflimafixantur  fere;  Afc 
cali  enim  cinerum  , abforbet  & figurat  aci- 
dum arenae  vel  lilicis,&  quod  acido  laturatum 
eft , fupernatac , & fel  vitri  audit , quod  infal' 

fum 


Digitized  by  Co(^^ 


w 


De  Operat.  Chymtcu  & feparat.  rerum.  73 

fum  mutatum  eft , unde  pecoribus  ad  lingen- 
dum projicitur  : Hocinlocohumido , & 

temporetali  , facile  in  liquorem  abit, in  quo 
filicum  pulvis  fubfidet,  qui  juxtaTackcnium 
prarbet  eximium  in  urina»  difficultatibus  me- 
dicamen. 

Arena  vero  rcliquaacido  ut  plurimum  fpo-  • 
liata , cum  alcali  in  vitrum  abii  t ,&  in  hoc  quafi 
occulta  eft;  reducitur  enim  facile  cum  Nitri 
fixi  liquore  , ceu  fortiori  Alcali  in  liquorem, 
qui  exhibet  in  calculo  relolvendo  experimen- 
tum non  contemnendum. 

Siccxoleocinamomi  , ratione  acidarum 
particularum,  qua:  in  hoc  obriguerunt,  cunv 
lale  Tartari  fit  coagulatio,in  fal  volatile  &c. 

Atque  hxc  funt  qux  in  rerum  naturalium 
tam  dcftruelioncm  quam  generationem  con- 
fpirantyW#/fi>  & coagulatio, qux  corpora  natu- 
ralia perpetuare  contendunt. 

Sed  quam  neceftarii  funt  & utiles , in  rebus 
naturalibus, horum  legitime introdu&i effe- 
(ftusjtam  perniciofi  hi  funt  quando  prxter  na- 
turam concreta  adoriuntur.  Deplorandum 
illius  in  corpore  humano  nobis  exhibet  ex- 
emplum Hydropis,  hujus  verocalculi  huma- 
ni fabricatio.  Sed  cum  hxc  non  huc  perti- 
neant > Principiis  & fundamcntis,requifitis- 
que  feparatorix  artis  breviter  luftratis , pergi- 

E 5 mus 


Digitizecbby  T^oogle 


74  De  Operat.  Cbymicis  & feparat.  rerum. 

mus  ad  ipfa  in  triplici  Regno  conftituta cor- 
pora naturalia , Ubi,  Qua:,  Quomodo,  & 
Quando,  ex  eis  per  artem  leparanda  veniunt, 
fideliter  communicabimus. 

MHMM 

SECTIO  II. 

Regnum  Animale  Pyrotcchnia:  examini 

fubjicit. 

CAPUT  I. 

Sanguinis  in  fua  conjlitutiva  refolutionem 
docet . 

• / 

TRia  fune  apud  Bafilium  Valentinum  inter 
Mundi  creata, qua:  Regiam  fibi dignita- 
tem vendicant : In  Animantium  genere  ho* 
mo, qui  Orbis  eft  compendium.  InterMinera- 
lia.  Aurum.  In  Vegetabilibus  vero  Regius  ille 
Vini  fpiritus* 

- . Sed  cum  , qua:  ad  Animale  pertinent  Re- 
gnum hic  primo  explicare, noftrum fit infti- 
tutum , pergamus  incipiendo  a principali  no- 
biliqlie  vita:  & corporis  vinculo  fanguine , qui 
eft  lubftantia  omnium  pur  illima , a qua  tota 


De  S anguine. >.  ' 7f 

corporis  compages  alimentum  fuurn  petit,  eo 
quod  a corde  limpidiffimo  videlicet  fonte 
fcaturiat,  unde  univerfarnaturxeft  tutor,  in 
quo  Animantia  omnia  vivere  nata  funt. 

Et  cum  homo  inter  Animalia  omnino  fit 
Princeps  , de  ejus  (anguine  ceu  habili  anima: 
cum  corpore  vinculo  , pro  exemplo  nobis  fit 
fermo.  * 

Hic  per  varios  venarum  & arteriarum  an- 
fra&us  re&ificatus  circulando  plus  aftiva- 
rum  obtinuit  particularum,  quam  lac,  unde 
eft  quod  aeris  fubtiliori  motui  maxime  fub- 
jaceat. 

In  ejus  refolutioneprodit  Aqua  , Spiritus, 
Sal  volatile,01eum  & Sal  fixum. 

K^fc[H£  plus  incjl  quam  reliquorum,  cum  pro  nu- 
trimento plus  humidi  requirebatur  : confirmat 
hoc  fa&o  experimento  , Boylc w fuo  Chymtjla 
jieptuo^prop.yp.-^.  Sanguis  humanus  inquit, 
ipfe  utut  fpiritibus  turgens,  & va  de  elabora- 
tus exiftimetur  liquor  , adeo  abundat  phleg- 
mate , ut  nuper  aliquam  ejus  portionem  de 
induftria  ad  faciendum  experimentum  , de- 
ftillantes,  ex  unciis  feptem  circiter , puri  fere 
phlegmatis  uncias  fex  proliceremus  , prius- 
quam ulium  ex  Principiis  magis  a&ivis  afeen- 
derc  inciperet, nosque  ad  mutandum  excipu- 
lum invitaret. 


/ 


Hoc 


•jC  De  Sanguine. 

Hoc  phlegma  ceu  fluidum  , in  corpore 
omnia  quae  modo  imbibendo  eft  , fecum  ve- 
hit Talia,  quorum  mjxtioa  Vitali  dependet  ef- 
fervefcentia,harc  fi  per  depravata  oriatur  qua- 
lia , vel  per  cxfupcrantia  quanta , tum  excitat 
fudoremfcrtidum , prurientem  vel  morden- 
tem. Et  fi  haec  cxfuperante  acido  concentre- 
tur  effervefcentia  , a particulis  videlicet  ad 
centrum  motis , tum  ferum , aliis fc  implican- 
do ineptius  fupernatar,&:  corporis  fuperficici 
propinquius,  in  fudorem  verritur  fed  frigidio- 
rem , u t in  Melancholicis  confpicuum,  & mo- 
lientibus. 

£)up  vero  tum  Qualia  tum  Quanta,  fenfui  con- 
Jpicuareddantur  & ab  invicem feparatafeorftm  ex- 
tentata procedito ♦ Pro  exemplo. 

Sume  fanguinem  hominis  fani , vel  decol- 
lati velpofl:  Vena?  fe&ionem,  balfamicoinfti- 
tutam  tempore , colle&um , fubfideatin  um- 
bra^ quo  citius  eo  melius  fenaretur  phlegma 
feu  ferum,  particulis  acido  lalinis impraegna- 
tum , a rudioribus  , Animalibus  fpiritibus 
acuatis.  Decantato  hoc  , fupra  ignem  dc- 
phlegmetur  ulterius  leniter  donec  grumefeat 
reliquum  fpatula  femper  movendo.Et  fic  abs- 
que praevia  digeftione,fincfpiritu  Viniretor- 
tx  immitte  > & recipiente  maximo  adhibito, 

, * ac 

/ ... 

» - * 

* , 


Digitized  byGooftle 


...  — 


*De  Sanguine.  * ■ • 77 

ac  bcnc claufis  jun£furis,ignegradatim adhi- 
bito dcftillationeminftitue. 

Prodit  primo  phlegma , deinde  liquor  fpi-  w 
rituofus , fale  volatili,  & fubtili  oleo  turgidus, 
tertio  oleum  egreditur  foetidum,  cum  fale  vo-  < 

latili  ubique  recipienti  adherente,  at  extrema 
cum  ignis  violentia.  Deftillatione  pera6la,in 
recipiente  jundfa  habebis  liquorem  , 8c 
oleum  , fale  volatili  impraegnata.  Haecab- 
ftra&o  recipiente, agitando, commixta  effun- 
de , ac  per  chartam  emporeticam  Hiera , ut  re- 
maneat craffius&  foetidum  oleum  , liquore 
fale  impraegnato , in  fuppofitam  phiolamde- 
fccndente  : quae  capitello  adhibico  & recipi- 
ente appofito  ponatur  in  Balneo  M.leniflimo, 

& fal  volatile  afeendens  partim  phiolae  collo, 
partim  ejus  capitello  inhaerebit , fpiritucum 
fubliliflimis  falis  volatis  fpiculis  in  recipulum 
transgrelfo , quae  omnia  feorfim  probe  claufa 
ferventur  ad  ufum. 

Alii  omne  quod  edefli^atum  eft  , absque 
unius  ab  altero  leparationc  , phiolaeimmit- 
tunt,&ut  fupra  procedunt: ficque  oleum  foe- 
tidum in  fundo  reli&um  feparant  : uterque 
modus  procedit. 

Conflat  hinc  /anguinis  hafin  ejje  aquam  fivt 
humidum , hoc  quia  magis  liberum  eft,  inHpi- 
dum  elicitur.  Secundo  afcendunc  particulae 

fali- 


Digitized  by  Google 


u 


tjZ  \ &e  Sanguine. 

falinas,  magis  liber#,  &c  volatiliores  cum  phle- 
gmate, quas fpiritum  conftituunt. 

Tandem  velocitate  ignis  refblvitur  Oleum 
tenacius  , & ramofas  particula?  in  rigidas  ver- 
tuntur , quia  in  Oleis  ruderofi  latitant  acu- 

lei,per  ignem  enucleantur,&  fiunt  confpicua, 
iitguftum  afficiant , & odorem  fetore  inqui- 
nent. Conlpicitur  hoc  faspius  in  aquarum 
deftillatione,  quando  fortiori  igne  empy  reu- 
mate  contrado  , aquam  amaricantem  effici- 
mus,videlicet  cum  particula  oleofas,  quas  alias 
moderato  ignis  gradu  , naturali  fuolapore& 
odore  afeendiflent , infalinasmereobrigue- 

nt,&  fuperficieiolei^raffiorisadinftar,  in- 
ru  tanc. 

Differunt  ideoque  Olea  & Salta,  folum  ratione 
perfettionis  , Olea  enim  ex  Saltbtu , & hac  ex  illis 
rurfus  confici  queunt , mutat  a faltem particularum 
textura , efiindutta,  continuo  motu , v artat  a fi- 
gura. 

Hasc  quando'  debilitato  , vel  vario  modo 
impedito  motu,  inepta  redduntur  in  fuis  ope- 
rationibus accidentalibus  , tumlaflatafuum 
centrum,  & locum  proprium  requirunt;  qui 
eft  unitas. 

IJfus  leparatarum  partium  fanguinis  va- 
rius eft:  fptntus , fal volatile fubtiltus  continens  t 
ut  & reliquum  volatile  fal  , ab  Hdmontt 

& 


Digitized  by  Google 


c 


De  Sanguine.  yp 

&BcyUo  maxime  cx/c/Funtur, principaliter  in  E - 
pilepfia , Tabe,  Ajlhmate,  Apoplexia,  5c  aliis  ob/li- 
natis  morbis , qui, ut  potiflimum  folent,  ab  A- 
cido  varie  inquinato  ortum  duxerunt, ubi  hx 
alcalinae  volatiles  particula;  efficaciter  acidum 
imbibunt, & corrigunt. 

Nobis  cx  his  combinata;  placent  formula;, 
v-g. 

In  Epilepfia. 

A q.  flor.  thilia,  , 

terat.nigr.  ana.  | ij. 
Epilept.fang.  £ j. 

. & falis.  vol.S.H.  %tj. 

falis  Succini.  Vol.  9 
jpir.  vitrio/i  volae.  3$. 

' • theriac.  cecleflis gr.  itj. 

fjr  .ft(Xch*d.ccpbal.Af]nfichtn,s, 

ad  gratiam.  - 

Ms.  S.Mixtur,&at>on  offt  fcteiji 

Spiritum  vitrioli  volatilem  addo  ut  pa- 
ret viam  , modo  /it  jufte  paratus  ne  acredine 
peccet. 

In  Tabe  &:  He&ica 

Qua;  humorum  vilcedinem  fcrecomiteni 
habent,  ab  acido  coagulatum  ,maximecon- 
ducunt  ha;c  /alia  volatilia  , humc£tantibus 
commixta,  v.g.  '■■■  i 

CJ  *>  v . j* 

fy.  Pinear.  mundat, 
piftac.  decor  t.  ana. 

Co  a- 


V, 


Io  D*  Sangine. 

Contufa  emulgeantur  cum  feri  la&is  ca- 
prini fo  iij-  depuratis  & clarificatis  , in  quo  li- 
macum num.  y j.  probe  purgata:  parum  ebul- 
lierint, &f.s.a.  Emulfio, cui  colata: adde  (yr. 
e tujjtlazjnis  fucco^x).  Spir.  S.H, . cum  (ale  'vola- 
tili Jij.  ms.'  Hxc  fcepius  exhibita  emulfio 
per  tempus,vifciditatem  acidam  egregie  tem- 
perabit. 

In  Afthmate  ab  adftringente  Acido. 

Ree.  carminat.  D orner. 

veronic.  ejfentif.ana.  |i$. 
afihmatic.  |/. 

EJf.hjperic. cum  ff>ir. proprio.  $j. 

[alii,  volat,  fang.  bum. 
fallis  volat,  ruta.  %j. 
theriac.ccelefl.gr.  iij. 
cohf.alkerm.c.  5$* 
fyr.papav.err.  q.f.  ad  gratiam. 

' Mf.  <S.£u  fcMxtur  offt  ctlicfct  £5fft(  »ott  bmn 

6U8<brn.  , . - 

Oleum  foetidum  quia  ob  ingratum  recto- 
rem cephalagiam  excitat,&  ipiritibushoftile» 
& ventricullo  abominabile  exiftit , raro  in  u- 
fiim  veniat. 

Nonimmediate  nec  inepta  hic  oritur  Quas- 
ftio , An  fal  volat  ile  S.H.  differat Jpeci fice  ab altis fa- 
tibus volatilibus  > vel  > an  omnia  ejuldem  fint 
Ipeciei  ? Optime  hoc  Helmont.  dectdtffe  videtur 
in  tra&atu  Aura  Vitalis.  §.16.  , Ubi  inquit: 

Cruor 


Digitized  by  Googlc 

v-  - . 


1 


[ . , t 

De  Sanguine.  81 

Cruor  Humanus  delfillatus  dat  fpiritum  lal- 
lum plane  volatilem,  acne quicquam  alpiritu 
urinte  diftinguibilem.  Ineo  tamen Effentiali 
ambos  proprietate  differre  confideravi,  quod 
fpiritus  falis  cruoris  curet  Epilepfiam  etiam 
adultorum, non  item lpirirus  lalis urina?.Hoc- 
que  veriflimum  efie  &c  tefte  experientia  infi- 
nities  probatum,  mfi  curam  interdum  obftrc- 
peri  animi  impediverint,  F.Hoffmannus  lan- 
Cte  confirmat. 

Et  licet  Ipiritus  lalis  armoniaci,urina?  lobo - 
les , in  motibus  con  vulfivis  & fedandis  & prae- 
cavendis , non  adeo  fpernendus  fit, dum  efflu- 
via acida  liquorem  nervofum  infeftantia  in- 
fringit, id  quod  in  genere  omnia  falia  volatilia 
urinola  Acidum  imbibendo  praeftant.  At  ubi 
fpecifica  in  morbis  adfunt  fermenta  venena- 
ta, & peculiariter  figurata?  Acidorum  particu- 
\x,  utinEpilepfia  , fpecificis  etiam  &:  his  con- 
trariis , vel  potius idoneisfiguratisporis  falia 
volatilia  debent  elfe  prodita: quo  Acidum lc- 
gitimeimbibendoquafialterenr. 

Differentiam  item  hancarguit,  falium  vo- 
latilium ratione  figurarum  quadam  diverfi- 
tas.  Sal  enim  volatile  C.  C.  & cruoris  cervi, 
parallelopipedi  figuram  referre  , inPeftc&r 
Febribus  malignis  fpccificum  > Sal  volatile 
Sang.  Humani  rhomboidcm&c.  Hdfman- 

F mu 


Digitized  by  Google 


Zi  De  S Anguine, 

ntes  affertt : Nullum  hinc  dubium  quin  hujus 
diverlitatis  caula  particularum  feu  pororum 
divcrfitati  accepta  Iit  referenda.  Modus  enim 
operandi,  fequitur  modum  edendi.  Atque  td- 
eo  figurarum  hac  diverfitas  docet  , ipfaettamfa- 
Ua  volat  ili  a urinofa  ffecificam  quandam  a /e  invi- 
cem obtinere  differentiam , ratione  effe6lus  in  mor- 
bis attendendam.  In  hoc  enim  potiflima  al- 
terantium confiftitdiverlitas,  &efFe£tus,  ut 
corrcfpondeant  peculiaribus  particularum  fi- 
guris, poris , & meatibus,  humorum  alteran- 
dorum* _ . 

Dantur  qui  falia  volatilia  ob  odoremmult is  in- 
gratum ex  medicamentorum  clajje  libenter  exter- 
tntnata  viderent , at  errant  multum.  Et  cur  non 
potius  caftoreum , alam  foetidam , galbanum 
&c.ejiciunt  , quas  lane  odorem  plus  naufea- 
bundum  obtinent. 

epupd  vero  non  omnes  aque juvent  , &huic 
vel  illi  fape  nocua  videantur  , * contrariis  parti- 
cularum figuris  tribuendum  videtur  , dum  hu- 
mores in  corpore  fapius  contrariantes  irritan- 
do afficiunt  , utpote  Olea  non  rettificata  foetida , 
vel.  C.C.  T artari,  S.lrLum.&cc.quaobadujlio- 
riem  , acidum  fecum  vehunt  , Jpirttibus  nojlrts 
vitalibus  volatilibus  , hinc  maxime  infejlum. 
Diftinguendaideoquefunt  foetida  hasc  , na- 
turxinimica , abiisquxtaliavidentur&non 

fune. 


- 

Digitized  by  Google 


De  Sangitie.  83 

funt , ficuti  noftra  Salia  Volatilia  quarob  diu-  \ 
turnam  copulam  , impreflionem  (altem  ali- 
quam retinuerunt,  ab  oleis  fcetidis  redifica-  J 

tione  abftra&is.  Et  fi  tum  adhuc  nares  deli- 
catulas offendat  horum  odor,inSaliaVolatilia 
oleola  anifata, citrata  , cinamomea&c.  redi- 
gantur. Vel  acidi  cujufdam  conjun&ione 
in  fal  tertium  Diaphoreticum  &c  Diureticum 
transformentur : at  tunc  non  funt  tantae  (peci- 
ficx  in  imbibendis  acidis  energia?  , quiahoc 
modo  (aturata  exeant. 

Haec  eft  fimpiex  particularum  fanguinis  ab 
invicem  feparatio.  Alii  vero,  ut  Medicamen 
concinnarent  majoris  efficacia:  , has  rurfiis 
conjungentes,atbitrabantur  imitari  naturatr, 
fi  has  ab  invicem  feparatas  & purificatas , qua? 
alias  naturaliter  multis  haeterogeneitatibus  in-  , 
quinata  effent,  rurfus  circulando  & artificiali 
calore  fovendo  unirenr.  Hunc  in  finem  ita 
procedunt: 

Colligatur  (anguis  humanus  exadolefcen- 
tibus  (anis, florido , vividoque  colore  praeditis, 
&robuftae  natura  hominibus  , intra  menfes 
Majum  & A uguftum,  in  maxima  quantitate, 
in  vafis  argenteis  aut  vitreis , accuftodiaturin 
umbra  coopertus,  ne  pulvere  fordido,  &fe* 
ftucis  contaminetur,  donec concrelcat  & (e- 

F 1 rofum 


Digitized  by  Googk 


8 4-  ‘De  Sanguine, 

rofum  humorem  omnem  per  fe  evomuerir, 

quem  per  inclinationem  (epares. 

Hujus  fanguinis  concreci  & a (erolo  humo- 
re (eparati  ft.  v.  quas  cico  pcrmifcebis cum  lb. 
x,  optimi  (pir.  Vini  a phlegmate  puri, in  phio- 
la  vitreafortilfima,  movendo  & agitando  ma- 
teriam ut  diluatur  fanguis  , &:  quam  optime 
mifceatur  fpiritui  V ini*  Hancmateriam  opti- 
me claufam  in  B.M*  aut  cineribustepidis di- 
gere per  4,aut  £.dies  & nodes , donec  (piritus 
peroptime  tingatur,  & fanguis  fit  omni  ex  par- 
te folutus.  Caveto  vero  indigeftione,nc  ca- 
lor incalefcatfupra  naturalem  calorem  , quia 
tunc  fanguis  coqueretur , & concrelceret  ma- 
gis,nec  dilfolveretur. 

Dum  diflolutus  eft  (anguis,  fuperpone  phio* 
las capitellum  , &deftilialeni(limoigne&(e- 
patafpir.Vini,donecgutt;e  (hllantes  incipiant 
lad&cere,tunc  temporis  recipulum  mutando 
ignem  augebis  pededentim,donec  deftillatio 
ce(fet,qua  ceflata,  ignem  iterum multiplica- 
bis,ut  (al  ad  capitellum  volatile  afeendat , hoc 
(al  cuftodies,  & aquaz  ladelcenti  prius  egrefia: 
conjunges* 

Deinde  fceces  comburas  fortiflimo  igne, 
tam  diu  donec  albelcere  videantur.  Ex  his  eli- 
cies (al  cum  vini  phlegmate  puro  teraut  qua- 
ter deftillato.  v.g. 


- Su- 


De  Sdngnitte.  85 

Sume  feces  calcinatasalbefa&as  , ftjper- 
funde  phlegmatis  Vini  , quantitatem  maxi- 
mam , & in  catino  argenteo  vel  ftanneo  bul- 
liant (cave  ne  cupreo)  per  horam  : Bullitio- 
ne  peradta  & aqua  frigefa&a  ,•  phiolae  im- 
mitte ut  feces  decidant  ad  fundum  omnes- 
De inde  quod  clarum  eft  per  inclinationem, 
effunde  in  cucurbitam  , & ad  ficcitatem 
deftilla.  Salem  reli&um  rurfus  violentif- 
fimoigne  calcina , & fbl  ve  ut  prius  & congela# 

& opus  fimile  reitera, donec  lummoperenite- 
fcat  fal,  & purum  fit  valde.  Hoc  fal  phiolae 
optime  claufe  immifliim  , reverbera  in 
fundo  reverberii  per  15-.  dies  aut  plus  , do- 
nec colorem  acquifiverit  rubrum  : Hoc 

fal  coloratum  & tin&um  folve  in  fpiricu 
Vini  , quem  feparafti  primo  a tuo  (an- 
guine dum  eo  fanguis  digerebatur  , & po- 
nantur fimul  in  digeftione  leniflima  , do-  • 
nec  peroptime  tingatur  fpir.  Vini ; Tiq- 
&um  lpir.  Vini  per  inclinationem  effunde 
in  cucurbitam  , & in  B.leniflimo  igne  de- 
ftilla donec  cedet  deftillare.  Remanendae 
in  fundo  adde  fal  volatile  , quodeonjunxi- 
fti  cum  aqua  Ja&efcente  feptima  deftil- 
. latione  purificata  , antequam  conjungan- 
tur. 


Tunc 


8*  De  Sanguine. 

T unc h xc omnia  conj unda  circulentur  le» 
mftimoigne,&  fingulis  odo  diebus  luppolito: 
alembico  vali  circulatorio  lepareturquicquid 
aquofum  extrahi  poteft  , quod  ratione  ialis 
fumme  volatilis  fervetur  pro  magnaMedici- 
na , interne  &:  externe  in  oculorum  aftedibus 
& aliis  maxima:  virtutis.  Cum  vero  aquofum 
id  eft  leparaium,tunc  quod  in  fundo  remanlir, 
fervetur  pro  fummo  fanguinis  arcano,five  fale 
volatili  oleofo  fummarum  virium  in  aftedi- 
bus fu  pr  adi  dis. 

Oleum  in  hoc  opere  nullum  fere  prodir, 
quia  ope  fpir.  Vini  ejus  particula;  in  lalinas  vo- 
latiles mutata:  fuerunt. 

T ali  methodo  ex  fanguine  Ciconia; , Cervi 
&c.elaboraturarcana  Medicina  , ubi  illa  de- 
pudicatur fumme  in  venenis  imbibitis  , cum 
Ciconia  a ferpentibus,  bufonibus,  & aliis  ve- 
• nenatisanimalculis alimentum  petat. 

Ex  hoc  item  Fundamento  enata  videtur 
LAMPAS  VITAE  ET  MORTIS  Burggraffi, 
qua  ille  & profperum  & adverfum  Sanitatis 
ftatum,imo  mortem  iplam  metiri  pofte, certo 
refert  in  lingulari  luo  de  hac  materia  tradatu- 
lo  Biolychnium  f Lampas  Vita:  intitularo. 
Compolltionem  vero  obfcuro  fatis  tradidit, 
quam  hicaperte  ponimus: 

Sume  Sanguinem  Humanum  calentem, 

ute 


Digitized  by  Google 


De  Sanguine.  87 

■ ut  e vena  emittitur  Bafilieafiniftri  brachii.-(a- 
1 lientem  in  tantundcm  alcoolis  Vini  optimi 
1 per  infundibulum  recipias  , (igillatumdein- 
! ceps  probe,  pelicanoque  inditum, Balneo  im- 
i pone &lenidime  ab  initio  digere,  quoadter- 
! tia  vitri  circulatorii  pars  (in  quod  ab  initio  (an- 
l guis  & (pir.  vin.  aequis  ponderibus  ad  tertiam 
i usque  partem  infufi  erant)  totum  comp^at 
1 circulatorium.  Haec  autem  digeftio  dierum 
1 plus  minus  quadraginta  (patio perficitur,  quo 
pretiofum  a vili  feorfumabit,  manifefto  enim 
1 cernitur  phlegmatica  quadam  fuperficiei  in» 

1 natare  materia,  infundo  vero  aurea  quasdam 
fubftantia  relidere. 

Cum  huc  perventum  eritapplicatoalem- 
bico,  & recipiente  ex  M.B.  dedilla,utfepare- 
tur  phlegma  .-refiduum  in  fundo  inde  retortae 
& ex  cineribus,  jun&uris  optime  claufisdeftil- 
la  per  gradus  , fed  cave  ne  nimio  igne  faeces 
comburas  inque  carbonem  redigas  , hincad 
ficcitatem  (altem  (emper  deftilles.deftillatum 
reaffunde  faecibus  five capiti  mortuo,  & coho- 
banona  vice,  commodis  fem  per  adhibitis  re- 
tortis , pro  quantitate  materia: , tV  figillo  (em- 
per hermetico  jun&is  recipienti.  Atque  fic 
tandem  Edentia  (anguinis  humani  fumme  ex- 
altata prodit  nona  exaltatione. 

Ex  hac  exaltata  fanguinis  Edentia  olcola 

F 4 in 


88  De  Sanguine. 

in  hunc  modum  conftruxit  Lampada:  Reci- 
piebat, v.g.  vas  vel  vitreum  vel  argenteum 
ad  hocopusartificiose  paratum  : huic  artifi- 
ciose fadum ellychnium  , cxque asbefto , cu* 
riose  adaptavit,  & ignefolari,  pcrfpcculum 
concavum  coado  accendit.  Cujus  tum  flam- 
ma vel  tranquilla  luculenta  & immota  , vel 
nubilofa,  depfeflafcinti  lians , autprofperum 
autadverfum  hominis  flatum,  e cujus  (angui- 
ne lampas  parata  eft,  flgnificaredidusBurg- 
graffius  certo aflerit.  Fides  ftat  penes  experi- 
mentum. 

Intcrim  tamen  hinc  inde  apud  Authores 
leguntur  hiftoria:  & defcriptiones  urnarum 
ardentium , qualis  fuit  Patavii  Maximi  Olibii 
vafculum  , irem  Oliverii , aqua  five liquore 
limpidiflimo  plenum  , quod  Arto  luo  fratri 
reliquerat, ut  exinde  pro  commutatione  aqua: 
varia  , certum  fui  flatus  caperer  indicium. 
Ipfe  memini  relationis  ccrtifflma:  mihi  fadx, 
ab  artificiofo  pariter  accuriolb  Bernenfe  Fiet- 
veto,nomine  duPrez,  qui  ipfe  tale  vafculum 
vitreum  prope  Grenoblam  in  Patria  fua  cum 
eflet  juvenis  miles  , fe  inveniifeinfepulchro 
antiquo,  referebat,  quod  per  menfes aliquot 
ex  fepulchro  extradum  & in  domum  affi- 
nis translatum  arferit  , donec  ex  incuria 
Monachus  accurrens  manu  non  bene  pre- 

hen- 


Digitized  by  Googlc 


De  Sanguine.  89 

henfum , ad  terram  projc&um  fregerit  vafeu- 
lum. 

An  vero  h xc  ejufdem  fint  materis  cum  fu- 
pradeferipta  lampade  vits  , aliis  dijudican- 
dum relinquo. 

Ex  hoc  item  fundo  educere  volunt  alii  ocf 
cultum  illud  vinculuimquodcfidentiumcon" 
glutinant  animos , & mares  ad  fceminas , & vi' 
ci/Iim  fceminas  ad  mares  cogunt.  Credun- 
turqueucihoc  illi, qui  applicato  quodam  me- 
dicamento ad  arteris  pulfum  Virgines  & mu- 
lieris in  amorem  follicitant,  ut  non  fint  refi- 
ftendo , fimulatque  unguenti  ift  jus  vires  & fpi- 
ritus  per  arterias,  ad  partes  corporis  nobilio- 
res  perveniant,  ae  virtus  magnetica  in  cor,fpi- 
ritus  vitalis  officinam  diffundatur. 

Terazelius  in  fua  Medicina  Diaftaticaad 
reconciliandos  diffidentium  animos  hunc 
nobis  rccommendatmodum : 

Sume  fanguinem  hominis  e Bafilica  fini- 
ftri  brachii  falientem  in  tantundem  alcoolis 
Vini  optimi,  per  infundibulum  recipe,  dige- 
re bene  claufovaie  per  plufculos  dies  , poftea 
deftilla  ex  M.B.  per  alembicum  ad  ficcitatem, 
phlegma  fepara , & ultimo  egreffum  fpiritum 
oleofum  ferva  : De  hoc  exhibe  £ j.  ad  gij. 

F 5 jeju-  * 


TTTgTtizeci  by  Google 


po  Ve  Sanguine. 

jejuno  ventriculo  in  vini  hauftu  alteri  perfon^ 

quas  odium  alit, aliquoties  repetendo. 

Gcorgius  Phaedro  de  pcrfe&a  Epilepfia: 
curatione  praefcribir  proportionem : 

Sume  (anguinis  adhuc  calentis  |vj.  &:  al- 
coodisvinijj.macerentur  in  cucurbita  ampla 
quadraginta  diebus,  pofl  ex  M.B.deftilla,  &c 
Angulari  opera  (eparetur  candidus  a flavo  li- 
quor. Liquoris  flavi  fumatur  (crupulus  unus 
ab  ipfoNovilunii  tempore,  prima  aggreflionc 
datus  facit  ut  agitatione  fedata  defervefcat  co- 
mitialisille furor , neque ullain omnesannos 
confequentcs  Epileptica  concuflio  depre- 
hendetur. 

Libavius  maxime  extollit  fuumOleum  cce- 
lefte  quo  reftitui  pofle  in  agone  conftitutos, 
nili  moriendi  advenerit  terminus, refert.  Ela- 
borat vero  hoc  fuum  Oleum  coelcfte  plane  Se 
omni  ex  parte , ut  nos  fupra  lampadis  vitx  £f 
(endam  ,(ed  omiflo  fpiritu  vini,  ut  oleum  nan- 
cifcatur.Quod  fpiritu  vini  addito  non  prodit, 
fed  in  (ai  volatile  oleofum  mutatur. 

Oriri  porro  ex  hoc  fecretioris  naturae  fun- 
do volunt  magneticam  vim,  Se arcanum,  quo, 
ruftici  ac  venatores  pecora  & feras  (ibi  conci- 
liant , ut  ad  alios  non  di  vertant, & facilius  irre- 

i 

tiri  queant.  Hane  autem  Mumiam  ita  parant: 
Sumunt  fanguinem  ex  Mediana  vel  Bafilica 


ex- 


✓ 


by  Googl 


De  Sanguine.  Ji 

extraCtum,  hoc  implent  ovorum  aliquot  puta- 
mina, cum  optimo  Juto  & veficis  claudunt,  & 
paulilperfeponunt  , uTquedum  (anguis  con- 
crefcat,  quali  coagula cus  (it , tunc  gallinae 

alias  ovis  incubanti  fupponunt  , per  duas  vel 
tres  feptimanas , vel  tam  diu,  quam  gallina  fuis 
incubat  ovis  , tunc^umuntharcovafanguine 
putrefacto  repleta,  & in  furno  piftons,  tam- 
diu  quam  folent  coqui  panes  , ponendo ex- 
ficcant.  De  hoc  pulvere  propinaco  depraedi- 
cant, quod  qui  fumferit,  ad  eum  a quo  fanguis 
fuitproleCtus , trahatur  ut  ferrum  ad  magne- 
tem. 

Paracellus  hoc  modo  paravit  languinem 
Hydropicorum  .Podagricorum,  Scorbutico- 
rum &c.  poft  putrefadionem  vero,  aGallina 
faCtam,  non  exficcar,  fcd  per  diem  fepofitum 
ovum  feponit , & tunc  maflam  contentam  ca- 
ni vel  porco , per  tres  vel  quatuor  dies  non  ci- 
bato, ut  hinc  eo  avidius  devoret, projicit.  Et 
hoc  modo  magnctica  methodo  morbum  ho- 
minis migrare  in  beftiam  vere  aderit.  Beftiam 
tamen  per  tempus  inclufam  fervare  ne  no- 
ceat , & podea  globo  trajicere  ac  occidere 
praecipit. 

De  hi  (ce  experimentis  Paraceftus,  Tenze- 
lius  & alii  mira  deprardicant , verum  cum  rara 
haec  fint  experimenta  , liberum  cuique  lin- 
quo 


Ul'1'l/ed  by  Googk 


9*  T>e  Sanguine. 

quo  judicium.  Interim  tamen  his  fides  non 
plane  deroganda, cum  maxime  conflet  admi- 
randus rerum  naturalium  Magnetifmus  prin- 
cipaliter etiam  in  Animali  Regno. 

Reflat  ut  quid  moneamus  de  fanguinis  re- 
centis & calidi  potu  , c]uem  multi  maxime 
commendarunt  in  Epile^fia  debellanda.  Sed 
cum  in  hunc  finem  meliora  &generofiora 
proflent  remedia  , & fanguinis  crudi  adhibi- 
tio , beflialis  quid  obtineat,  etiam  maxime  in- 
certa  fint  ab  aliis  relata  experimenta  , merito 
cum  aliis  maximis  Medicis  rejicimus,  princi- 
paliter cum  fufficienter  notum  fit  , quantum 
detrimentum  afferat  fanguis  extra  vafa  gru- 
mefcens,quod  maxime  hictimendum,ne  hoc 
modo  epotus  in  ventriculo  concrefcat , & ma- 
jora inferat  mala. 

Si  tamen  quis  experimentum  facere  velit, 
fuadetur  illi, ut  fubitd  pofl  fanguinem  epotum 
morus  ac  curfus  concitatior  inflituatur  ad  fu- 
doris  elicium , ut  fanguinis  in  ventriculo  con- 
cretio impediatur  quoad  poifibile. 

Ante  omnia  tamen  videtur  fanguis  beflia-i 
rum , cum  notum  fit,  quantam  metamorpho- 
fin  hicinflituar, quale  exemplum  habemus  de 
puel  a cui  feiis  eruor  ad  Epilepfiam  curan-' 
dam  propinatus, totalem  fere  natura?  m u tatio- 
nem  inflitucrat,ut in sdibus  illaimitata fuerit 

feictn# 


Digitized  by  Google 


Ve  Latie.  9'J 

felem, voce,  faltu,mures  venando&c.  ut  tefta- 
rur  W einrichius  de monftris  cap.  1 j.  ConfuI- 
tus  ideoqueerit  cruorem  humanum  iri  Ipiri- 
tum,fal  volatile  &c-  reda&urp  propinare, ceu 
Medicamina  ab  Helraonte  , Boylaeo  & aliis 
maxime  recommendatam. 


CAPUT  II. 


De  La&e . 


QUam  certum  cfi:  quod  lac  fit,  tam  incer- 
ram  efle  ejus  materiam  , varia?  Autho- 
rum  Hocent  opiniones,  aliispro  matcriafan- 
guinem  aliis  chylum  , aliis  vero  fanguinis  fe- 
rum crcdentibus.Quoniam  vero  autopfia  ipla 
inhocopere  nosdderir,  (quisenim  vidit  na- 
turam laetificantem  , ) hinc  dubium  perma- 
net, quam  probabiliter  hinc  etiam  opiniones 
proferantur , ficutibenefentitCl./4/#w<*«/7«* 
tn fu  a ad  difeentes  Par  ane  fi. 

Syl  viani , pro  defendenda  fiia  aflertione  lac 
generari  ex  ianguine  , hoc fuum  producunt 
experimentum  , quo  oftendere  volunt  chy- 
lum qui  eft  ladtei  coIoris,beneficio  Alcali  mu- 
tari in  fanguinem ; & fanguinem  beneficio  A- 
cidi  iterum  abire  in  lac.  y.g. 

Lac 


t 


Digitized  by  Google 


H 


B>e  LaElc. 

Lac  in  fanguinem. 

%l.  La£tis  recentis  Ibfi.  falis  Tartari  re- 
verberati  , Ji.mifce  , & in  olla  capaci  coque, 
hora:  fere  quadrantis  fpatio , quo  lac  abitin  li-  | 
quorem  rubicundum  (anguineum, innatanti- 
bus in  fuperfieie  quafi  fibris  cremore  con- 
flatis. 

Sangtncm  in  Lac 

fy..  Sanguinis  pra:cedentis  ex  La&egcnc- 
rati  q.  v.  inftilla  guttatim  acetum  , & videbis 
ftatim  fanguinem  mutari  inJLac. 

In  Experimento  primo  dicunt , fulfur  cru- 
dum. In  fecundo  exaltans  alcali  deprimi  per 
acidum,  unde  (ulfur,  priftinum  (uum  colorem 
nempe  albumdnla&e  recuperet. 

Verum  Experimentum  hoc  tam  dubiam 
reddit  rem,  ac  fupra  indigi  tata:  opiniones  di- 
verfa:.  Quomodo  enim  fulhir  crudum  chyli  ut 
vocant,  tam  brevi  tempore,  & debili  naturali 
calore , beneficio  alcali  ceu  contrario,  mutati 
queatin  fanguinem  j Ecfitnguisrilrfus  , cre- 
bris circulationibus  exaltatus  ope  acidi  abire 
inlac, durum  videtur  creditu.  T empus  enim 
requiritur  quo  chylus  in  perfc&urn  fangui- 
nem > &fanguisrurfus  abeat  exaltatus  in  laci 
cum  tamen  videamus  nutrices  deficiente  la- 
&e  , poft  paftum  fubito  lac  fentire  in  mam- 
mis. 


Digitized  by  Google 


De  Latie.  $5 

mis.  Videtur  hinc  experimentum  hocetiam 
alias  ob  caufas  nimium  infufficiens,  ut  demon- 
ftree  veram  La&ificationem.  Acidum  enim 
cftinla&e  , quod  adveniente  alcali  deprimi- 
tur,nec  vero  perficitur;  &c  addito rurfus  acido 
fortificatur , utnaturalcm  recuperet  colorem. 
An  ideoque  fanguis  ex  ladle  adeo  leviter  & in- 
tra taro  breve  tempus , nimirum  ex  chylo  fan- 
guis, & exfanguinc  Lac  generari  pofiit,  maxi- 
mum memanet  dubium, inprimis etiam  cum 
Lac  plus  phlegmatis  obtineat  quam  fanguis, 
quod  tamen  fi  ex  hocfa&tim  efiet , rationabi- 
liter minus  contineret,  nec  etiam  Lac  Sal  vo- 
latile largitur  , quod  tamen  fi  ex  fanginege- 
neratio  fa&a  efiet,  in  copia  obtinere  deberer. 
Verofimilius  hinc  es  f chylum  labiis  immediatam  ef- 
fe  materiam , qui  ex Jptrituofis  & variis  circulatio  - 
ntimrebltficationtbtis  dulcificatis  , ac  inde  perfeci  is 
alimenti  particulis  dulcedinem  hau  fit , quod  ex  qua- 
drupedibus vaccas  confirmare  comperimur  , Jidi- 
verfi pabuli  conficter amut  effetius ,&flate  enim  yper- 
feblis  herbis  ac  plus  Jpirituofis  nutrit dulce  magis 
ac per  feti  um pr sebent  lac,quam  hyeme , Jlramine  re- 
pleta. 

DeftillatioLa&is  ad  demonfirandas parti- 
culas conftitucntes  , inftituitur  per  cucurbi- 
tam vitream  pra^lram,leniflimo  tamen  igne, 
ne  oleum  empyrcumau<}umegre£fuminqui- 

nec 


De  Latie. 

nec  liquorem  , medietas  ideo  faltemabftra* 
hatur. 

Ratione  virium  quas  ex  deftillatione  fpe* 
randas  funt , fuperfedere  poflemus  huic  labori, 
principaliter  li  interne  adhiberi  deberetede- 
ftillatus  liquor,  qui  quidem  proantiphthifico 
recommendatur  , fed  in  effedu  nosdeferit 
valde. 

Si  vero  externe  in  oculorum  inflammatio- 
nibus exhiberi  lubeat , adjiciantur  eflentia: fa- 
turni  quadam  gucculas.  Vel  fume  La&is  & 
Vitrioli  ana.  p*asq.  & deftil!a  donec  incipiat 
egredi  phlegma fubacidum , quod  mire  in  di- 
dis oculorum  inflammationibus, item  rubore 
mammillarum, conducere  prohibetur. 

In  fubflantia  vero  lac  maximopere  Phtificis 
prodefle  , ceu  naturas  noftras familiare inpri- 
mis  humanum , ex  ipfis  fu&um  uberibus  ob- 
fcrvarunt  Craco  , Schenkius  Riverius  & 
alii. 

Obfervari  tamen  volunt  in  ejusexhibitio- 
netresfequentesconditionesrprimd : Nead- 
fit  capitis  dolor  ac  debilitas  .-fecundo  nec  Fe- 
bris: tertio  vifcera  flatibus  nondiftenta.  Du- 
plexvero  hujus  exhibicioniseft: intentio  , ut 
ulcus abftergatur  & confolidetur , cui  inten- 
tioni tamen  plus  facere  videtur  ferofum  , uc 
afininum  vel caprilium  i Sivero nucricionem 

folum 


■\ 


Digitized  by  Goo 


Ve  Latie,  $7 

folumfpe&es , muliebre  ex  ipfis  uberibus  fu- 
ftum. 

Hic  vero  eligendum  fempereftlacmulie- 
risdanae , bonae  conftitutionis,  candidum, glo- 
bofum,  fuavisiaporis,  cujus  guttula  ungui  fu* 
perfula  non  facile  diffluit,  fed  mltar  unionis  6i 
cry  ftallinae  guttae  incegra  fubfilht.  Mulier  ve- 
ro non  conturbetur  mariti  congreflu, nutrix- 
que optimis  nutriatur  alimentis, & a vini  potu 
arceatur;  quod  bc  in  elegcndisnutricibusob- 
dervandum  venit. 

Maghifaciunt , egregii  Medici , laft is  curam  in 
curanda  Vodagra:  an  vero  in  omni  conveniat 
Podagra  maximum  cft  dubium:  inprimis  fi  ex 
conftringentibus  particulisacidismateria  Po- 
dagricaconflataeft , quarfem  per  fere  frigida 
vidctur.Ubi  vero  particulae  volatiles  acredine 
pollentes  , utferefuntbiliofie  , eamconfti- 
tuunt ; tum  ratione  Acidi  q uo  abunde  refer- 
tum eft  lac,  convenire  magis  videtur.  Singula- 
rem vero  tradunt  methodum  in  perficienda  hac  cu- 
ra,qualem  ex  Ephemeridibus  Medie.  German.p.pf. 
huc  referamus. 

1.  Lac  quod  afTumendum , fit  de  rubra  vel 
nigra  vacca , nec  praegnante,  necfeniore,& fi 
haberi  poteft,dc  vacca,  a quo  vitulus  jam  lub- 
latus  eft,&  quae  taurum  nondum  admifit. 
x-  Lac  unicuique  bibendum  fecundum. 

G com- 


] 98  Dt  L*8*. 

complexionem  & conftitutionem  ventriculi 
parum  vel  multum  ; Si  ventriculus  debilis, 
quater  vei  quinquies  per  diem  lac  bibendum* 
Si  quinquies , ita  tempus  dividendum,  ut  per 
trihorium  ab  ejus  ufu  ventriculus  quiefeat.-  Si 
quater,  fingulis  quaternis  horis  potus  la&is  re- 
petendus etit. 

Vel  ter  tantum  bibatur, nimirum  mane  cir- 
ca 6.  a meridie,  circa  u.&vefperi,circa  7.  fin- 
gulis vicibus  i.  quartarios,  five  ib.  v.£  ad  mi- 
nimum , alias  per  diem  7.  vel  8.  quartarii  bi- 
bendifurtt* 

j.  Antequam  ladbis  fufeipiatur  cura, bis  vel 
ter  corpus  evacuandum  eft,quod  intra  ro.  vel 
14.  dies  peragendum Purgationes  fecundum 
a:gri  complexionem  dirigenda 

4.  Jndelade  bibendo  fit  initium  , &con- 
fultius,  ut  calide  hauriatur,  prout  a vacca  eft  e- 
mul&um. 

f . Ne  concrefcar lac,  de faccharo  filubet, 
poterit mjici  quantum  placet. 

6.  Si  alvus  conftipata,  mane  fumantur  gra- 
na i.rhab.pulv.  in  primo  liauftulaftis,  fu  per- 
bibendo reliquum  lac , aut  circa  vcfperam  fu- 
mantur 8.  vel  10.  grana  £ffent.  rhabarb.  cum 
la<5te,&  hoc  toties  repetcndum,quoties  requi- 
ritnecelTiras. 

7.  Quidam , praecipue  intra  primas  10.  vel 

1 ii.  fc- 


1 


Digitized  by  Googl  ^ 


De  Latie.  99 

ti.  feptimanas, lingulis  menfibus  lenem  inter- 
ponunt purgationem,  fi  videatur  necdrarium 
efTe : Si  etenim  alvus  quotidie  apcrta,nec  lac 
in  ventre  moretur,fumeere  poterit  rhabarba- 
rum. 

8.  Si  lac  aliquam  excitat  diarrhoeam,  ante- 
quam bibatur  , parum  ebulliataddendoali- 
quid  falis,  &fic  hauriatur  calidum, fi  prima  vi- 
ce non  fuccedat,rcpetatur  altera  vel  tertia. 

9.  Si  aliquis  calor  accedat  ex  ufu  ladis,  ter- 
tia pars  decodi  hordei  cum  pallulis  ladi  affun- 
datur* 

io*  Si  fitisextraeas  horas,  in  quibus  lac  bi- 
bitur, decodum  hordei  cum  pallulis  fumatur, 
aut  in  ejus  defedu  hauftus  aquae  frigida:  fon- 
tana?. 

11.  Durante  hoc  ladis  potu,  nulli  aliicibi 
affumend  1 funr,praefertim  a principio. 

Ii.  Poftea  fi  lubeac,  circa  meridiem  panis 
fimilaginei  § j.  vel  ij.  fed  faltem  de  medulla 
affumantur , qua:  ladi immergantur &fimul 
comeda  ntur.  Si  lac  )am  per  aliquod  feptima- 
nas  haud um , bis  per  feptimanam  ovum  forbi- 
le,  fed  abfquc  fale,  cum  panefimilagineo  con- 
ceditur , a pane  fermento  fubado  penitus 
abftinendum  , ne  lac  in  ventriculo  concre- 
dat. 'l  . 

i).  Si  lacpcri4.  ieptimanasadhibitum  fue- 

Q x riti 


jOo  De  Lafle. 

ric,  tunc  fecurius  de  fequentibus  cibis  aflui  po- 
terit, ita  tamen , ne  ventriculus  obruatur  &c  de 
Udtefubtrahatur. 

14.  Ex  cibis  itaque  concedantur  oryza  in 
lacte  cocta, ova  (orbiiia,aut  in  butyro  non  lali- 
Jito  frixa, in fulium  item  butyrum  cum  panefl- 
milagineo , pultes  ladtea:&  alia  ladticinia , ita 
tame  n ut  in  omnibus  (alabfit. 

15.  Vacca:  qua:  lac  fuppeditant  , perjefta 
tem  , in  optimis  pafcuis  , & Aecioribus 
locis,  nonpaludofis,  alenda:;  perhyemem 
ex  fceno  , ftramine  tritici , & furfuribus  tri- 
ticeis. 

tC . Tempus  quamdiu  lac  exhibendum, 
exadte  definiri  nequit,  quod  diutius  hauritur, 
eo  perfedtiorcuradunt  quia  Podagra  valdeaf- 
flidti , ne  malum  redeat , continuo  alii  per  an- 
num,&:  ultra  lachauferunt. 

Quidam  per  dimidium  annum  curam  la- 
cteam adhibentes  , cum  ad  priftinum  redie- 
rint vidtum,&  in  eo  milcella  ciborum  excedc- 
rent,rurfusPodagra  fuerunt  correpti.-redeun- 
tes  vero  ad  curam  ladteam,  Podagram  rurfus 
expulerunt. 

Atque  h&c  cU  cura,  lattca , qua:  vero  an  omni- 
bus Podagricis  conveniat  , ut  paulo  fupra 
monuimus,  pro  negativa  flamus,  faltem  cum 

«...  ,vw.  iv- • . 1 1 ; Fon- 


• 1 


/ 


*De  Latte.  105  . ’ 

La&e  item  optimo  cum  efFc&u  utimur  in  au- 
rium afle&ibus.e.  g.  Si  dolor  adfit. 
fy . Latiis  multebr.  | iij. 
medull.  cajlorei  ~)tj, 
opiithebaic.  9 j. 

Ms.diflolvantur , percolentur,  & hujus  liquoris 
guttula:  aliquod  tepide  inftillentur  auribus. 

Si  inflammatio  concurrar.  * 

Ijt.  Medulla  panis  in  latle  muliebr,  infus.  £ iiij. 

lenticuUpaluJlr.m.ijy  4 . 'j 

Ms.  fiat  cataplafma  auri  applicandum. 

In  Tinnitu. 

IJi.  Latiis  muliebr.  $ij.  ->  ,-n 

fucci.  capar.  9 . 

01.  amygd.  amar.  %j.  ' ’ 

Ms.  inftilletur  tepide  guttatim  auribus. 

In  Phthiflcorum  calore  temperando. 

IJt.  Latiis  muliebr.  %j. 

butyri  ex  eodem  latlefatli  & aq.fr ag.loti. 
unguenti  ro/dti. 

muctlag.femin.pjillii.  > 

cydonior . 

Ol.amygd.d.rcc.  - . ,-  -1  y 

violar.ana. 
ter  a alba  parum,  ms. 

Hoc  Linimento  Renum  regio  & dorfi  Ipi- 
na  mane  & vclperi  diligentiflime  inun- 
gacuc. 


iDigitizeo  by  Google  - 


jOo  De  LaBc. 

rjt,  tunc  fccurius  de  fequentibus  cibis  aflui  po- 
terit, ita  tamen  , ne  ventriculus  obruatur  & de 
lacte  lubtrahatur. 

14.  Ex  cibis  itaque  concedantur  oryza  in 
lafte  cocta, ova  forbiiia,aut  in  butyro  non  lali- 
lito  frixa,infulfumitcm  butyrum  cum  panefi- 
roilagineo , pultes  la&ea:  & alia  ladticinia , ita 
tamen  ut  in  omnibus  falabfit. 

i 5.  Vaccas  qua:  lac  fu ppeditant  , perasfta 
cem  , in  optimis  pafcuis  , & Aecioribus 
locis,  nonpaludofis,  alendas;  perhyemem 
exfceno,  ftramine  tritici , & furfuribus  tri- 
ticeis. 

iC,  Tempus  quamdiu  lac  exhibendum, 
exadte  definiri  nequit  ,quod  diutius  hauritur, 
eo  perfedtiorcuradunt  quia  Podagra  valde  af- 
flidti , ne  malum  redeat , continuo  alii  per  an- 
num^ ultra  lac  hauferunt. 

Quidam  per  dimidium  annum  curam  la- 
cteam adhibentes  , cum  ad  priftinum  redie- 
rint vidum,&  in  eo  mifcella  ciborum  excedc- 
rent,rurfusPodagra  fuerunt  correpti.redeun- 
tes  vet  o ad  curam  la&cam,  Podagram  rurfus 
expulerunt. 

Atque  h<ec  esi  cura  lattea , quas  vero  an  omni- 
bus Podagricis  conveniat  , ut  paulo  fupra 
monuimus,  pro  negativa  Itamus,  falcem  cum 

• „ ,r * ) * %***# i . i'.  - ■ 1 . > f on* 

• A 


Digitized  by  Google 


*De  Latie.  105 

La&e  item  optimo  cum  effc£lu  utimur  in  au- 
rium afle&ibus.e.  g.  Si  dolor  adfit. 
fy . Lallis  muliebr.  | iij. 
medull.  caftorei  9 ij, 

cpiithebatc.  9 j.  " *' 

Ms.diflblvantur , percolentur,  & hujus  liquoris 
guttula:  aliquod  tepide  inftillentur auribus. 

Si  inflammatio  concurrar. 
fy.  Medulla  panis  in  latle  muliebr . infus.  J iiij. 

lenticula  palufir.  m.  ij, 

Ms.  fiat  cataplafma  auri  applicandum. 

In  Tinnitu. 

IJi . Lallis  muliebr.  9 ij. 
fucci.  capar.  9 fi 
01.  amyga.  amar.  % j . 

Ms.  inftilletur  tepide  guttatim  auribus. 

In  Phthificorum  calore  temperando. 

Jj£.  Lallis  muliebr.  %j. 

butyri  ex  eodem  lalle falli  graj.frag.loti. 
unguenti  ro fati, 
muctlag.femin.  pjillii. 

cydonior. 

Ol.amygd.d.rec. 

vioUr.ana.^ft. 
cera  alba  parum,  ms. 

Hoc  Linimento  Renum  regio  & dorfilpi- 
na  mane  & vclperi  diligentiflime  inun- 
gatur. 


©El-il 

4 


G| 


ca: 


1 Googk 


I 


lOo  De  LaUc. 

ric,  tunc  fecurius  de  fequentibus  cibis  aflui  pcv 

terit,  ita  tamen , ne  ventriculus  obruatur  & de 

la&efubtrahatur. 

14.  Ex  cibis  itaque  concedantur  oryza  in 
lacie  eocla,ova  forbiiia,auc  in  butyro  non  fali- 
lito  frixa, infulfumitcm  butyrum  cum  panefi- 
milagineo , pultes  Ia£lea:&aliala£ticinia , ita 
tamen  ut  in  omnibus  falabflt. 

ij.  Vacca:  qua: lac fuppeditant  , perxfta 
tem  , in  optimis  pafcuis  , & Aecioribus 
locis,  nonpaludofis,  alendae;  perhyemem 
ex  foeno  , ftramine  tritici , & furfuribus  tri- 
ticeis. , 

iC,  Tempus  quamdju  lac  exhibendum, 
exa&c  definiri  nequit , quod  diutius  hauritur, 
eo  perfe&iorcuradum  quia  Podagra  valde  af- 
ili&i , ne  malum  redeat , continuo  alii  per  an- 
num,& ultra  lachauferunt. 

„ Quidam  per  dimidium  annum  curam  la- 
beam adhibentes  , cum  ad  priftinum  redie- 
rint vi&um,&  in  eo  mifcella  ciborum  excedc- 
rent,rurfusPodagra  fuerunt  correpti.redeun- 
tes  vero  ad  curam  la&eam.  Podagram  rurfus 
expulerunt. 

Atque  hdte  cH  cura,  Uttea , qua:  vero  an  omni- 
bus Podagricis  conveniat  , ut  paulo  ftipra 
monuimus,  pro  negativa  flamus,  falcem  cum 

r'  w •*!•#*  4 m i!.  * , , J,  r « «•  d|«  < A Fon- 

. • 4 v 

.-'1  * f*  y 


Digltized  by  Google 


De  Latie.  105 

La&e  item  optimo  cum  efFc&u  utimur  in  au- 
rium afle&ibus.e.  g.  Si  dolor  adfit. 
fyi . Latiis  muliebr.  ^ iij. 
medull.cajlorei^ij. 
opiithebaic.  9j. 

Ms.diflblvantur , percolentur,  &Hujusliquoris 
guttula:  aliquod  tepide  insilientur  auribus. 

Si  inflammatio  concurrar. 

$£.  Medulla  panis  in  lati  e muliebr . infus.  % iiij. 
lenticulapaluftr.m.ij, 

Ms.fiatcataplafma auri  applicandum.  ^ 

In  Tinnitu.  , 

IJi.  Latiis  muliebr.  Qij.  - ';■-*>  vH 

fucci.  capar.  9 fl 
Ol.  amygd.  amar.  %j. 

Ms.  inftilletur  tepide  guttatim  auribus. 

In  Phthificorum  calore  temperando. 

pt.  Latiis  muliebr.  %j. 

butyri  ex  eodem  Utiefatii&ay.fragJoti. 
unguenti  rofati. 

• muctlag.femin.pjillii. 

cydonior . 

Ol.amygd.d.rec.  « i-Vtr  i 

violar.ana.^R.  ~ . 1 

cera  alba  parum,  ms. 

Hoc  Linimento  Renum  regio  & dorfilpi-j 
na  mane  & vcfperi  diligentiflime  inun- 
gatur. 

,5i  ca: 


Digiti. 


I 


jOo  Ve  Latie. 

ric,  tunc  fecurius  de  fequentibus  cibis  aflui  po 

teric,  ita  tamen , ne  ventriculus  obruatur  & de 

la&efubtrahatur. 

14.  Ex  cibis  itaque  concedantur  oryza  in 
lacie  eocla,ova  forbiiia,aut  in  butyro  non  fali- 
lito  frixa,infulfumicem  butyrum  cum  panefi- 
milagineo , pultes  la&ea:  & alia  ladticinia , ita 
tamen  ut  111  omnibus  lalabfit. 

15.  Vacca:  qua: lac fuppeditant  , peradla 
tem  , in  optimis  pafcuis  , & Aecioribus 
locis,  nonpaludofis,  alenda:;  perhyemem 
ex  foeno  , ftramine  tritici , & furfuribus  tri- 
ticeis. 

i<>.  Tempus  quamdiu  lac  exhibendum, 
exaftc  definiri  nequit , quod  diutius  hauritur, 
eo  perfediorcuradunt  quia  Podagra  valde  af- 
fligi , nemalumredeat , continuo  alii  per  an- 
num^ ultra  lac  hauferunt. 

Quidam  per  dimidium  annum  curam  Ia- 
&eam  adhibentes  , cum  ad  priftinum  redie- 
rint vidum,&  in  eo  mifcella  aborum  excede- 
rent,rurfusPodagrafueruntcorrepti:redeun- 
tes  vero  ad  curam  la&eam,  Podagram  rurfus 
expulerunt. 

Atque  hac  cH  cura,  latita , qua:  vero  an  omni- 
bus Podagricis  conveniat  , ut  paulo  fupra 
monuimus,  pro  negati  vallamus,  falcem  cum 

•...  at:  :L,  Fon- 

« l 

4 .■ }.  >£  . 


Digitized  by  Google 


4 


t 

„.n 


*De  Latie.  xoj 

La£lc  item  optimo  cnm  efJcflu  utimur  in  au- 
rium afle&ibus.e.  g.  Si  dolor  adfit. 

fy . Latiis  multebr.  ^ iij. 
medull.  cajlorei  9 ij, 
optithebaic.  9 j.  ' 

Ms.diflolvantur , percolentur,  & hujus  liquoris 
guttular  aliquod  tepide  inftillentur  auribus. 

Si  inflammatio  concurrar. 

fy.  Medulla  panis  in  latle  muliebr . infus.  J iiij. 
lenticula  palufir.  m.ij, 

Ms.fiat  cataplafmaauri  applicandum. 

In  Tinnitu. 

IJi . Latiis  muliebr.  9 ij. 
fucci.  capar.  9 
O/.  amygd.  amar.  % j. 

Ms.  inftilletur  tepide  guttatim  auribus. 

In  Phthificorum  calore  temperando. 

*£.  Latiis  muliebr.  | j. 

butyri  ex  eodem  Ltlefatli &aq.frag.loti. 
unguenti  ro/ati. 

4 muctlag.femin.  pjillii. 

cydonior. 

Ol.  amygd.  d.  rec. 

violor,  ana.%8.  - - 

ter  a alba  parum,  ms. 

Hoc  Linimento  Renum  regio  & dorfi  (pi- 
na mane  & vcfperi  diligentiflime  inun- 
gatur. 


-*• 


G j 


CA* 


Digitized  by  Coogle 


*De  Latie.  105 

La&e  item  optimo  cum  efFc&u  utimur  in  au- 
rium afle&ibus.e.  g.  Si  dolor  adfit. 

. Latiis  muliebr.  | iij. 
medull.  cajlorei  9 tj, 
opiithebaic.  9 j. 

Ms.diflolvantur , percolentur,  & Hujus  liquoris 
guttula:  aliquod  tepide  inftillentur  auribus. 

Si  inflammatio  concurrar. 

I y..  Medulla  panis  in  lati  e muliebr . infus.  ^ iiij. 
lenticulapaluflr.m.ij , * * 

Ms.  fiat  cataplafmaauri  applicandum.  \ 

In  Tinnitu.  tbt  ;i 

IJi.  Latiis  muliebr.  $ij,  >•;  . 

fucet,  capar.  9 fi 
01.  amyga.  amar.  %j. 

Ms.  inftilletur  tepide  guttatim  auribus. 

In  Phthificorum  calore  temperando.  ? 

jy.  Latiis  muliebr.  |/. 

butyri  ex  eodem  latlefatli  & aij.fr ag.loti, 
unguenti  ro fati, 
muctlag.femin.  pjillii. 

cy  domor. 

Ol.amygd.  d.  ree. 

violar.ana.%5. 
ter  a alba  parum,  ms. 

Hoc  Linimento  Renum  regio  & dorfi  Ipi- 
na  mane  & vcfperi  diligentiflime  inun- 
gatur. 


G J 


CA~ 


Digitize 


Google 


De  Butyri 

• . u , : ' • . I 

CAPUT  III, 


Pinguedinum  & Medullarum  refoturi», 

T T Nttuofa  tenacitas  rerum  haru, dependet 
a flexilibus  fibi  implicatis  ramis , diverfip 
tamen  materia?  copia,  Acidi  & Alcali videli- 
cet : Hjec  vero,fua  (picula  npn  adeoexferunt, 
flifi  feceflum  facere  cogantur , utqueplus  ma. 
nifcfto  imbuantur  fapore,  & linguam  manife- 
fte  vellicent , acuata  effe  debent,  Inftituicur 
vero  acuatio  harc, unius  ab  invicem, feti.  Aci- 
darum & Alcalinacum  (eparatione,ha?cque  fit 
additis  intermediatisq  ue  A lcalinis,  qua;  fu  um 
fimile  fibi  a(Tocianc,&  acidas  particulas  relin- 
quunr,igne  pellendas.  * 

Hunc  in  finem  adjicimusUn&uofisdeftil- 
Jandis  cineres  clavellatos  , calcem  yivam, 
&c.  v.g. 

Si  butyrum  a particulis  fuis  Afcalinis  , . ut 
acuata;  particulae  (corfimexiftant  , liberare 
velimus, addimus  liquefa&o  cinerum clavel- 
lat.  q.  f pro  imbibendo  butyro  , tum  frigefa- 
&am  maffam  indimus  retorta; , & exarena  fe- 
cundum gradus  deftillamus , & primo  prodit 
oleum  tenuius,  (cquentecrafliori,  prajfertim 
au&o  plus  debitd  igne,  odore  tamen  foetido 

em- 


Digitized  by  Google 


& pirtgttedin.  ioj 

cmpyreumatico  maxime  imbuta  , qqiaun* 
guinola  hxc  nimium  citoafiantur. 

Foetidum  hunc  & empyreumaticum  olei  odorem 
Artifices  liber  are  Jl  udent  dum  ahquoticsjupr  a cine- 
res akalifitos  recit fuant  leniter  dejhllando/edtum 
multo  ener  vites  recipiunt  oleum : Salini  enim  aculei 
quibus  olea,  energiam  debent , hac  repetita  mi  [cella 
obtunduntur  nimium , 

Hoc  obfervandum  maxime  in  oleo  Tarta- 
rhfuccini, foetidis &c.ne  eis  hac  methodo  acu- 
lcos  obtundamur  & in  viribus  debilitemus. 
praflat  itaque  hac  (picula  lavtgaffe  per fptritum  vi- 
w/rjic  gratam /ervare  odoris  v/m,  & major  es  vi - 
res.v.g.  Si  oleo  r artari  foetido  Ipiritus  viniaf- 
f undatur,  fcctori  (uccedet  odor  roremarinum 
asmulans  &c. 

Sic  alii  trutinantes  olea  Alcalinis  liepius re- 
mixta , uc  dictum  abftrahi , virtutibus  nobilio- 
ribus priva , excogitarunt aliam  ad  feparandas 
particulas  methodum  , adje&olcil.  interme- 
dii quod  UnCiuofitatem  five  particulas  plus 
flexiles  & ramolas  ignemediocri  exuret, &in- 
iuper  lubtile  luum  volatile  impertiretur  Aci- 
dum.  v.g.  6c pro  exemplo  fit. 

Pinguedinis  humana  oleum. 

Axung  Hum^n.  ife  j liquefad*  in  ol- 
la vitreata  injice  o/Tium  humanorufragmen- 
w in  tigiilo  prius  ignita  fcij.  p 0ft  injedio. 

nem 


10$  JDt  Butyro  • 

nem  fubito  claude  cum  convenienti  opercu- 
lo ollam  , ne  cenceflb  libero  aere  oleum  ac- 
cendatur. Stent  aliquandiu  donec  offa  axun- 
giam liquatam  abforbferint : Hasc  ita  pingue- 
dine impraegnata offa retortae  immitte , &per 
gradus  deftilla,  donec  prodierit  oleum,  par- 
ticulis addis  abunde,  in  offibus  contentis,  for- 
tificatum:  Hoc  fi  (emcl  adhuc  cum  calce  vi- 
va redi  ficetur,  ad  fuperandas  particulas  alca- 
linas , & quafi  fegregandas.adeo  fubtilc  & pe- 
netrans efficitur  oleum  , ut  fi  guttulae  ali- 
quot manibus  immittantur  , fubito  pene- 
trent , ne  veftigia  quidem  inundionis  rema- 
neant. ( 

Ad  deflillandas  & perficiendas  aliorum  a- 
nimalium  pinguedines,  fumuntur  pro  imbi- 
benda &:  deftillanda,  propria  animalis  offa. 

Olea  haec  ita  redificata  & fortificata  ma- 
xime a multis  extolluntur  , incontraduris, 
tumoribus  & tophis  refol  vendis , ubi  particu- 
lae alcalinse  caufam  concretionis  fuppedjta- 
runt  , quae  exfuperantes  Acidum  ubi  ubi  re- 
periant  impugnant  ; projicienda  t deo  que  hifce 
veniunt , aliafubtiliora  Acida  , ut  debilius  for* 
tificetur  Acidum  , quo  indutta  squalitate  re- 
mittat effervefeentis  & exfiiperantis  fero- 
* citas. 

Si  vero  dida  mala  ab  exfuperante  & pras- 
* ' va- 


Digitized  by  Google 


De  Latte.  ioi 

Fonfeca  Innocentis  Decimi  Pipa:  Archiatro, 
admittentes  illis  Podagricis  hanc  curam  , ubi 
caula  eft  Bilis  fumma  pollens  acredine  &vo- 
latilitate  Alcalma,  Acidum  apprehendens  & 
cum  eo  fummam  inducens  efFcrvefcentiam: 
hujus  enim  particuteacutx  pungentes  infrin- 
guntur levibus  & rotundis  la&is  dulcis  poris 
fivc  particulis,quarum  conftantior  eft  natura., 
qun&antior  a&us , pigriores  latices  , quam 
aliorum  dulcium  ; In  his  enim  omnis  mate- 
ria: copia  harret  magis  inter  fofi  vero  leviter 
folvantur,  fenfus  potius  titillant  quam  kedunr, 
fiquidem  angulis  paulum  proftantibus  con- 
flant. 

Verum  fi  totalem  patiantur  folutionnm 
manifeftiores  exerunt  aculeos.  Commonjlrat 
hoc , Tartarorum potus,  quem  e%  lacie  equino  ita  pa- 
rare norunt, ut  injiar  vini  ebrietatem  inducat pro- 
cedunt vero  hoc  modo  : 

Poftquam  equapeperit  , permittunt  pul- 
lum la&erc  per  menfem , poftmodum  appli- 
cant nafo  pulli  ligni  acuminati  fruftula , eum 
in  finem  , ut  cum  pullus  fugere  velit  , equa 
compun&a  eum  admitterenequeat.  Inter- 
ea ipfi  colligunt  lac  , coque  vas  replent, 
in  quo  vinum  alias  fuerit  per  tempus  ferva- 
tum,  fi  modo  haberi  poftit,  immittunt  vero 
vafi  per  philtrum  linteum  , &:  tunc  vas 

G f exa- 


102  T)e  Lafte. 

cxa&iflime  obturant  i Injiciunt  etiam  fimul 
io.veljo.  grana  hordei,  cum  cochleari  oxy- 
gala: vaccinae,  leu  la&is  acidi  ebucy  rati , aut 
paulum  laltem  fermenti.  1 unc  collocant  vas 
illud  vel  prope  ignem  , ve  radiis  folanbus  ex- 
ponunt, ut  lac  quali  bulliat  &:  clarelcat.id  quod 
fit  fpatio  i.  vel  j.feptimanarum  , & fi  tantil- 
lum vini  fuerit  additum  potus  gratior  multo 
erit. 

Lac  ita  bene  depuratum,  trajicitur  per  lin- 
teum purum  antequam  bibatur.  Praiparatus 
hic  potus  temporevernalimelioreftomnieo 
qui  reliquis  anni  temporibus  perficitur,  &:  du- 
rat longo  tempore  : Tantum  vero;fcmpcr 

laflis  novireafrundendum  eft  , quantum  de- 
promitur. Obfervandum  item  hoc, quod  fi 
lac  per  feipfum  latis  acidum  fuerit , non  opus 
etit  oxygalam  vel  fermentum  addere, fed  luf- 
ficiunt  grana  hordei,  utque  magis  tutoproce- 
datur,in  diftinclis  vafculis  inftituenda  eft  pras- 
paratio.  Infundi  etiam  quibusdam  poteft  no- 
dulus ex  radie,  violarum  aut  foliorum  vel  le- 
min.  coriandri.  Decies  quotidie  Equae  emul- 
getur lac,  dum  ea  interim  optimis  herbis  nu- 
trienda eft. 

Hoc  experimento  fufficienter  conflat  , Acidum 
fitb  Levibus  dulcis  particulis  latere  , quod  fecejfu 
partium fafi aper  fc  exijltt  , pramtffa  fermenta- 

tione t 


2>/  Latie.  103 

tione^&tunc  hominem  Udit,pr<tprimu,fi in  corpo- 
re talis  fit  fep aratio. 

Videant  hinc  illi  quam  longe  aberrent,  qui 
lac  P odagricis  exhibent, ut  acidas  felinas  acres 
particulas  obtundant  > quas  hoc  modo  potius 
intendunt. 

Externus  Jaftis  crudi  ufiis  pl us  exiftit  com- 
mendandus, preprimisin  oculorum  afte<5ti- 
bus,ubi  vel  per  fe  calide  infttllatum,vel  cum  a- 
liisremediiscomrniftum,adhibctur.  v.g. 

JJ*.  Latiis  mulicbr.  gv,  _ 

mHCtlag.fempjylh  i, 

cydon.  cum  aq.  rofarumfatl. 
fragacanth.ana.  £itj. 
album  ovi  cqnquajjat.  $ij.  ms. 
procoiiyno  , in  dolore  &:  rubedine  inftillan- 
do,vclcum  panno  fericeo  applicando. 

^ fem'  cydon-  Me1‘  rofar.  & piant  ag. 

lati  is  mulicbr.  ana,  £ iij 
camphor , 

i croci  ana  ^.ms. 

1 Applicetur  tepidedingulis  vero  diebus  recen- 
ter praeparetur, ne acefcat , &tuncmajorem 
mterat  inflammationem  & dolorem. 

In  Vifu  clarificando. 

Fc/lis  perdicum.  m 

hircin.  ana.  Jfl. 
rutUisvirgin, 

lati  ts  mulicbr.  ana , Zij.  ms. 

G4 


Digitized  by  Google 


& Tinguedin.  109 

valente  oriantur  Acido,  cave  ne  didisadhibi- 
tis  oleis, majorem  inducas  ardorem, & notabi- 
lem nonnunquam  inflammationem,  &ipfam 
ad  Gangraenam  difponas. 

Acidum  eo  coptofim  inelt  oleo , quo  1 velocius  jiam - 
mam  concipit  : cum  enim  particulae  alcalinae 
quaedam  minus  arde  complicatae difcoidan- 
tes  rebelliole  exagitantur  , ignis  motu  impe- 
tuofius  eflervefcunt : Ubi  ramen  acida  cor- 
pulcula  quae  celeriori  fubjacent  motui, mica- 
tionis  primariae  caufardiflipantur  , Alcalina 
vero  fumi  cunftitutiva  fiunt , haec  fi  oculos  fe- 
riant laclirymaselicmnt, cum  haefubacidaeAl-  ' 
calinis  obviae  quafi cflervefcant,  &fenfibilem 
titillationem  inferant  , faepius  etiam  inflam- 
mationem. 

Pertinet  huc  oleum  Philofophorum  voca- 
tum five  laterinum , quod  ubi  cum  calce  viva 
deftillatum  fuerit,  egregia  praftoeft energia 
penetrandi.  Laudatur  vero  maxime  a multis 
in  doloribus  catarrhofis  , utpote  tumoribus 
frigidis,  aurium  affedibus  a flatibus , ortum 
trahentes  &c. 

> Caveto  vero  haec  & fimilia  adhibere  in 
iifdem  affedibus  ubi  fufpicium  eft  , eos  a fu* 
perfluis  & refolutrs.  Acidi  particulis  ortum 
traxiffe. 


* K 


fDigitized  by  Google 


vtlO  De  Carne. 

Concludimus  etiam  hinc , male  & tntonf/derati 
multos  laudare  in  Phthiji Hdhca^inguedtnem 
canis , hominis  , principaliter  ii  fcorbutica  iive 
falina (anguinis  concurrar  difpofitio,  cui  tum 
robur  additurae  eiFent  pinguedines  praefata:, 
propter  /tctdum  copiofc  implitatum}ejUod  ulceri  plus 
promovendo , quam  confoltdando infcrvtt>  uc  con- 
fpicimus,  ii  ad  aperta  retinenda  vukiufcula  V. 
Sed.  facta  &c.  butyrum,vel  pinguedinem  ali- 
am, (ive  oleum  imponimus,quia  tum  unduo- 
fum  Acidum  remoratur  coniblidationcm. 


CAPUT  IV. 

» i 

i * 

De  Carne . 

CAro  ex  diverfie  materia»  particulis  con- 
creta eft  , plus  tamen  Alcalwis  & dulcibus^ 
quam  Acidis  conflans  , unde  & putredini  obnoxia 
maxime  fubfiftitjitjie  a vitali  Acido ^ aura  vola- 
tilitdulci  tamen , continuo  perfumctur,fubito  corru- 
ptiomfubjetta  extet , quam  maxime  promovet 
humidum}vel  copiofc  implicatum,  vel  ab  aere 
transmiilum* 

In  ieparatione  prodit  phlegma  copiofum, 
fal  volatile,  oleum,  & fal  fixum,  quod  in  fundo 
remanet , ex  iifdem  namque  particulis  ex  qui- 
bus 


Digitized  by  Google 


be  Cdrtti.  tit 

feu$iangui$.coiiftat,dud:oris  voluntate  combi- 
natus cft  i refolvitur  hinc  in  id  ex  quocon- 

1 ftaCk  > * t . , 

Phlegmacopiofiusinert  quam  reliqua , & 
hoc  in  cauia  eft  quod  minus  durabilia  exiftant 
, corporanoftra,  aura  vitali  j naturali  movente 
fublato,  hoc  enim  lalia  connexionis  fundami  ■ 
[ nadiluit>  & quae  in  rebus  fu  nt  extricat»  atque 
j ita  Jubricitate  putredinem  fubito  acccriit* 

Eo  maximopere  laborabant  olim  iEgypcii 
&Periie,  ut  impedimento  hoc,  videlicethu- 
midofuperatojcorporalong^vitatidonarent; 

, longe  vero  alium  obfcrvabant  methodum  eo- 
rum fallitores , quam  hodierno  tempore  no- 
ftri  Medici  in  fuis,ut  inepte  fere  vocant  balla- 
mationibus  s Hanc  ita  deferibit  Herodotus  in 
Thalid. 

Primo  per  nares  incurvis  inftrumentis  fer- 
reis cerebrum  extrahebant , & medicamini- 
bus quibusdam  cavitatem  replebant.  Poft, 
lapide  acuto  incidebant  & aperiebant  ven- 
trem , ut  vifcera  extraherent , cavitatem  vero 
eluebant  vino  Phoeniceo  , & confpergebant 
pulverilatis  odoramentis , leu  fumali  pulvere, 
& tunc  cavitatem  porro  impletam  pulvere 
xnyrrhae  , cinnamomi  & fimilibus , excepto 
thure  confuebant.  Hoc  fa£to  totum  hoc 
corpus  imponebant  fali  per  lepeuagintadies, 

& 


«2  Ve  Carue. 

& non  ultra  , tum  effluxis  hifcediebusablue- 
bant  corpus  &fafciisfcricisinvolvebant  , & 
illinebant  fafcias  refina  quadam, qua  loco  glu- 
tinis ^gyptii  utebantur. 

Corpus  ita  paratum  e camera  balfamato- 
ria,adfuos remittebant,  fallitores,qui  in  fere- 
trum corpori  adaptatum  reconditum,crypca: 
immittebant , obfervatis  debitis  fcpultura: ri- 
tibus. 

Qui  hafceimpenfas  non  fuftinebant,  vifcc- 
ribus  faltem  exemptis  corpus  fali  impone- 
bant , per  di&os feptuaginta dies , tum  feretro 
impolitum  feponebant. 

Videmus  hinc  fal  omnis  rei  confcrvatorem, 
hujus  balfamationis  fuifTe  principale  ingre- 
diens:hic  enim  ita  carnem  dcpafcebac,ut  fal- 
cem cutis  cumoffibus  relinquebatur. 

Videmus  item  hinc  , quam  longe  differat 
hodiernus  balfamandi  modus  , ubi  fal  plane 
exulat , unde  non  mirum  quod  minimedura- 
bilioraexiftant.Sic&deftituimurBalfamoip- 
com parabili  in  ^Egypto  & Syria  proveniente, 
ac  aliis  manudu&ionibus  circa  corporum  baf 
{amationem  maxime  neceflariis.  Balfamo 
tamen  hoc  vero  folum  Reges  & alii  Heroes 
utebantur  ,adjun£lis  myrrha,cinamomo, croc- 
eo ac  aliis.  Pauperiores  verofale&afphalro^ 

. * croca 


1 


Digitized  by  Googl 


De  Carne. , iij 

croco  j cera , meile  & aliis  vilioris  precii  ingrc- 
dientibus  contenti  erant. 

Multi  item  corporum  balfamacorum  dura- 
bi'iratemaeri  partim adferiptam  volunt,  cum 
in  ^Egypco  plus  purus  ficcus&  calidus  ac  fali- 
nus , non  vero  humidusexiftat  aer , ficutiin 
his  noftris  terris.  Principaliorem  omnium  cau- 
fxmfaliadfcribo,  hicfiexulat,  omnia  alia  erunt 
irrita. 

jgut  ttacfue  confervatoria  exquirit  balfama , m-  1 
quirat  in  illa  , qua  jua  volat  i litat  e penetrationem  > 
fuofale  confervationem , (jr  fuo  oleo  aeris  humidift - 
clufionemjecum  ferunt : obfervetur  carnium  in- 
fumatio  quas  (oli  fere falibalfamico conferva- 
tionem deber.Plurimam  hic  laudem  meretur 
Theodori  Kerckringii  artificium  lolvendi 
fuccin  um  folo  ignis  minifterio,ncc  ulla  alii  re  ■ 
addita. 

Hic  oftendfcbat  cadavera  infantum  fiicci- 
noobdu&a,  ut  omnia  membra  tran  fparerent, 
monftrabatque  phiolam  vitream  talifuccino 
foluto , iterumque  congelato  impletam. Hoc, 
fi  fiuppercret , fplendide  cadavera  a putredine 
confervarepoifemus  , fed  cum  iufficiens no- 
bis defit  ejus  copia,  in  alia  nobis  inquirendum 
erit  balfama , & balfamandi  methodum,  in 
qua,utdi&um  fupra,  v£gyptii  excellebant,  hi 
enim  corpora  fuis  odoramentis  ceu  olcofis 


1 14  De  Carne. 

volatilibus,  & fale ita  temperabant,  utgum- 
mofam  quafi  induerent  naturam,  qua:  ultimo 
fafeiis  circumvoluta  oleis  perfundebant  , ad 
aeris  humidi  feclufionem. 

Balfamandi  itaque  methodus  verior  & ma- 
gis legitima  talis  ede  poterit  : 

Primo.  Poftquam  homo  ultimum  mori- 
endi terminum  nunc  transgreflus  obiit , loco 
ficco  reponatur,  ac  ftatim  horis  aliquod  inpri- 
misxftateprseterlaplis , Balfamator  corpore 
convenienter  aperto,vilcera  extrahat  cum  in- 
teftinis , & fanguine  quoad  poflibile  venis  ma- 
joribus incilis  exprimat,  cerebrum  veroartifi- 
ciofe  ne  faciem  Lcdat , inftrumcntis  extrahat. 
Cavitas  diligenter  & peroptime  eluantur  a- 
qua  falfa , forti  vel  vino  ardenti , fpongiis  adhi- 
bitis. His  ita  diligenter  pera&isalpergantur 
omnes  cavitates  therebintinaco&a,  &mafti- 
vita  vel  lueeini  pulvere,  tunepro  replendis  ca- 
chis  tibus  pradto fit  hic  pulvis? 

fy.  tsfloes. 

Myrrha. 

Colophon,  ana.p.unam. 

Benz.oi. 

^ 'Jphalei . 

Succini. 

Cinamomi. 

Garyopbyll. 

£rociy  ana.p.fcmis. 


i.oqaat 


■ 

qi  ’ r:  n;abn!. 

'I- 

'Ii:!  10' 1100  li 


. iil,U 
111 
;J  ■ 


Salis  optimi,  partem  unam  lemis. 


H’fcc 


De  farne.  115 

Hifce  pulverifatis  impleatur  tora  corporis 
cavitas,  &confuatur  rurfus  artificialiter,  hoc 
perafto,  more  AEgyptiis  ufitat®  imponatur 
corpus  vah  aptato  6c  1'ale  condiatur  per  dies 
feptuaginta.tum  abluatur  cadaveraceto acer- 
rimo &fpiritu  vini  , inquocamphorafoluca 
fuerit,atque  tum  totum  cadaver  inungatur  fc- 
quenti  linimento  peroptime. 

JJi.  Olei  thereb.  Ife  ij. 

lavendul.^v. 
fuccini.  Ifc  1 

flnea.  %ij. 
cariophjtll.  % 1?. 

Ms.  Superfunde  fulfuri  cum  fale  Tartari 
co£to,ut  extrahaturTin&ura  & fiat  balfamum 
nobile  quod  illinatur  fortiter  univerfie  cuti, uc 
penetret.  T unc  totum  corpus  fervatis  artuum 
figuris  obducatur  fafeiis  involvendo  , quse 
fequenti  liquori  ballamico  oleofo  intin&as 
finr. 

J ‘RefitiA  pini  fle  ca.  lfe  iij. 
colophon.  j fi. 
mafiich. 

fuccini. ana.Xb  $.  > 

florae  .liquid. 
gummi  anima, 
therehintina.ana.XbS,  § iij. 

Olei  laurini, 
juniperi, 
jptea.  ana.  J viij. 

H z p*tr** 


petrolei. 
lavendul.  | ij. 

Cfft.qf. 

Mifta  liquefiant  igne moderato,& huic fa- 
fciae  intingantur  corpori  obducendae , quo  le- 
gitime pera&o,tcla  fi  lubet  certata  circumda- 
tur corpus.&  feretro  imponatur  variis  aroma* 
ticis  confperfo,  & fervetur  in  loco  quoad  po£ 
fibileficco  , atque  hoc  modo  durabit  corpus 
diutiflime  in  multa  fecula. 

Apud  AEgypticos  liquor  exbalfamatis  ef- 
fluens corporibus  Mumia  vocabatur,  adver- 
sus innumeros  morbos , cum  vero  pauciora  Sc 
fcitsm  Rfgum  & Heroum  corpora  naturali 
Balfamo  Syriaco  & AEgyptiaco  baUamataef- 
fent,  rarus  erat  hic  Mumiarum  Ballamus  (eu 

vera  Mumia.  _ . rj-: 

Tandem  hominum  avaritia  (cum  enim  vi- 
derent AEgyptii  corpora  haec  balfamata  ma- 
gno vendi  pofle  pretio;)  corpora  alia  viliori 
modo  balfamata  fubftituit,  hinc ip(a corpora 
arena  (uffocata , & calore  Solis  exficcata , un- 
guentis perfula  > & linteis  vel  faiciis  obdu£fca> 
pro  veris  Mumiis  magno  vendiderunt  pretio 
AEgypti  Incolae.  - , 

• Cum  itaque  Mumije  tanta  fit  diverfitas,  & 
vix  credendum , veram  ad  nos  deferri  Mumi- 
am  , melius  & fecurius  adhibemus  cx  (an- 

•v  Y'  > Sui" 


Digilized  by  Google 


De  Carne.  117 

guinc  vel  carne  praeparatum  fal  volatile  , & 
alia  inde  refultantia  Medicamina  genero- 
fiora. 

Si  tamen  quis  hac  teneatur  opinione, in  ipfa 
carne  humana  latitare  Medicinam  non  con- 
temnenda: virtutis  , is  exParacelfimentefi- 
bi  ita  praeparet  Mumiam  Philolophicam 

V'g*  ‘ • 

Eligatur  cadaver  hominis  fani  , qui  nullo 

mumiali  morbo  detentus , annorum  circiter 
x j.  recens  fufpenfus,  vel  rota  contritus,  vel  ha- 
ftatus,  per  diem  nodem  in  aere  relidus  fue- 
rit, & tempore  fi  potuerit,  fereno  colledus  fit. 
Hujus  carnem  mufculofam , brachiorum,  fe- 
morum &c.  aduobus  luminaribus  illumina- 
tam,ac  con  ftellatam,fruftulatim  confcindC,& 
pulvere  myrrhse  afperge  , ac  tantillo  faltem 
aloes  .poftea  macerare  permittito  diebus  ali- 
quot in  fpiritu  vini , tum  fufpendatur  per  ho- 
ras fex  vel  decem , ac  iterum  eodem  fpiritu  vi- 
ni imbibatur,  tandem  in  aere  ficciori  loco  Da- 
naen umbrofo,  fufpenfaficcefcat,  utaffimilc- 
tur  catni  fumatas  fme  fetore. 

Ex  hac  Mumia  Paracelfi  Philofophica  pa- 
ratur cum  fpir.  vini  fambuci  Tindura,&  ab- 
ftrado  rurfus  liquore  Extradum  mellits  con- 
fiftentiajjtttnc. 

H | ' ty.Ex- 


Digitized  by  Google 


n8  De  Carne. 

fy..  ExtraZli  hujus,  fc  fi.  r 

theriac.Androm.  £ ij . 

falis. volat. farig.  human. £ fi.  . , ,, 

periar,  prapar.  £tj. 
terrafigillat.%i&. 
mofcht.  5 fi. 

Ms.  &:  vafe  optime claufo,per  menfem  fer- 
mententur , & acquires  Medicinam  nobilem 
inPefte,  Febrib.  malignis,  Venenis, a 9 fi.  ad. 
?fi-  cum  aq.  theriacali , card.benedi6t.ulma- 
rice  &c.  exhibitam,maximi  ufus  & efte6tus. 

VeteresmaximalaudecxtollebantMumi§ 
ufum  in  refolvendo  fanguinc  coaguluo  & 
grumefeente , vel  per  Ce  vel  aliis  adjuvantibus 
remixtum  v.g.  in  cafu  ab  alto. 

I Mumu.  ^ fi. 

Jperm.  ceti.  $ ij. 
fang.  hirci. pulv.  $j. 
ocul.  cancri.  £ iij. 
liquirit. 
cin  amomi, 
tormentill.  ana.  £fi. 

Mifce  de  hoc  pulvere,  exhibe  mane  & ve* 

(peri.  3). 


CAPUT  V. 

Ojfium3Cornuum9  'Pilorum 'Pcnnctrum 
Anatomc. 


Digitized  by 


De  Offibus  Cornu, & Lanis  Penn : itemfy  Pii:  hj> 

COpiofum  his  rebus  ineft  fal  & utpluri- 
mum  volatile  , hujus  vero  volatilitatis 
gradus  poffidct  pro  rcftificationis  modulo, a 
tranfitu  per  fibras  dependente,  cui  comes  cfl: 
aquas  fufficiens  copia : adeo  ut  quibus  compa- 
rior fibrarum  fubtilitas,fal  copiofior,aqua  ve- 
roindigentior  finilla  prasmiflafermentatione 
in  Ipiritum  evehuntur  volatilem,  omnem  a la- 
le  volatili  energiam  nadum , pro  phlegma- 
tis menfiira  efficacem.  Spiritus  hi  volatiles f iri- 
tuum  rcjlaurationi  convenientijfimi funt^  & mul- 
torum morborum  tuti  dcptdfitorcs  & prafervato- 
res  : nec  aptiores  humoribus  dulcificandis poffhnt 
inveniri  particula  quam  ha  volatiles  impetum  fa- 
cientes , ha  enim  ab  uncluofa  cerebrtfubjlantia posl 
tantam  circulationem  derivata  , in  fenfihjjtmu 
nervis  nulla  pofmodum  aculeorum  rudimenta  pro- 
dunt. , i 

Pro  particularum  abinviccm  leparatione, 
dcftillationem  inftituimus  hunc  in  modum; 

Sume  C.C,  in  fruftula  rotunda confcifli  q. 
1.  inde  retortas  vitreas  vel  ferreas,  pone  in  fur- 
no reverberii,recipiente  capaci  adhibito, jun- 
fturis  optime  claufis  , incipe deftillationem 
primo  leni , ut  fenfimincalefcat  retorta, poffc 
fortiori  quodammodo  igne  ad  phlegma  gut- 
ratim  proliciendum  , quo  ceffante  auge  i- 
gnem , & prodit  fiffritus  albicans  faleplus  vo- 

H 4 latili' 


ito  *De  OJflbus  fornu  & Lanis  Tenn.ltem^PiL 
latili  impraegnatus,  tandem  continuato  igne, 
oleum  cum  maxima  falis  volatilis  parte  ubi- 
que recipientis  lateribus  adhaerente  prolicie- 
tur. Dcftillatione  finita  rcfrigcfcant  omnia, 
& jun&uris  apertis , remove  receptaculum  & 
agitato  optime,  ut  fal  volatile  lateribus  adhae- 
refeens  folvatur , haec  omnia  effunde  in  phio- 
lam  oblongi  colli , quam  capitello  fuppofito 
ponein  arenam  & leni  ignedeftilla  , &fubli- 
mabitur  fal  partimin  capitellum  , partimin 
phiolre  fuperiorem  partem-  fpiritus  vero  in  ap- 
pofitum  vas  parvum  recipiens  : Oleum  vero 
cum  phlegmare  remanebunt  in  fundo  phio- 
lae.  V el  fi  defit  phiola.fume  integrum  deflilla- 
tum, impraegna co  C.  C.  uftifrultula,&deftil- 
la  leniter  ex  cucurbita , ita  enim  remanebit  o- 
ptime  oleum  cum  C.C.  ufto  , & fal  volatile 
prodibit  minus  fcetidum. 

Spiritus  cum  file  volatili  hoc  modo  reilificatus^ 
penetranti  fimum  eU  remedium  polychrejlum , 
alexipharmacum , tnEpilepfia  , Vertigine , Le- 
thargo , praprimis  (ujfocatione  hy/lertca  & hy- 
pochondriaca , tam  intus  c/uam  extus  fingu- 
lare  p rabet  experimentum  , etiam  odoretenus 
hauftus. 

Paratur  ex  hoc  fpiritu  liquor  C.  C.  fuccina- 
tus,citratus,&c. 


Digitized  by  Googlc 


De  OJJibus,  Comti  Lanis  PenmTtem^  Pii.  izl 
Ec  li  cum  arcano  Tartari  nupturi'  fitlal  vo- 
latile , maximum  prabet  medicamen  in  malo 
hypochondriaco,  Arthritide  vaga  , &fixa, 
(corbuto,&  fupprelTtonerncnluim  &c. 

Dolis  liliis  volatilis  cftagr.v.  ad9j.  imo  in 
Pefte  ubi  lingulare  prabet  fpecificumad  gP, 
v-g- 

tsfy.  card  betied.  ~ ij. 
thtriacal.  %tj. 

falis.  C.C.vol.  ,‘y  ! ' ' ' . ll 

Jjr.  acet  os.  citri.  £j.  •!  T • .ij 

v - Ms.  Pro  doli.  :s&'r  . . • - 

• Velyt..  Aq. e typhis.  C.C.%jfa  • 

■ . 'cinamom.%ij.  1 rn  r ! • 

f ■ ■ • filiis»  fi»  fi.vol.  ^j.  i • .■  , , •- 

/ lachrym.  cervi. 

..  J7r.acet0ficitri.Zj.  ; ‘ 

Ms.  Pro  doli  lingulis  C.  hqrjs  reiteranda. 
i*-  Ftlhoc  S orbati  hi  in  nupera  Te  fle 
..  , yiennenfii 

. Decofti  radtc . Carit»,  & vincetox.  cum.m.i . 
fpLgaleg.faB.  $j  64  , c’  r r , 7 

theriac.  media  itat, 
eletl.diafcord.  ana.  %ij. 
eltxtr.  amipefitl.  Croll. 
pnlv.pannon.  rubr.  ana.  9 
falis.  C.C.  volat.  $8, 
aceti  bez.oardic. 
fjr.  deficord.  ana.  % ij. 

Hj 


Ms. 


i 11  De  Offlbus, Cornu  & Lunis  ,Penn: 

Ms.  Piat  potio  fingulis4.  vel  5.  horis  reite- 
randa. : hac  potiuncula  innumeros  rellitutos 
efle  di&usD.  Sorbaithafferit,  dummodo  be- 
ne fudarint. 

Paratur  porro  ex  tenellis  C.C,  Typhis  Aqua 

tnfigms  efficacia  hoc  modo : 

Sume  tenellas  adhuc,  molles,  lanuginofas, 
& fanguine  turgidas  typhas , una  cum  cruenta 
illa  malTa,ex  qua  enalcuntur,  has  dctra&a  pel- 
le lanuginofa , fruftulathn  confcilfas , inde  cu- 
curbita vitrc*,&  lento  B.  caloreaquam  elice, 
prole&am  tamen  aquam  bisveltercohoban- 
do.  Tandem  materiam  relidam  rubefeen- 
tem  exficcatam  , fi’  ex  typhis  admodum 
tenellis  , & languine turgidis  , albicantem 
vero  fi  ex  iifdem  adultioribus  parata  fuerit, 
in  pulverem  fubtilem  redige  & lerira,  omni  & 
ullo  &.philofophice  parato  C.C. anteponen- 
dum. 

Addunt  nonnulli  in  dellillatione  Ipiritum 
yini. 

' Aqua  proled^ln  Febribus  ardentibus, ma- 
lignis , maximi  eft  ufus,  ob  vim  ballamicam  & 
moderate  refrigerantem, loco  vehiculi  poteft 
exhiberi  cum  aliis  ellicacioribus  ad  \ 8.  § j.  & 
ultra, 

Lachrymasitem  cervinas , contra  venena- 
tos morbos &alia  venena antido tu  elfe,  pre- 

, tio- 


Digitized  by  Google 


Item  que  7 ilii : ' Jlj 

tiofis  Regum  thelauris  anteponendum  Zacu- 
cutus  Lu fit  anus  aiXcx\t.  ' 

Cranium  humanum , viperas  &t.  modo  fu- 
pra  di&odeftillantur  in  fpi  ritum , fal  volatile,' 
oleum  &c.  i ui>:!v 

Ex  Pennis  etiam  per  retortam  prodit  phle- 
gma, fp  iritus,  fal  volatile  & oleum,  & quo  ma- 
gis (eadhderafublevat  Volucris  , eo^lusfaliS 
volatilis  obtinet;unde  volatilis caufa.  ? 

Conflat  ex  hoc  humorum  vifadit  atem  & fixit a- 
tcm  motui  maxime  adverfkn  : vi  deni  lis  hoc  in 
arthritide  libi  vifciditas  congelata  cdntra&u- 
ram  infert.  i p . inuupo?t  M 


Salis  vero  fixi  rebus  hifce  tantum  ineft, 
quantum  adfoliditatemfufficit. 


CAPUT  VI. 

/ .1  u ....  ■ ■ 

De  Ovo,  ConchilUs  j tyc. 


OV um  univerfi  quafi  orbis  typum  refert, 
analogice  enim  Elementorum  quater* 
narium  quafi  repracfentatnumfcrum  : Adeft 
enim  cavitas  aere  plena,  album  aquam,  vi- 
tellum ignem  , cortex  vero  terram  reprar- 
fentat. 

Cortices  mere  Alcalina  non  funt  , cum  fine  Acu  4 

do  nulla  dat  concretio  , plus  tamen  A Icali  fixi, 
quam  Acidi  continentes , verofimile  cft  filicis 

rege- 


Digitized  by  Googl 


i*4  D?  Ovo  Conchilits. 

regenerati  effe  fobolem  ,cum  enim  gallinae, fi 
eis  in  efca  non  datur  arena  , pariant  ova  fine 
cortice  , (equitur  hinc  earum  originem  du- 
cendam. Philofophi  occultantes  regenera- 
tum filicem  has  vocarunt  cortices  corpus  al- 
bum & clarum  de  duobusmonticulis. 

£x  his  crematur  calx  urentis  naturae.ut  quae 
antea  plus  erant  Alcalinae,  jampercalcinatio- 
nem  Acidum  ex  igne  acquirunt , ut  fiant  Aci- 
do Alcalinae  naturae.  Si  curn  hac  calce  faepius 
deftilletur  albumen  ovi  extrahethocAcidum 
in  ea  contentum,  & fiet  dulce  corrofivii,  quia 
Mercurium  per  aq.  fort.  praecipitatum  & ru- 
bificatum  dulcificare  perhibent  Philofophi, 
tam  ad  ufumMedicum  quam  chymicumrma- 
gnarum  etiam  virium  in  figendis  mineralium 
fpirinbus. 

Alias  teftarum,  ficut  & conchyliorum  calx 
vim  obtinet  lithontripticam  , Acidum  enim 
conftringens  imbibendo  alterant , inprimisfi 
(impliciter  faltem  pul  veratae  propinentur. 

Referre  huc  poteris  ofteocollam, quae  ero- 
dens in  vulneribus  Acidum  abforbet,  &fra£tis 
offibus  callum  ingenerat , ut  cavendum  fit  ne 
ultra  quam  par eft  juxta  Sennertum  procree- 
tur. Albumen  lentore  fuo  & vifeiditate  refri- 
gerat, conglutinat,hinc  in  rubedine  St  inflam- 
matione oculorum  convenit» 

Vi- 


Digitized  by  Google 


De  Ovo  & Conchylii /.  • nj 

Vitellum  uti  plus  perferum,  digerit,  matu- 
rat,laxat  , vim  anody nam  obtinet , ex  hoc  ole- 
um exprimitur  infignis  ufus  in  vulneribus 
confolidandis.ac  rimis , & maturandis  tumo- 
ri b\u>,proptcr fal  volatile  quo  locupletiori  abundat, 
ut  etiam  putredini  fubito  hinc  fubjetfa  extent 
ova. 

Oleum  vero  non  prius  exprimitur , quam 
cum  leni  calore  privatum  fuerit  vitellum, ex- 
terna leviter  implicata  humiditar e vifcola. 

**  » 

Fit  'vero  oleum  morum  jtmplex: 

Si  recipias  ovorum  q.  1.  bulliant  in  aqua  ad 
duritiem , feparatis  corticibus  cum  albumine, 
vitellum  manibus  confricatum  pone  in  farra- 
gine, & coque  vertendo  & revertendo  paula- 
tim  cochleari , donec  incipiant  ita liquefcerc, 
ut  jam  in  chylum  quali  aequabilem  inftar  pul- 
tis verrantur,  manente  tamen  adhuc  materia 
flavi  coforis , cumque  ita  apparuerit,  infunde 
in  linteum, idqs  circumvolvendo  optime  ex- 
torque , & habebis  liquorem  live  oleum  fla- 
vum cujus  ufus  varius  eft. 

Emendat  cutis  vitia,  cicatricibus  praeprimis 
cisab  aduftione  relidis  decorem  addit, rhaga- 
dibus manuum  & pedum  filluris  conducit, 
nervorum  vulneratorum  dolores  lenit,  & am- 
bufta  fanat, 

Pa- 


Digitized  by  Google 


u6 


Dt  Vrina& fler  cor  ibus . 


Patet  hinc  , ovorum  vitellum  , humorem 
(altem  femicodhim  continere , jun&um  pluri- 
mo  fale  volatili  Alcalino  , quem  comitatur 
multum  phlegmatis vifeofi  terrcftris. 

Si  ova  condiuntur  (ale, limo  ve!  creta  mixto, 
&:  hac  mixtura  ova  illinuntur  , longoduranc 
tempore,  & falubrem  pnebent  cibum ; hoce- 
nim  modo  imbibunt  Acidum,  quod  non  face- 
rent (i  muria;  ipfe  immitterentur* 


T T Rinaexdiverfisfa;pea6tivorum  particti- 
lis  humidofolutis,&  vel  tenacius  vel  levi- 
ter (ibi  implicatis  conftat , plus tamen  Alcalmca 
volatiles, quam  AcidaDomtntum  obttnent\  nifi  Aci- 
dum coptofe  obvium  fecum  educendo , muriaticum 
amulentur , principaliter  in  hypochondriacis , ne - 
phriticis,&c.  Plus  ideoque  falis  volatilis  folet 
inefle  huic, quam  alteri  urina;, tam  diaetq  qua  m 
aliarum  circumflandarum  ratione.  Plus  enim 
in  (anorum  quam  «rgrotorum  ; plusin  juve- 
num quam  fenum;  plus  in  vinipotorum  quam 
hydropotorum  incfl  falis  Alcalini  volatilis,  A- 
, eido  vel  minus  vel  magis  fatu  rati  , unde  vel 
conflantia  , vel  fwbita  urina;  corruptio  trahit 
ortum. 


CAPUT  . VII, 
Urina 


Ad 


Digitized  by  Googlc  | 


"\ 

. r K. 

D e Vrina  & ft  ere  oribus.  1*7 

Ad  hafce  ab  invicem  feparandas  particulas 
cultro  chymico  opus , igne  nimirum  vel  calo- 
re,cujus  interveniente  motu,  particula: abin- 
vicem  fecederedifponuntur,  veiJeviflimo  vel 
fortiori  v.g.  Si 

Spiritus  *vel  fal  urinae  'volatile 

• Levi  adhibito  igne  afeendere  debeat : Col- 
lige urinam  hominis  fani  , juvenis  annorum 
circiter  30.  qui  vinum  pro  ordinario  aflinpat 
potu.  Hujus  menfuras  40.  vel.  50.  infunde 
in  vas  ligneum, inferius  anguftius  ut  illuc  f^ces 
lubfidant.  Vas  illud  claudatur  & ftetper4. 
aut  y.  menfes  in  cella  vel  loco  frigidiori  , quo 
urina  putrefeat,  nec  tamen  ifto  fermentante  - 
motu  volatilius  fal  perdat : quo  majorem  vero 
concepit  putredinem  urina colle&a.eo  major 
fpirituum  vel  falis  volatilis  quantitas  poft mo- 
dum elicietur.  Hoc  pera&o,urinamdefhl- 
la  ex  cucurbita  fatis  magna  & alta  , adhibito 
capitello  , & recipiente  magno  prxpofito; 
primo  egredietur  fpirirus,poft  phlegma,quod 
feorfim  collige  » fpiritum  primo  egreffum  re- 
affun de  capiti  mortuo  , & exarena  viciflim 
deftilla , fic  afeendet  fal  cryftallinus  in  alembi-. 
cum,  quem  rurfus  cum  remanentia  conjunge 
& exinde  evoca  , idque  repete  4.  aut  y.  vici-, 
bus  : Ultimo  fortiorem  fuppeditato  ignem; 

ma- 


11  — 


uiywreu  uy  Google 


jl6  DiVritut&JltrcoribHU 


Patet  hinc  , ovorum  vitellum  , humorem 
falcem  femicodum  continere,  jundum  pluri- 
mo fale  volatili  Alcalino  , quem  comitatur 
multum  phlegmatis  vifeofi  terrcftris. 

Si  ova  condiuntur  fale,limo  vel  creta  mixto, 
&:  hac  mixtura  ova  illinuntur  , longo  durant 
tempore,  & falubrem  probent  cibum ; hoce- 
nim  modo  imbibunt  Acidum, quod  nonface- 
rent  fi  muria:  ipla:  immitterentur* 


URina  ex  diver  fis  faepe  adi  vorum  particii- 
lis  humido  folu t is,&  vel  tenacius  vel  levi- 
ter libi  implicatis  conflat , plus  tamen  Alcahma 
volatiles, quam  AcidaDomtmum  obtinent\  ni  fi  Aci - 
dum  copiofi  obvium  fecum  educendo , muriaticum 
simulentur , principaliter  in  hypochondriacis,  ne* 
phriticis,&c . Plus  ideoque  falis  volatilis  folet 
inelTehuic,quamalteriurinx,tamdia:t$quarn 
aliarum  circumdandarum  ratione.  Plusenim 
in  fanorum  quam  aegrotorum  ; plusinjuve- 
num  quam  fenum;  plus  in  vinipotorum  quam 
hydropotoruminefl  falis  Alcalini  volatilis,  A- 
, eido  vel  minus  vel  magis  faturati  , unde  vel 
conflantia  , vel  labita  urin*  corruptio  crahic 
ortum. 


CAPUT  , VII, 
Zfri/ice  h. 


Ad 


Digitized  by  Google 


JD  e Vrina  & flere  eribus.  1*7 

Ad  hafce  ab  invicem  feparandas  paniculas 
cultro  chymico  opus , igne  nimirum  vel  calo- 
re,cujus  interveniente  motu,  parriculx  ab  in- 
vicem fecederedifponuncur,  veileviflimo  vel 
fortiori  v.g.  Si 

Spiritus  •vd  fal  urinae  •volatile 

Levi  adhibito  igne  afeendere  debeat : Cof- 
lige  urinam  hominis  (ani  , juvenis  annorum 
circiter  30.  qui  vinum  pro  ordinario aflurpat 
potu.  Hujus  menfuras  40.  vel.  yo.  infunde 
in  vas  ligneum,infcriusanguftius  ut  illuc  fqces 
fubfidant.  Vas  illud  claudatur  & ftetpe^ 
aut  5.  menfes  in  cella  vel  loco  frigidiori  , quo 
urina putrefeat,  nec  tamenifto  fermentante 
motu  volatilius  fal  perdat : quo  majorem  vero 
concepit  putredinem  urina  colle£ta, eo  major 
fpintuum  vel  falis  volatilis  quantitas  poftmo- 
dum  elicietur.  Hoc  pera£to,urinamdcfhI- 
ia  ex  cucurbita  fatis  magna  & alta  , adhibito 
capitello  , & recipiente  magno  prspofito; 
primo  egredietur  fpiritus,poft  phlegma, quod 
feorfim  collige  i fpiritum  primo  egreffum  re- 
affunde  capiti  mortuo  , & exarena  viciflim 
deftilla , fic  afeendet  fal  cryflallinus  in  alembi- 
cum,  quem  rurfus  cum  remanentia  conjunge 
& exinde  evoca  , idque  repete  4.  aut  5.  vici- 
bus : Ultimo  fortiorem  fuppeditato  ignem. 

* 7 \\-Sm  * ' I 1 C 

ma- 


* 


Digitized  by  Google 


il$  *De  Vrina  & ftercoribus. 

materiainquc  rcvOrbcia  incandelcat , cxque 
hac  calcinata  remanentia  cum  phlegmate  le- 
orfim  lervato extrahe  fal  fixum,  quod  repeti- 
tis lblutionibus,filtraturis,&:c.pro  lubitu  opti» 
me  purificetur.  Atque  ita  habebis  duplex  Al- 
cali, volatile  & fixum. 

Si  in  hoc  acquirendo  fale  'volatili  tantum 

tempom  non  in  fumer  t tu  beat: 

Sume  urinam  recentem  q.v.  coque  ad  di- 
midias , vel  tertix  faltem  partis  confumptio- 
nem , inde  tunc  phiolx  oblongx,  & capitello 
fuperpofito  ac  adhibito  recipiente  amplo  ex 
arena  deftilla,  ac  brevi  tempore  nadtus  eris  fpi- 
ritum  & fal  volatile.  Sal  fixum  ex  calcinata  re- 
manentiaextrahes. 

Colligimus  quantus  fit  putrefa&ionis  vel 
fermentationis  eife£lus,per  hanc  etenim  con- 
ftituentesparticulxfolutx,  ab  invicem  facile 
fejunguntur , volatiliores  a reliquis  fefe  ex- 
pedientes, admoto  edam  levi  calore  avolanr, 
fecusacin urina recentequxnifi fortiori  igne 
moveatur,difficulterconftitutivadelerir. 

Vires  fpirirus  & falis  volatilis  in  genere  funt 
infignes,  in  corrigendo  & deftruendofuper- 
fluo  Acido  , per  rotam  f»nguinis  mafiarn. 
Hinc  optimo  cum  effeftu  propinatur  Scor- 
buticis, Hypochondriacis,  Arthriticis,  item 

in 


Digitized  by  Google 


& Vrind  & J hrcbr:fcs  ti$ 

in  fuflocatione  hyfterica,EpiIepfkifpafmOj 
apoplex  ia , febribus  tam  malignis  quam  beni- 
gnis prchenfis,quai  omnia  Acido  varie  corru-s 
pto  & refoluto  ortum  debenti 

Excerne  vero  cum  fpir.vini  comphorato  iri- 
untlus  notabile  affert  levamen  Podagricis* 
Arthriticis  &C;  Naribus  ahradlus  mire  con- 
fert. Cdhvulfionibus  tentatis,fuffocaciohibus 
& hypochondriacis  & Uterinis, co  fl6tatis3ac 
catarrhis  farpius  incommodatis. 

S/ fp tritus  urtrix  dee H , locum  ejus fupplet fal af- 
montacum\St  enim  hujiit^&falis  Tartari  ana. p.kq, 
tonjtingasycx  tcrhpore  emergent  fpicula  falina 
volatilia,  ejufdCm  cum  fale  urini  volatiibeffe- 
cJt us  & natura:)  cUm  enirri  Acidum  falisatmo- 
■ iliaccum  Akali  Tartari  pugnam  inftituit*  vo- 
latiliores hoc  a<du  liberataeaVolant  3 naribus 
tecipienda;. 

Optimo  item  cum  emolumento  [uffimeri* 
tum  hoc appltcamUiaUr ibus ‘mx.xnmiu,  , dolore, 
6c  debilitate  auditus , iliprirhis  fijpiritum urtnd 
vel  falis  armoniaci  3 & oleum  Tartiriperdeliq. 
gutratini  aqua  liliorum  convallium  in  di  liando 
conjungi  mus , in  exiguo  angtidi  colli  vitro,  & 
auri  applicamus. 

Ex  fale  hoc  utinae  volatili  & fpin  vitrioii 
acido  3 Hartmannus  dcdillatfpititUrrl  futim 
epilepticum  3 qUeminEpilepfia*  Mania 6tc* 

X ad 


I?6  i)t  Vrtrta & fiercorilui. 

admirandae  virtutis  clfe  deprardicat ; fucceflfus 
vero  fpc  faepiiliine  nos  fruflramur  , cum  hoc 
modo  particulae  volatiles  Alcalinaein  muriati- 
cas trafm utatae  deprehendantur, in  affe&ibus 
dictis  exiguae  efficaciae. 

Ingcniofius  alii  Alcali  urinae  commificent 
fpir.  vinireClificatilfimum  , poflconcretio- 
nem  enim  in  volatilitatc  perflat  Alcali  urinae 
infignium  virium.  AfTentienrem  hifce habe- 
mus Boyleum  hiflor.fluid.&firm.fedl.jz.  Si 
capias,  inquit,  Alcohol  vini,  &Tartar.  urinae 
exquifiredephlcgmatum,  eofqueinjuflami- 
fceas  proportione  , poteris  ad  horae  circiter 
minutam, duos  hofcc  fluidos  liquores  in  flabi- 
le corpus  commutare : & fateor  non  fine  dele- 
ctatione me  confpexiffe  hos  duos  liquores  a- 
gitatos,  quam  primum  in  fimilitudinem  ni  vis 
coalefcere,  & talem  acquirere  confiflentiam, 
ut  fine  miflurac  effufione  vas  cos  continens 
fuSque  deque  vertere  potuerim.  Verum  non 
aufim  expedtare  , ut  nuic  experimento  fides 
adhibeatur , ni  fpiritus exadliifime reClificati 
fint. 

Sunt  etiam  qui  fpiritUm , fal  volatile , & fi- 
xum urina? con jungunt  * & vafe  claufo  ad  pu- 
trefaciendum vel  digerendum  ponunt  in  B* 
Vap  orofo  per  menfes aliquot , tunc  aperro  vi- 
tro affundunt  fpiritum  vini  reClificatiffim  urii, 

uti 


Digitized  by  Googh 


f)e  Vrirta  & fler  cor  ibat.  * $ * 

Ut  folvatur  maifa^xcesque  feparentur,ac  cry- 
ftalunum  rtancifcantur  lal  adhuc  volatile.  , 
Alii  paiilo  aliter  in  di&o  hoc  urina?  fpiritu 
vel  fale  cry  ftallifando  procedunt,  v.g. 

fp..  Urinae  puerorum  vinum  bibentium 
partes  ij.  lpiritus  vini  partem  unam,inde  phio- 
lae  magna?, ita  ut  feptima  vitri  pars  repleatur  ,fi- 
gillatum  hermetice  in  fimum  colloca , ut  per 
4.  /eptimanas  putrefcat  , tunc  affunde  modi- 
cum aceti,  (meliusfinullum,  )&  rcponeinlo- 
co  frigido,  ftetqtte  per  4.  dies;  & cry  ftallifabi- 
tur  magna  pars  lalis  volatilis  contenti  diqudre 
fu  pernatantfcm decanta  , & cryftallos  rema- 
nentes exficca  levi  calore.  Exficcatis  affunde 
rpir.  vinire&ificatiifimi  q.f.  &folventutcry- 
ftalli  ad  levem  candelae  calorem , ubi  refrixe- 
rint congelabuntur  glaciei  inflat,  faporefpi- 
ritus  vini  aemulantes.  Vires  furit  Diaphoreticas 
& DiUreticxinfigneSi 

Alii  urinae  fpiritum  a filicibus  nigris  calci- 

natis  ter  vel  quatetcohobandodeftillant , & 

acquirunt  Tin&uram  cxruleam  Saphyri  in- 
ftar,  (piculis  Acido- A Jcalinis  filicis  impr^gna- 
tam , in  urinae  fupprefiio,  calculo  & aliis  re- 
num & vefica?  vitiis  non  con- 
temnendam. 


li  „ eA- 

I 


Digitized  by  Google 


l 


l)l  Dt  Milii, 

'CAPUT  vm. 

Mellis  Refolutfo . 

ANtiquis  loco  (acchari  mulco  eratin  ufu 
mcl,quo,cum  balfamicam  vim  & tenui- 
tatem tanquam  optimorum  florum  Eflenti- 
am  obtineat,  ut  in  multos  perflent  annos»  me- 
dicamina plurima  confervabant,pratfenti  ve- 
ro (eculo  cum  faccharum  vili  veniat  pretio» 
in  Medicina  non  adeo  magni  eflufus.  InLi- 
■ thuaniaenim.ubimaximus  ejus  proventus»  & 
aliis  regionibus  feptentrionalibus  »copiofe  eo 
- utuntur  in  conficiendo  Hydromelle  » potu 
_ non  ingrato  nec  inlalubri, vinum  fer£  genero* 
fum  aemulante. 

Conflat  mei , ut  & alia  vulgaria  dulcia » vel- 
uti faccharum,  ex  particulis  quadratis lamel- 
lulacis , blando  dulcoris  fenfu  linguam  titillan- 
tibus, quia  uno.lamellularum  angulo, nec  Ii* 
matis  (piculis  tam  altum  penetrant , & linguas 
poris  fele  infinuant,  hinc  etiam  figuratas  (chcfi 
maximeadverfaria  funt  dulcia , inprimis  eti- 
am cum  varias  materias  copia  inter  fc  mixta 
extet,  unde &conftantior  eorum  natura,  fi 
, particulas  hafce  mechanice  dcmonftrareani- 
musfit,&  ab  invicem  feparare  placeat. 

Sume  mellis  v.g.  ftj.  filicum  contulbrum 
vel  arenae  mundas  | ii). & ultra,  deftilla  per  re- 
tor- 


Digitized  by  Google 


Ve  Melie.  • ijj 

tortam  gradatim  magno  recipiente  adhibito, 
di  primo  exir  aqua  alba,dein  flava  cum  fpiritu 
&:  oleo , quaeomnia  feparari,  & pro  ufu  re&ifi- 
cari  poiTunc, 

Silices  vel  arena  ad praeca vendam  efferve-, 
fcentiam,  ad  quam  maxime  inclinat  mei, adji- 
citur. 

Phlegma , fpiritus , & oleum  , acidae  funt 
natura:,  hinc  fpiritus  folvic coralia  , oculos 

cancri  (fcc.  ac  calculo  ideo  mederi  perhibe- 
tur. 

Confiat  hinc  quantum  errent  delicatuli , qui 
fatebar  at  is  faptu*  delettantur , cum  talium  ufu  mi- 
nime dulcem  reddant fangutnem  , fed  eunt  potius 
acuando , feorbutteum  augeant 'fal , & pulmones 
ex  afferent. 

Porro  ex  Acido  conflare  dulcia  haec,  pro- 
bat exatte,  aceri , cx  meile  cum  aqua  fimplici 
confectio  , ut  & oleum  antimonii  facchara- 
tum  triduana  & leni  dcflillatione  cxtra&um, 
qua:  certeabsque  Acidi  fpiculisminimefabri- 
carentur,  Haec  itaque  documento  efle  certo 
poflunt  , male  applicari  in  pulmonum  vitiis 
vulgaria  dulcia  , cum  ea  in  corpore  pugnam 
excitent  naturae  inimicam  , &corrofionem 
pro  lenitivo  aut  confolidatione  intendant, 
profundi  usq*  pulmones  exedant , fi  acceden- 
te fermentattane  acida  feparentur  fpicula  & 

l j per 


Digitized  by  Google 


Ijl  ‘Dt  Afglli. 

CAPUT  VIII. 

Mellis  Refoltitio . 

ANtiquis  loco  (acchari  mulco  erat  in  ufu 
mel,quo,cum  balfamicam  vim  & tenui- 
cacem  tanquam  optimorum  florum  Eflenti- 
am  obtineat, ut  in  multos  perflent  annos,  me- 
dicamina plurima  confervabant,pratfenti  ve- 
ro leculo  cum  (accharum  vili  veniae  pretio, 
in  Medicina  non  adeo  magni  cflufus.  InLi- 
- thuaniaenim,ubi  maximus  ejus  proventus,  & 
aliis  regionibus  (eptentrionalibus , copiofe  co 
, utuntur  in  conficiendo  Hydromelle  , potu 
non  ingrato  nec  inlalubri, vinum  fer£  genero* 
fum  aemulante. 

Conflat  mei , ut  & alia  vulgaria  dulcia , vel- 
uti  (accharum,  ex  particulis quadratislamel- 
lulacis , blando  dulcoris  fenfu  linguam  titillans 
tibus,  quia  uno  lamellularum  angulo, nec  li* 
gnatis  (piculis  tam  altum  penetrant , & JinguaJ 
poris(e(e  infinuant,  hinc  etiam  figurat*  (cnefi 
maximeadverfaria  fum  dulcia , inprimis  eti- 
am cum  vari*  materi*  copia  inter  fe  mixta 
extet,  unde  &conftantior eorum  natura,  fi 
, particulas  hafce  mechanice  demon  Arareani* 
mus  fit,&  ab  invicem  feparare  placeat. 

Sume  mellis  v.g.  Ibj.  (ilicum  contuforum 
vel  arcn*mund*  jiij.&  ultra,  deftilla  per  re- 
tor- 


Digitized  by  Google 


I>e  Melie.  * ij  j 

tortam  gradatim  magno  rccipientcadhibito, 
& primo  exit  aqua  alba,dein  fla  va  cum  fpiritu 
&c  oleo , qusomnia  feparari,  & pro  ufu  re&ifi- 
cari  paflimt. 

Silices  vel  arena  ad  praecavendam  efferve-. 
Icendam,  ad  quam  maxime  inclinat  mei, adji- 
citur. 

Phlegma , fpiritus , & oleum  , acidae  funt 
natura;,  hinc  fpiritus  folvit coralia  , oculos 
cancri  &c.  ac  calculo  ideo  mederi  perhibe- 
l tur. 

Conflat  htnc  quantum  errent  de  It  catuli , qui 
[emcb  aratU  fapitu  dele  flantur , cum  t alium  u (i*  mi  - 
! ntme  dulcem  reddant fctnguinem  , fed  eum  potius 
acuando  , fcorbutteum  augeant  (al , & pulmones 
i exafperent. 

t Porroex  Acidoconftare dulcia  haec,  pro- 
g batexade, aceti,  ex  meile  cum  aqua fimphe» 
i confc&io  , ut  & oleum  antimomifacchara- 
iii  tum  triduana  &:  leni  dcftillationccxtra&um, 
it  qu.tr certeabsque  Acidi fpiculis minime fabri- 
j carentur,  Haec  itaque  documento  efle  certo 
A poliunt  , male  applicarim  pulmonum  vitiis 
vulgaria  dulcia  , cum  ea  in  corpore  pugnam 
s excitent  naturae  inimicam  , fkcorrofionem 
pro  lenidvo  aut  confolidatione  intendant, 
I profundi  usq; pulmones  exedant,  flacceden- 
rf  19  fermcntatianc  acida  feparentur  fpicula  & 

» 1 \ per 


Digitized  by  Google 


De  MeHe , 

per  fe  exiftant,  quae  fegregatio  facilis  ex  jam  e- 
narratis  patet. 

Oleum  quod  aquae  vitae  adinftar  arder, vires 
infignes  acquirere  perhibetur,  fi  per  dies  ali- 
quot cum  fpir.  vini  circuletur , hocque  rurfus 
feparatooleu  dulce  remanete  credunt , grati 
(aporis,  vulneribus  & ulceribus  phagedaenicis 
conducens,  maculasquc  faciei  cum  oleo  cani* 
phoraedifeutiens. 

Facile  hic  perfiiademur  mei  ejje  (iibflantiam 
fulfuream , aeream  , exten/am per  arborum  folia, 
[flores  , fructus , imprimis  cum  maturef eunt , tunc 
enim  ab  intima  particularum  pugna  & ce  Urion 
inde  enato  motu  aculei  deteruntur  & hebete - 
fiunt  , ac  fua  fubttlttate  per  JubttlijJimas  vege- 
tabilium cavernulas  perterebrando  nutritio - 
nemadjmplent.  Suntideoque  hae  dulcedinis 
particulae  ultimi  alimenti  fubtiliflima  & per- 
fiedaaefumme exaltata  fpicula  , uticonfpi* 
cuum  nobis  praebet  exemplum  vini  fpiritus, 
qui  quo  redi  ficatior,  fi  modo  nimiis  flammis 
no  aduftus  fit  , eo  m3jori  dulcedine  palato 
abblanditur  , & odoratui  fragrantia  placet, 
v Videmus  hinc  intenfiflima  fubtilitates  proprium 
ejfi  /ummam  dulcedinem  licet  a falmo  otiantur 
principio i»  Ex  his  ultimo  perfedis  particulis 

mei  per  apes  colledum  confiat  , quodveri 
eum  ex  diverfis  vegetabilium  fubjedisdiver- 

- ' • 

/ ' 


Digitized  by  C^oogle 


D,  Melie, 


fae  natura:  & temperiei  ortum  ducat , maxime 
fa»pe  differt, optimum  putatur  a rofecis  & lilie- 
colle&um , acquodannoferenoacfalubri;e- 
ftate  confectum  cft.  Apum  ratione  omnibus 
prafertur  Virgineum  diftum  , quod  novella: 
apes  collegerunt, ex  flavo  albicans, quo  tamen 
flavum  calidius  exiflit- 

Vires  mellis  in  genere  funt  calefacientes, 
cxficcantes,abltergentes, nutrientes  ac  putre- 
dini refiftentesjtanquam  fubtiliflimae  ultimo 
elaborata:  Acidi  five  fulfuris  particula:. 

Apud  Cyrinos  Corfica:  incolas  in  maxima 
erat  exiftimatione,  & afliduo  ufu,unde  Atha:- 
neus  eos  longsvos  credebat : Et  interroga- 
tus Democritus , quo  pa&o  quis  diu  lanus  vi- 
verepofletf*  refpondit : Si  interiora  meile  ri- 
garis exteriora  oleo.  Mei  enim  cum  fit  a par- 
ticulis perfe&iflimis  dulcis, fuccum  gignit  te- 
nuiflimum  , hinc  in  lenibus  fimguinem  opti- 
mum, nifl  Acidum  in  corporefuperfluum  of- 
fendat, hocquefubtilitatcfuainformet,  & nu- 
tritionem  plus  dcftruat.  Confiat  etiam  hinc 
dulcia  foU  nutrire  , non  vero  vulgaria  de  quo  hic 
nobis  pro  exemplo  mei  elt  , fed  per  tot  vctforum 
gyros  circulantes  Jpiritus  , qui  fua  mixtione  dul - 
uficationem  perficiunt  , nutrientes  partes  peni- 
tiffime  tingunt . Jn  his  fubtiltfiimis  fjtiritibut 
fumma  confijlit  dulcedo  , qua  (itbtili  [anguine 


I 4 


vel 74 


Digitized  by  Google 


vella  carnis  penetralia,  /ubtt,  & tenuiffimis  fibri  Ha* 
mm  latebris  fefe  tnfinuat , nec  aculeis  celeriori  motu 
detritis  carnem  dtpafcitur.  Humores  ernm  fpi- 
ritibus  orbos  ? hominem  potius  fatigare  quam 
nutrire,  confiat.  Hinc  ergo  ipfi  humores 
nullum  aptius  acquirere  poflunt  dulcificandi 
inftrumentum>  quam  discos (ubtilifiimosfpir 
ritus  acerebro  poft  tantam  circulationem  de* 
riyatos,qui  in  fenfiliffimis  nervis  nulla  aculeo^ 
rum  rudimenraamplius  produnt,  Exhaccaufa 
Acidum  venis  hojhle  pronunciavit  Ifielment.  cum 
nutriti onu  deftrultor  infinita  fecum  ducat  mala. 
Nutrimentum  itaque  omnium  rerum  dulce (it , hoc 
€ji,exjubtili(jimis  &perfelhjjim'ts  particulis  ^crebra 
circulatione , (fi  motu  dulcificatis  ^confiet. 

Pepuratio  mellis  afua  cera  non  infatuatur 
per  deco&ionem  cum  aqua , quia  tunc  partes 
lubriliores  i n auras  abeunt  relifas  crafiioribus, 
fcd  fimplici  ac  Jeni  (altem  liquefafaone , cum 
favis  ollseinclufuni,  & in  locum  moderate  ca- 
lidum pofitum  , quo  mei  a favis  per  (accum 
linteum  colari  poflit,  depuretur.  Caveqdum 
autem  ne  c.fiorc  nimio  cera  una  liquefeat , (cd 
tantum  mei' purum  tranfeat,  quod  fine  omni 
defpumationeaut  ulteriori  cocioni  faris  pu- 
rum,  & gerjL  linis  viribus  non  orbatum  aiferve- 
?ur,cera  veri  !>  a reliquo  meile  affufaaquafepa- 
rctur. 

U* 

y > 


Digitized  by  Google 





— 


De  Me/t* 

i UtfnpraindjgitaYimus  conficiunt  Lithuar 
i pi,  & afii,  cx  meile, potionis  genus  Hydromcl 
i vocatum  , quod  illis  Ipco  vini  in  multo  eft  tlfu, 

i hocque  fiepiflirne  antecellit,  Paratur  autem 
'6  fequentimodo; 

ii  Jyf cilis optimi, Virginei  fi  haberipoflit, 
p meni. unam, aquae  fontan.puriir  mcnfio&o, 
it  ?quae  in  afieno  ftanno  obduftocalefafheadr 
co-  de  mei, & leni  igne  ad  tertiae  partis  confumtich 
ai  nem  coquantur,  femperfpumamautercndoj 
:»»  vel  tam  diu  donec  ovum  injc&um  non  der 
m mergatur  s fedfupernatct.  Potiflimam  artem 
b in  conco&ioneconfiftere  deprehendes  , ne 
{in  tut  nimium  quam  par  eft  , aut  minus  quam 

debebat  coquatur.  Quo diutius  tamen  after- 
an  vari  debet,  co  melius  coqui  necefle  habet,  fi 
rtc  vero  ftatinn  in  ufiim  cedere  debet  , non  opus 
fctf  habet  nimia  co<Stione,fed  tum  flatus  facile  ge- 
ns neran. 

•o  Decottionc  convenienti  perara  medio- 
% critcrcalid^  per  manicam  coletur  , utfecer-. 
jus  nantur  crafliores  contentae  faeces , atqlic  tunc 
y inde  doliolis,  quae  vinum  velmalvaticum,  vel 
(de  aliud  generofum  continuerint : tum  fi  aeftas, 
p radiis  lolaribus  expone , vel  hyemc,  hypocau- 
rvt  fto  calido  impone  per  meniem  vel  ultra  , ut 
:p  fermentetur  & faeces  fegregentur  , quoper- 
, dolia  in  cellam  reconde;  fed  ufiis  non  fit 
li  I J ante 


sc 


jj8  .THe  MeUt. 

ante  trimcftre,  intra  quod  tempus  fimile  red- 
ditur vino  malvatico. 

Si  ad  fermcntationem  promovendam  ad 
fingulas  menfuras  addas  fermenti  eodem 

hydromelite, tpf  prius  foluti,&TinfturaeTar- 
tari  uncias  aliquot , fit  hydromcl  plane  vino- 
fum , quod  nullum  amplius  mellis  refert  (apo- 
rem,  & quo  diutius  alfervatur,  eogencrofius 
fit.. 

Ex  hoe  vinofo  hydromelitc  poftmodum 
fit  aqua  vitae , item  acetum  , ad  extrahendas 
quarundam  rerum  effentias  plus  praeftans, 
quam  fpiritusviniipfe,cum  afubtiliffimisfali- 
nis  particulis  enata  haec fint , magis  ferequam 
vini  foboles, 

Alii  ut  hydromel  conficiant  morbo  alicui 
aut  parti  magis  fpccificum/pecificas  ita  voca- 
tas incoquunt  herbas,  radices, flores  &c.  v.g« 
ad  conficiendum 


Hydromel  Peffloralc, 

Jierb.  byfopi. 

ungui,  cabalti». 
veronic.ana.m.j . 
litfuirit.  | iij. 
r ad- feniculi, 
farfara. 
beleni.  ana. 

ftm.  AHtfiifdemcult.  ana . 


Grofs$ 


Digitized  by  Google 


Di  Ctra< 

Grofsd  incila  includantur  nodulo , &hydro- 
jneliti  immittantur,  cum  fere  decodio  &dc- 
(pumatio  perada  eft  * &c  tum  porro  ad  juftam 
decoque  conliftcnriam,donec  ut  didum»non 
demergaturovum,tumque  coletur  & doliolis 
aptatis  immittatur. 

Si  placeat  hydromel  aromaticum, tum  poft 
rrcs  dies  cum  nodulo  immitte,  cinamomi,  ca- 
ryophyll.galang.  &c,q  1.  & maneant  cum  eo 
in  fermentacione  debito  tempore  , poftmo- 
dum  tamen  doliolum  rurfus  repleas  cum  alio 
remanente  fiydromelleac  juftc  claude  relido 
fimul nodulo , tunc  poft  tres  menles  genero* 
Ium  obtinebis  hydromel  latis  efficax,  in  inci** 
' denda  pituita , calefaciendis  vifceribus,  robo» 
randis  viribus  v & aliis  fimilibus corporis in- 
firmitatibus , ubi  adivie  defidcrantur  parti- 
culas. 


CAPUT  IX* 

Ctram  TtfohnU 

CEra  ex  iifdem  cum  meile  confiat  particu- 
lis, fed  flexilibus  ramis  tenacius  libi  im- 
plicatis , ac  multo  crafiioribus , unde  fuanon  ^ 
cxferit  lpicula,nifi  fe parata:  fuerint  particulas. 

Odor 


Digitized  by  Google 


»4«  D»Or*. 

Odor  ejqs  gratus  a fubtiliffimis  mellis  pac* 
ticulis,ac  diuturniori  earum  fodalitio&motu 
adfricatis  dependet  , qui  accedente  caloris 
motu  ? facile  rurfus  perit  , utccrainfolata 
do^ct. 

Si  particulas  cera:  tenacius  implicatas  fepa~ 
fare  animus  fit  , intermedium  requiritur  ut 
particulae  cohaerentes  facilius  a calore  fejun- 
gibiles  exiftant , nec  aduftioncm  patiantur 
Y.  g- 

' 54.  Cerae  flavae  odoratae  tfe  ii  j in  olla  vitrea- 

ta  liquatae  admilce  argilla:  ficc awe  & pulveri- 
fatae  tfe  vj.  vel  quantum  fuffjcit  ad  conficien- 
dam paftam,  ut  polfint  formati  globuli,  bos 
inde  retortje  vitreae  optime  lutatae  , utterria 
pars  maneat  vacua , tum  pone  in  furno  rever- 
perii  magno  recipiente  adhibito, futatisque  o- 

f>time  jun&uris  , a principio  adhibe  ignem 
entum  & prodibit  phlegma  cum  fpiritu,tunc 
auge  paulisperigne  degredietur  liquor,  qui 
in  recipiente rnftar  butyri  coagulatur, quando 
au6to  igne  nilegcediturampHustumreclufis 
jun&uris , fp i ritum  cum  phlqgmatefeparaa 
cera  butyri  inftar  coagulata. 

Spiritus  conducere  perhibetur  nephriticis 
cum  aqua  raphani  ad  io.  30.  guttas. 

1 Si  veru  butyrum  hoc  cereum , quod  tamen 

tumoribus  refoivendis  plus  prodeilc  credh 

' ■ 


Digitized  by  Google 


I 

• 

Di  CWa%  - 141 

tur,in  oJeum  redigeredefidercs,rurfu$cum  j 

argilla  recenti  ut  prius  commifce  > utpoflis 
formareglobulos,quos  ex  arena  per  retortam 
deftilla  , & primo  egredietur  phlegma  cum 
fpiritu  > poftea  audto  paulum  igne  ptodit 
oleum  flavum  &:  clarum  > & cum  hujus  uncia; 
quatuor  funtegreflae , muta  vas  recipiens*  ad 
excipiendum  ut  prius  butyrum  ccreurrijquod 
repetitis  vicibus  omne  cum  bolo  in  oleum  de- 
ftillare  pro lubitu  poteris  , fpiritu  cum  phle** 
gmate  iemper  feparato  ab  oleo , quod  pro  iu* 
bitu  redificare  poteris  cum  vino  albo  Ut  fiat 
purum.  V el  ut  odorem  gratum  & mellis  dul- 
cedinem recuperet  j poterit  re&ificariluper 
recentes  cerae  particulas*  fi  paulisper  prius  in* 
vicem  digefta:  fuerint. 

Alii  ceram  liqucfa&am  > & d lateribusignf- 
tisimbibitamdeftillant,  & facilius  egrediens 
recipiuntoleum* 

Vires  olei  funt  rcfolutivae*anodynapj  vulne- 
rariae &C* 

Ex  difficili  hac  cer£  in  fuas  partes  refolutio- 
ne  videmus  quanrus  fit  amor  forma;  & mate- 
riae* & quam  difficile  ab  invicem  feparentUr* 
praeprimis  cum  tenaces  ramufeuli  ut  hic  con- 
cretionem indituerunt. 

Flavcdine  fua  fpoliatur  cera  , vel  fofsirl- 
bus  exponendo  radiis  , vel  cum  vini  fpiritu 

ebul- 


Digitized  by  Google 


i 4*  «beftrA 

ebulliendo  > ihufuvero  medico  tufte  Viribus 

debilitata  exiftit,  quia  fragrantiores  & fubti- 

liores  particulae  Solis  motu  detra&ae  denu6 

fufit. 

Boyleditolmbtis , Exp&im.  p.p.vji.  hotprodk- 
<it  Experimentum: 

4*.  Cerae  flav*  patum  ralse  jVel  tenuius  (e- 
6be , inque  cucurbitam  vel  aliud  vas  idoneum 
immiflae  q.  v.  huic  latis  magnam  Ipir*  vini  co- 
piam affunde , & vale  in  arenam  calidam  po  • 
lito  calorem  gradatim  auge  , donec  Ipiritus 
Vini  trepidare  * paululumque  bullire  incipiar, 
atque  illo  ignis  gradu  continuato,  mox  dum- 
modo fatis  adiit  liquoris,  ceram  videbis  lolu- 
tam  , tum  eam  ab  igne  remotam  refrigerari 
fine*  quantocius  citra  vitri  Fra&uram  fieri  po- 
terit , vel  dum  adhuc  calet  j filtro  chartaceo 
infunde , & vel  in  vitro  in  quo  refrigefeie  * vel 
in  filtro  mox  reperies  ceram  &mcnftruum  in 
fubftaiitiam  albam  butyro  ferefimilemfimul 
reda&a,  quas  fpiritu  exhalati  petmilfo  in  mo- 
lem multo  minorem  fe  contrahet  i fu*  tamen 
albedinis  tenacem  , flavedo  vero  neqUe  in 
fpii\  vini , neque  in  butyro  conlpiciendaam- 
piius» 

Poloni , V enetl,alii  q ue , qui  In  magna  deaU 
barc ldlentcopia,ita procedunt:  ' 

Sumunt  cerae  flavae  q.v.  tenuius  fertam  cd- 

rain 

i 

r 


Digitized  by  Google 


De  Saponi, 

tam  fblvunt  in  aheno  cupreo  inferius angufto 
ac  ftanno  probe  obdudo  , cumparvaaquse 
quantitatefaltem  ne  in  fundo  adh£rcat,ac  ad- 
uratur ; Ceram, quamprimum  liquefadacft, 
remoto  igne  per  <£.  horas  vel  ultrain  quiete  re- 
linquunt ut  fubfidant  feces.  Sed  antequam 
plane  refrigelcat  rnalTa  , per  inftrumentum 
( rransfundant,quod  molam  vocant*, utper  hoc 
in  aquam  fuppofitam  decidat  > ac  fi  cultro  in 
tenuifiima  folia  (cilia  eflent.  Hanc  ita  fedam 
ceram  eximunt, & in  tabulis  panno  albolineo 
obdudis  dilatant,crafiitie  digiti, & radiis  fola- 
ribus  exponunt  per  jo.  dies,  die  & node  non 
tedam  , tunc  repetunt  laborem, fundendo  ut 
prius , ornnique  exparteproceduntutaprin- 
cipio , hocque  repetun  t tam  diu , donec  deal- 
bata latis  deprehendatur  cera. 


CAPUT  X 

Sapone  tn  confiderandum fj/lit» 

SUbjedum  hoc  Saponariisrelinquendute 
clfet  j nifi  Acidi  & Alea li in  eoconfiderari 
mereretur  adus,  ex  cineribus  etenim  &oleo 
conftans,  fuo  ulii  maculas  veftium  delet, quas 
ramola  pinguia  lane±  itnplicarant  texturi, 
poftquam  lixivum  faponis  fal,cum  pinguium 

Aci- 


Digitized  by  Google 


44  De  S aperito 

Acido  Concertavit,  ac  Alcalina  parSjfuolimi- 
li,quod  etiam  iri  oleo  eft,fe  alfocia  vit , Concors 
enim  concordi  adhaeret.  Confectio  in  hunc 
modum  ie  habet  ; 

fy.  Cinerum  fagi  vel quod lubet, partes  tj. 

Calcis  viva  partem,  j. 

Cineres  alcalilatas  paUlurrt  humedta  , at-, 
que  eis  calcem  vivam  cooperi,atquc  ita  relin- 
que donec  calx  dehifcat  , tumha^cmifcCjSe* 
affunde  aqiiam  i utmairafiathumidior,  juxta 
Regulam:  falia  non  agunt  mfi  folutada&o  hoc 
maffam  doiio  amplo  (iit  CtltC  impo- 

ne comprimendo  eam  * &c  Virgulis  luperpoii- 
tis  perge  affundendo  calcem  Cum  cineribus 
mixtam,  &:  iit  prius  humedta  * ita  vero  conti- 
nua , ftratum  faciendo  fuper  liratum  cum  cal- 
ce, cineribus, mediantibus  virgulis,  donec  fuf- 
ficientem  pro  lubitu  ad  conficiendum  lapo- 
nem  habeas  Cdpiam  , & calx  viva  riiortificaca 
fufficienter  extet*  T une  maltara  ex  dolio  ef- 
funde irt  terram  , & comminue  j dptimeque 
commifce,6cad  Conficiendum  lixivium  labro 
rurfusimmitte  , ftraminecum urticas foiiifciii 
fundo  fubltrato. 

Hilquefuperfundeaquam  ferventem  § & 
ciim  per  horas  aliquot  fteteriiit  , perepiilo- 
mium  deprome  lixivium  , quod  fi  ovum  in  erd 
non  demergatur magiftra  Vocatur  t & tanto 


l 

Digitized  by  Google 


. De  Sapone.  j|£ 

Alcaii  faturarum  eft  lixivium  hoc,ut  igneam 
cjuafi  obtirieac  vim,  iri  moinento  enim  hoc 
bulliens  lixivium  horriinem  ebrium  cafu  illa- 
uto111 confuriliMe  refert  TaekenminjuoHippk- 

crate  Chymtce.  '* 

Rclufoe  riiafEe  fuperfunde  aliam  aquarii 
ferventem,ut  fiatfectindarium  lixivium,mi- 
husfacuracum  quod  ovum  horifuftiriet,  cuni 
ultimo  boc  oletirrivelpinguedirierii  Afcidum 
bontinens,primo  commifce,  & lenio  igne  co- 
^iie,  doriec  albefcant,  tunc  adjice  iriagiftraih 
in  tripla  olei  vel  pinguediriis  prbpbrtione , & 
bulliendo  oleum  coagulabit  Alcaii,  donec  iri 
imum  coeant  corpusjquando  Vero  rnafla  alie- 
num trarifceridcrfe  vult,affiinde  aliquid  lixivii 
iit  Tublidatrlirigua  tameri  faspius  exf>lora,fifa- 
por  dulcis,  adde magiftrarii i livero  mordax 
coque  doriec  oleti rft  aBfbrptumdih  verdi  mor- 
dacior s fenfirri  adde  oieiirii  ad  difcretioriem. 
Cum  vero  incipit  maila  fila  ducere  & pelluci- 
da fpatuia  defluit  i cum  per  trium  horarum 
Ipacium  coquatur  i in  fine  vero  lui  udjice  ut  fc- 
paretur  a fapone  fuperfluutn  lixivium.  Ulti- 
mo cum  ad  juftam  deventum  cft  confiden- 
tiam, formisad  id  convenienter  paratis  infuti- 
de,&  doriec  refrixerit  relinque; 

Ingrediendum  proportio  hjcceft: 

Cinerum  Ife  x.v.  iij. 
i Ale  ii  viva,  ft  vj. 

K p[& 


x+4  Ve  Sapone . 

Praebebunt  lixivii  menfuras  xviij.  quae  rc^ 
quirunt. 

ftvi.Vbv.  . u:.  .i  -j 

rejina.  \ iiij.  ^ 

falu.tij. 

amyli.  tt>  fi. 

glutinis,  ft  fi. 

Aliiadlixivii  j.  fi-  adduntfarvift  j.  gluteti 
& reftna  adduntur  in  medio  operis, fal  vero  &£ 

amylum  in  fine.  , 

Hsrc  faponis  eftconfe&io , unde  refolutio 
rurfus  emergit, omne  enim  corpus  refolvitur 
in  id  ex  quo  conftat.  Si  itaque  conftituti  va  fa- 
ponis feparare  rurfus  animus  fit. 

* Sume  faponis  optimi  ft  j.  calcis  vivae  Ifc  ij. 
mixta  retortae  immitte  optime  lutatae , &ex 
arena  f.a.  dcftilla  , oleum  quod  prodit  quia 
em  pyreuinaticum  obtinet  foetorem,  fuperfu- 
fo  fpir.  vini  re&ificato  corrige,  vel  ex  aliare- 
torta  cineribus  commixtum  rettifica. 

Vel  fuperfunde faponi  vini  fpiritum,  &d 'u 
geftionc  diebus  aliquot  perafta , inftitue  dc- 
rtillationem, relisae  mattae  recentem  fpir.  vini 
fuperfunde , & rurfus  abftrahe,  hocq-,  aliquo- 
ties repete.  Tandem  rurfus  fuperfunde  fpiri- 
tum abftradum  , &itaftentpesdies6.  tunc 
filtra  fpiritum  per  chartam , & in  balneo  eum 
abftrahe,  ut  remaneat  oleu  faponis  rubicun- 
dum. 


Digiti 


aoale 


*De  Sapone  147 

dum.  Vires  a Zwe!ferti  Hojfmunno  & aliis  de- 
praedicantur  ,fi  in  doloribus  arthriticis, ac  dif 
iipandis  tumoribus  cum  oleo  lumbricorum 
manc&velperi  illinatur* 

Verum  maxime  tUis  contrariattfr  Tacienitutn 
[ut Htppocnte  Cbymtco  bis  •verbis : Zvvclfcrus» 
inquit  , fi  Alcalium  fixorum  habuiflet notiti- 
am, Podagricis  oleum  faponis  Veneti,  non 
promififfet  (in  appendice  ad  animadverfio- 
ncsfol.  8 4.)  nam  quicquid  olei  a faponc  Ihllat 
cft  laterino  fimile  & nit  de  Alcali  continet* 
Sic  & qui, quocunque  etiam  modo  fit  faponis 
corpus , diflol vurtt,  a j untquc  Podagricis  con- 
ferre* in  maximo  funt  errore , fruSum  enim 
quem  percipere  fperanr,  dotet  fapor,qui  pla- 
ne (alius  deprehenditur. 

in  deftillando  alias  faponis  oleo  alii  addunt 
praeter  Calcem  vivam  oleum  hyofeiami  esc- 
prelTum  * tum  per  retortam  deftillanc in 
balfattturti,  pro  Ipcinlignium  virium  in  dolo- 
ribus Arthriticis, coiitra&uris  &c.  Si  modo  £ 
fi) perfluo  Acido  mala  illa  non  traxerint  br- 
Wm.  • ' "1; 

Ut  hic  delicatulorum  benevolentiam  Ca- 1 
prfemus , communicabimus  eis  methodum 
qiia  (apbnerh  conficiunt  ad  cutem  exluccam 
maculo&m,  accruftdfarh,  ut  amoenam  fuavi- 
tatem  recuperet,  v.g. 

K 1 , *• 


tyfc  Be  Saponi . 

AtHygd.  et.  excortic.  cuni  aliqui  aqiiadU 
dorata  ad  pultis  confidendam  redaft;  | viij; 
ioitia.  ovor.  num.  ii. 
aq.  rofar.  odorati  | «)', 

Coque  h*c  in  vafe  a:rieo  vel  argenteo  ad 
Confidentiam  eradam  pulticula  adindar,  vad 
iion  adhasrcnteni  cum  diligenti  agitationcj 
tunc  adde  (aponisalbidimifubdliir.  rafi  , & 
cum  aliqua  aqua  odorataaiiquotics  loti  &per^ 
fumati  lb  ij*  contuttde  omnia  optime  in  mor- 
tario femper  admifcendoolci  Tartari  per  de- 
liq.  v.g.  tandem  infpergantur  fequentes 
pulveres  vel  ingredienda:  ? 

Magijier.rnarcajtt.^i.&i 
C< 'amphora  ap.  fort.  lolutae  & rurfus  aqua  pra?~- 

amyli. 

Quibus  optime fuba&is porro  adde;  -i 

01.  ligni  rhod. 
jatminu 

Mofchi,ambrd&na.  pro  lubitUw 
Vei  ex  calce  viva  &fale  Tartari  and.  calci- 
iiatisfac  lixivium  omnino  igneunl  > cum  hoc 
lixivio  & fasvo  cervino  additolpermate  ceti, 
fiet  fapo  omnibus  aliis  anteponendus  coftn  e- 
ticis , prasprimisficamphoramaq.  forti jfolu- 
tam,  & aq;  rurfus  praecipitatam  artificialiter 
Conjungas- 


i 


'i* 

ni 

,vau 

)DCi 

per- 

aor* 


De  Sapone. 

& defideretur  fapo  communii  odo - 
ratus  y 

j . . « • • ' 

Saponis  Venet.albiff.  ifc  j. 

(nacca  Htjpantc.  | itj. 
radie,  ircos flor.  pulv.  §/.  $.  • * < 

amyli  albtffimi.m.j.  v 

magifter.  marcajit , 
jperm.  ceri.  ana.  %vj. 
falis  Tartari.  £ij. 

Mifeeantur  optime  & fubigantur  in  mor- 
de- fario  lapidpo  cum  aqua  odorata,  uti  Naphs 
Die  vel  Angeliqe,aut  flor,  rofar.  arant.  &c.  ultimp 
adde  ol.  ligni  rhod-  jasmini  ana.  9j.  ambrx, 
roofchi  ana  pro  lubitu. 

pH  Si  ad  'vejlium  maculas  fapo  nem 

•Velis, 

SaponisVeneti fubttltjf  raf.  ifc  £,  * . 

oleijpic<t$S, 

ftllu  tauri  cochlear,  siijL 

jucct  citri,  q.  1.  ad  hufnedtandarn  ma£ 
ia  iam  , nt  addito  pauco  amyli  poffint formari 
lC(  globuli  , fapo  vero  prius  ficcqs  optime  ede 
.p,  debet. 

)(  . Si  vcftium  niacHilas  delere  velis , laventur 
[ii  easdem  aqua  calida , tum  illinantur  hoc fapo- 
^ uc , & recenti  aquadiligenter  eluantur,  ac  diP 
parebunt  maculas.  ,f  - f f 
)■  - Hoc  item  fapone  > optimocum  fuccedu, 
alii  utuntur  in  fcabie  maligna , fi  cum- 

K } lixi- 


Digitized  by  Google 


Regnum  Viget  abiit. 


lixivio  cx  cineribus  hzderz  terreftris  fa fto 
folvatur  aliquid  laponis  > & hac  mixtura  fca- 
bies  abluatur  aliquoties  & repetitis  vicibus. 


SECTIO  III. 

HBGUVM  VBGETAtl  Lg 
TGRCVtLjUT. 


Um  Omnipotens  Benedi&us  Natur^ 


Parens  * Summus  & Maximus  omni* 


univerfi  motor  , omniumque  Creaturarum 
verum  principium  t ita  providifletj  ut  intere^ 
vis2eefficacia,  quam  verbo  FIAT  imprefle* 
rar*  vifibili  & comprcbcofibili  corpore  inciu, 
dcrctur,  inquo  & per  quod exereret  vires, 
quo  medianteoperationes  perficeret  i cxih 
pionc  vero  ifta  intrinfeca  & amica  concor- 
dantia vires  rerum  principaliores  Quales  fintj 
bine  unumquemq*  verum  & naturalem  Phi* 
lofbphuraco  ada&um  fentio  > ut  in  veras  re* 
rum  caufas  inquirat  > & non  ehimzricts  vel  &* 
&is  incubet , vetuti  magna Galenkorum  ca- 
terva in  plantarum  indagandis  viribus  aber- 
rans egit  , quae  harum  vires, caloris  & frigoris 
gradibus  dimenfaeft , in  magnum  ecrrd  fani- 
tatis  humanz  nocumentum  ,ignorans  Quali- 


tates 


• r 


Digitized  by  Google 


T^gtum  PigtttbiU.  If  l 

tates  has  a rebus  abftradas  conftttudvis  adve- 
nire principiis , ab  objedi  tantum  appropria- 
tione, neque  harc  Qualia  efle  Qualitates,  uc- 
pote  qus  nunquam  caularum  vices  fup- 
plcant : Nec  frigidum , calidum  pro  lubftan- 
tiis  habenda  elTe,icd  j uxta  Hippocratem  A ei- 
dum, amarum,  fallum  , acerbum , aufterum 
&c.  Atque  ita  non  generari  morbos  a frigi- 
do,calido.&c.  fed  a Qualibus  vario  modode- 
pravateddpofitis, neque  plantas  ab  iifdcm  de- 
pendere Q ualitatibus,  fed  a didis  Hippocra- 
ticis  acido,  falfo,  amaro,  &c.  tales eifc con- 
flat. 

Sic  qua:  inter  plantas  illis  primo  gradu  fri- 
gida audiunt,  deprehendimus  acida  effe,  ut 
acctofa,acctofella,  ribes,  berberes  &c.  Harc 
cum  cop  iofiori  aqua  defricata  obtineant  A ei- 
dorum fpicula  , utlinguafimbriasadeopun- 
dim  non  intrent,  debiliora  exiftunt,  ab  illis 
primo  hinc  frigiditatis  gradu  infignita. 

Quae  vero  fecundo  gradu  frigi  da  ab  eis  pro- 
nunciantur,  auftcramqt,  &adftringentia,ut 
tormcntilla,biftorta,&c.  Harc  ob  terrae  co- 
piam , fal  volatile  planrae  coardantcra  talia 
lunr , & non  a frigore  fecundo  gradu  conccn- 
trato.  Obfervamushoc  in  frudibus  immatu- 
ris,ubi  particula:  falinae  vifeofis,&  rerreflribus 
detinetur  hetcrogeneitatibus,quae  vero  Solis 


l 


Digitized  by  Google 


$$$  1 fjfrr  ftyjilifci 

aeftu  & rtiotu  ita  exaltantur , ut  terreis' pajtjqfc 
iis  fuba&is , faporem  auftcrum  mutent,  & du}-. 
cia  reddantur.  Auftcrae  itaque , mediantibus 
aliis,  particulxlalinsEred^j^runtjquajpapii- 
las  lingux  adifringunt , humores  infpiflant,  &c 
non  frigus. 

Quas  illis  funt  Quarto  gradu  frigida  , hxc 
Acerba  funt  a terrearutp  particularum  cxceC- 
fu,  &ftyptici  falis  amaritudine  , ycluti  inter 
Vegetabilia  quercus , hypo**iftis , acacia.intec 
terras,  figi  1 latas  varias,  bolus  &c.  inter  Minera-. 
lia  vitrioTum.  Haec  papillas  vehementius  cort- 
ftringunt,  acconccntrant,  fpiritus  ftupefa- 
ciunt , fauces  ftrangulant,nifi  aculei  aliis  obii? 
nantur  yel  deterantur.  Patet  hinc  non  frigore 
dimenfuratosgradus,  fed  particulas  falinas  e£ 
fc,  varie  com  mixtas,al  teratas  &:  figuratas,  qua: 
hos  producunt  efFe&us , dum  a circumferen- 
tia ad  centrtim  tendere  , vel  conrrari  cogun? 
tur,  ab  aliis  impeditas, irretita:,  vel  vario  modo 
alte  rata?. 

In  calidis  majus  Pominium  cepit  Volatile, 
&fubtiliusfal , quod heterogencitatibusnon 
adeo  obtutum,  necaqua  dilutum,  a centro, 
femper  furfumexilire  intendit.  Et  cum  par- 
ticulas falinas  non  adeo  acuatae  funt , acpapil- 

linguae  jucunde  feriunt  , concomitante 

*’  1 .Zix-mlb 


by  Google 


Rqntun  fitftabile.  Jjj 

prppter  agilitatem  lenfu  calidi , abcisprinig 
Caliditatis  gradui  adnumerantur. 

Sed  cum  fubje&um  flagrantiori  Solis  motu 
(alinas particulas  plus  acutas,  & volatiles  obti- 
neat , ab  ajiis  impedimentis  liberas ,'  linguae 
fibrillas  paulo  potentius  vellicant,  hinc  magis 
refolvunt,  abftergent,  Diaphoretica,  Diure- 
tica & Errhinafunt,  ut qua? amaricant,  &ex 
amaro  dulcefcuntveluti  aromata,& aromati- 
ca  omnia,utgentiana,  Angelica,  abfynthium, 
card.  benedifr.  &c.  Qua?  tam^n  in  jocis  Me- 
ridionalibus intenfius  & fortius  linguamafffc 
ciunt , quam  quae  in  his  noftris  enata  fuere , ac 
ideo  tanquam  plus  excodta  8c  perfedta  mul- 
tam (piritus  & olei  ftillant  e fale  pronata.  Ec- 
ce ! ha?c  fecundo  & tertio  caliditatis  gradui- 
adnumerarunt.  Cum  autem  (al  adeoexalpe- 
rarum  (it , ut  quafi  erodat,  veficasque  exciter, 
uti  Euphorbium , Helleborus  &c.  hxc  ultimo 
caliditatis  gradu  concrera  efle  (ibi  fuere  per- 
fuaii.  Videmus  ex  his  multum  aberrare 
Galenicorum  catervam  , dum  Qualitates 
pro  fubftantiis  , & effedjus  pro  caulis  fub- 
(tituerunt , unde  etiam  non  mirum , liveras 
(implicium  medicaminum  vires  adhuc  dum 
maximam  partem  ignoremus , cum  adeo  ru- 
{litcr  in  cis  vere  indagandis  progreflum  (it, ut 

K f cen- 

I 

I ^ 


bitized  by  Googlc 


I 


\ 


I54,  De  AromatibUs. 

centefima  vix  planca  eundem  prarftet  effe- 
rum, qui  a Diofcoride  inlignitus  deprehen- 
ditur. 

Cum  ideo  eo  videmur  ada&i , ut  in  fimpli- 
eium  vel  Vegetabilium  indagandis  Qualibus 
plus  navemus  operam  , ignis  Analyfifubji- 
cienda  «runt,  qua:  vere,  exquot& quibus  ea 
confient,  docebit. 


CAPUT  L 

Aromata  refoluit  (gF  eu  his  frimb  Cinna- 
momum. 

HOccumardcntiorifaleacuatum  fit,  ci- 
que  celerior  aSoIe  adfricatus  motus,mi- 
nima  exferit  Tpicula,  & fcnfu  aduflioni  analo-» 
go linguam  titillat,  oleofubnliflimo  utpluri- 
mutn  qonftans  ; Si  enimexFetortadeftille- 
mus , copiofum  extillat  phlegma,  fpir  itus  aci- 
diufculus  , & duplex  oleum  : hinc  conftar* 
quantum  falinae  in  eo  obriguerint  parti- 
cula?, 

; Ut  vct6  has  fumme  exaltatas  & perferas 
parciculasita  feparemusquo  apte  corpori  hu- 
mano applicari  queant,  variedcftillamus  y.  g« 
pro  acquirenda. 


Digitized  by  Google 


Dt  Aromatibus.  Ij$ 

Ajua  Qnnamomu 

Cinnamomi  ele&i  tfc  j.  craiTiufcule  con- 
tufum  excipiatur  Aq.  rofar.  fragr.  &:  vini  ge- 
perofi  ana.tfc  iiij.maceratione  fattain  vafe  bc- 
pe  claufo  1 4.  dierum  fpatio,deftillerur  ex  vcfi- 
ca  ftanno  probe  obdura, cum  capitello  ftan- 
peo,5c  refrigeratorio  optime  munito. 

Aqua  qua?  primo  exftillat  fubla&ei  coloris, 
quia  melior , fcorfim  excipiatur , ut& altera 
quae  prodit  clara:tertia  vero  quia  vilior  eif,  af- 
fervetur  pro  nova  cinnamomi  infiifione. 

Si  loco  aquae  rolarum  addimus  Aq.  borra- 
ginis , buglofTae,  vel  vinum  cydoniorum , tum 
Vocatur  Aqua  Cinnamomi  borraginaca , bu- 
gloffata , vel  cydoniata.  Et  fi  loco  vini  fimpli- 
cioris,  Malvaticum,  Mofchatellinum/ubfti* 
ruimus , Cinnamomi  Aqua  efficacior  evadit. 
Si  vero  horum  loco  ipfum  addamus  fpir.vini, 
fpiriruofa  admodum  edeftillat. 

Vires  hujus  omnium  aquarum  nobilifli- 
mae,  non  fatis  depraedicari  fere  poffunt , in 
omnibus  corporis  humani  infirmitatibus, 
propter  fiibtilifiimas  fumme  dulces  particu- 
las (piritui  noftro  Animali  maximefimiles,  &: 
convenientes,  unde  addunt  robur , confor- 
tant (lomachum  , & omnes  fun&iones  natu-: 
rales.Ufus  vero  infignis  eft  in  virium  diminu- 

tione, 


Digitized  by  Google 


?j£  Pj  Aromtibw- 

tjotte,  animi  deliquiis,  cerebri,  cordis,  ventri? 
puli , & uteri  frigidis  affectibus , ubi  tum  parti? 
culis  nobilioribus  irretitis  , & aliis  heteroge- 
nfitatibus obrutis,  fuccurrunt,  utfortificatj 
yincaiit  &c  fubigant  iippedimenta  & obftacula 
Apidum  crudius  foyentia, 

Polis  eft  4 cochlearii?,  adj.  yclij.  prout  vel 
plebilis  v.pl  fortior  exiftit. 

Gravidis  caute  propinatur, cum  facile  effer- 
Yefcens & fanguinem  nimium  movens,  p$c- 
tum  acceleret  ante  tempus , tempore  vero,  de- 
bito propinata  percelebres  exertura  Iit  effe- 
rus. / 

Qua?  II  ex  profeffo  in  hunc  fcqpum  dirigi 
debeat..,  prajparctur,  addendolibrs  uni  Cin- 
namomi, corticum  citri,  angelic.  imperator, 
Zedoair,  flor*  arant,  fol.mefiffe,  pulegii  ana. 
§ j.  h#i:  debita  maceratione  perara  deftillen? 
tur,  & prodit  aqua  admirandarum  virium,  in. 
partu  accelerando  , menftruis  fupprellis, 
^c. 

Paramus  etiam  exCinnanmmicqrticeeli- 
xirjuc;undum,excontufisgrolse,  optimi  cor- 
ticis fragmentis,  cucurb,its  inditis,  affuload 
trium  digitorum  eminentiam  fpiritu  vini  non 
fcClif  (cato, in  balneo  leni,  quod  coloratum  eft 
fepar;  itur,pqftea  novus  affunditur  Ipiritus,  re- 
petiti ;rque  labor  donec  color  omnis  fufficicn- 


Dii 


j by  Google 


*I)e  Aromatibus.  157 

ter  cftextraftus.  Poftmodum  vero  liquore  in 
eodem  balneo  ad  dimidias  abftra&o  , in  fine 
adcHrurElfentiamofchij  &ambra:i  cumque 
julepo  facetiari  dulcoratur  > ut  fiat  Heroum 

Vel  ex  aqua  ipsa  Cinnamomi  auxilioTiri- 
&iiraj  ianrali  croccati  * & &ccliari , adje&a  ali- 
qua Alkerriiesparticula,paratur  Elixir  vifiijiis 
cUhdifIiriiiim,&E  ufu  excelleritiflimum. 

Si  ipfas  olei  particuldsexhobiliCinhamd; 
lilo  conceritratas  defideremus , qu±iriaqufb 
fpiricibus  vefte  iiori  apparent  ; hoc  ptoCdddS 
modo : 

Cinnamomi  optimi  odoratiflimi  Macrio- 
ris ib  iiij.  craffiufcule  fra&um  hinc  inde  coh» 
fpergd  cum  vini  albi  generofi  tb  j.  turri  veficas 
immited  ciirri  8.  vel  io. menfuris aquas: fqritst- 
iix  i & fubit6  tioninterjeda mora deftil fare 
incipe  $ doriec  dlise  praeterpropter menfura: 
cgrefTae  furit,  quae  lactei  erunt  coiotis , ciri  fu- 
pernatat  oleumCinnaiiiomi  clarum, ad  flave- 
dinem  vero  incJihans  * pattirii  aquje  coiiimix- 
turri  iri  fundo  refidebit  hisedefhllatismutatd 
vafd  rccipiete,&  alio  adhibito  deftillafe  pergd 
tam  diii , quam  diti  aliquid  olei  egredi  felinas,- 
qiiod  tamen  intra  paucas  finitur  horas.  Hac 
trftifiio  cgrelia  aqua  agitando  petoprime  reci« 
plilu  eide , & priofi  adde,iri  capaci  vitro,  tunc 
agi  ii,  i fcd  lefliter  vitrum  * quo  fuperriahiris 


Digitized  by  Google 


?f$  Pj  ^r°W*Mk%s° 

tiqne,  animi  deliquiis,  cerebri,  cordis,  ventri- 
culi , & uteri  frigidis  affectibus , ubi  tum  part|r 
culis  nobilioribus  irretitis  , & aliis  heteroge- 
ncitatibus  obrutis,  fuccurrunt,  utfortificat| 
vincaiit  & fubigant  iqipedimenra  & obftacula 
Aqidum  crudius  foventia, 

I}ofis  eft  ^cochlearii?,  adj.  yelij.  prout  vel 
debilis  v«pl  fortior  exiftit. 

Gravicjis  caute  propinatur, cum  facile  effer- 
yefcens,,  &fanguinem  nimium  movens,  p^r 
rum  accoleret  ante  tempus , tem pore  vero. de- 
bito propinata  percelebres  exertura  fit  effe- 
ctus. 

w»  n 

Qua;  (i  ex  profeffo  in  hunc  fcopum  dirigi 
debeat,,  praeparetur,  addendo  librae  uni  Cin- 
namomi, corticum  citri,  angelic.  imperator, 
ZJedoair,  flor,  arant.  fol.memTae, pulegii  ana.* 
| j.  haec  debita  maceratione  perara  deftillen- 
tur,  & prodit  aqua  admirandarum  virium,  in 
partu  accelerando  , menftruis  fuppreffis, 
&c. 

Paramus  etiam  ex  Cinnamomi  cqrticeeli-. 
xir  juc;undum,excontufisgro(se,  optimi  cor- 
ticis fragmentis,  cucurbita  inditis,  affufoad 
Uium  digitorum  eminentiam  fpiritu yim  non 
yeftif  (cato., in  balneo  leni,  quod  coloratum  eft 
fepar;  itur,po.ftea  novus  affunditur  Ipiritus , re- 
petiti irque  labor  donec  color  omnis,  fufficicn- 

ter- 


*I)e  AromatibUs.  ijf 

fgi*  eftextra&us.  Poftilnodum  ver 6 liquore  iri 
fcodem  balneo  ad  dimidias  abftratto  , in  fine 
additur EiJentiamofthi i &ambrae,  cumque 
jiilcpo  fkcharidulcoratUr  i urfidtHerouni 
rid&ar. 

Vel  ex  aqua  ipsaCinnamomiauxilioTiri- 
SurKiiinralicroccatii  & fdccliari ,adje£h ali- 
qua  Alkcrrties  particula,paratur  EJixir  vifii  jiis 
cUndiifimum,&  ufu  excellehtiilirnum. 


Si  ipfas  olei  particuJdsexriobiliCinnamd; 
ilio  conceritratas  defideremus > quiihaqua, 
fpiritibus  vedtat  iioii  apparent  i hoc  ptotedai 
modo: 


^Cinnamomi  optimi  odoratiflimi  Macrio- 
ris ft  iiij.  craffiufcule  fradtum  hinc  inde  coh« 
ipergd  cum  vini  albi  generofi  lb  j,  tuiti  veficae 
immitte:  ctirti  S.  vel  io.  mehfuris  aquae  fonta- 
na? i & fubit6  non  interjedia mora  dcftilfarc 
incipe  y donec  diis  praeterpropter  menfurae 
cgrefFae  furit,  quae  Ia&ei  erunt  eoioris , cui  fu- 
pernatatoleumCinnathomiclarUm,ad  flave- 
dinem  ver6  inclihans  j pdttim  aquae  eoirimix- 
tunl  iri  fundo  refidebit  hisedefhllatis  mtirato 


vaferdripiete,&  alio  adhibito  defliliare  perge 
tam  diu,  quam  diu  aiiquid  olei  egredi  feiitias, 
qJod  tamen  intra  paucas  finitur  horas.  Hac 
ultittio  egrella  aqua  agitando  p»etoptime  reci« 
plilueiue , & prioti  adde>iricdpaci  vitro,  tiirib 
agit4  > fed  leniter  vitrum  * quo  fuperiiataris 


Digitized  by  Google 


?j$  Va 

tiQ^e , animi  deliquiis,  cerebri,  cordis, ventri?  | 
puli , & uteri  frigidis  affe&ibus , nbi  tum  parti?  1 
culis  nobilioribusirretitis  > & aliis  hetcroge-  , 
neitatihus obrutis,  fuccurrunt,  utfortificat|  . | 
vincant  &c  fuhigant  impedimenta  & obftacula  | 
Acidum  crudius  foventia, 

E>ofis  eft  4 cochleari  15.  ad  j. yelij.proutvel  j 
flebilis  v«pl  fortior  exiftit.  v ^ | 

Gravicjis  caute  propinatur, cum  facile  effer-  | 
Yefcens , & fanguinem  nimium  movens,  par?  I 
tum  accoleret  ante  tempus , tempore  vero,  de- 
bito prrppinata  percelebres  exertura  fit  effe-  | 

{tus.  , " •;  , 

Qua;  fi  ex  profefTq  in  hunc  fcopum  dirigi  | 
<$ebeat  ..,  praeparetur,  addendo  librae  uni  Cin- 
namomi, corticum  citri,  angelic.  imperator, 
Zedoair,  flor,  arant,  fol.memfe, pulegii  ana. 

haec: debita  macerationepera^adeftillen- 
tur,  & prodit  aqua  admirandarum  virium,  in 
partu  'accelerando  , menftruis  fuppreflis. 

Paramus  etiam  ex  Cinnamomi  cprticeeli? 
xir  juc;undum,excontufisgrofse,  optimi  cor- 
ticis fragmentis,  cucurbjt^  inditis,  affufoad 
trium  digitorum  eminentiam  fpiritu  vini  non 
f cffcif  (cato,in  balneo  leni,  quod  coloratum  eft 
fepar;  itur,ppftea  novus  affunditur  fpiritus,  re- 
petiti jrque  labor  donec  color  omnis,  fufficien- 

te? 


¥ . 


(r^  t • r 

*Ve  Aromatibus.  I57 

ter  eftextra&us.  Poftmodum  vero  liquore  in 
eodem  balneo  ad  dimidias  abftratto  , in  fine 
additur  Edentia  mofchi,  &ainbra?,  cumque 
julepo  faccharidulcoratur  > ut  fiat  Heroum 
rid&ari 


Vel  ex  aqua  ipsa  Cinnamomi  auxilioTiri- 
fturae  lanrali  croceati , & facchari , adje&a  ali- 
qua Alkcrnies  particula, paratur  Elixir  vifiijus 
cUndiffirhum>&ufuexcelleritiffirnuiri. 


Si  ipfas  olei  particulas  ex  tiobili  Cinnamei 
irio  conceritratas  defideremus , qu^iriaquih 
fpiritibus  vefte  rioil  apparent  j hoc  ptotedai 
iriodo: 


^..  Ciniiamoriai  optimi  odoratiflimi  & acrio- 
ris ib  iiij.  craffiufcule  fraftum  hinc  indecori- 
fpergd  cum  vini  albi  generofi  ib  j,  turri  veficas 
immittd  curri  8.  vel  io.merifurisaquajforitai- 
ria?  i & fubito  non interjedH mora deftillarc 
incipe  > donec  dri£  praeterpropter menfuhe 
cgrefTa»  furit,  quae  la&ei  erunt  coloris , citi  fii- 
pernatat  oleumCinnairiorni  clarurri,ad  flave- 
dinem  ver6 incliriaris  * pslttim  aquae  doiiimix- 
turri  iri  fundo  refidebit  hisedeftillatisriiUtatd 


vafd  rdcipiete,&r  alio  adhibito  deftillare  pergd 
tarii  diti  ,quairi  diu  aliquid  olei  egredi  feritias, 
qilod  tamen  iritra  paUcas  finitur  hotas.  Hac 
Hltifrio  egrella  aqua  agitando  peto  prime  reci- 
pulu  elue , & prioti  adde,iri  capaci  vitro,  turio 
agita  i fcd  leniter  vitruin  * quo  fuperriataris 

6'eufft 


t 


Digitized  by  Google 


?$$  Pj  drofHAt 'ifaS' 

fiQ^e,  animi  deliquiis,  cerebri,  cordis, ventri- 
culi , & uteri  frigidis  affectibus , ubi  tum  partjr 
culis  nobilioribus  irretitis  , & aliis  heteroge- 
npitatihus obrutis,  fuccurrunt,  utfortificat| 
yincant  & fubigant  impedimenta  & obftacula 
Acidum  prudius  foventia, 

E>ofis  eft  4 cochlea^iiS. adj. yelij. proutvel 
plebilis  v«pl  fortior  exiftit. 

Gravidis  caute  propinatur, cum  facile  effer- 
yefcens & fanguinem  nimium  movens,  pap-r 
tum  accederet  ante  tempus , tempore  vero,  de- 
bito preppinata  percelebres  exertura  fit  effe- 
ctus. 

Qua;  fi  ex  profeffq  in  hunc  fcopum  dirigi 
debeat,,  praeparetur,  addendo  librae  uni  Cin- 
namomi, corticum  citri,  angelic.  imperator, 
Zedoair,  flor*  arant,  fol.menffe, pulegii  ana. 
| j.  haec:  debita  maceratione  perara  deftillen- 
tur,  di  prodit  aqua  admirandarum  virium,  in 
partu  accelerando  , menftruis  fupprefiis, 
&;c. 

Paramus  etiam  exCinnatnomicqrticeeli- 
xirju(;undum,excontufisgrofse,  optimi  cor- 
ticis fragmentis  ,cucurb,icae  inditis,  affufoad 
trium  digitorum  eminentiam  fpiritu  vini  non 
ycCtif  [cato, in  balneo  leni,  quod  coloratum  eft 
(epar;  itur,poftea  novus  affunditur  fpiritus , re- 
petiti ;rque  labor  donec  color  omnis  fufficien- 
•••:?  ter 


TE 


5D?  Aromatibus.  I57 

tgf  dft extra &us.  Poftitipdum  vero  liquore  in 
fcodem  balneo  ad  dimidias  abftra&o  , in  fine 
addkurEiTentiamofehii  &ambra?i  cumque 
jiilepo  faccharidulcbratUr  i ut  fiat  Heroum 
n#fcir*  H* 

Ve!  ex  aqua  ipsa  Cihnarfiomi  auxiiioTin- 
^lirie  iantali  croccati  j & fricchar  i , adjfe&a  ali- 
qua  Alkcrriies  particula, paratur  Elixir  Villi  jus 
ctihdiflimUiri,&£  ufu  excelleritiifirnuhi. 

^ jiipfas  olei  particulas  ex  tiobiliCinnamd; 
ffld  conceritratas  defideremus , qu&iriaqusb 
fpiridbus  ve&aj  iioii  apparent  j hoc  ptbceddS 
tnodo: 

^.Cinnamomi  optimi  odoratiflimi  & acrio- 
ris iiij.  crafliufcule  fra&um  hinc  iridS  coh« 
i^ergd  curri  vini  albi  generofi  16  j,  tuiii  vefic» 
immitte  cutti  8.  vel  io.  meri  furis  aqu£forira- 
tix  i & fiibitd  non  interjefia mora  deftilfarc 
incipe  $ dbhec  dU£  praeterpropter  rnenfurse 
egreflae  fune,  quae  la&ei  erunt  coloris , cui  fii- 
pernatatoieurnCinnarhorniclartim,ad  flave- 
dinem  ver6  incliriahs  j pattitfi  aquae  Coriimix- 
turri  iri  fundo  refidebit  his edeftillatis  friUfato 


vaferedpiete,&  alio  adhibito  deftiilarepergd 
tam  diu  ,quam  diu  aiiquid  olei  egredi  feritias, 
qiiod  tamen  intra  paUcas  finitur  lioras.  Hac 
altitrio  egrefta  aqua  agitando  peto  prime  reci- 
pnlfieiue , & prioti  addc,iri  cUpaci  vitro,  turio 
agim  j fed  leniter  vitruin  * qub  fuperriafaris 

fetet#* 


Pj 

{ione,  animi  deliquiis,  cerebri,  cordis, ventri- 
culi , & uteri  frigidis  affectibus , ubi  tum  partii 
culis  nobilioribus  irretitis  , & aliis  hetcroge- 
ncitatibus  obrutis,  fuccurrunt,  utfortificat| 
vincant  & fubigant  irppedimenra  & obftacula 
Acidum  crudius  foyentia, 

£>ofis  eft  ^cochleariff  ad  j.  yelij.  proutvel 
debilis  vipl  fortior  exiftit. 

Gravidis  caute  propinatur, cum  facile  effer- 
yefcens ,,  & fanguinem  nimium  movens,  par-, 
tumaccqleret  ante  tempus,  tempore  vero,  de- 
bito prcppinata  percelebres  exertura  fit  effe- 
ftus. 

Qua;  fi  ex  profeffo  in  hunc  fcppum  dirigi 
debeat.,  praeparetur,  addendolibrae  uni  Cin- 
namomi, corticum  citri,  angelic.  imperator, 
Ziedoair,  flor,  arant,  fol.mefiffe,  pulegii  ana. 
§j.  hxcdcbita  maceratione  perara  deftillen- 
tur,  & prodit  aqua  admirandarum  virium,  in 
partu  'accelerando  , menftruis  fuppreffis, 
&c. 

Paramus  etiam  ex  Cinnamomi  corriceeli- 
xir  ju(;undum,excontufisgro(se,  optimi  cor- 
ticis fragmentis , cucurb,it£e  inditis,  affufoad 
rrium  digitorum  eminentiam  fpiritu  vini  non 
f cdtif  [cato, in  balneo  leni,  quod  coloratum  eft 
fepar;  itur,poftea  no  vus  affunditur  fpiritus,  re- 
petiti irque  labor  donec  color  omnis,  fufficicn^ 

ter 


y « M . . ^ 

'ZJf  Aromatibus.  J57 

ter  eftexrra&us.  Poftmpdum  vero  liquore  in 
ebdem  balneo  ad  dimidias  abftra&o  , in  fine 
additur  ElTentiamofchi,  &ambra?i  cumque 
jiilepo  facchari dulcoratur  i utfidtHeroutil 
iidftef. 

Vel  ex  aqua  ipsa  Cihnamonii  auxilio  Tiris 
^urslantalicroceacii  & ftccliari  ,adje£fa  ali- 
qiia  Aikcrtties  particula,paratur  Elixir  vifii  jus 
cUndilTimum^ufuexcelleritiflimum; 

Si  ipfas  olei  particulas  ex  nobili  Cinnamch 
Wdconceritratas  defideremus , qusiriaqujij 
fpiritibus  ve&x  iiori  apparent  i hoc  ptotedas 
modo: 

^Cinnamomi  optimi  odoratiflimi  & aerio» 
ris  iiij.  craffiufcule  fra&um  hinc  inde  coh« 
fperge  cunl  vini  albi  generofi  tt>  j,  tum  veficai 
immitte  ciiril  8.  vel  io.mehfurisaquasforira- 
lix  i & fiibito  nbninterjedarnoradbftillard 
incipe  , doriec  du^pTxterproprermenfurx: 
cgreihe  furit,  quae  ladei  erunt  coloris  * dii  fii- 
pernatatoleumCinnatriorni  clarum,  ad  flavc- 
dinem  ver&  incliftahs  i pdttinri  aquas  coni  mix- 
tum iri  fundo  refidebit  hisedeftillatismtitatd 
vafe  rdcif>iete,&  alio  adhibito  deftillare  perge? 
tam  diu , quam  diu  aliquid  olei  egredi  feritias, 
qiiod  tamen  intra  paticas  finitur  horas.  Hac 
«Ititrio  egreita  aqua  agitando  peroptime  recis 
pnlfielue , & prioti  adde,iri  capaci  vitro,  turio 
agid  i fed  leniter  vitrurii  * quo  fuperriataris 

6<eu^ 


Digitized  by  Google 


158  Rtgnum  VegetAlitt» 

oleum  defcendac  ad  fundum,  poftben£  clau« 
fum  vitrum  in  loco  frigido  repone  , per  dies 
aliquot,  intra  quod  aqua  fit  clarior  , &plus 
olei  defeendit.  Hoc  fatto  aquam  leniter  de* 
canta  , donec  oleum  cum  aliquot  cochleari* 
bus  aquae  praeter  propter  remaneat , cui  adde 
aquas  fontanas  fale  fufficiencer  impraegnatae, 
& per  chartam  furatas  Ifcj.  tunc  fupernatabie 
oleum,  ut  ad  modum  aliorum  oleorum  facile 
feparari  pollit. 

Maxima  hic  opus  efl  diligentia,  ut  omne 
oleum  colligatur , nec  vitro  plurimum  adhae- 
refeat  & perdatur. 

Hac  methodo  ex  Ife  iiij.  optimi  Cinnamo- 
mi acquires  olei  puriflimi  5 V»  Si  vero  quid 
haereat  in  vitro , poterit  mifceri  Cum  faccharo 
Candi , Scinde  fieri  Elaeofacchatumpretio- 
fum* 

Aquam  vero  refiduam  cujus  praetCrprdptet 
tres  erunt  menfuras  vel  ultra,veficae  parvas  im- 
mitte,Scmenfuram  unam  abftrahe,  acaquant 
cinnamomi  optimam  nadus>erisj  harte  ferva, 
reliquam  vero  quae  fequitur , ferva  pro  vehi- 
culis geiierofiorurh  propinandorum. 

Hac  etiam  methodo  genuine  reliqua  de- 
ftillantur  aromata  , videlicet  caryophyllor.. 
quorum ft y.plus  dabit  olei, quam  Cirinamd* 
tnite‘Xi/. 


Regnum  Vegetabile.  Ifp 

Alii  prasgrefla  prius  maceratione , dierum 
aliquot  fpatio  fada  , oleum  hoc  deftillant, 
qualem  modum  reliquit  /.  F.  Hoffmannus , 
v.g. 

Cinnamomi  optimi  lfe  j.  crafliufcule 
confrado  adde  aquas  menfuras  iij.  in  quibus 
aliquidiacchari  folutumeft,  haec  per  dies  ali* 
quotindigeftionerelida»  deftilla,  deftilla* 
tam  aquam  reaftiinde  recentis  cinnamomi 
fe  j.  relinque  cum  brodio  primas  deftillationis 
relido  rurfus  in  digeftione , deftilla,  & nanci* 
(ceris  non  folum  aquam  Cinnamomi  elegan» 
tillimam/ed  oleum  item  copiofiflimum.  La* 
bor  hic  continuandus  eft  decem  vel  duode* 
cim  libris  cinnamomi, deftillatio  vero  per ve» 
(icam  inftituatur  cum  (iio  alembico  ftanneo 
probe  munito.  Ex  («cibus  in  cineres  redadis 
(.a.  fal  eliciatur. 

Magifterium  fit  extradione  cum  (pir. vim 
redificato>quas  cum  aqua  fontalia  praecipita* 
tione  parata  Medicinam  (uppeditat  pretio* 
(am  , cujus  locum  Elaeolaccharum  fupplet, 
quod  lemper  recens  paratum  efto , cum  alias 
ab  aere  alteretur  quam  diligenter  etiam  afler* 
vetur. 

Vires  olei  aqua  fortiores  eXiftunt,  ut  magis 
concencratis  conflantis  particulis  * eundem 

Verfc 


Digitized  by  Google 


De  Arorhatibuh  . ^ 

vero  cimi  aqua  effettum  obtinens  , at  dofi  li- 
nitis vel  alterius  guttulae  falcem. 

Sic  guttulam  unam  vel  alteram  ore  partu- 
rientis detentam  j partum  accelerare  Poppiw 

affirmat;  % . . , ... 

Oris  item  fcetorerri  efficaciter  emendar^ 
jri  ore  detentam  ejus  unani  fajpius  guttulanii 
fiatems  in  praxi  habet. 

Cum  oled  myrrhae  mixtum,^  partibus  ge- 
nitalibus applicatUni  $ foetum  pellere  dici- 

tUr.  . ..1  „ 

Hoc  porro  oleum  ad  guttulas  iij.  curii  aqua 
Cinnamomi  propinatum  tremoribus  ; cori* 
vulfioriibusque  fingulariter  convenire  Kun- 
Hth  obfervavit : propter  enim  particulas  cc- 
ierio,r  iSdlis  motii  exaltatas  & dulcificatas  Aci- 
dutii  optime  infringit,  cui  tales  nervorum  iri- 
iultus  ortum  faepiiis  debent.  Sic  in  linguae  tre- 
more & ejus  paraiyfi  ; uria  vel  alteragutcuid 
plumaceolo  applicatur. 

D6fiseftaguttuiisj.ij.ad v.  . .. 

Ut  vero  aromatica  talia  olea  rigiditate  fua 
liberentur , &r  fubita:  fint  ac  citiffimas  penetra- 
tioriis,moriuitbflnHeim©ric  jutiri  fal  volatile 
redigantur  , ubi  de  Febribus  cap.  i j.  ri.  7.  in- 
quit : Si  oleum  Cirinamoriii  ; garyophylld- 
rnrri  livpndul^&c.  noveris  rranfriiutare  iri 


rum  lavendulae&c. noveris rranfriiutare iri 
fal  volatile  , na&us  eris  medicamen  tempera- 

r * ; * * > 


Digitized  by  Google 


t>e  Arcmaliblii.  f 

lum  efficiens  quantum  de  iftis  fimplicibuS 
fperari  poteft,  in  Veteri  Vertigine, Palpitatio* 
he,ApopIeXia  & fimilibUSjtnodum  veto  reti- 
cuit bAlt  Htlmmi  qUem  Alcali  abfolvendum 
communicamus»  V.g»  . " 
fy.  Spiritus  vitii  retiijicitiff  % ij.  . 

Silis  T irtaripurijjimi.  § iiij.  \ 

Ms.  & deftiila  > fpititiiiedeftillato  tantum 
admifee  diei  Cinnamomi  > vel  alius  aromatici  * 

quantum  haurire  poterit, tUnc^«r/tfw falis  at* 
msnkti  fetificarum  cum  temperamento  ad- 
de; mifee&:  (erva  curiose. 

In  Epilepfia , Apoplexia,  CohvulfionibuS 
Acido  fetificando  venis  hoftili  * & fpiritibul 
dulcificandis  ac  confortandis  admirandi  vir* 
ttitis.  V ‘ , ‘ r ' ' ’ ' • i 

Dolis  eft  gutt  x*  xx.  & nitra  cum  julepa 
Cinnamomi,  exaquil  ejuldem  cum  lacchatd 
ad  ignem  leniter  cotis  parato  , convenienter 
adhibita* 

Sunt  qui.iq  nobili  hoc  deftiliando  oleoa- 
raygdalas  velaliaadjSciuntoleofafubjeta,  ut 
inde  majorem  olei  acquirant  copiam*  at  frau- 
dem committunt,qua2  detegitur,  fi  una  vel  al- 
tera guttula  vino  immitia  fimdum  non  petit* 
nam  quod  verum  efi  deorfum  tendit , quam- 
primum infunditur  vino. 

Sequitur  pretf ofum  alterum  Atoma* 

L . ttiut 


* iv  ' < 

iil  *t )e  j4r ornatibus, 

i ' ' * * •? 

. 2V#x  Mofchata, 

HaecveraNucis  Indica:  medulla,  indula 
feftcorticiduro  } qui  cortexiterum  tenuiori- 
obdu&us  eftin  voluero,  eoqjflavefcentcrm- 
beo,  leu  floribus  macis,  qusomniacontenta 
exterius  carnofo  fed  cralFo  obteguntur  puta- 
mine,quod  maturum  dehifeit,  ut  in  juglatidi- 
busnoftrisconfpidmus.  Eligenda  vero  efl:  re* 
cens,pinguis , gravis, quae  acu  compun&a  ole- 
iim  emittit. 

Conflat  ex  particulis  falinis,  oleofis,  multo 
eraflioribus  in  genere  quam  Cinnamomum* 
quibus  copiofe  particula:  terreae  continuo  So* 
lis  motu  implicatae  & combinatae  deprehen- 
duntur , undeadflringit , &fpirituum  difflu- 
xum reftingui  t,  eifque  robur  addit,  & archae* 
Um  pacat. 

1 Inhuncfinemexeaparamusaquam,fepa* 
ramus  oleum  & pro  lubitu  fal.v.g. 

...  Si  aquam  •velimm  nobilem . . 

- fy.  Nucis  mofchat.  fc/.  groffe  contufisadde 
Succi  vel  vini  cy denior*  tb  «*;.  vel  v.  cuna 
Atedu/lapanis  albi*  q.  f*  mifce* 
&exM.B.deflilla. . 

Vel  fy..  Nucis  ruo fchat.  craflTe  confra&.ft  j„ 

. *dqua  cjrdoniorj  ( • ■ < • , 

flantag.ana,  ifc  iiij,  * * * 

v . D«- 


__  ' ' . ; " I 

Digitized  by  Google 


t)i  Aromtitihuu  1 \8) 

Dcftilli  pet  veficam  artificialiter  ,&  oleum 
fepareturabaqua,  qu£>  filubet,  re&ifice- 
tur. 

Vires  mfignes  funt  iti  vomitu  > alvi  proflu- 
viis , ftomachi  debilitate , obfcuratione  vifusj 
nimio  menfium  fluxu,  &c* 

Dofis  eft  a cochl.  &.  ad ).  matie  & vefperii  1 

Si  oleum  arrideat  t 1 

Sume  N»M.  optimi  ponderof  quantum 
placuerit , grofse  comula  fimplicisdola  aqua 
X.  q.  addita  deftilla  ex  Vefica,&exlfcj>  olei  cla- 
ri albi/piritus  therebinthueinftaraquteinna- 
tantis  gvj.  habebisrtemaneme  in  veficactaf- 
fiori,quodeXprdfionevulg6alias  parari  eon- 
fuevit  j innatante  * hoc  refrigeratis  omnibus 
cochleari  auferatur  , &lfquiddenucismo- 
fchata:  fragmentis  commixtum  fit , liquefiat 
rurlusinollavitreata  velcacabo  j & coletur 
per  pannum.  Vel  eurtiadhucomnia  calent, 
nitro  infunde,  ut  craffiores  relinquantur  con- 
tenta; partes,  & liquida  tranleanc,  ubi  poft  re*' 
frigetationem  oleum  innatans  purum  aufer- 
repoteris. 

In  hunc  modum  ex pipere  cardairiomis, 
cubebiSj  macis,  & aliis  aromaticis  qua:  fiibti- 
liusfecum  vehunt  oleum, deftillatur, 

V ires  olei  deftillati,ceu  fubtilifTimarurrt  par- 

k % tiuro 


*J)i  jiromatibui. 

tium  a terreis  magis  liberatarum  magn£  funt* 
in  Apoplexia,  fpasmis&c.  Sieniminaqtt4 
Cinnamomi  aut  alii  A pople&ica  diflol  Vatur, 
&ori  , naribus  & auribus  Apople&ici  inftille- 
tur,eum  revocanquem  eundem  eftedum  ex- 
pretum etiam  oleum  fpir.  vim  folutumtart- 
quam  fingularc  fecretum  prsftarc  Mercatus 

Pr  iVhls  expreflum  convenit  in  omni  alvi  flu- 
xu , ex  ftomachi  debilitate,  torminibus  infari- 
tum)  interne  & externe , inftranguriacum 
fpir.  vini  eft infallibile  fecretum  , ut&inab- 

ortu  praecavendo  cum  meile  fepius  propina- 
tum , ut  habet  Mcebius  in  Inftit.  de  Dixta 
gravidarum  , fle  & in  omni  menfium  flu- 
xu &c.  ... 

Externe  infignes  obtinere  vites,  experien- 
tia comprobatum  habemus, ut  in  conciliando 
fomno , confortanda  memoria > u derafls  ca- 
pillis  , vertici  & temporibus  illinatur ; In 
torminibus  item  ventris  , umbilico  illi- 

tum*  . . 

Elf  infuper  balfamorum  principali  (lima 

bafis  expreflum  oleum  , cui  reliqua  addunt 
fymbolum  , v.g.  in  praecavenda  Apoplexia, 
abfumendis  catarrhis, vertigine  &c.  tale  com- 
binetur balfamum : « . 


fy>Olei 


Digitized  by  Goo^Ic 


f 


De  ^rcmniiUu 

mtchdeft.  <i»4,9j. 
Mryaphjhmt,  V- 

v .u  „ ;«#*,;•  • 

aV?i<j2M9£< 


f».  , • 

a .,. 


!<?/ 


• ?v 


\*  / ,.  i 
» ; •«  r/ 


■ I . T"  V • '*«■  * 

mpbi^viij,  w'V< 

&4jg,  cxprcjf^  f.  pro  balfami  confidentia, 

etiam  al«  ex  oleo  N.M.  cxprelfo 
.eriil  v,  g, fiiperfundunt  fpir,  vini  re&i- 
\,*  $C  repetitis  vicibus  omnem  extra- 
. , slorernrita  ut  oleum  fixom,&  inftarni- 
Ibum,  reftet,  quod  ne  rubefeat,  leniflimo 
ire  exficcant.  Uliis  potiifimus  eft  ut  lup- 
iet nobile  balfamorum  corpus,  inprimis 
ipir,  viniTartarifato  , extrario  fa- 

• v ;i  \ j,  m . ■■  . „ 

j _ ^a  quae  Aromaticis  adnumerari  me* 

lito  debent  pergimus  v.g.  Citri, Arantiarura 
ces , quiexAcido,  Solis  srfitu,  & in* 
ori  motu  enata  , oleum  naftifunr 
m p retiolum  v quod  ita  feparabis, 

, ^ Pomorum  citn  reccnt,  opnmc 

jdorat.  & integror,  ac  maturor,  numer. 
100.  navosrercindecortices  & minutim  con- 

r #•  • / /*•  /*  


fciffos  ,5  vcfica:  inde  , cum  £ q,  aqua?  fonta- 
nae, jun&urisquebencdaufis,  & obfervato 

L | r©- 


jf  d De  4/frrm*tibtti%  j 

refrigeratorio,  ac  appofiio  recipiente,  deftiU 
lationem  inftitue , abfque  praevia  maceratio- 
jie  , & intra  4.  vel  y.  horas  omne  egredietur 
oleum,  clarum  &cryftallinum,  quodfepara- 
jnus.  Ex  centum  citri  pomis  mediae  magni- 
tudinis , fxpius  habemus  J x.  vel  xi).  puri  olei, 
quod  in  vitris  angufti  colli  probe  obturatis 
fervetur  in  lpco  frigido  ,&  durabit  viribus  in- 
tegrum,aliqudt  annis. 

Nonnulli  ex  fermentatis,  vel  leviter  putre- 
facis oleum deftillant  corticibus  s fed acqui- 
runt oleum  ingratum , & a citro  naturali  pla- 
ne alienum  , quod  temporis  traCu  olei  there- 
bintinaj  adinftar  oler.  Prar  ftat  ideo  unica, ex 
recentiflimis  corticibus , & legitime  dcftillati 
olei  guttula,  plus  & magis  efficit , tum  in  odo- 
re, tum  operatione,  quam  decem  guttae  olei 
ex  corticibus  fermentatis  deftillatione  ex- 
trafti. 

Oleum  , cum  ex  Acido  concretum  fit , & 
hinc  particulas  obtinuerit  vi  concentrand* 
imbutas,rcficit  fpiritus  vitales  dilTiparas,con- 
eentrat  flatus, hinc  incblica  flatulertta,ftptna- 
cho  vaporibus  infeftato  opti  me  cond  ucit» 

Potinoniintegrumcomeftum  , maximam 
obtinet  vim  alexipharmacam , in  viperarum 
morfu,aliifquevenenis  imbibitis. 

Pulpa  acida,in  febribus  malignis,&  aliis , a 
* • 'J - <3:;"  ■'* ir(-. ‘ * fpt-  • 


oogle 


wmm  iji-  - ’ 

> 




T)e  Aromatibus.  \6j 

Spiritibus  foIutis&eiFeracis , ortum  trahenti- 
bus , efficaciter  exhibetur,  acrimoniam  enim 
falis  effervefcenris  volatilis  , reftinguit,&  fpi- 
ricitpus  folutis  concentrandis  fuccurrit. 

Semen  in  Emuliionibus  propinatur  pueris 
verminantibus,  febribus  item  malignis  &c. 

Dolis  olei  utplurimum  cft  ad  gutt.  vj.&  ul- 
tra,prout  vel  fortius  vel  vilius  exiftit,  Potiffi- 
mura  tamen  in  Elasofaccharo  propinatur,  ubi 
ad  lacchari|j.  ©lei  9 j.  vel  5 & fumimus.  De 
hoc  datur  tantum,quantum  cultelli  cufpis  ca- 
pitprodofi,  cum julculo  velalio intentioni  / 
accommodato  vehiculo.  vj 

Si  vinum  citratum  expetis,vitro  vini  plcnQ 
immitte  Elaeofacchari  hujus  yel  doneq 
palato  arrideat. 


•>  5. 


C APU  T II. 

» v • - • • - i»  • - • 

Radices  refifatii, 

' 

/^VUamprimumtertsEConcreditum  cfib  (e- 
V /raen , ejus  fores, pullant  radii  Solares , 8C 
contrarii  indolis  particulas  fecemunt  utpu- 
gnatim  edant  certamina  , &:  diffidiis  exer- 
ceantur crebris  ,qu6  quae  brevibusnexaq$im 
r is,ab  i^Splis  refultent.  Sed  cum 

> aliunde  foveri  debeat  , . nutri  tivas, 

L . qu^s 


V» 

quas  ipfum  non  habet , e terra  elicit  fcmens* 
quod  cceleftem  na&um  fodalem,  cum  comi- 
tibus particuHscolIu&atur,  ac  terras  opercu- 
Ium  fubmoYet , ut  Solis  propinquiore  conta- 
#u , & aeris  vegetante  f ruatur  falc , pro  quch 
TUm  copia&rqbore  maturius,aut  ierius,plaiv 
tasaugcfcunt : hunc  in  finem  ftspius  delicatio- 
res plantas, tentoriolis  vitreis,  radios  Solis  re, 
flectentes, obtegimus, ne  eorum  laxiores  pori 
frigore  conftipentur, 

Primcrradicem  fingunt  a&iva , & fibris  ar- 
ctioribus conneflunt , quo  planta?  falfeinti- 
tnius  irretiat,  aqua  tunc  minus  diluedus,  hinq 
craffiores  nutritii  fucci  * &divcrla?  materias 
partes  femper  infunt,  fubtilioribus.  particulis 
faftigia  petentibus, ubi  per  compa$iflima$  fi- 
bras magis  te&ificantur  : hinc  femen  effica- 
«iflima  plantas  energia  dotatum , oleo,  ex  feli- 
bus per  longifiimam  commixtionem  & cir- 
culationem lolarium  radiorum,  abundat,  ma- 
gis quam  radix. 

J am  fi  particulas,  accretionis  authares,  di- 
gnofeere  cupiamus , ignisanatomiasfubjicia- 
jnus  fingulas  plantas  partes. 

Ex  radicibus  femper  efficaciorcm , quam  e* 
ritonco  fubftantil  ignis  ope  elicimus, ex  corti- 
ce vero  & faftigiis  fubtiliore.In  radicibus  con- 
flderadas  nobis  veniunt diverfas  materias  par- 
tes utpoteaqua,oleu,fal,  extrattu,  refinas  &rc. 


y Google 


■Ii"  - 

Sc«m  velimus  genuinas, impri- 
i&  fint/uccum  expretum  de-. 
>jicimus  3 &6  ili  e^iefngcranri^ 
areuam  humidam  aquam  ex  trabis 
rdlim  refrigerare  debent  aqua’,.  mo*. 
lofddeftillari  neeeffe  habent, 
iradieeslicciores  (int,nec  fueeoab^ 
i,  vel  odoratas,  velnon.  hidneifo  ftf 
turaqua  fervens  , quantum  fuifici$ 
?d?itione , ut  pultem  referant  * tum 
lia  donec  refngefcant  ,poft,exprc£ 
tsper- ve  (icam  deftjllatur.  Si  vero tam 
viubeat  impendere  laborum  , herba 
onelfavebc*  immittitur , & tantum 
>erfuttdicur, ut  hetbaebuullicfdQ  non- 
nae £a,  deftillatioinftituiturjdQncq 
w ^odorem  &:lapor0herb^  non  amplius  fe- 
cum ferat.  Si  vero  aqua  egrefTa.viribus  tua- 
~iishaud  imbuta  {ufpicetur,rec<5ti  (uperlun- 
ptbas  incife , & repetatur  opus, donec. 
MTlbusvolatilioribus , veHadicis,  vel 
ibutam  deprehendas  fatis- 
\ autem  pro  more  Pharmacopceis  ufi- 
tato  fimpliciter  deftillandae  funt  aqua?  \ Hi 
in  genere  herbis  magnam  fuperaffundunt 
aquas  .fontana?  copiam  , & aeftdlant  do-, 
nec  magnam  aqua?  copiam  nandfcuntur* 

Ctum  bmplices  vocant  , fed  revera  fune, 
lices  ; quia  prater  aquam  fontanam, 
b j «U 


\jq  De  Radicibus* 

nil  lecum  vehunt,unde  non  mirum  fepiufcu- 

Ic  homines  defraudari , non  tantum  de  pecu- 

ma>fed  & thelauro  omnium  pretiofiflimo,(a- 

nitateipfa. 

Si  oleum  ex  radice  leparandum  ventat  \ fu- 
me radicem  (iccatam  , contulamgrofseind? 
vefica:  cum  fufficienti  aqua;  quantitate,  & de- 
ftillationemperlequeretamdiu*  perquedies 
aliquot , donec  omne  oleum  {entias  prole- 
ftum;  Aquam  decedentem  femper  refercias 
Yei  recenti  vel  prius  egrefia  , oleoleparato, 
aqua.  Ita  fit  oleum  Angelica,  Catlina^Gen- 
tiana?,Imperatoria:&fimdium,qua:obar<5lio-  ' 
res  fibrillas, denegato  hincfuperfluo&mrnio 
/ humido  , olei  fulcientem  copiam  implica- 
tam obtinent. 

Si  Extra&a  ut  vocamus  Radicum  expeti;  ' 
mus,qua:exdiYerfe:  materia?, terra:, felis, olei, 
fini.  particulis  confiant , accipimus  Radicem 
yel  Angelica?,  Valeriana?, calam.aromar.Car- 
lina?&;c.  Incifemradicemminutim,immitti- 
muscucurbit^,& ad  uncias  duas  radicis  addi- 
mus duodecim , aqux , vel  fontana:  vel  exipfe 
radice  deftillata?,. uncias,  cum  fpiritus  vini  un- 
ciis quatwor.  Atque  in  cucurbita  probe  clau- 
fenaaceramus  > ipatiovigintiquatuor  hora- 
* mtn,  balneo  impolita,  poftea expreffum  fuc- 
cum  ad  fiecitatem  radicum  per  fubftantiam  i 
’ ! * . - dc- 

* * • • * r * - ♦ 


Digitizec 


f 


/ 


Jkfydkifa. 


17* 


depuramus,  ut  tum  filtrari  probe  pofljtjfiquo- 
rem  hunC  filtratum  deftillamusexM.  B.  do- 
nec tres  liquoris  partes  egrefhefunt,  quem  ad 
alias  radices  extrahendas  * vel  alii  ufui  aflerva? 

fusilia  quafdam  radicis  vires  vehit.  Tunc 
ccym  remanentem  exime , vitro  vaporato- 
rioimmitte  , & lento  igne  ad  jiiftaminfpifla 

; 'f-’ 

jc  methodo  ex  omnibus  radicibus  , ac 
>je$isaromaticis, fiunt  Excrafta,  Quae 
r legitime  Eant , fequentia  veniunt  ob* 

ft  M.  Balnei  calor  in  abftrahenda  a qua, 
^leu  humiditate , fit  temperatus  quo  vitrum  fi- 
ne aduftione  tangi  poflit , principaliter  cum 
fuccus  craflefcit , ne  tunc  calore  fortiori  adhi- 
bito , aduftionem  empyreumaticam  contra- 
hatExtra&um.  1 

> < ■ ■ t.  Quando  fuccuscraflefcereineipit,accti- 
ticulam  nanci(citur,per  quam  humiaitas  eva-? 
pomnda  impedttur}fpatula  lignea  crebro  agi- 
tetur,&  quod  parietibus  vitri  adhacrefcit,cum 
reliqua  commifceatur  mada,  Quaf,cum  ad 
confidentiam  debitam  redadaeft , vitris  fic- 
'cisindatur,&lQcoficcocautcfervetur- 
Spiritus  viniadditur aquae  , uttamfalin# 
quamiefinofe  extrahantur  partes  , & prou$ 
fubje&um  vel  plus  vel  minus  refinofum , fpj- 

'rituV 

f.tiO  ■'  v.,;  • 


Digitized  by  Google 


xji  i>t  'Radicibus., 

ritus  vini  dolis  , vel  augenda  vel  minuenda 

erit, 

5.  Cum  praecavere  haud poflimus  , quin 
fubtiliflirna?  & volatiliores  avolent  particula? 
felinae, hinc  llfe  reftitui  debent  v,g.  Si  cx  Cin- 
namomo,cirri  corticibus»  roremarino,  majo- 
rana,(alTafras  &c.  Extrarium  cxtet,accipe  fac- 
chari  candi  tantum,  quantum  eft  duodecima. 
Extra&i  pars , huic  adde  olei  ex  eadem  radice 
deftillati  qC  pro  £Ixofaccharo,&  hoc  Extra- 
ho commifce,ac  reftituetur  ablatum. 

Vires  cum  radicibus  concordant, nih  quod 
hic  concentrata? , & 9 j.  plus  earum  obtineat, 
quam  radicis  uncia  una, vel  bina?  fepius* 

Exhibentur  convenientiflime  in  rotulis,  &j 
Morfellis  v,  g, 

34.  Sacchari  albi  f vj.  aqua  Angelic.  vel  Melif- 
fi  foluto  & ad  conliftentiam  manus.  Chrifti 
injpiflrato,adde 

JLxtratti  Angelica  fubtih  pulv.  £j.  & T 

Car  lina.  $i  j. 

CUt  eorundem  ana.  gutt.  v* 

Ms.  f.  Morfcll»  qui  funt  bezoardici  * alexi- 
pharmaci  , &ab  aere  maiign®  infigniterprae- 
fervant. 

Praeter  haec  cx  radicibus  parari  folct  fari- 
naceus pulvis  fecularum  nomine  infignirus, 

. - eum 


Digitized  by  Google 


Jb  t Radicibus. 


Clim  fecum  inftarad  fundum  dcfcendat 
ob  cenfuram  Zvveffiri  feveram, vilius  habitae 
hattenus  fuere,  tanquam  pulvis  viribus  orba- 
tus , funt  ver6  alii  qui  non  penitus  e foro  M e- 
dico  eliminandas  ceilient  * cum  nil  fint  aliud 
quam  fubtiliffimus  pulvis,  a crafTioribus fepa- 
ratuS  particu!is,ex  hac  causi  inventi  ,Ut  pala- 
to magis  arrideant, nec  tanta  copia,vel  majori 
doli  offerri  necefle  habeantjparantur  htitic  in 
modum : 

Primo  ftatim  vere , uti  Martio  * Aprili* 
quamprimum  folia  egrediuntur,  ut  cognolci 
faltem  queant*  collige  fodiendo  radicum  fuf* 
fidentem  quantitatem , quae  4 terra  munden- 
tur^ ab  exteriore  Cortice  feparentur. 

p "■ 

Poft  in  mortario  lapideo  contulis  tantum 
affundatur  aqu£, ut  pulticulam  quali  referant, 
hxc  lineo  immifla  facculo  fortiter  exprima* 
tur  ut  exeat  la£li  fimilis  liquor:  qui  in  olla  te- 
£fa  reponatur  perdiesaliquot , donec  fecula 
ad  fundum  fcdeat , tunc  decantata  aqua  * fe* 
cula  cum  fpatula  lignea  exempta , in  loco  hc* 
cojled  umbrofo  extendatur  ut  ficcdcat. 

Alii  abfque  aqua  addita , contundunt  radi* 
ces,&  ex  fucco  expreflb,  perfijbfidcntiam  fe- 
culas colligunt» 

' ' S 4 • 


•« 

t 


Cdn- 


» 


Google 


Digitiz 


- r 

574  De  Arbor  fons* 

Conducunt  in  afFe&ibus,ad  qUOs  tadiSc  ipfd 
laudatur. 

Dolis  eft  a £/.  ad  % Sc ultra. 


CAPUT  IIL 

/ 

y De  Trunco  firut  Arlort . 

RAiicem  ttuiicus  (equitur,hicdenfiofl- 
bus, fcd  laxioribus  5 patentioribusqjcort* 
ftatporis  ) unde  tam  potens  minime  obtinet  1 
fal  quam  cortex , cuiccufpougiofioricopio- 
iius  communicatur , &utplurimum  volatile* 
trunco  vero  firmitatis  caufa  fixius;  huieverd 
in fpecie  trunco  plus  > altcriminus  virium  du- 
&oris  voluntate  conceftum  eft.  Cum  vero  ■ 
parti  cui*  omnes  fere  in  oleum  & fal  obrigue*  ; 
rint,ignis  ope  ea  feparanda  erunt;  Sicextrun-  3 
eo  deftiliarhus  Ipiritum,  oleum,  (al*&c.  v.g. 

y.*  Ligni  vel  QuajacijfiuxijAloeSiEbenii 
5>antali  vel  quodcunqUc libuerit  * minutini  5 
confciirumretortsimmicte  * adcolkimre-  1 
plendo,  ne  vacuo  concdto,  materiaque  calo*  ? 
reextchfa,  vitrum  patiatur  naufragium*  re- 
pletam ligno  retortam  cUpell*  impohe are* 
uari*.&rccipienteadhibito,igneqjgradatitirf  . 
admoto  , deftilla  leniter  donec  phlegmate 

■ *"  ' r . egr cC 

4 

« 

« * 

f5 

t 

fN  >■ 

' . , c 

Digfeed  byjGoogle 


. . De  Arboribus.  * 

SgrelTo/pirituS  cum  plus  liberiori  prodire  in- 
cipiato!co,quo  vilo  igneminrendere  poteris* 
donec  nil  amplius  eXeat;  T unc  refrigeratis 
omnibus  leparalpiritiim  cum  phlegmate , & 
oleum, quod  fi  a fetore  etnpy  reumatico  libe- 
rare cupias , mifce  cum  fabulo  puro  , & de  no- 
Vo  ex  retorta  per  arenam  > lenilfimolemper 
igne  3 redificato , doiieclenicaJorefubtilins 
oleum  edeftillatum  lentias , craifiori  cumlU 
bulo  rcli<fto,quod  remoVe. 

Vel  fi  fubdlius  adhuc  expetis  oleum  * fume 
ejus  partem  Ullam  , aquae  fon  tana  partes  duo^ 
decim  ,&  ex  cuCurbita  per  Balneum  deftilla, 
ut  cum  aqua  fubtilius  (altem  alcendat  oleum, 
relidlo  craftioriinfurtdo, 

V el  ex  vefica  cum  refrigeratorio  deftilla, aC 
citius  rem  perficies , prxprimis  fi  majorem  0- 
Ici  copiam  re&ificare  ahimus  Iit. 

Remanentes  in  retorta  carbones , incitte» 
res  redigi  poliunt, &ex  eis  fal  (eparari. 

Jam  dantur  ligna, quas  prteter  oleum, Volatili 
fale  infarciuntur, ut  optime  odorata,  Ligrium 
Rhodium, Cypreirum,Saflafras,  &c,  hic  ali- 
ter tra&atida-pro  exemplo. 

Ligni  Rhodii  fex.  vel  xx.  prOut libue- 
rit , divide pef  medium,  & inodoram  albam 
partem  ligni  fcpara,flavam  veto  optime  odo- 
ratam tninutim  fcobinatam  veficas  immitte 


i 7^  t)i  Arbor  iliis. 

cum  fu&cicmi  aqua:  quantitate  , addicisfaliS 
tribas  vel  quatuor  manipulis, ac  fubitodeftiU 
lationem  inliitue,&:  prodib.it  oleum  iubcile  & 
clarum  quod  feiliper  fepara.aquarn  verd  re- 
affunde  rurfus  & deftilla  tam  diu , fempct  re* 
affundendo  aquam  egreflam  feparato  oleo, 
donec  iiil  olciamplius  exeat*  quod  intra  tres 
vel  quatuor  tepe  dies  cclfat ; oleum  veropri- 
nlb  die  egrelfum  fubrililfimum  , ut  Sc  odore 
fuaviffimum  deprehenditur:  reliquum  etli  iri 
copia  majori  egrediatur , vilius  tameti  eft  > Si 
admodum  tenax  ac  inodorum  * quodlucri 
caute*  fabriliori  mifcentdeftillatores , Unde 
eff  > quod  raro  purum  inveniatur  libcoleum» 
Quod  fi  luavitatem  perdat*  ei  reffituitur  gut- 
tulis aliquot  Vel  citinamomi  vel  garyophyllo- 
tum. 

In  defiillatioiie  teflafras*  Sicyprefii*  multi 
iioii  adjiciunt  tel. 

In  deftillatioiieLigni  per  tetortam*LiqUdf 
egreditur;  qui  ex  cucurbita  petarenam  lenifi 
Ii m ^ recti ficetu r, Si  exit  prinlo  phlegma, poft- 
eafpiritUsacidus  > quem leoffim excipe  * iii 
'fcbtibus  malignis , infigiiium  viriu  * ptopter- 
que  acidas  volatiles  particulas  > Diaphoreti- 
cum eximium  fuppeditans.  Dol.  ad  gj* 
cum  amcard.benedi  vel  alia* 

torro  ea  quibusdam  piramto  Lignis  dup  litetis 

tjfin* 


- .* 


•-  ■-  r**  J 

Digitized  by  Google 


De  Arboribus.  177 

Ijfentim , five  Extrattum , Refinofum,  & fali~ 
»#w,v.g. 

Si  cx  Quajaco  r ejinojum’ velimus  3 fume  fiur 
jus  ligni  nigri  refinofi  rafpati  q.  v.  affunde 
lpir,  vini  Tartarifati,  q.  f.  macerentur  iri  B, 
donec  fpiritus  fit  probe  tindlus  , &EfTentia  ' 
fcturatus,tunc  ad  mellaginem  abftrabe,&  re- 
manet Extra&um  lapore  & odore  ligni  latis 
impraegnatum.  . 

Si  fdtnum  dtfideres , ijt.  Ligni  rafpati  fc 
ii/,  coque  in  vefica  cum  aquas  fontanae  men- 
furis  vj.  claufa  tamen  vefica  cum  Tuo  alem- 
bico,  & refrigeratorio  munita,  recipuloque 
appofito  , horis  24.  liquorem  egredientem 
lerapcr  reaffundendo.  Hoc  decoftum  ovi  - 
albumine  clarificatum  ad  mellis  formam  in- 
ipiila.  ' • , 

Hasc  Eflentia  liquore  aquolo  lolvitur  fa- 
cilius, qua  mrcfinofa,  unde  optime  cum  ju- 
iculis,  cerevifia,  deftillacis  aquis , prointen- 
tione  Meaici  exhibetur  , fed  doli  optime 
raenfurata  , propter  falinas  acriores  parti- ; 
culas.  - • 

Si  fpirituofum  liraul  & aquofum  affun- 
das menftruum  , utrumque  & refinofum,  i 
& falinum  na&aserisEx-  , 

trabum. 

M'  CA- 

t 


Digitized  by  Google 


17* 


*t>»T6tiii  tfr  lierbitt 


CAPUT  IV. 

Foliorum  & hetharum  conflit  ut iva  docet* 

HJEc  pro  fibrarum  , & in  fibris  pororum 
coartatione,  vel  dilatatione,  viresvel 
fortes , vel  diflolutas  magis  obtinent , unde  & 
in  quibusdam  plantis  (alia  & copia  &:  robore 
antecellunt , e contra  in  aliis.  Sicquseporis 
, pra:ditae  flint  ardtiof  ibus,aqu£  copioliori  pr se- 
fcludunt  aditum, quas  (i  abundantior  irruat, (a- 
lia  nimium  folvendo,plantarum  debilitat  vi- 
res: confpicimus  hoc  in  eis  q uae  frigidae  vulgo 
vocantur , ha:  copiofam  aquam,  rorem  effi  ca- 
di vix  praevalentem,  promunt, per  aquam  igi- 
tur nimia  dilutio  , (alinaecOnlpicuitatishoflis 
eft.quopluresitaqueacfubtilioresplantarum 
fibtillz , eo  copiodora  ac  volatiliora  (alia  obti- 
nent,unde  pro  horum  quantitate,  velpl  us  vel 
minus  calida  exiftit  herba. 

-Virtutibus  hhce  delineandis  non  aptior  da- 
tur via  ac  per  ignem  , hic  nobis  conftitutiva 
plantarum  primordia,  ut  phlegma,  fpiritum, 
falioleum  &c.  ob  oculos  ponit , ihter  quae  uni- 
cum (al  pro  copia  & robore  viribus  conlpi- 
cuumeft.nec  enim  oleum  afficit  linguam  nifi 
falinaein  eo  obriguerint  particulae,  euhoe  ex 


Digitized  by  Google 


t>e  Poliis  & 

illis  otiatur.  Sed  hic  ad  ignotum  (pecifi cx  vir- 
tutis afylum  tamdiU  confugiendum  erit,  do- 
nec confpicuas  teddantUr  hatum  particUldru, 
Variat#  figura:  & com  pofitiones.-infudandum 
itaque  fed  ulo  hje  eflbt , ut  omne  herbarum  (al 
adgenuihum  redigeretur  fchema  , quodta* 
men  in  uno  , quam  alio  facilius  perficietut3  fi- 
quidem  qUaslale  turgent  * facilemquefpirh 
tuumfeceifUrd  j & dcceltum  patiuntur,  figuris 
magis  confpicuis  donantur. 

Primo  feparaiida  adftat  aqUa,haSc  fi  Cx  Vul- 
go frigidiSjUtpote  poftea  (alis  quantitate  con* 
liantibus  feparari  debeat  > procedimus  hoc 
modorpto  exeplq  fit  Endivia.naftuft.  aquar* 
cichoreum  8cc.  Ex  his  contufis  fuccas  expri- 
matur, &depureturvclperfubfidetttiam,  vel 
filtratione  , fi  Verb  vifcoTbs  fuerit  fuccus , ut 
borragfnis . buglolfie  &c.  calefiattatque  tum 
cucurbitis  H aneis  immilfus  ,ex  arena  humida 
dcftilletitr,vel  leniori, vel  fortiori  calore,  piro-, 
ut  vel  refrigerare , aut  magis,  aut  minus  aqua 
debet,  fi  enim  fortiori  pellatur  igne,afcendut 
magis  particula  a&iva:  , caloris  lenfu  pnt* 
dirae. 

Sivero  herba; fini:  calidiores,  &aqUaplus 
adivis  i mpt$gnatd  expetatur  particulis , nec 
vero  herba  (ucco  abundet,  utmajorana,tos- 
marinus,lavendula,&c.tum  ollas  immiffa/er- 

M t veri* 


Digitized  by  Google 


xgo  De  Foliis  & HerbU 

vente  hume&etur  aqua  pulticula:  inftar,t  um* 
que  reponatur  olla , donec  refrigefeant,  ac 
poft  exprimatur  (uccus  , ut  remaneat  herba 
exfucca  i hunc  fuccum  per  veficamdeftilla 
primo  leni  poft  fortiori  igne:donec  fuccus  le- 
niter bulliar,  &aquaadfilumfpiritusviniin-  > 
ftar  egrediatur  , continuando  hunc  caloris 
gradum , donec  dimidia  fucci  pars  egrefta  j u- 
dicetur  , non  vero  fortior  ignis  adhibendus, 
quam  qui  requiritur  ut  fuccus  bulliat, obferva- 
to  exarte  refrigerio  ultimo  vero  caute  ignem 
regendo,  neaquaaduftionem  empyreumati- 
camfapiat. 

Vel  fi  tantum  laboris  im  pendere  haud  velis, 
exprimendo  fuccum,  faltem  herbam.confcif- 
fam  veficae  immitte,  & fuperfufa  aqua  fontana 
deftillationem  inftitue , -&  tantum  aqua:  ab- 
ftrahe , quantum  lentias  fapore  & odore  plan- 
ta: impraegnatum, primo  enim  lemper  melior 
exit, viliori  fequente.  • ; 

Si  aquam  de  fideres  magis  eftentiheatam,  : 
& particulis  falinis  volatilioribus imprtegna-, 
tam, hoc  procedas  modo:pro  exemplo  ftc  <m  i 
Aqua  Vtronic x Ejfentificata.  i#, 
yt.  Herbie  Veronic.  bonam  quantitatem, 
concifam vefica: immittead  dimidias , fuper- 
fufaq;  aqua  fq.  herbam  coque , poft  exprime, 
ac  exprefto  fucco  rurfus  recentem  infunde 
-ii  y;  s ' her- 


De  Folii 's  & Herbis.  i ?i 

herbam  , coque,  & exprime,  hocque reitera 
ter  vel  quater,quo  plus  eo  melius:  hunc  ira  pa- 
ratum fuccum  deftilla  ex  cucurbit  a vitrea  in 
arenam  humidampofita,  ac  primo  exit  aqua 
vilior,  quam  remove,  & cum  flavefeentes  in- 
cipiunt egredi  gutta; , recipulum  mutato, & a- 
lioappofito , ac  firmiter  adlutato  , dcftillare 
perge  , donec  meliorem  Eifentificata; aquae 
aqua;  partem  egreffam  fentias  , tuncceflaac 
Effcntiam  ferva. 

Vires  ob  particulas  (alinasalcalifatas  vola- 
tiliores infignesfunt , purificat  enim  (angui- 
nem.aciduminfringit,  urinam  pellir,fudore 
movet, obftru&iones  aperit, ac  putredini  refi- 
ftit&c. 

Hinc  conducit  in  Febribus  cum  (ale  abfyn- 
thii  , conchis  praeparatis  &c.  ad  \ ij.  & ultra 
propinata. 

In  Phthifi,  vel  ab  ulcere, vel  ab  acida  pitui- 
ta maxime  conducit  cxpe6borat,oonfolidat.  • 

Hepatis  & Lienis  obftru&iopcs  referar, 
i&crum  fanat. 

Renum  obftru&iones  aufert,  diipofitionem 
calcufoiam  deftruit,&  expellit. 

Sanguinis  fcorbutici  acres  particulas  obli- 
nit,deterit, ac  ideo  in  eryfipelate  convenit. 

Obftru&iones  uteri  referat. 

Anginam  fanat  pro  gargarifmo  adhibita. ' 


De  Foliis  0*  Het;bU< 

Vulneraria  ell  in  terne  propinata , & exter- 
ne pro  collutione  applicata  &c* 

Si  olea  planrarum  parari  debeant  v.  g. 

Si  Mentha? , MeliiTsc , Salvias , Rutha?  , Ab- 
fynthii,  Majorana?,Lavendula?j,  Rorismarini, 
Thymi  , Bafiliconis,  &c.  Oleum  delide- 
retur; 

Herba?  unius  vel  alterius  bonam  quan- 
titatem, cum  femine,  grofse  condiam  veficas 
immitte, & affufa  aqua?  fufficiente  quantitate» 
ut  continuo  bulliat , (ed  leniter,  deftilla,&  re- 
petitis vicibus , femper  recenti  herba  deftilla- 
tioni  commifla , colliges  faciliter  duas  vel  tres 
olei  lotoneSjplus  ex  hac  quam  cx  illa,  fic  ex  fo- 
liis rorismarini  ficcatis , dua?  vel  tres  poflunc 
haberiolei  drachma?, ex  aliis  minus, prout  vel 
arflioresacfubtiliores,  vel  magis  patentes,  i 
natura  vclfpecifica  ac  intrinfeca  forma  obti- 
nuerunt fibrarum  poros,&  inde  vel  copiofio- 
ri  vel  pauciojri  lale  impra?gnata  extant. 

Si  fixum  fat  expetis: 

Sume  herbs  bonam  quantitatem,crafliori 
caule  pra?dita,  hanc  combure  loco  aperto  in 
cineres  , ac  in  aheno  ferreo  , aqua  fufficienti 
Coquendo  elixivia  repetitis  vicibus  , donec 
omne  falex  cineribus  extra&um  fentias.*Hoc 
fa&o  omne  lixivium  celeri  igne  decoque  ut 

rc- 


Digitized  by  Google 


CD*  Foliis  & Herbis,  185 

temaneatfal  , quod  repetitis  folutionibus  & 
filtraturis  aliquod  es  purifica  , & habebis  ve- 
rum & genuinum  planta:  fixum  fal , at  in  mul- 
to minori  doli  quam  fi  cum  fulfure  calcinatio 
faftafir,quo  conjunfroelegantiores  &abun- 
dantiores  nancifeeris  cryftallos  , at  multo  i 
priori  & genuino  differentes,  hac  enim  addi- 
tione convertitur  Alcali  in  muriaticum,  viri- 
bus genuinis  hac  alteratione  orba  tum , & aci- 
do faturarum , quod  ceu  Alcalinum,  imminu- 
ere in  corpore  debebat  acidum  errans  , jam 
vero  hoc  faturarum  genuinis  facultatibus  or- 
batum reftat.  Vacuum  igitur  efle  debet, fi  pro 
intentione  acidum  fuperfluum  & errans  fibi 
afTociare  debet. . 

Ex  hoc  eft  quod  omnia  Alcalia  unius  fine 
fpeciei  , nec  differant  nifi  vel  volatilirate  vel 
fixitate,  vel  copis  ratione,  in  hoc  vel  illo  fub- 
je&orfic  arbores  qui  per  hyemem  viridantes 
gerunt  comas  , quia  volatilem  hofpitem  ar- 
dioribus poris  conftiparunt,  copiofius  & effi- 
cacius promunt  fal , inprimis  fi  virides  calci* 
nentur  ; fic  videmus  lotriceslignorum  viri- 
dium cineres  arcfa&orum  cineribus  antepo- 
nere,cum  fortius  ex  illis  lixivium  patent.Pro^ 
ur  jam  inter  viridia  compa&iffima  , itaintee 
arida,  quas  a putredine  longius  diftant,  pluri- 
mum largiuntur  falis  > per  putrefa&ionetnt 

M 4 etenina 


Digitized  by  Google 


1 84  He  Foliis  & Herbis . 

etenim  exhalant  fponte,  quae  alias  fortioribus 
flammis  quantilper  fixari  potuerint  volati- 
liores particula. 

Nonigiturfibiperfuadcant  Medici,  Alca- 
lia  plantarum  viribus  adamullim  efle aemula, 

• dum  fal  abfynthii  in  ventriculi  affedlibus.eu- 
phrafia:  vero  &c.  in  imbecillitate  vifus,  ftipiti 
fabarum  in  nephritide  praderibut,  fed  omnes 
hoc  diverla:  concretorum  craffi , velvolatili- 
tati  vel  fixitati  adferibant , & hinc  pro  majori, 
vel  minori  volatilitate , vel  fixitate , varianti- 
bus pororum  dilpofitionibus : Alcalia  etenim 
volatilia  longefixis  prxftant , cum  & Acido 
abforbendo,&  ejus  (piculis  obtundendis, plus 
conveniant  , ficuti  nobis  volatilium  efFe&us 
fufficientercomrnonlirant.  Hinc  tanto  leva- 
mine arthriticis, Hypochondriacis  &c.fal  vo- 
latile C.C,  viperar.  fpir..  falis  armoniaci  &c* 
propinantur,quia  cum  his  expeditius,  intimi- 
ufque , acutiores  Acidi  copulantur  particula:, 
quam  cum  fixioribus , qua:  femper  terrcflrei- 
tatis  quid  , edi  laepiuscalcinata &purificata 
flnt,  combinata  continent , nec  appropriatos 
eriam  obtinent  poros  propter  Acidum  exi- 
gnejamhauftum. 

Cum  itaque  volatilia  majoris  fint  fixiori- 
bus efficacia: , & energia  3 hinc  laudem  me- 
rentur illi, qui  loco  falis  fixi,volatiIe  ex  plantis 

/ . > Per 


Digitized  by  Googlc 


( 


I 


De  Foliis  & Herbis.  185 

perfermentationem  parare  docuerunt , quo  1 
major  falinarum  particularum  copia  , foJuto 
nexu,difponatur,ut  loco  falis  fixi, olei  &c.  vo- 
latile nobis  reddant  fal.  Excellit  in  hocNobi. 
lifl.  Wedelius  , qui  fingulat  em  de  his  edidit 
tra&atulum , ex  quo  methodum  huc  transfe- 
ramus^ quomodo  eliciatur. 

Jam  ex  pianti 't  fal  •volatile  •vide- 

, . / bimus.  j 

» **  . «• 

./Edatis  medio, feu  calidiori  tempore, bo- 
nam plantae  quantitatem , quam  volueris  rct- 
cipe , lepara  inde  folia,  & feorfim  caules , fti- 
pitesque abjice.  • Hinc  eadem  vafi  firmo  in- 
das , bene  claude,  & repone  donec  omnimo- 
de fermententur  ,&  putrefiant,  atque  in  pul- 
tis lormam  redigantur  , quod  in  quibusdam 
1 tardius,  in  aliis  citius  fit.  Hocfa&omalfarrt 
deftilla,igne  primum  mediocri  ,&exiraqua, 

1 qualisexplantiseliciturordinarie,  hinc  fpiri- 
tus,  & fal  volatile  fuccedunr,  & circa  finem  o- 
: leum  craflum, nigrum,&  fcetidum exit,  quod 
' eum  lalc volatili jungendum,fepiusque abeo 
f re6b f i can dum ,q u 0 olei  major  pars  in  fal  vola- 
tile faceflat.  , • 

Circa  hanefermentationem,  vclputrefa- 
: dionem  notandum  venit. 

■ 1 

r M j i.Dum 

1 

f 

1 


Digitized  by  Google 


j gtf  De  Foliis  & Herbis 

i.  Dum  haec  inchoatur  , valde  in calefcik 
herba , praprimis  circa  medietatem  fcu  cen- 
trum, hicque  calor  tam  fortis  eft  , utimpofi- 
t£m  manum  laedere  foleat* 

i Pofthaec  corruptio  incipit,  vel  putrefa- 
cio , omnes  plantarum  naturales  qualitates 
immutans, non  folum  fenfibiles,fed  & fpecifi- 
cas.adeo  ut. 

Planta  bonum  gratumque  odorem  ex- 
halans, fcetida,corruptaque  e vadat,  aeque  ac 
alia,  cui  hae  qualitates,  vel  qualia  non  infunr, 
atque  fcEteat,ut  odor  aeque  intolerabilis  vix  a» 
lius  detur.  Sed  foetorhienon  multum  durat, 
fed  omnino  difparet,(imul  ac  planta deftilla- 
tioni  fubjicitur. 

4.  Plantae  humiditate  & pinguedine  pol- 
lentes, duplo  citi  usquam  magis  ficcae,  aroma- 
ticae,& tenerae  putrefiunt. 

y.  Putrefa&ione durante, interdum  inme- 
dio  vafis , licet  nullus  eo  patuerit  aditus  abex- 
tra , magna  vermium, mufearum, aliorumque 
infcCorum  quantitas  fuit  reperta, quae  vere  ex 
putrefaCione  orta  funt, 

6.  Vermes  hi  fal  volatile  non  largiebantur, 
verum  alium  ab  hoc  diverfum  liquorem. 

7.  In  hac  plantarum  deftillatione  primo 
apparet  aqua  alccndens  , fub  guttarum  fatis 
grofTarum  forma,  quae  congregatur,  inreci- 


Digitized  by  Google 


*Dt  Foliis  & Herbis.  187 

piens  cadunt:fecundo , afeendentibus  fpiriti- 
bus/ub  nubium  feu  nubecularum  fpecie  illos 
evehi  cernes,  qui  difficulter  colliquantur,  & 
flriashabet  diverfificatas,  ac  intortas,  quem- 
admodum in  deftillatione  fpiritus  C.  C .acci- 
dit:  tertio  denique  oleum  apparet  foetidiffi- 
mum, quod, cum  volatiliores  particulas  in  fal 
volatile  mutatae  fint , violentilfimo , &:  fura- 
me  au&oigne  exit 

8.  Nunquam  aliud  praster  hoc  oleum  ob- 
tinui, pera&a putrefactione , quaefiperfeda 
non  fir, exit  oleumEffentiale, plantas  odorem 
adhuc  referens. 

9.  Plantae  quae  olei  ElTentialis  multum 
dant, plus  olei  foetidi  emittunt, quam  aliae,  &: 
contra. 

10.  Inter  fpiritus  & olea  haec, quaedam fae- 

pius  ter, vel  quater  r edificari  amant,  , 

n.  Hoc  fal  volatile  redificatum,  omnes 
falis  urinofi  qualitates  habet  , adeo  ut  inter 
ipfum,&  fal  volatile  C.  C.  urinae,  vel  falis  ar- 
moniacfnulla  fit  differentia  ; Omnes  etiam 
effedus  producens, quos  hoc,acDiaphoreti- 
cum,  Diureticumqj  fit,  Acidum  fibi  jungen- 
do, cumque  hoc  muriaticum  vel  armoniaca- 
Ic  aemulando.  , - 

12,  Quod  magis  eft,haec falia  volatilia  a fe. 

invi- 


Digiti 


lf$  De  Foliis  & Herbis. 

invicem  neque  quoad  qualitates  fcnfibiles, 
fieque  quoad  cffe&us  differunt. 

i $ . N ullam  deftilla  vi  plantam, qua:  omnes 
bas  parcet  > de  quibus  modo  dixi,  non  reddi- 
derit* ■ * • 

Poft  deftillationem  in  vafe  fe  offert  odor 
mofchum  fere  redolens,  qui  nullo  modo  colli 
poteft, licet  per  annos  aliquot  aeri  expolitum 
fuerit  vas.  s 4 

1 6.  Caput  mortuum  nullum  largitur  fal 
fixum. 

Hac  Wedelius.  Ex  quibus  luculenter  no- 
{fcra  defenditur  affer tio  , falia  in  genere  Alca- 
lia  prasfertim  vegetabilium  non  differre  a fe 
invicem  .,  nifivelfixitate  , vei  volatilitate,. 
hancque  plantam, alia  vel  volatilius, vel  fixius, 
ex  diverfa  concretione  obtinere  Alcali  .*  quip- 
pe quod  in  levi  tilia  undique  diffufum  fit  fal 
volatilius, indicat  ej  us  ex  celeri  motu  proceri- 
tas j &quid  ni  volatilius  fal  in  chelidonia,  o- 
phthalmicum  magis  eft  , quodcalcinatione 
non  perit.  Non  enirri  calcinatio  totalis  eft  vi- 
rium deftruttio  , ut  erronee  nonnulli  vo- 
lunt* 

Porr6  parant  alii  ex  plantis , inprimis  aci- 
dis, fubftantiam , quam  fal  Effentiale  vocant. 
Nil  vero  eft  aliud  quam  diverias  falis  ,&  tam 
Aeidi,  quam  Alcali  particula?,  aqua  nimia  di- 
• •:  lutet. 


Digitized  by  Google 


De  Foliis  & Herbis.  i8? 

luta?»  nec  firmiter  hinc  fibi  implicata?,  quar 
contufaherba , &fuccofeparato , facilcfun- 
dum  petit, ha?c  ita  paratur:  , 

Sume  herba?  acetofa?  vdacetofella?  fucem 
lenta?  viridis  q.  1.  fereno  coelo  collcftam  con- 
tunde in  mortario  lapideo  , & fuccum  exprif 
mc,huicadde  albuminis  ovorum  q.f.  tum  co- 
que,doncc  f^ces  ope  albuminis  leparata?  com 
fpiciantur,  & fpumafeparatafit , ubi  tunc  co- 
letur fuccus  per  manicam  ut  clarefcat , hunc 
clarificatum  fuccum  evapora  ad  dimidias  & 
ad  cryftallifandum  loco  frigido  comitte , vel 
ad  confiftentiam  melleam  infpifla,&  inElfen- 
tiam  redige  quod  melius  eft. 

Ha?c  ob  acidas  lalinas  particulas  facilem 
bilis  effervefeentiam  refraenat  , ac  hinc  he- 
patis calidiori  diipefitioni  conducere  vide- 
tur. 


* CAPUT  V, 

Florum  Anatomc , 

HI  ultimum  fere  planr^,&  perferum  pro- 
du<fiu,ex  lubtiliflimisoleiinfulfurcon- 
creus  particulis  confiant,  ubi  latior  earunde,  \ 
per  teuiores  lamellas , expllio,  flores  colorati 

& 


Digitized  by  Google 


.De  Ploribuu 

& que  conipaCtiores  eaede  fulfure#  krglllh* 
tur  particulae , co  colorem  implicat  rubicun- 
diorem, in  flavum,  fubflavum.  &:  albidum 
declinantem,  pro  particularum  vitiata  tex- 
tura^ mixtura:Qud  ettimparticulaehaelul- 
fureann  minores  diftrahuntur  partes , tanto 
magis  evanefcit,&:  extinguitiir  color  ejus , & 
contra , quando  Impetuoflor  fulfureonim  a - 
gitatio  &:  intimior  mictio  colores  intendit; 
velociflimus  enim  &c  aduftioni  fimilis  motus 
nigredinem, imbecillior  flaVedinem,ex  rube- 
dine emergentes  infert*  Sulfurisitaqucap- 
propriat^  parti  culi  funt,  qui  divcrflrhodis 
extenlionum , &c  contra&ionum  formis  fub- 
jacent, quibus  interveniens  luminis  ictus, prO 
partium  politura, colores  Variat.  Horiim  ve- 
ro colorum  differentias  accurate  dimetiri, 
difficile  elt  nili  per  figuratorum  fcherhaturri 
litum  demonflreturjUtpote  maxime  varian- 
tem ; Non  enim  limili  particularum  politura 
componuntur  delectabiles  , quam  qui  nori 
deleCtant  colores* 

Subtiliores  florum  particulae  falinae  in  ful- 
fur  tranfmutatae , varie  ab  artificibus  fepatari 
Gonfueverunt  , vel abfque praevia  , nulla 
praegrelsa  fermentatione , verum  fermenta- 
tione  liberatae  , maj ori  &:  copia &fubtilitate 
praedita  exeunt.  Simpliciorem  prius  dabimus 

rti&s 


Pe  Fhriluft  I9I 

methodum  : pro  exemplo  nobis  fintRofae, 
quae  duplicem  nobis  praebent  aquam , vej  re- 
frigerantem , vel  calefacientem. Si  refrigerans 
plus  expetatur*  , , 

Aqua  Rofarum*  : i 

^ Deftillatio  inftituatur  per  B,  arenae  humi* 
dum,  moderato  calore,  cui  intentioni  Rofe 
albae  melius  adhibentur  , ceu  fulfure  minus 
perfefto  praedirae , minus  que  ideo  calidi  fen- 
tum  inducentes  , inprimis  fi  leni  admodum 
Balnei  calore  deftillatae  fuerint,  ubi  ros  falrem 
regetabilis,  a&ivis  particulisminusfaturatus 
prodierit. 

Sivero  Rofarum  aqua  maxime  de  fideret  ur  odo- 
rata , & aElivu  particulis  maxime  tmpr agnata 
at  (Jnntuofior  , deftillatio  per  veficam  infti- 
tuitur,  adje&a  tamen  aqua  , nehicaduran- 
turfloresjcum  fortior  in  his  requiratur  calor, 
acineis  per  M.  B.  deftillandis> uc  adiv^ expe- 
ditius liberentur  particula , quae  fi  leni  calore 
pellantur , vel  aegre  afcendunr,  vel  aqua  dece- 
dente ultimo  empyreumaticum  imprimunt 
odorem  * Deftillatio  itaque  hunc  in  modum 
fiat: 

Recipe  rofarum  optime  odorator,  vel  re* 
centum  vel  falitarum , menfuras  qUatuor , ve— 
Ceae  inditis  fupeuaffunde  aquae  fontanae  men- 
furas 


Digitized  by  Google 


ipi  *De  Floribus. 

furas  fex,  & deftilla,  refrigeratorio  optimi 
obfervato  , uc  quarta  falcem  liquoris  pars  ex- 
cipiatur feorfim  , reliqua  vero  quas  fequitur, 
ceu  vilior, recentibus  rofis  reaffundi  poteft,at- 
que  ita  exaltari  in  nobiliorem  ro&rumaqua, 
femper  tamen  primo  egredientem  quartam 
excipiendo  partem  , quam  fi  ultro fuper  re- 
centes re&ificesrofas,  efficaciifima,  & maxi- 
me ipirituoiaevadet. 

Cum  [ape  major  rofarum  fuppetat  quantitas , 
quam  commode  ^eo  quo  pr  oveniunt  tempore , dejltl- 
lari pote/ljnventus  eft  modus  quo  quo  diutius  affer - 
'vantur  rofe , ut  poftea  tempore  plus  conveni- 
enti inaquamdeftillariqueant  : hoc  vero  ita 
fit.-Sumitur  rofarum  (ufficiens  quantitas,  rofae 
fale  infperguntur,mifcentur  &c doliolo  vel  ol- 
Ix  induntur  magnas  vicreatx , vel  cucurbitis 
vitreis,  & fortiter  comprimuntur,  atque  hoc 
modo  vaiculum  repletur,  quod  tum  loco  fri- 
gido aifervatur /alis  tantum  additur  quantum  i 
pro  coniervarione  iufficere  videtur. 

Hac  de  aquis  absque pragreffa  fermentatione  de - j 
Jit  liandis : fequitur  earum  def illatio , pragreffa  levi 
digeflione pa.  ilo  aliter  injlit nenda,  v.g.  pro  exem- 
plo nobis  fit. 

Aqua  florum  fambuci fpirituo/a , 

fyt  Florum  fambugi  recenter  a caulibus 
) tnun- 


- Digitiz^O 


T)t  Floribus.  fjjJ 

ftiundat;  qJ.  irftple  eis  cucurbitas  aliquot  vi- 
treas , fortiter  eofde , &c  quoad  poffibile, com- 
primendo j tum  Cucurbitas  claude  alembicis 
excis, rie  quid  refpiret  (hoc  item  opus  iri  ftan- 
rieis  poteftinftituicuciitbitis:)  Hs  ita  reple- 
tae floribus  cucurbita:,  balneo  impolita:  > me- 
diocriter calida:, ut  manum  ferat,  per  tres  dies 
femper  aequali  digerantur  calore,  donec flo- 
tes  fua  propria  humiditate  refoluti  conlpici- 
uritiir,&  iri  pultem  quali abierunt:rUm  expri- 
me exeis  fuccum,  & deftillapervelicam,  dd- 
riec  tertia  parSegrella  judicetur,  &na<5tus  eris 
dquam  adrriodum  nobilem, inHydrope,Ery- 
fipelate  , Febribus  malignis , VarioliS&  aliis 
per  diaphorelin  difcubendisj  maxim§  effica- 
cia: & Virtutis. 

Sic  ex  floribus  caryophylli  hortenfis , tali 
riiodo  elegans  dcliillatut aqua  odorata  * ex* 


Florum  caryophyllotuiri  fuavilTinu 
odoris  recent.  ifc  iij.  concifa  minutim  immit- 
te cucurbita  vel  vitrea: , vel  ftaririC2B,&  fupet- 
aftundeadua:  rofatum  refrig.  & per  balneum 
deftillatsE  ib  iij.  claufo  vale  * cum  fuperpolitd 
alembicoCico  , digerantur  ut  fupra  per  40* 
horas , tum  digeftam  hanc  malTamexvelica 
ha.  deftilla, primam  tertiam  lal t em  excipien- 
do aqua:  egtedientis  partem  , refrigerio  cu- 

N rios& 


I 


Ij>4  t>e  Floribus. 

rioseobfervato  , & aquam  na&useris admo- 
dum pretiofam  , cordialem,  cephalicam,  in 
Apoplexia,Epilepfia,Convulfionibus,&c.in- 
figniorisufus. 

Si  omnino ffmtuofa  de  fi deretur florum  aqua  fer - 
mentatio  compellanda , qua  particulas  itadiJponit% 
& fuo  dijjohit  nexu , ut  infpirttum  volatilem  >pro 
phlegmatis  menfura  efficacem  evehantur  .omnem  a 
volatili  fale  energiam  natium : exemplum  nobis 
praebet. 

Spiritus  rofarum  ardens. 


Qui  ita  fit.  Recipe  rolarum  optim^odo- 
tatarum,  fufficientem  quantitatem,  inlapi- 
deo  mortario  contulas,  doliolo  quercino  im- 
mitte , ad  fedecim  circiter  menfuras,  tum  in 
aq.  rofar.  menfura  folve  fermenri  magnitudi- 
ne nucis  juglandis,  & ferventem  infunde , at- 
qUe  doliolum  diligentiflime  claude  ne  aer  pe- 
netret, inque  loco  calido  repone,  per  1 4.  dies* 
tunc  reclude  vas  j atque  rofasin  pulticulam 
converfas  veficae  immitte  , & leni  deftilla 
.igne , donec duae circiter egrelfae fintmenfu- 
vx ; quas  cucurbitae  vitreae  inditas  ex  M.B.  re- 
gifica j ut  quarta  faltem  excipiatur  pars  leor- 


fim. 


Aliis  j additorofisfaccharo  , fermentatiotn - 

flitu- 


• t 


Digitized  by  Google 


De  Floribus,  i$f 

fitata  pUtttl  v.  g.  fy-  Rolarum  fragrantilL 
rcmporc  ficco  colletlarum,ac  nondum  peni- 
tus apertarum Ifcxxx.  contunde  minutim,& 
cum  iiij.  facchari  candi  f.  s.  a.  f.  f.  f.  in  olia 
vitreacaobturataprob^,  atque  itaftent  in  fer- 
mentatione  per  diCtos  14.  dies  prazterpro- 
pter,in  Joco  calido  , vel  ad  Solem, atque  cum 
Acidum  fpirantaut  vinofum  quid,affulaaqua 
rofata  ex  vefica  deftilla , egreflamqj  aquam  ut 
fupraper  vitrum  ex  M B.  redtifica,  utnancik 
caris  fpiritum  rolarum  ardentem. 

Citius  fermentado  inchoatur, (i  aqua  rola- 
runicalefa&a , ut  in  priori  praeparatione , ab 
initio  in  debita  quantitate  adjicitur. 

'Vires magnae funt,  ubi Ipirituum vitalium 
refeCtione  opus  habemus  , ut  in  auimi  deli- 
quiis,virium  diminutionc,  &c.  ubi  edam  ex- 
terne pulfibus  applicatus  prarftat. 

Pono  Jpirieus  vini  ope  volatiles  aftivielicim* 
ittrparticul*  ex flonbiu  Jaoc  modo  ; 

Liliorum  convallium  rccent*  a caulo 
mundae,  fo  xij.  cucurbitae  inditis  fuperaffun- 
dc  mcnfuram  unam  &:  femis  vini  generoli 
Malvarici , vel  aliud  Mofchatcllin  & genero 
lioris  genus , tumqvcompreira fortiter,  ftenc 
per  tres  dies  in  hoc  frigido  , tumimmitteVe- 
fics,  cum  quinq-,  cantharis  aquae  fontanae,  & 
deftilla  t ac  unum  & primo  egredientem  fo- 

a . jj  j'  ima 


Digitized  by  Google 


De  Floribus. 

folum  aquar  cantharum  leorfim  recipe  > rcli 
quamque  viliorem  alii  ufui  3lfervans* 

Vires  funt  in  fpecici  cephalica  , unde  in  A 
poplexia,Paralyfi,  Epilepfia,&  fimilibus  cere 
bri  affe&ibus  maximo  cum  effe&u  propina 
tur  hic  nobilis  fpiritus. 

Heic  curioftas  artificum  adinvenit  modtim^qu 
hos  & (imites Jpiritus  medidntejpintu  vini  per  de 
(tenfum  de/lillant:\>xo  exem pio  i 

iji.  Lilior.  convall*  q.l.  linteo  muiidofubtf 
li  indita,  impone  collo  cucurbitas  vitreas,  fub< 
ftrato  in  fundo  cucurbitas  fpiricu  Vini  * turri 
alembico  fuperpofito,  ex  arena  leviter  deftilj 
la,  atqUe  afeetidens  fpiritus  * floribus  in  fupei 
tiori  colli  parte  pofitiS  adhasret,ibique  recolli- 
' gitur, ad  fundum  rurfus  defeendensguttatim* 
atque  ita  qtiafi  circulando  * Elfentiatn  effici- 
ens, modo  flotc*4 

De  equarum  info latione  nota , eam  non  omnibus 
tn genere  convenire  aquis , fed eis  folum ,quibus  atti- 
ve  non  in  magna  copta  injunt p articula  >ut  hinc  cor - 
ruptioni  maxime fubjefl A extent  > niji /olaribus  ad- 
juventur radiis : Si  vero  turbida  ac  mucilagi- 
rtofaexiftatacjuai  filtretur  pet  arenam  mun- 
dani i vel  vitrum  pulverilatum , atque  tum 
folaribusgxponatuf  radiis  per  asftatetn  ut  fep 
Vetuf* 

H^c  de  aquis:  fequuniur  olea  i quasitiderri 
VelcUm  f vel fine  fetmentattone  i & infuliofie 
, ' alia, 


Digitized 


Google 


Et  Floribus,  I57 

alia , ab  artificibus  parari  confucvcrunt,  pro- 
ccflus  absfcfcrmentatione  in  hunc  inftituatur 
modum; 

Sumitur  bona  Horum  velliliorum  conval- 
lium , velarantiarum  , yel  citri , jasmini&c; 
quantitas,  qua  vino  generofo  infpergitur,  fic- 
quc  mixta  manet  per  no£tcm  , poftmodum 
additur  aquas  fufficiens  quantitas , quo  in  ea 
natet  flores , ac  itadeftiljatur  per  veficam  leni 
& zquali  femper  calore,  ut  aqua  continuatim 
Jcn  jter  bulliat,^  cum  quarta  fere  pars  aquas  e- 
greflaed,  cefla,  atq;  hanc  per  tres  dies  in  Joco 
Frigido  repone, ut  fupernatet  oleti  feparandm 

Atq;  hoc  tnodo  omnes  flores  fuaviter  odo- 
rati deftijlanrur  ut  oleum  genuinum  prasbe- 
ant;non  vero  opus  eft  & neceflarium , vinum 
addere,  nifi  aquam  fjmulefficaciore  expetas. 

Si  qui  ver  o jint  flores  qui  tenaciter  oleum  nobis 
txhtbeant , i (li  mediant  e fermentuuont  (0  dflonen- 
difuntjithae  leviter  fundant,  v.g* 

Recipe  liliorum  convallium  bonam  quanti- 
tatem, in  mortario  lapideo  contufa  cucurbita? 
immitte  comprimendo  fortiter  , & in  cel- 
lam repone  per  quatuor  mentes,  quo  putre-  f 
fcant  probe , tuncalembicoluperpofitojun- 
duris  optime  claufis  , ab  initio  leniter  de- 
ftilla , atque  afcenditfpiritusadinftarfpiritus 
vini;  poft  phlegma  prodic,  quod  feorfimcolr  . 
ligendum  , ultimo  remanet  maflacraffior» 

Nj  1 cui 


Digitized  by  Google 


' De  Floribus . 

folum  aquae  cantharum  feorfim  recipe  > rell- 
quamque  viliorem  alii  ufui  alfervans* 

Vires  funt  in  fpecie  cephalicae  , unde  in  A- 
poplexia,Paralyfi,Epilepfia>&  fimilibus  cere- 
bri affe&ibus  maximo  cum  effe&U  propina^ 
tur  hic  nobilis  fpiritus. 

Heie  curiojitas  Artificum  adinvenit  modum^ut 
hos  & fimtles JpiritusmediinteJpiritu  vinifer  de* 
fcenfum  defollantyta  exemplo: 

fy..  Lilior.  convalh  q.l.  linteo  mundo  fubti- 
Ii  indita,  impone  collo  cucurbitae  vitreae,  fub- 
ftratoin  fundo  cucurbitae  fpiritu  Vini  * tum 
alembico  fuperpofito,  ex  arena  leviter  deftil- 
hy  atqUe  afceiiderts  fpiritus  * floribus  in  fupe- 
tiori  colli  parte  politis  adhaeret, ibique  recolli- 
' gitur,ad fundum  rurfus  defcendens guttatim , 
atque  ita  qUafi  circulando  * Elfentiam  effici- 
ens,modo  ttotoA 

De  aquarum  info  latione  noti , eam  non  omnibus 
tn genere  convenire  aquis  ,fed eis  folum,quibus  aci i~ 
va  non  m magna  copidinjuntpatticuldyui  hinc  cor- 
ruptioni maxime fubjett dextent  ynififolaribus  ad- 
juventur radiis : Si  vero  turbida  aCmucilagi- 
nofaexiftataqua*  filtretur  pet arenam mun- 
dam y vel  vitrum  pulverifatum  , atque  tum 
folaribusexponatur  radiis  per  aeftatetn  ut  fer- 
Vetuf* 

Haec  de  aquis:  fequuntur  oledy  quae  itidem 
vel  cum  y vel fme  fetmentatione , & infufione 
s*  . alia, 


Digitized  by  Google 


fit  Floribfts , 1^7 

alia , ab  artificibus  parari  confucverunt,  pro- 
ceflus  absfyfcrmtntatione  in  hunc  inftituatur 
modum; 

Sumitur  bona  florum  vel  liliorum  conval- 
lium , velarantiarum  , yel  citri , jasmini&c: 
quantitas,  qua  vino  generofoinlpergitur,fic- 
que  mixta  manet  per  no£tem  > poftmodum 
additur  aquas  fufficiens  quantitas , quo  in  ea 
natet  flores , ac itadeftillatur  per  veficam leni 
& asquali  fem  per  calore,  ut  aqua  continuatim 
Jcnjter  bulliat, & cum  quarta  fere  pars  aquas  & 
greflaefl,  ceflfa,  atqj  hanc  per  tres  dies  in  Joco 
frigido  repone, ut  fupernatet  oleu  feparandu* 

Atq;  hoc  modo  omnes  flores  fqaviter  ode^ 
rati  deftdlantur  ut  oleum  genuinum  praebe- 
antinon  vero  opus eft  & neceflarium , vinum 
addere,  niflaquam  fimulefficaciore  expetas. 

Si  qui  vero Jint  flores  qut  tenaciter  oleum  nobis 
exhibeant,  illi  mediante  fermentatiQM  eo  dijponen- 
dtfiint)Uthoc  levit  er  fundant,  v,g> 

Recipe  liliorum  convallium  bonam  quanti- 
tatem, in  mortario  lapideo  comula  cucurbita? 
immitte  comprimendo  fortiter  ? & in  cel- 
btn  repone  per  quatuormenles,  quo  putre-  ^ 
Icant  probe  , mncalembieoluperpofiro  jun- 
cturis optime  claufis  , ab  initio  Jeniter  de- 
ftilla , atque  afcenditfpj  ritus  adinftarfpiritus 
vini;  poftphlegmaprodit,  quod  leorflm  coi*  . 
ligendum  , ultimo  remanet  maflacraflior, 

Nj  1 cui 


/ 


Digitized  by  Google 


Ip8  Ve  Floribus, 

cui  fpiritum  primo  egreffum  reaffunde , atq; 
claufa  digerantur  per  aliquot  dies,  tum  rurfus 
abftrahe,rurfusquereaffunde,huncque  labo- 
rem tam  diu  reitera, donecolcum  cum  fpiritu 
clarum  , quod  plerumque  in quintadeftilla- 
tionefit,excat  , atque  na&us  eris  oleum  fra- 
grantiflimum.  Hoc  vero  modo  duplo  plus 
acquirisolei , quam  perveficam,  ficque  opti- 
me deftillanturrotismarini,caryophyllorum 
hortenfium,jasmini,flor.  citri, arant.  &c.  ole- 
um,ut  Agricola  haber. 

Datur  item  modus , quo, addito  oleo  ,ex  floribus 
Jimtles  & aquales  elutu  ntur  olei  farti  cula , pro  ex - 
emplo  habemus. 

Chamomilla  coeruleum  oleum. 

Quod  ita  fit.  j$t.  Florum  Chamomilla?  a fti- 
pitibus  mundat,  quantum  dimidia  capit  vefi- 
cx pars , affunde  aquam,  ut  tamen  adhuc  ter- 
tia veficac  pars  vacua  remaneat, tum  calefiant, 
atque  affunde  oleipetraalbi  q.f.  (fcil.  fi  vefi- 
ca  capiat  viginri liquoris  menluras,tunc  lbfi. 
olei,&uItraadditur,)  probe  mixtaac  alembi- 
cote&a  , ita  fient  in  digeftione  per  tres  dies 
absque  tamen  igne , poftea  adhibito  igne  de- 
ftilla,  adhibito  refrigeratorio , fed  leniter,  do- 
nec oleum  exeat  jucunde  caeruleum  , quod 
ab  aqua  feparandum  & aflervand um : fi  vero 

co- 


Digitized  by  Google 


* 


• » 

De  Floribus.  199 

colore  caeruleo  non  (at  impraegnatum  fit,  re- 
centibus fuperaffunde  floribus  , fidaborem 
reitera, donec  arrideat  color. 

Nonnulli  loco  olei  petrae,therebintinae  fpi- 
ritum  fubftituunt  , led  hic  perdit  colorem, 
quem  illud  tenacius  fervat  , cum  odore  ge-' 
nuino. 

Vires infignes  funt : emollit  penetrat , ape- 
rit,dolores  lenit,  confortat,  calelacit:hinc  ca- 
tarrhos  abfumit,dolores  artuum  pacat,odon- 
talgiamcura  t,  aurium  dolorem  fedat  externe 
adhibitum.  Interne  nephriticum  eft  & diure- 
ticum eximium. 

Esi  hic  alius  modus  Italis  ufitatus  , quo  me- 
diante mfuftome  olea  fua  odorifera  parare  filent. 

v-g- 

lji.  Florum  Jasmini  recent.  fuaviter  odo- 
rar. q.l.  Amygd.  dulc.  excorticat,  ac  nonui- 
hilficcat.  ac  confraft.  q.f. 

Cum  his  fiat  in  cribro  ligneo,  aut  alio  puro 
vafeS.  S.  S.  ultimo  orbiculo  ligneo  fuper im- 
polito paulum  gravando. 

Poftero  die  ab  amygdalis  legregentur  flo- 
res , novisque  & recentibus  floribus  eaedem 
Gratificentur  amygdalae,  aliquo  ut  prius  pon- 
dere nonnihil  gravando  ; hic  labor  frequen- 
tius femper  cum  recentibus  floribus  reitera- 
ns , tibi  frangrantiffimum  largitur  oleu , fim- 

N 4 • pliei 


Digitized  by  Google 


got)  pf  Floribus* 

plicifaltem&abfqueigne , expreflionepliei* 
endum. 

Simili  modoluavis  odor  elicietur  ex  Aram 
tiarum, citri, amho$,rofarum  floribus, item  ex 
thymo  & fimilibus  odore  frangrantibus  plai>- 
tis  aliis.  , • ' ,jj| . 

Profertur  hic  amygdalis  oleum  I?een  offir 
cinarum , fl  hoc  goffipio  exceptum  cum  pr#- 
di&is  faqfius  ft  rati  ficetur  floribus  , fufficicnr 
terquc  tum  frangrantiflimo  imprargnatum 
odore egoflipjq exprimatur ? qui  mpdus  du- 
rabiliora efficjt  olea,  ut  non  facile  rancorem 
Contrahant , atque  hic  modus  multis  in  fecre- 
tis  habetur. 

Sic etiam  flares fm  exhibent filia , fi  datur  illo- 
rum copia ; volatilia  vero  cum  fixis  prxftency 
atqjflorcsmagisvplatilibus , quamfixiscdft- 
flebt  par  tic  uhs  falinis  in  fu]f  ur  exaltatis, fahem 
ponamus  modum  qui  volatilia  leparatdilpo^ 
ftta. 

Sic  Florum  anthos^jasminJilio^con-  | 

n vall.&c,rore  majali  imbutorum  pro  lubitq, vi-  | 

rro  impofita  putrefiant  in  cella , aliquot  m$n-  | 
fium  (patio, i refojventur  in  liquorem  aoutifi  | 
(imi  &fragrannflimi  odoris  ? qui  ex  retorta  i 
«dcflriliacMS  urjnofum  volatilem  falinum  fum 
det  fpi  ritum. 

Stfiqrum  Tiitftura  & colores  [(parata 
TtHUtr  , & et  (ubfiantia  reliqua  extratfa  txpt- 
* tAn-- 

' ' 'i 


Digitized  b)  Cooglc 


' Di  Dtrifor,  )0( 

1tnturyut piciortA  arti  tnftrviant,  & aliis  rebus  cq - 
lorandu : 

Fiat  cx  foda  yitriariQrum,vel  fale  Alcali,  & 
caice  viva  lixivium  mediocrirer  potens  , in 
hoc  lixivio  ad  lentum  ignem  recentes  coque 
flores  , ut  lixivium  omnem  florum  extrahat 
colorem,cujusfignum  efl:, fi  flores  extraftiah. 
bicances  & decolores , & e contra  lixivium  iR- 
ftar  elegantis  tin&urae appareat : tuneexem- 
ptis  tloribus,foco  ad  buihendum  apponeris 
que  tantum  aluminis  rocha:  fuperadde,quan- 

tutndjflolviabigne  poterit.  Deinde  ablatum 
ab  igne  lixivium  , in  vasaqua  limpida  impier 
tum  efftmde,&  color  fundum  petet, quo  fadcj 
quiclcar  aqua  & decantetur,  atque  alia  recens 
affundatur , & cum  r.R&ura  relederit , decan- 
tetur, i4quereiteretur,donec  fal  lixivii  & alu-» 
men  omne  a tin&uraablarumfit  , notando 
tanto  magis  pulchrum  Relegantem  fore  co- 
lorem , quanto  timfcuram  afaleljxiviofo&a- 
Jumine  magis  aqua  purgaveris : Aquam  autp 
inrelligo  communem>  cujus  beneficio  fal  lixi- 
vii & alumen  aufertur  , fubinde  autem  ante- 
quam decantetur  aqua,  fubfidere  aquam  per- 
mitte , idque  tam  diu  repete , donec  aqua  fine 
(alfcdine  & non  mutata  exeat : id  enim  ablati 
falis  & aluminis  fignum  cft , & tin&ura  in  fun- 
do remanebir  elegans  atque  pura,quam  aqua 
decantata  fuper  Tegmentis  lini  candidi  exten- 

N y des, 


Digitized  by  Google 


joi  Floribus . 

des , & lateribus  recens  co£lis  in  umbra  ficca- 
bis,&  habebis  laccam  quse  Pi&oribus  fimul  & 
ad  Balfama  coloranda  infer  vire  poterit. 

Multum  curas  impenfum  eft  in  hoc  men- 
ftruum;Id  quod  ex  calce  viva  & foda  fit, ut  di- 
ctum fupra,  optimum  elt, cineres  tamen  olla- 
res ut  vocant  &:  alumen  idem  praftanc. 

Sunt  qui  omne  colorum  genus  pro  plantis, 
mediantibus  his  fibi  comparant , & flores  cu- 
juscunq;  generis  maxime  conlpicuos  , vide- 
licet geniftas , papaveris, caryophyllorum,  & 
innumeros  alios, ptopriisfuisatquegenuinis 
coloribus  in  ingenti  volumine  ad  vivum  ad- 
umbrant. 

Colores  perfpicui  folutionem  aluminis 
tantum  requirunt, a faleenim  acriore  deftru- 
untur  , ut  in  arte  tin&oria& cineribus  fme- 
gmaticisapparet. 


CAPUT  VI. 

Seminum  Analyfis. 

SEmcn  Vegetabilium  a principio  duo  e- 
tnittit  folia  , per  qux  liquorem  ex  terra  at- 
trahit, & hoc  tam  diu,  donec  confc&az  fint  ra- 
dices , ut  ipfarum  poftmodum  ope  terra  fuc- 
cum  ebibant. 

Mi- 


Digitized  by  Google 


De  Seminibus.  z©3 

Minori  vero  aqua  imbuuntur  femina  reli- 
quis , fi  enim  illa,  adaluflima  plantarum  fafti- 
gia  falia  provexit, iis  tunc  arcetur, quia  in  tanta 
circulatione  falia  abierunt  in  olea,  qua?  aquam 
fualubricitate  mixtioni  incptam/ubtiliflimis 
feminum  poris  praecludunt. 

Olea  vero  ex  eis  magna  copia  eliciuntur, 
partes  enim  crafliores  nutrientes , porofiores 
fibras  radicis , trunci,  ramorum  infarciunr, 
fubtiliora  vero  falia  per  capillarium  fibula- 
rum anfraffcusre&ificantur  in  femine, in  o- 
Iqum  convertuntur, quod  fubtilioriSqlis  mo- 
tu exagitatum  expanditur  in  tenuiflimaslub- 
diviforum  oleorum  lameliulas.  Jn  Sole  itaque 
(jr, fale omnia.  Cum  enim  nulla  res  Corporea 
fuavifurfutn  feratur,  impulfore  opus  eft, ante- 
quam vertexadcatur  , quemquaqdolalina: 
particulae  per  varias  fibrillarum  torturas  com- 
pulerunt,ar<ftiflime  unita  faceflimt  in  olea. 
Modus  leparandi  hic  eft, pro  exemplo  ; 

Sem.anifi  ftiiij.immicteintegrumv.e- 
ficae,  luo  refrigerio  ©prime  munine,  aefuper- 
fundeaquae  fontanae  menfuras  lex,atque  jun- 
fturis  jufteclaufis,rccipuloque  adhibito,  dc- 
ftilla  ut  leniter  aqua  bulliat  , idque continuat 
donec  nullum  amplius  egredi  fentias  oleum  : 
fummaverbopuscftdiligenda,  in  hilce  oleis 
colligendis,  nec  nimis  feftiuandum,  nec  tar- 

danr 

' . > 


/ 

Digitized  by  Google 


De  Semmhf- 

dandum  nimium , fi  enim  calorem  adhibeas 
fortiorem  aduritur  ojeum  , fi  vero  leniorem 
pii  afeendit.  Quadam  vero  leniori, quasdam 
fortiori  igne  pellenda:  fic  oleum  anifi  facilius 
afeendit  quam  aliud,ac  primis  id  funditur  de- 
(lillationis  horis , fecus  quam  foeniculi  aut  pe* 
trofelini  femen , qua»  , fi  per  biduum  deftilles, 
femper  aliquid  exit  olet.  Caute  hinc  obfer- 

vandum,  ut  aquam  egrefiam,  vel  recenti,  vel 
femper cgrelfa (oleo leparato,) refarcias  , ne 
aduftionem  femina  patiantur,  T ria  igitur  hic 
veniunt  caute  advertenda,  ut  ignis  jufte  men- 
furetur , aqua  refundatur  , & refrigerium  fas- 
piusmutetur,  quod,  quofaspius  alteratur,  eo 
purius  olea  afeendunt, 

Jam  ad  faldeveniendum,quod  plus  volati- 
le, quam  fixum,  pro  fibrillarum  veldenfitarc 
vel  poroficate  femen  obtinuit  , acitafepara^ 
tur.' 

94.  Seminis  ruta?, cochlearis  fcc.  tbj.ficca- 
tum  & mundatum  retortas  vitreas  immite  ao 
lento  igne  deftilla , prjmo  exit  phlegma , poft 
cum  fpiritu  fal  volatile , pulcherrimis  rhonv 
bis  recipientis  lateribus  le  affigit  , fequente 
oleo  eleganti  & copiofo, 

Paucis  horis  re  feliciter  perafla,  (eparetur 
pleum  a liquore  volatili  urinolo,  vel  median- 
te filtro,  vel  tritorio  minori , conquaffato  ta- 
" paen 


l)e  Seminibus.  4o| 

tfteil  leniter  recipulo,  ut  fal  volatile  lateribus 
adhaerelccnsdiquoti  immergatur,  in  quem  fi- 
nem etiam  modicumipiritusvini,promajori  - 
ablutione  recipulo  infundi  poteft,&  tunc  fei> 
vari  ad  ufum. 

Vires  cum  aliis  lalibus  volatilibus  cotnm  tf- 
hes  habet  > oleufn  poteft  re&ificari  cum  aqua 
copiofa  * vel  Alcalims  fordcs  attrahenti 
bus. 

Notabile  efi  * quodimpetuofavifecefluni 
faciente  fale  volatili  ab  oleo,fub  finem  vel  in 
medio  deftillationis  facile  rumpi  foleat  re- 
tor «e  corpus}prafertim  ,fi  paulo  major  deftil- 
lationi  fuerit  commifla  quantitas  , licetignis 
flon  adeo  fortis  adhibitus  egrelfum  urgeat* 
experimento  Cl.  vUedelii* 

Paucis  hic  expediendi  veniutitfru&us  jia 
quorum  maturatione.  Qualium  gradus  accu- 
rate obfervantur,acerbum  enim  in  aufterunrt, 
aufterum  in  acidum , & hoc  in  dulcem  furfus 
inutaturfuccum  : gtadibus  igitur  haec  difle- 
runt,ubi  diuturnior  folarium  radiorum  influ- 
xus dulcedinem  adfficuit  , unde  & haec  fpiri* 
tuum  elaborationi  apta  praft 6 funt*  ut  cerafa, 
juniperi  baccae  &c.  quae  mediante  fermenta- 
tione ardentem  nobilem  fundutit 
fpiritutm 


CA- 


Digitized  by  Google 


40  6 


Pe  Cjummitii. 

C A P U T _ VII.' 

Gummitum  refolutionem  habet • 

GUmmita  fuperflui  alimenti  particula 
funt,  ad  cortices  propulfae,  hinc  fale  mi- 
nus elaborato , terrcftreisque  particulis  maxi- 
me impraegnato  conftant  , hineque  minus 
iubtilifataslalinae  particula:  concretionem  in- 
duxerunt,ramofitatibus  fibi  invicem  implica- 
tis admodum,  unde  tenacius  oleum  retinent, 
fubtilius  vero  debito  adhibito  igne  reddunt, 
qui  vero  leviflime  concreta  extant,  fluiditari 
proximiora  {unc,uttherebintina. 

Modus  feparandi  olea  levis  eft , inftituitur 
optime  fimplici  laltem  cum  aqua  deftilla- 
tione , adft  j.  gummi  v.g.  Ammoniaci , vel 
galbani  aflumendo  aqua:  raeniuras  duas, 

& ex  vcfica  f.  a.  deftillando,  prodit  vero  fubti- 
lius oleum  , crafliori  remanente,  quodaqua 
exhalari  permifsa,priftinam  recuperans  con- 
cretionis gummofee  formam  , alii  inferviet 
uiui. 

Qu&  vero  multum  fubtiliscontincntolei, 
ut  therebintina,tacamahac,  gumm.  anima:  SC 
fimilia  j haec  plus  aquie  requirunt  pro  vehi- 
culo» 

Si  veto  gummofa  concretio  plus  a$ivi$ 

par* 


Digitized  by  Google 


De  Gummitis»  207 

particuliscondenfeca  , ac firffiiflimefibi  im- 
plicatis indurata  extet,utmaftix  &c.Deftilla- 
do  per  retortam  adhibetur  > foluto  prius  gum- 
mi  in  aceto  deftillato , poft  filtrato;  liquorem 
filtratum  cum  argilla impaftando  , conglo- 
bando, ficcando,  atque  tum  retortaeinditos 
globulos  igni  committendo  , egreflum  vero 
oleum  cum  aqua  pura  per  veficam  re&ifican- 
do,atque  hocmodo  galbanum,  ftorax,  bdel- 
lium &fimilia  etiam  deftillantur. 

vi  l • 

Mimi  <«■  w it  .i  *■■■<  ■ 1 1 «>.»«■  - n 

caput  viii. 

* / 


Vitii  analyfin  exhihet* 

SUmmuS  hic  vegetabilis  fuccus,  mobili  fo* 
cio  ftipatus , eundo  vires  acquifivit , aqua 
etenim  ardliltimu  cum  Volatili  lale  iniit  con- 
nubium , quo  per  lentam  vitis  medullam  mo* 
veri  queant  velocifiime , conftri&iori  inclufe 
ligno,  per  quodtamen  ipiritus  Volatiles,  altio» 
ri  donanda  Volatili  tatejfubtiliflima  vibrat  fpi* 
cula,  quae, fi  ex  uvis  eliciantur,  vihofiisillico 
fuccus  profluit,  qui  tamen  deftillatus  merum 
phlegma  reddit , volatilibus  fpiculis  five  Ipiri- 
tu  remanente, ob  nimium  firmum  aquae  &fe- 

iisfodalitium,  quodexdiuturnacirculadone 

pepigerunt,  « 


Digitized  by  Google 


t i ■ ' - 


lo8  ^ ffirid' 

Quare  mediante  fermeritatloiie  dcrxltiftl 
fex  mufto  Vinum  proliciendum  , qudindige- 
ftum  copiofius  isti  fegregetur,ac  fpicUla  emer- 
gant penetralltiora  * quartanien  in  his  noffcris 
Rhenanis , ac  aliis  * frigidiori  fiib  Jdve  produ^ 
disnion  adeo  tutgetltj  ut  per  faporem  & vires 
luculenter  paret  i fxpiusenimconfpicimus 
Bacchi  filiospro  grdtoaciditatisguftmarthri- 
tidis  poenas  luere. 

Et  quis  huC  morborum  transferet  ferieiri, 
quam  Paracellus  a Tartaro  deducit  * in  quo 
acidum  fu  a coagulatione  Oiiine  tulit  pun&ib 
j am  fi  vini  illud  volatile  fal  expetatur, fpiri- 
ftiurri  dcftiilatianibus  & redificationibtis  in- 
fudandnni,  communiori  Vfero  methodo,  ied 
probd ita  fepatatur  avitio;  v.g< 

Veficdm  fuo  refrigeratorio  debite  inftrti- 
dam,  Vino  ad  dimidias  reple  3 appoiitdque  ca- 
pitello ftdnrieo,  juilduris probe  claufiSj ac  re- 
cipuloadlutatO  * ignidpporte&f.g.deftilla, 
donec  (trisb  difpareaiit  & fpiritus  fepatntus  fit< 
QUenl  fi  teffificdtu  velis  ex  cucurbita  vitfei 
per  M.B.  redifiCdj  orificio  cucurbita: (pannO 
larieo,  oleo  ittiprsgiiato ) dbturdtdi  ut  phleg- 
mati traiisgrdltis  denegetur,  ScpUrtis  foluni 
transferatur  fpiritUs : ubi  tamen  ptimoegref- 
fum  foium  fcorfimfervarepoterisceufortiO' 
tenx&  lubtilioreim 

Alii 

/ 


D*  Vim.  4^ 

Alii  iola  lalisTarrari,in  fpirirum  vini  etiam 
non  dep  hlegmatum,  adje&ioae  id  ,p 
ubi  phlegma  (ali  Ce  jungit  fu bfidens,  fubtiliili- 
mus  vero  (piritus  dulce  ipirans  fupernacat: 
cui  aleo  holilaro  ita  Ipiritu  Helmontius  de  no- 
vo commiicet  fal  Tartari,utfummefubtilcm 
nancilcatur  lalino-fulfureum  ipiritum.Boylc?, 
deinf.  Experim.  Aie.  p,88. 8p.  po.cxhocfuiir 
damento > hanc  craditipir.  vini  alcoholiiatio* 
nem,v.g. 

Tart.  ad  albed.  calcinat.  (nam  ut  in  ial 
redigatur  , neceflarium  non  comperio,)dc 
probe  iiccatum  cucurbita?  prolixa: , & graci- 
lis fundo  , ad  pollicis  unius  eminentiam  im- 
mitte  : huic /pir.  vini  (emei  duntaxat  re&ifi- 
cati  tantum  aminde  , ut  Tart.  ad  unius  digiti 
latitudinem  {upernatetjdein  capitello  & reei- 
pulo  probe  affixis  , blando  calore  abftrahe* 
mutato  ii  libet  cum  dimidium  exftillavecic 
recipiete,  tandem  ii  opus  fueritliquor  deftil, 
latus  fu per  iiccam  Tart.  calcem  denuoutan* 
tea  redificerur.  Hinc  modo  mox  dcfcri- 
pto  procedens  exftillantis,prima  fuper  falre- 
dificatione , liquorisaJiquantumincochlea* 
ri  argenteo  accenfum , ne  guttulam  quidiem 
phlegmatis  aut  minimum  madoris  veftigiUm 
poftlcrclinquereobfervabis  : imo  examen 
magis  exquduum  fuftinuit , quodipfumcu- 

O rio- 


jio  Dc  Vino» 

riofitatis  gratia  ulterius  explorare  placeat : Ec 
deftillatione  demum  rite  pera&a.totum  lpiri- 
tum,  mutatis (ubinde reci pulis , experimenti 
caufa  exceptum  aequaliter  purum  efle  com- 
perics,nam  cjuod  ultimo  exitillabit,cum  calx 
luperiori  vafts  parti  adhcxrefcens  , inchoatae 
iiccitatis  indicium  faceret, totus  conflagra- 
tione abfumptus  eft  perindeac  qui  primus a- 
fcendcrat.  Tandem  cxemptusTart.  calci na- 

' tus  & igne  mediocri  deftillatus  , infipidi& 

graveolentis  liquoris  aliquantu  praebuit  > qui 
ex  guflu  & quod  nullo  modo  inflammari  po- 
tuit,merum  phlegma  videbatur.  Eadem  Tarr. 
calx  in  vafe  terreo  igni  vehementi , donec  be- 
neflccdcat  impofira,ad  hoc  negotium  rurlus 
u fur  pari  poreft.Nonabs  re  valaaltaSc  gracilia 
imperamus, nam  in  latis  & humilibus  experi- 
mentum non  fucceflifle, inquit, animadverti- 
mus , & multo  minus  in  retortis.  Hunclpiri- 
tum  ita  exaltatum , potentiflimumefle  reme- 
dium contra Gangramam.Experim.  ejus  Phi-  | 
lofp.i^.part.i.lege.  i 

Alii  ut  volatile  illud  fal  vini  minori  in  volu- 
mine obtineant, hoc  procedunt  modo:  i 

Recipiunt  vini  generofioris  velHifpanici,  ; 
vel  Bacheracenfis  Rhenani,  vel fimplicioris  \ 
etiam,  prolubitu  , digeruntpcriif.  diesvel  ; 
resaut  quatuor  feptimanas in  Emo,  vel  M.B. 


/ 


& Ftn&.  itt 

Poftea  per  phiolam  fpiritumextollunr , euh- 
demque  aliquoties  per  eandem  re&ificant 
phiolam , donec  ad  fummam  pervenerit  fub- 
tilitatem. Hujus  fpirituslfe  ij.  cum  ejufdem  re- 
centis  vini  lb  vj*  mifcenc  & per  phiolam  de- 
huo  eandem  folum  quantitatem  duarum  ni- 
mirum librarum, nec  plus  nec  minus  eliciurrr. 
Hunc  vero  laborem  leptima  repetunt  vice 
lempcr  , libras  duas  affulas  lex  libris  vini  re- 
centis, faltem  abftrahendo,  atque  hac  methe*- 
do,  fugacem  adeo  obtinent  fpititum,qtii  non 
hifiin  vitro  Hermetice  figillaro  lervari  poteft. 
Uliiseft  in  exrrahenda  Auri  Tin&ura  &:  con* 
ficienda  Lampadis  vitae  EfTentia Burgraffit. 

Glauberu •*  paulo  aliter  procellit,  ut  in  cceie- 
ftemquafi  Elfentiam  hoc  volatile  vini  fal  redi- 
geret, ac  falis  Tartari  volatilioribus  fpiculis 
£xacuaret,exempl.gr. 

Tartari  crudi pulv  ft>/. 

JatiX  Tartari  fixi,  lb  fi. 

Mifta  bene  cucurbitae  inde  , ut  quarta  va* 
cua  remaneat  pars, lu  perfunde  his  fpi  ritus  vi- 
ni re&ificatioris  lbiij.  & lubico  Capitello  fu- 
perpofito  orificium  & jundturas claude  exa- 
dilfime;  atq>in  hac  pugna  fabriliores  fpirituJ 
vini  particula:  fibi  fimiles  e fale  Tartari  fura- 
buntur & fecum  evehent  > utfimulfacelfent 
in  fal  volatile  omni  Acido  deftitutum , atque 

O i ma- 

- ’ / 

/ 


Dic 


2i  z Ve  Vino ; 

. maximi  efie&us  in  Podagra,calcuIo , confor- 
tandis & dulcificandis  i'pi  ritibus  , ac  omnibus 
infirmitatibus  ab  Acido  vel  fuperfluo  vel  va- 
rio modo  alterato  &acuato  oriundis  , quo 
enim  redificatior  vini  fpiritus , eodulci©r,at- 
que  ita  intenfiifimx  fubtilitatis  proprium 
fummam  ede  dulcedinem  , ex  hac  depreT 
hendimus  mechanica  ipiritus  vini  opera- 
tione. 

. Allimilatur  huic  fpirituum  in  corpore  hu- 
mano , fabricatio , qui  per  tot  valbrum  gyros 
circulites  fua  mixtione  dulcificationem  per- 
ficiunt dulci/fimi,  ne  aculeis  fuis  depafcantur 
carnem,  & pro  nutrimento,  atrophia  caufam 
iuppeditenr.  Infinito  vero  modo  Ipirituum 
Impeditur  dulbificatiojmodo  animi  contem- 
plemur pathemata,ubi  amarore  diflipatur  & 
interrumpitur  dulcificandi  operatio , ut  tum 
relinquantur  corrodentes  humores  in  Aci- 
dum proniores.ab  ira  vero  ferox  excitetur  Al- 
calinum  ut  praecordia  cxjeftuenr.  De  externis 
ac  aliis  caufis  non  hic  datur  dicendi  occafio, 
fufficit  hic  quod  dulcia  nutrire , & fpirituum 
nobile  effe  Quale  confiet. 

m , 'v  — ■ 

G A P U T IX. 


\ 


Digitized  by  GoogU 


De  Aceto.  21$  ' 

Vinum  quod  in  Iui  primordio , progredii 
& ftatu  fuimus  contemplati , porro  jam 
in  decremento  examinemus ; Idem  enim  hic 
tornator  cceleftis  Sol  vinum  acuit , &acefce- 
re  facit,quem  alias  fpiritus  fabricare  vidimus, 
ubi  uva:  fucci  cruditate  anfteras  , tum  acida?, 
folarium  radiorum  indefefTo  motu  , fpiculis 
aculeatis  defricatis,dnlcefa<5ta:  fuerunt.  J am 
fi  vino  repletum  vas  fub  dio  exponitur  , in  fu- 
periori  parte  tantillum  apertum, tunc  qu^  fua 
implicatione  dulcificationis , nunc  fua  fecre- 
tione  acoris  cauf<£  evaduntjdum  auftero- vifei- 
dus  /uccus , fpirituum  alias  elaboratiorum  re- 
tinaculum,iifdem  celeri  Solis  motu  extrattis, 
leorlim  exiftit.  Obfervamus  hoc  fepius  in  a- 
ceti  confe&ione,  ubieofdem  fpiritus, ex  fola- 
rium radiorum  ceu  primi  fontis  defiderio, 
per  aerem  difperlos,  j ucundo  odore  liibolfa- 
cimus.  Hinc  cellas  profundiores  excogitavit 
ars,qu£  fpiritus,aliasexcedentecaloread  exi- 
tum pronos, folaribus  arceant  radiis, ubi  fpiri- 
tus verberio  frigoris , vini  quaerunt  penetrale, 
ut  fievinofitatem  retineant.  Atque  tunc  in 

centro  vafis  vinum  fempejr  efficaciflimum 
eft , aqueum  vero  magis  induperficie,  quia  in 
hanc  proximius  Sol  incumbit.Ex  hoc  funda- 
mento oenopola:  faepius  ex  eodem  vale  du- 

O j Ih 


plex depromunt  Vinum 


s 


# < % * 

414  De  Actu. 

In  aceti  deftillatiojie  & refoIutionc,prtmfs 
ignis  gradibus  recipitur  phlegma  noninfipi- 
dum,&  pro  aceti  efficacia  multum  vel  parum 
exfuperans In acidisenimfemper phlegma 
tranfit  prius,quia  in  his  fubtiliores  fpiritus  ex- 
halarunt, remanentes  vero  fixis  fele  intimius 
implicarunt, unde nonnifi  in  totali  refolutio- 
ne , fixis  acidorum  cancellis  firmiffime  inclu- 
fi,evehuntur.  Deinde  acidus  prodit  fpiritus 
pro  Tartari  in  vino  copia  multus,  aceti  bafis. 

Exmaflfaveroreh&aper  affufionem  aquae 
Tartarus  elici,  exque  eo  poftmodum  (al  &:  o» 
leum  parari  poteft.  Patet  hinc  humores  per 
folos dulcificari  fpiritus , iifdem  verodeftitu» 
tos  & acuatos,ad  fua  prima  redire.  In  deftilla- 
tione  aceti  probe  obferves  ne  igne  nimium 
fortificato  empyreumaricum  imprimas  foe- 
torem,hincin  tempore  ab  opere  defiftas. 

Deftillatur  item  cx  quercino  ligno  & aliis 
per  retortam  acetum,  quod  feparato  oleo,  fa- 
lis Tartari  pauxillo  jun&irm  &c  dcftillatum 
infignes  obtinet  virtutes  inalvi  fluxibus,  con- 
fortandis gingivis  fanguinolentis , in  haemor- 
rhagia , fronti  applicatum  & naribus  attra- 
dum  , menftruum  eriam  praebet  non  infi- 
mum in  extrahenda  amimoniiTin£fura,tam 
cx  regulo  quam  vitro  , qux  tin&urafua  ita 
fpoliat,ut  cineri  fimillima  judices. 

Sic 


Digitized  by  Google 


De  zAceto.  n 5 

Sic  & ex  meile  non  fpernendum  fabricatur 
acetum  , fi  tribus  mellis  libris  aquae  menluras 
praeter  propter  addita  quindecim  , una  co- 
quuntur ad  dimidias  fcre,tunc  vero  vafi  indi- 
ta>&  impolito  pauxillo  pulvere  finapi  albi.ca- 
lori  apponuntur  , donec  fermenta  acetum 
forte  exhibent  , in  folvendis  lapidibus  non 
contemnenda?  virtutis,  fi  legitime  a fuo  libe- 
ratur phlegmate. 

Vires  Acidorum  in  genere  haecfant,  atte- 
nuant fed  non  dilTol  vunt , quia  in  fixis  parti- 
cularum motus  eft  a circumferentia  ad  cen- 
trum , unde  paflivorum  applicatione  frigida 
fune, attenuant  vifcola  incidendo,  penetran- 
do : morfum  inducunt  aculeis  maxime  pro- 
minentibus , unde  fi  corpora  noftralaceflant, 
fpina?  inftar  pungunt. 


CAPUT  X. 


Tartarum  refolrvit. 

TArtarus  omnem  efficacia  Acido  debet, 
& vel  ab  inconco&o  Solo,vcl  ferventiori 
Sole , vino  imbuitur,  illius  nobis  exhibent  ex- 
emplum, noftra  Vina  Germanica  , Solo > fa- 
lium  ditioribus  mineris  referto,  nata:hujus, 

• ' O 4 ubi 


Digitized  by  Google 


ji#  IV  Tartara 

ubi  in  Italicis  & aliis  ardentiori  fub  Sole  natis 
Tartarum  ad  duorum  digitorum  altitudi- 
nem , vafis  lateribus  adha?refcereconfpici- 
mus.  Si  enim  lpirituum,utinnoftratibus,ex 
minori  copia  imbecillius  fit  robur/picula  fta- 
tim  exfiliunt  , quia  luperficiem  atomorum, 
tanto  impetu  Ipiritus  non  circumrotant , fed 
cxalperari  permittunt, qua?  poft  pugnam  cum 
particulisAIcalinis  ceu  plus  corporeis, inTar- 
tarum  concrefcunt,fa?cefundum  petente. 

Si  vero  radii  Solares  vafis  corticem  feriunt, 
ut  fpiritusexulent,  acidie  vafi  undique  adha:- 
refeunt , quibus  tunc  concretis , diilipationi 
prasftbfunt  nova?  fpirituum  turma:, qua?  Acida 
ca?terisaflociari  permittunt  : eodem  modo, 
quo  dimicantes  in  pra?lio  cohortes  per  di- 
ftin&os  ordines  felopeta  explodunt  , ut  qui 
erant  primi  pofteriores  fiant.  Hoc  vero  mo- 
do fpiritibus  exhauftis  , acida?  particula?  vafi 
, applicita,  per  aqueas  loluta?,  intro  refiliunt  ut 
vinum  acefcat ; videmus  hinc  acetum  fere  nil 
eflcaliud  nifi liquidum  Tartarum, qua: omnia 
per  folum  Acidum  adtiva  funtjquo  orbato  &c 
igne  preflius  fugato,enervius  Alcali  remanet, 
cui  tamen  fi  vis  aliqua  acceflit , a velociffirao 
& diuturno  ignis  motu,  fubtililfimaadfrican- 
te  fpicula  habet. 

Artifices  circa  hoc  fubje&um  oeci  pati,m  il- 


Dt  Tartari.  2L 7 

tis  & variis  id  fubjeccrunt  ignis  torturis,  ut  in* 
de  concinr  rene  medicamina  doloris , & ful- 
cimenta fan  tatis. 

Cum  enim  fascibus  ac  terreftreitatibusfie* 
pius  jun&um  cernerent,  deputationem  varii9 
inffitucrunt  modis  , & vel  fimplici  lotione^ 
dum  Tartarum  grofTo  modo  contufum,aqua 
frigida  faepius  affusa  lavabant  & abluebant» 
quaHenricus  abHeer,in  fuis  obfervationibus 
magni  fecit ; Vel  folutione,ubi  hanc  recom- 
mendamusdeputationis  methodii  nimirum; 

'Tartari  albi  integri  grofse  contufi,  non 
veroputverifari  q.v.  faepius  aqua  abluatur  frit 
gida,non  calida, donec affufa  aqua  clara  exeac 
&/ordes  feparatae  confpiciantur.  Tunc  lotum 
hunc  T artarum  fuMcienti  aquae  quantitate  in 
vefica  per  horam  fortiter  coquedubco&ioni* 
fine  adjiciendo  albumina  ovoru  aliquot  cum 
aqua  fimplici  conquafTata , utjun&as  concres 
tione  impuritas  in  fe  recipiant.  Hinc  perline 
teum  calide  coletur, & fi  quid  remanferitT ar-. 
tari  non dufoluti,  repetatur  deco&io,  donec 
omnis  Tartarus folutus fit.  Tumveroomacs 
colaturas  confunde  &.  refrigerari  ac  cryftallit 
fati  permitte, & reperiesTartarum  partim  va* 
fis  lateribus  adherentem  , partim  in  fundo 
fubfidentem  , multis  adhuc  fascibus  permi- 
xtum, &C aqua fiepiusdenuo affusa,  abluen- 

O 5-  dum 


Digitized  by  Google 


11$  De  Tartaro; 

dum  &:  purificandum  : qui  ctfi  non  albicans 
admodum  & cryftallinus  fuerit,faspius  tamen 
folutopraeft:at,utpotecui  parcicu!^  acidae, qwj 
hicabheterogeneitatibus  ialtem  liberari, non 
vero  debilitari  debebant , maximam  partem 
ignis  calore  extra<fta.’  deprehenduntur. 

Vires  cum  reliquis  acidis  communes  ha- 
bet,attenuat  vifeofa  incidendo,undc  purgan- 
tibus optimo  cum  fuccdTu  fepe additur»  In 
hypochondriacis  vero  affedfcibusab  ea  fupe- 
rante  Acido,  perperam  propinatur,  ubifuo 
accedens  analogo  , malumadauget.  Mulco 
efficacius  adhibetur  in  Bile  nimia  volatilirate 
praedita,  & turgente,  quas  per  modum  efter- 
vefcentiae  cum  hoc  pugnans , ex  fuis  prorepe- 
re latibulis  cogitur  , vel  in  fuo  centro  detine- 
tur. ■ 

i Deftillatio Tartari fpiritum,  oleum&fal  ‘ 
volatile  nobis  exhibet,  in  quibus  tamen  lepa- 
randis  Artifices  multum diferepant,  dum  hic  ‘ 
mox  acidum, mox  alca!ifatum,&  nefeio  quid 
exquirit  : meliorem  nobis  eonftitutivorum 
Tartareorum  feparand.methodum  reliquiffe 
iidetur  Nobiliff  Fridericus  Hoffmannus , in 
fua  clave  Schrodefiana  ubi  docet,  deftiilan- 
durnTartarumfpiritu  vini  impraegnare, ut  ita 
latitant»  in  T artaro  fpiritus  alacrius  afccnfu- 
ros  iuciceticum  praecipit: 
i.  ' ijt.Tar- 


Digitized  by  Google 


' *Dt  Tartaro.  £19 

51.  Tartari  crucii  (olutione  unica  depurati 
prolubitu,  pulverilatum  lpirituviniimpr#- 
gnarettificato,  q.C  tum  ex  retorta  deftilla  in 
fecipiens  amphflimum , lutatis  probe  junctu- 
ris,& quidem  igne  gradatim  adhibito.  Atque 
primo  extillatphlegma,  deinde  fpiritus,  &C 
tertio  oleum  , ac  li  ignis  regimen  juxta  ignis 
gradus  bene  rexeris,  lal  volatile  etiam  obtine- 
bis. Qua?  omnia  peracta  deftillationc  ab  invi- 
cem leparanda , & Ipiritus  ex  oblonga phiola 
per  B.M.  vel  cineres  re&ificandus. 

Spiritus  hic  particulis  acido-  falinis  volati- 
lioribus laturatus,  maximis  virtutibus  praedia 
tusextat,  propter  enim  acido-  fui  fu  reas*  Pe- 
llis & Febrium  malignarum  nobile eftalexi- 
pharmacum , cum  acidus  limul  & fudorificus 
lir,  atque  ita  corrofivas  veneni  paniculas  & 
acres , diaphoreli  expellat , & enervem  robo- 
ret (anguinis  maflam , utefferata?  bili  refiftere 
queat:  dulcificantes  enim  ejus  particulae  pe- 
netralia fanguinis  percutiunt,  ut  quas  acriai 
funr  & venenata  (alia , folvant , & cum  fero  fo- 
ras protrudant. , Atque  haec  funtlpecifica?& 
propria?  hujus  fpiritus  virtutes.  Aif  vero  iri  in- 
numeris aliis  quibus  adferibitur  affectibus 
conducat  v.g.in  arthritide  vaga, afFe^ibus  hy- 
pochondriacis & aliis  abexfuperanteAcidd 
fepius  ortis , contrarius  reluctatur  effectus. 

Ut 


ZZO  Ve  Tartaro. 

Ut  vero  fpiritus  hujus  acido-fulfurcx  in- 
tenderentur particulae.  Mixturam  fimplicem 
Paracelfus  excogitavit  , quam  Fridericus 
Hoftrnannus  compendiose  hoc  modo  parare 
jubet. 

94.  Tartari  albi  unica  folutione  deputati, 
\ritrioliopt*ana.p.a:q.  deftillaper  retortam, & 
fu  per  caput  mortuum  ter  cohoba , quoufque 
liquor  apparet  clarus , huic  adde  fpir.  vini  rc- 
&if.  partem  dimidiam  & denuofuper  vitrio- 
lumdeftilla,&Tartarum  calci  natum  q.fiquo- 
ufque  fpiritus  omnis  purus  & fubtiliilimus 
ptodiit.Quitum  per  fc,  vel  cumEflentiaThe- 
riacali  per  menfem&:  ultra  circulatus  leni  ca- 
lore, in  di&is  affe&ibus  ubi  acido-fulfureae  de- 
fiderani ur  particulae  magnarum  cft  vi  rium. 

. Dofis  guttularum  xx.  ad  xxx.  & ultra, ubi 
fpiritus  Tartari  fimplex  ad  9}  & duos  propi- 
natur. 

Oleum  foetidum  magna  ex  parte  particu- 
lis faiinis  volatilioribus  impraegnatum  cum 
fpiritu  vini  circulabis  , ut  corrigas  ingratam 
odoris  vim , nec  (fi  Alcalina  adderes)  fpicula 
haec  foetida  liberando  enervius  oleum  reci- 
pias,dum  ifto  opere  volatiles, fixis  Alcali  par- 
ticulis ab  forpta?  oleum  relinquunt  viribus  po- 
tillimiso  rbatum. 

Hoc  oleum  ufiim  utplurimum  habet  in 
: ..  ex- 


gle 


Digitized  by  C 


De  Torture»  ii& 

externis  artuum  doloribus  a frigido  ortis  , i- 
tem  tumoribus, contradfuris  & fimilibus. 

Jam  ut  Acidi  cum  AlcalinocongrefTus  di- 
lucidior fiat , fal  Tartari  ruminare , quod  pro 
mutata  particularum  textura, vel  fixum  fit  vel 
volatile.  : 

Fixum  fimplici  fit  calcinationein  furno  fi- 
guli, quod  tum  repetita  folutione,  filtrationc 
& coagulati  o ne  purgat  ur, donec  pur  u cxiftat. 

Hoc  cum  hadtenus  vili  vefte  fuam  luferic 
Icenam , Helmontius  anfam  dedit , & praeci- 
pitfuthacfpoliatum  , in  nuda  compar  ea 
fimplici  forma, )volatilifare, ubi  inquitrSiquis 
eft  qui  medendo  charitatem  proximi  cordi 
habct,difcacdifrolvcnsaliquod,  quodficho- 
mogeneum,  immutabile,  diffol  vens  fua  obje- 
dtain  materiam  primam  liquidam  ; Quodfi 
vero  ad  iftud  ignis  arcanum  non  pertingar, 
difcatfaltem  falTartariredderevolatile  , uc 
hujus  medio  fuas  perficiar  folutiones. 
Hoccnim  informe  accipit  formam  e/us,cui 
unitur , unde  non  imerito  inferno  omniaab- 
forbendi  comparatur,  fi  enim  calci viva:nu- 
baSjfimulquc comburas  forti  igne,  extrahit 
calcis  fimile  Alcali,&  poteps  adeo  efficitur, uc 
in  igneam  fere  naturam  convertatur , e quo  fi 
mediante  fpir.  vini  redttficato  Tindturamex* 
trahe, potentem  ad  calculum  nancifccrisme- 
dicinam. 


Ziz  1)e  Tartdrt. 

In  genere  fixum  T artari  fal  univerfale  ex* 
hibet  abforbens, particularum  acidarum  ,ubi 
reperiat  , & fi  in  liquida  comparcat  forma, 
humido  folumm  (al,  improprie  oleuiri  audit, 
quod  omnes  cutis  fordities  Acido  ortas  eluit, 
ac  interne  etiam  Acidum  quodvis  exfupe- 
rans  infringit  &C  abforbet.  . 

Accedimus  ad  volatilifandum  Tartari  fal, 
hoc, cum  HeLmont  reticuerit  methodum, va- 
rie ab  artificibus  folet  elaborari : Ex  omnibus 
veriorem  volatiliiationem  , mediante  fer* 
mentatione.fe  edocere  nobis  perfuadere  co* 
natur  loet  LangtUt  , ubi  hanc  communicat 
methodum : 

Calcinentur  primo  Tartari  crudi  ft  ij.  vel 
ii j.  prout  multum  Tartari  ferme  tare  animus 
eftjeviter  faltem , &C  ad  aliqui  tantfi  nigredi- 
ne ut  habeas  quo  maxime  opus , ferme  rumi 
Tartari  fermentandi.  H uic  ollae  capaciffimae 
immiflo  affunde  tantum  aquae  , ut  ad  digiti 
latitudinem  emineat,  ignemqueprimd  len- 
tum admove , ut  tantum  intepefeat , poflea, 
dimidium  manipulum  T artari  fubtiliter  pul- 
verifati  infpergc.  &:  brevi  videbis  bullulas 
quasdam  furgere,  & acCrefcere  magis  rna* 
gisque.Hoc  vifoper^e  Veluti  ccepifti, partitis 
nempevicibus  Tartari  pulverem  infpergen* 
do,&  fic  major  ferme  tatio  excitabitur,bu  Ilii 


Digitized  by  Google 


De  Tarttro  ig 

exinde  ram  concinno  ordine  Turgentibus , ac 
fi  ipfas  uvas  naturales , excepto  colore  confpi- 
ceres.  Verum  accurato  hic  ignis  regimine 
opus  eft,  moderatonempe,  quale  omnis  fer- 
mentatio  requirit.  Cavendum  quoque  ne  co- 
piofiori  infperfione  nimia  exciretur  ebullitio, 
& fermentatum  , quod  folet,  olla  elabatur. 

Ceflantcfermensationtfmitre omne  quod  in- 

eft  ollae  in  cucurbitam  ferream, nam  de  vitrea 
periculum  eft,  ne  rumpatur,  cumei&piuT- 
cule  lintea  frigida  madefa&a,  oporteat  appli- 
care, quo  nimia  Tartari  fermentatiebullitio 
prohibeatur, qui  alias  nimii  caloris  impatiens 
rapido  curfu  furfum  ferri,  & ipfum  quoque 
recipiens  vas  ingredi  folet.  Atque  ea  de  cau- 
sa ignis cautiflime regendus,  lentoquegradu 

augendus  eft,  in  fine  tamen  fatis  forti  ut  fal 
omne  furfum  pellatur. 

£t  comperies  quoque , fi  rite  refteque  pro- 
celleris, craflum  illum  fa?culentumq;  Tarta- 
rum, fermentatione  di&a  adeo  fubtilemvo- 
latilemque  reddi,  ut  ne  tantillum  falis  fixi  in 
capite  mortuo  remaneat.  Liquorem  egref- 
fum  , quoniam  multa  aqua  fermentationis 
caufa  addita  refertus  eft , multum  quoque  re. 
&ificar«  oportet,&  quidem  eo  ufque , donec 
fubalbido  colore  appareat,  quodindicat,de. 
bitam  ei  quantitatem  falis  volatilis  inefTe. 

Quan- 


Digitized  by  Google 


tti4.  Ve  Tartara, 

Quanti  hoc aeftimandum  (It, vel  (oliusHel- 
montii  teftimoniumrefpicercjubet  , idque 
non  folum  in  affe&ibus  corporis  internis,  led 
& externis , adeoqueinipsa  gangrena  mira- 
bile deprehendiife , imo  & ejus  beneficio  Ef- 
fentias  quasdam  parafle  , quas  fruftra  aliis 
mcnftruis  tentafTet,aflerit. 

Alii  ex  fixo  fale , volatile  conficere  ft  udent 
volatilium  additione, fed  modum  , quo  fixa 
redduntur  apta  ut  a volatilibus  pati  poilin  c,o- 
mittunt  Acido  abfolvendum ; 

Aceto  enim  intra  tres  horas  id  pofleper* 
agijpQliteingeniofus  VVtlh.  ten Rhyne conten. 
dic , quod  ab  aliis  vix  intra  tres  hebdomadas. 
Redditur  inquit  volatile , poftquam  volatiles 
& acidas  particulas  amifit  , aceto  (fpiritibus 
non  plane  privo, fed  eos  intimis  particularum 
vifceribus  includente,;  faturandum , ut  etiam 
intra  tres  horas  (ubi  tres  feptimanas  alias  con- 
fumuntaliij)  Acidum  manifefte  fpiret , tum 
ipiritu  vini  aliquoties  cohobandum , ut  trans- 
eat in  volatili  (at  um  Tarcarifal. 

Ex  hoc  fundo  terram  Tartari  foliatam  or- 
atum traxitfe  quis  non  videt  > dummodo ejuf- 
dem  ruminetur  confettio  quas  ita  fe  habet. 

y.. Salis  Tartari  aibiflimi  lfe  j.  ab  hoc  abftra- 
iie  aceti  q.l.  & infipidum  elevetur,  pofteano- 
vura  aceti  fpiritum  affunde , & deflilla,  hunc- 

que 


Digitized  by  Google 


r 


De  Tartaro , 


que  reiterato  laborem , donec  fpiritus  affufus 
rurfus  exflillare  incipiat  acidus , qualis  fuit  af- 
fufus, atque  tunc  fal  fixum  fpiritibus  acidis  vo- 
latilibus eftanimatum,  quod  nigrum  in  fun- 
do fpir,  vini  folvendum,  per  chartam  filtran- 
dum,  &leniflimo  arenas  calore  in  valis  terreis 
ficcandum,exficcata  materia, iterum  fpir.  vini 
folvenda,filtranda&exficcandatoties3donec 
mafifa  appareat  alba,  & foliorum  inftarcon- 
crefeat. 

Velfi  compendiofius  velis  hoc  volatile fal 
terrae  foliata’  nomine  infignitum : 

Acetum  a fale  Tartari  evapora  tam  diu, 
donec  Acidum  fpiret,  poftmodum  coagula, 
& cum  fpir.  vini  edulcora  fiepiuscohobando. 
Ingcniofius  Cnaefeiium  proceififle  duco , qui 
propriis  fpiritibus  animationem  inftituit,  tali 
modo: 

qt.  Salis  Tartari  albiffi  Ifc  1$. 

Jpiritus  Tartari  bis  per  cineres  reflif. 

JpiritusviniaM.  q,  fi  ut  quatuor  emine- 
ar digitos. 

Digeranturaliquandiuin  loco  calido,poft- 
cafpiritumabftrahe  ad  ficcitatem  : affundo 
novum  fpir.  Tartari  & fpir.  vini,  & iterum  dd- 
ftilla,  idq;  toties  repete,  fcil.  fexies  vel  fcptieS, 
& ultimo  quidem  per  phiolam  altam,  adnee 
fal  Tartari  in  lateribus  vitri,  camphorae  ad- 


P 


indar 


k 


Tartaro. 

inftar  appareat  > quod  vitro  probe  cialifb  , 

ferva.  j 

Si  hoc  augmentare  velis  arcanum , adjice  . 

illifpir.vinlopc.rcdificati&alcoholifati,  ad  , 

duorum  vel  trium  digitorum  eminentiam  in  J 
' vafc  optime  claiifo,  tum  mifceantur  &C  dige-  ^ 
rantur  tam  diu,donec  cunfta  bene  unita  finfj 
& de  maffa  nil  appareat  amplius:  hac  folurio-  , 
ne  fa&a  repone  vitrum  in  locum  frigidum, & 
cryftallifentur  rurius,  atque  ita  augetur  Tar-  ; 
tari  Arcanum  vel  volatiliiatum  fal  in  infini-  ( 

tum. 

Vires  falium  horum  volatililatorum  ma- 
'ximse  funt,  ncc  fatis  depudicanda:  in  omni 
Corrigendo  Acido,  ut  affectibus  Hypochon- 
driacis, Arthritide, P odagra, Calculo,  Febri- 
bus & fimilibus,  inprimis  fale  volatili  C . C.  ’ 
viperarum  &c.  fortificatum  exaltatum . fi  >4 
vero  Elixire  proprietatis  absque  Acido  jun-  J 
gatur  , exhibet  Tincturam  Splcneticam , 
Nephriticam,  Arthriticam,  &c.  • , 

Similem  inter  alia  volatilifationis  falis  fixi  j 
methodum  nobis  comunicavit  Ioh.OttoHel-  ^ 
bius  infua,  ex  India  Orientali  in  Europam  ad 
AcademiamNaturae  Curioforum,mina  Epi-  ^ 
ftola,his  verbis  m Juojn  veram  at  que  inauditam 
thy (icam  introitu,  Amore,  inquit,  proximi 
apponamus  incognitum  de  fale  arcanum : il- 
lam. 


y Google 


/ 


'pi  YdrtMrt 

videlicet  ommblisChymix  &Medlrini 

cuhoribus.delideratiffimam^eram^lac^ 

dartgr-aTaum  ac  calcinatorum  Talium  volati- 
hfatmnem  Ubi  breviternotahdum.nullum 

in  natura  aleiTe naturaliter  fixum  fed  omnT 
certograduvolatfle,  & quod  fixum  poffide-’ 

mus  igms  caloinationenimiumexficcatum, 

combuftum  tomortificatum eft.  Reddatur? 
itaq;  aimiTum,  Sc  corruptum  reftituaturpo: 
acrem  (&  inibi  volitantia  acidi  focula,)  f“ 
'Sguenti  univerfali  methodo*  r J 

Sal  aurcalcinacuno,  autnaturdgrave, 
folveinaqua,  lixivio  tenui  ollam  novam  non 
vitrcatam  intus  ad  latietatem  imbue,&Tupct 

ignem  evaporando,  aquam lali  airociatamfe- 

para/icfal  fixumollaiporol  ingrcdittir.&ol- 
h acri  expolita  per  acrem  corrigitur,  utdo- 
mo  eJceatj&volatilj/atum  acfpintibus  rurfus 
animatum,  lanx  infar,  ollx  parietibus  extra 

adhxreat;  quodabraium  paucismanipulad- 

ombus  Tublimatur.  x 

^Cldum  particulari  modo, 

^al^  Tartari  caicinati  q.v.  fuperfunde 
acctu  vim  deftillatum , pone  in  digeftionem, 

nsquedunrtotumialinacetcylitibiutnmidc* 

mum  acetum  cumfoiuto  fale  per  40 .dies  di* 
gere,  poft  digeftione  abftrahcacetu,  Scmn* 
m tund°  fal  cryftallinus  relinquetur  fere 

d*  ^ dia- 


) 


»18  De  Tartaro. 

diaphanus,  hoc  pera&oedulcora,folve  aqu& 
pluviali  deftillata  & femel  atque  iterum  fil- 
trando  a fecibus  purga  , ut  fal  accipias  cla- 
rum  &albiflimum>  a quo  per  reiteratam  co- 
hobationcmm  B.  Vap.  deftilla  fpir.  vini  phle- 
ematiscxpertem:  digere  rurlus  per  menfem 
cum  fpir.  vini :tandem  igne  arena:  vehemen- 
tiore,  detrado  prius  fpir.  vini  fublimatur  ,& 
vitri  lateribus  fal  Tartari  volatile  adhxrefcc- 

re,  jucundis  confpicies  oculis. 

Aut  faciliore  via. 

y.  SulfurUcomm.fla.vi  lb  j. 

falis  Tartari  ft  15. 

Prius  leni  igne  in  tigillo  fluat,  & pofterius 
ad  finiflimum  reda&um  pulverem  addatur, 
fcmper  fpatula  lignea  in  lulfure  fluente  mo- 
veatur & fu  per  carbonibus  linatur, ufque  dum 
mafla  auc  hepar  picis  tenacitatem  acquirat. 
'Maflam  id  ligneum  atque  paulisper  madi- 
dum effiinde  orbem  >calidum  adhuc  in  mor- 
tario calido  contunde,  & fufficicntem  fpiri- 
tus  vini  quantitatem  ad  latitudinem  duorum 
digitorum  affunde , qui  moxmoxquc  tin&u- 
ram  fulfur  is  extrahit;  hanefepara,  &:  ex  tin- 
£fura&  fecibus  forti  igne  trattatis  fal  Tartari 
fulfurisfalecorre&um,  & volatile  paucis  ho- 
ris depromes. 


c* 


Pau- 


De  Tartaro.  iiy 

Paulo  aliter  proceduntaJii,  dum  fixum  fal 
in  proprio  oleo  occultato  Acido,  animatum, 
volatilifare  ftudent.Recipiuntenim  oleiTar- 
tari  foetidi  part.j.  falisTartari  ex  capite  mor- 
tuo poft  fpiritus  extradtionem  reli&i  partes  i /«, 
rerunt  peroptime  in  porphyrio  calefa&o 
paulum,  per  aliquot  horas,  ut  mellis  formam 
vel  confiftentiam  referat.  Non  vero  nimium 
nec  plus  olei  admifcendum,quam  requiritur, 
quoqenim  fupernatat  fuperfluum  cftnec  ab 
Alcali  melioratur:  mixturam  hanc  cucurbitu- 
la: immitte  optime  claufa:,  ac  lente  aliquot 
menfium  fpatio  digere,  hyeme  fupra  forna- 
cem,ne  oleum  afcendar,(ed  in  fal  omnia  ver- 
tantur indurata, quod  tum  fortiori  ignis  pulfu 
fal  volatile  copiofe  transmittit. 

Leviter  alii  procedunt  dum  vini  fa:ces  a 
quibus  fpiritum  abftrahunt,  putrefcere  loco 
aperto  finunt,  ac  tum,  per  retortam  deftillant- 
in  fal  copiofum volatile,  denuoperphiolam 
re&ifieandum.  • 

Sic&hifccvolatilifatis  falibus  nonabfimi- 
liscft  Balfamus  Samcch  Paracelfi,  qui  fit  (x- 
piffime  rei  terata  fpiritus  vini  re&ificatiff  afo- 
ic  T artari  abftra&ione,  donec  videlicet  fal  fi- 
xum Tartari  volatili  fpiritu  vini  impregna- 
tum,  liquorem  five  fpir.vini  adeo  efficacem 
deftillari  fiuat,  ut  erat  affufus.  Tum  vero 

P $ ^ - - fatu-- 


De  Tartar». 

laturatum  fal  cum  terra  hgulinamixtum,  de- 
ftillaturex  retorta  in  fpiritum  ialino-  volati- 
lem BaKamicum  magnarum  virium. 

Degeneravit  ab  hifce  Talis  fixi  volatililandi 
modis  medicamen, multo  ab  imperitis  in  ufu, 
HomineTarrari  vitriolati  infignitum.liQc  aci- 
do plane  immutatum  nec  vero  exaltatum  cft; 
encompofitionem-. 

Salis  Tartari,  pulcherrimi  pro  lubitu, 
fuperfunde  guttatim  Ipiritum  vitrioli  redfcifi- 
catum  tamdm  donec  ebullitio  & pugna  ces« 
let,  tum  fupernarantem  abftrahe  liquorem 
lento  caloread  (alis  yitriolati  (recitarem. 

Hoc  vitriolatum  fal  mirum  quantum  re- 
commendant  Galenici  , dum  omnibus  Tuis 
fere  purgantibus  admifeent,  ac  pro  univerfali 
recommendanc  digeftivo,  prxprimis  in  Hy- 
pochondriorumjienis&aliorumobftru&io- 
nibus:  fedquam  male, contraria faspe  mala 

exinde  demonftrant  introdu&a  lymptoma' 
ta,  ut  cardialgia  , vomitus  ac  plus  rebelles 
reddita:  obftruftionesjqua?,  quando  ab  Acido 
varie  vel  exfuperante,  vel  alterato prtum  du- 
cunt , maximum  hoc,  & valentiorcmnan- 
cifcuntur  adjutorem.  Maiori  vero  cum  fuc- 
ceflu  propinatur  in  bilis  exfuperantis  variis  al- 
terationibus,  ubi  particulis  fuis  acidis  earun- 
dem  biliofarumparticularum  levem  eiferve- 

fcect- 


by  GoogI  _ 


D e Tartaro*  2)1 

feetitiam  refraenat , vel  a J ceratas  & diipofitas 
purganti  expellendas  tradit. 

Confideratius  elaborarunt  alii  fuum  Tar- 
tarum folubilem,  ubi  fal  fixum  Tartari  parti- 
culis quidem  propriis  acidis  alteratur  quo- 
dammodo, led  tamen  non  immutatur,  quin 
plus  ad  volatiJitatis  ftatumdifponatur,  majo- 
res tum  exerturus  effc&us^n  di&isab  Acido 
oriundis  affe&ibus , & alterando  fuperfluo 
Acido.  Elaboratur  vero  duplici  modo,  ve! 
fixo  vel  volatili  alcalifeto  Tale  addico.  Si 
fixo: 

$i.  Olei  Tartari  vel  (alis  Tartari  refofeti 
quantumlibet,  in  capaci  olla  calefa&o  injice 
per  vices  fem  perpauxillum  T artari  purificati 
&fubtiliffime  pul  veri  feti,  inje£honem  tanv 
diu  reiterando  , donec  lenis  pugna  noncon- 
fpiciaturamplius,tuncdefifl:e  , & refrigera- 
tum liquorem  filtra  &ferva. 

Si  volatili  addito  (ale  expetas  folubilem 
Tartarum: 

Cremori  Tartari  fubtiliflime  pulvejifaroy 
in  cucurbita  iuperfunde  fpiritum  falisarmo- 
niaci  urinofum  ad  eminentiam  duorum  digi- 
torum, & cum  h»cmifta  fteterintin  cella 2.4. 
horis,pofteaaddcaq.  fontanas  q.f.&  per  6 .vel 
8. horas  coque,  femper  aquam  deco&amrc- 
fundendo,pollfiitra>jSc  in  arenae  vapora. 

P 4 Non- 


( 


*£&  De  Suceii. 

Nonnulli  addito  vitro  antimonii  pulveri* 
fato,  ac  una  co&o,  Tartarum  concinnant  fo- 
lubilem  emcticum,eximii  ufus & effeCtus. 

Si  vero  cum  hoc  folubili  Tartaro  limatu- 
rammartispermenlem  fermentant  vel  dige- 
runt,tum  fabricant martis  tinduram  in  hepa- 
ticis debilitatibus  & variis  ejusdem  infirmita- 
tibus non  (pernendam. 

*■■■■  '■  ■ ■ ■ 


CAPUT  XI. 


Succorum  quor undam  per tr a £1  at  anato* 
mcn. 


OPIUM  papaveris  fiiccus  eft,qui  e viri- 
di papavere  certo  tempore  vulnerato, 
vale  circumjeCto  excipitur,  ubi  tunc  ad  vafis 
formam  in  ca(ei  rotunditatem  concrefeit, 
atque  magis  pellucidus  pro  optimo  habe- 
tur. 


Quodfomno  lethalc  fit  opium  indeeft» 
quoniam  in  hoc  olcofie  cum  acerbis  a Solari 
Igne  partes  convolvuntur,  ubi  pro  mixtione 
inducitur  cum  acrimonia  conipicuitas,&cu 
hac  IxCio  , concludimus  ha:c, quoniam  hu- 
mo pingui  papaver, hyolciamus  & fimilia  de- 
lectantur, ut  etiam  oleum  avidius  devoran- 


do campum  enervent,  &fteriJc/cerc  faciaw, 
v T quod 


! 

i 


Digitized  by  Google 


*0L  . 


De  Suerit.  ajj 

quod  tum  fufficienter  exprimitur,  narcotico 
fuo  fulfure  cerebrum  feriens;  hinc  non  im- 
merito opium  corrigendum  igni  exponitur, 
ut  fulfurea  exhalent  tniasmata.  In  quibus  ul- 
terius perficiendis  &:  corrigendis  alii  varios 
excogitarunt  modos,  dum  aliiifta  miasmata 
figendo,  alii  vel  plus  exaltando  opium  corri- 
gere infudant.  Ubi  tamen aliqualis  fixatio 
mediantibus  Acidis  fa£ta  omnibus  praefertur 
corre&ionum  modis,  nec  infima  eft  Excell. 
Wedelii  corre&io  quas  haec  eft : 

Recipit  opium,  in  tenues  lamellas  (eidum, 
lenrocaiore  cxficcat,  tum  pulverifati  opii  un- 
cizuniphlegmatis  aceti  deftillati  ab  arcano 
Tartari  refultantis  uncias  fex  vel  o£to  fuper- 
fandit.tunc  vitrum  calenti  arenae  imponit, ut 
agitatione  cum  fpatula  fa£la  folvatur  opium  s 
ubiparsimputior  fpumofa,vitri  fumma  lam- 
bit.pars vero  terreftrior  fundum  petit.  Cola- 
tura per  linteum  fa&aadmellaginem  abftra- 
hitvelinExtra&iformam  redigit.  Tuncfiin 
liquida  rurfiis  expetit  forma : 

Huic  in  confidentiam  melleam  reda&o 
o^ii  Extra&o,  afFunditfpir.  vini  plus  velmi* 
nus , prout  vel  fatu  ratiorem  vel  dilutiorem 
Tincturam  expetit,acita  fuam  parat  Tin&u- 
ramarvodynam  maximi  ufus  &:  effeftus.  Do(i 
gutt.x.adxx. 

P s Alii 


I 


tty  X>e  Succi*. 

Alii , omnibus  corregionum  modis  poft- 
habitis,  praeferendam  volunt I gelis Lmgdotti 
methodum , mediante  fermentatione  noxia 
opii  miasmata alterantem,  & moderate  aci- 
das imprimentem  particulas, quasque  hunc  in 
modum  (e  habet : . ( ;;  ^ 

ijt.  OpiiThebaic.  in  particulas  confciffilft 
j.  affunde  ei  in  cucurbita  humili  fucci  Cydo- 
niorum bene  maturorum  recentillimi  ft  x. 
adde  falis  Tartari  purialbifT.  & ficcati^j*  ex- 
pone leni  calori  per  diem  unumautalterum, 
usque  dum  bulla?  quasdam  appareant , tunc 
adde  iftius  promovenda?  caufafaccharipul- 
verifati  Jiiij,  porro  eum  caloris  gradum  ob- 
ferva,quem  fermentatio  requirit,  fic  videbis 
opium  vehementer  attolli  & rcfblvi  per  mi» 
nima,  (cave  vero  a fulfure  narcotico  graveo- 
lenti, quod  tunc  folet  exfpirarcO  Tum  vide* 
his  partem  impuriorem  volatilem  fpumolara 
(iiperiora  petere,  partem  vero  magis  terre- 
ftrem  infundo  fubfidere,  tandemin  medio 
confiftet  purior  pars,  nimirum  liquor  rubini 
inftar  pellucidus, quem  caute  feparabis,& de- 
bita deflillatione  ad  mellaginem  infpifTabiSi 
quam  denuo  fpir.  vini  alcoliohfato  diflblvas 
& filtres,  ac  per  menfem  digeras,  ut  quicquid 
adhuc  crudi  inell.coelefti  illq  igne  maturetur» 
Atque  cum  fpiritu  ad  debitam  confiftenciam 

abftra- 


j 


XV  S*ce£r,  jjf 

abftra£fco,na&us  eris  eflentiam  tantae  virtutis, 
ut  etiam  dimidia  grani  pars,appropriato  pro* 
pinaia  vehiculo, mirandos  praebeat  effe&us* 
Particula  namque  volatiliores  hac  methodo  qua* 
damni  ado  fixat<e> ac  nomunquam  aromaticis  ttm- 
perata,  nuenfivos  (ptrituum  motus  refranant,  at- 
que opto  vehiculo  hac  provecta  apiata  (quia  oleo- 
ia  & tcrreftria  obtundunt, J JJiirituum  claujlra, 
obferant , ut  forti  ficati  pofimodum  repullulent , 
nam  nullo  corporis  exercitio  dtjjipantur  , quam 
dm  foremus  imperat  i adeo  ut  a moderatijjtma  ano * 
dynorum  dofi  introduci am  quietem , dulci  fomno 
peraltam  t feauatur  corporis  vigor,  mentis  valor » 
acrium  dulcipcatio  (fi  laudabilior  nutritio  ut  po- 
lite ac  ingeniose  fentit  VVilhelmus  ten  Rhyne  i» 
fid  meditationibus  de  veteri  Medicina  pagpu^ 
Maximo  ideoque  cum  emolumento  datus 
in  Colica,  Arthritide  vaga  & fixa , febribus 
ardentibus,  & aliis  variis  doloribus,  afpiri- 
wum  exorbitante  m°tu  & acredinG  ortis, 
cum  foJc  Tartari  volatili , C,  C»  fpir.  falis  aj> 
Uion.  &c.  Dofigr.  j.  adiij.  & iiij.  fepius etiam 
jukra  exhibitum. 

Neta  hic,£ortiora  acida  volatiles  &refinq*- 
fas  opii  particulas  obtundere  nimium;  fpiri- 
tuofa  vero.,  ut  vini  fpiritus  & fimilia  exaltare, 
jbinc  caute  procedendum.  His  caufis  permotj 
alii  opium  fimplici  (altem  toftione  corredu» 


•36  De  Succi/.  r 

ceu  venenofioribus  miasmatibus  tunc  pri- 
vum, reliquis  vero  viribus  nondum  orbatum 
praeferunc,&  dofi  uniusgrani  propinatum  ex- 
tollunt* 

A L O E S particulis  alcalinis  volatilibus, 
afperioribus  tamen,  & hamatim  inter  fe  nexis 
conftat,  unde  duplici  paret  menftruo,  vel 
aquofovel  fpirituofo,  indeque  patet  folven- 
dum  cum  folvente  ejusdem  efle  indolis. 

Socotrinadicitur,  cum  ex  Infula  Socotra, 
ubi  copiofe  colligitur,  advehitur,  alii  vero  a 
luceo  denominationem  derivant  , cum  ex 
fucco  concreta  extet ; optima  eft  flavefeens 
&pellucida. 

Cum  vero  particulis  fuis  acutiflimis  fed 
plus  alcalifatis , fanguinem  fervidiorem  red- 
dat, hineque  caloris  fenfum  inducat,  artifices 
haec  hebetare  intendunt  fpicula,  varia  corre- 
gione ; Inter  quas  hic  Pharmacopoeorura 
Francofurtenfium  ab  aliis  creditus  modu$>  fe- 
re optimus  cenfetur,  dum  levioribusferi  la&is 
aciculis,volatiliores  Aloes  particulas  aliquali- 
ter obtundunt , aliis  vero  additis  purgantem 
Vim  fortificant.  Modus  taliseft: 

Solvatut  Aloes  cum  feri  ladisf  q.  modera- 
to tamen  calore,  fa&a  folutione  requiefeant, 
ut  craffiorcs  fubfidant  feces , quo  vifb  qflod 
‘clarum  eft  decantetur,  & legitime  rurfus  in- 
IpifTetur.  fy.Hvi 


Digitized  by  Google 


*Dc  Succis . 

fy.  Hujus  extrattt  ft  v. 

Extraffi  violarum  Ife  j. 
colocyntb , f v. 

Fiat  mafla. 

Si  vero  tantum  laboris  non  impendunt 
Pharmacopcei  , hinc  Aloen  fimplici  laltem 
violarum  infufo  folvunt,  filcrant.&infpiflan- 
do  debitam  Extra&i  colocynthidis  dofin  ad- 
dunt^ ad  confiftentiam  jufte  infpiflant. 

Violarum  Extra&um,fepius  repetita  infu- 
fione  cum  recentibus  femper  floribus,  ac  ex- 
preflionibus  , ac  ultimo  cum  albuminis  ovi 
clarificatione  , acjufta decoctione  tandem, 
paratur. 

Vires  Pillurarum  Aloeticarum  leviter  pur- 
gantes funt,&  frigidis  ventriculis  magis  quatti 
calidis  conveniunt, non  vero  tam  propter  vim 
quam  habet  penetrandi  ac  calefaciendi,quam 
propter  cruditates  acidas,  quas  amara,  alca- 
lifatisvolatilioribusparticulisreferta , maxi- 
meinfringunt. 

Diftinguunt  nonnulli  inter  panes  Aloes 

refinofasfpir.viniextrahendas,atqueadElixir 

proprietatis  proprius  aflumendas : Et  inter  fa- 
linas  plus  aquofis  educendas  ac  magis  purgan- 
tevi  przditas,  unde  conficiunt  noncontem- 
nendumElixir  purgans, additis  fpir.vini  acar- 
cano  tartari.Vd  Aloen  fucco  yioiaru  folutam, 

coquo 


£>*  'ttth 

coque  fipiils  nutritam,  ac  coaguiataffb  Cufift 
effentiaabfinth.alcalifata  in  tninuciflimas  ef- 
formant pillulas i Quiob lingularem  abffcer- 
fivam&  laxativam  vim  doli  mirtinialcii.ad^ 
7.  vel  p.  decubitus  tempore  fumta?,  mira  prae* 
ftare  Fridcricus  Hoffmanitus  alferit. 

SCAMMONIUM  pianti la&efcen*- 
tis,fed  radicis  fuccus,  particulis  maxime  Vola- 
tilibus fed  acrioribus  conflat, undetton  facili 
incorrectum  propinatur*  nili  acriora  (picula* 
fulfuris  acido  fumo  al cerata  fiiic  * ac  oicofd 
quodam  addito,Veluti  amygdalisdulcibus  eo 
dilponatur*  ut  tailquam  rcfinofum  faciliiiS 
fol  vatur  nec  adhirefcat  > vel  humores  acrius 
reddendo  tormina  exciter. HmcaliilibentiuS 
hujus  ufuabftinent,  & ejus  loco  recommen- 
dant* 

J alappi  Tin<5tuMrft}qUatti  parant  cum  fpb 
ti  u vim  led  rectificato , ad  unam  partem  J a- 
lappa  grollo  modo  contufi  fex  fpir.  vini  pat- 
tes  affundendo,  additisque  corticibus  citri,  iii 
locotepido  locando,  donec  tittftuta  legitral 
extra&adeprehendatur:  quam  tum  pro  lubi>- 
tuSyrupo  Cinamomi;  vel  laccharo  edulco  ra^ 
tam,adcochleardeinis  vel  unum  optimo  pro* 
piiiant  cum  effe&u.  Et  (i  fortiorem  volunt» 
paulum  addunt  mfufo  fcammonii  corredH* 
vel  aliud  purgantis  genus» 


Digitized  by  GoqgU 


*Dt  Suetis.  t0 

CAMPHORA  arboris  cujusdaitt  la* 
chrymar  efinofa,  particulis  Alcalinis  voladlis- 
fimis,  propria  balfemica  pinguedine  refinofe 
feturatis , conflat,  hinc  deledatur  maximo- 
pere  fortioribus  acfubtiliflimis  Acidifpiculis, 
eum  fpiritu  enim  nitri,vel  aqua  forti, olei  for- 
mam ludit,  non  vero  cum  acido  leviori » ut 
aceto,  vel  reliquis  faecis  acidis»  hinc  maximo 
cum  effedu  in  febribus  malignis  ac  ipfe  peftc 
propinatur,  dum  malignum  &:  venenofam 
fiifFocans  acidum,  in  fanguine  hinc  inde  flu- 
ctuans, &patientes  fine  in  termiflione  exani- 
mans abforbct,unde  &c  T indura  Bezoardica 
efficienter  ingreditur , ac  ab  Avicenna  olim 
Theriaca  contra  V enena  calida  appellata  & 
celebrata  fuit,  quod  ut  inquit,  fpiritus  vitalis 
ab  ea  fubtilitatem  acquirat  & luminofitatem 
vehementem,  proptereaqihetilicet,&  con- 
fortet! caufa  enectus.  poris  appropriatis  vi- 
detur adfcribenda,  quibus,  fabtilimma  acidi 
ficula  imbibendo  operatur,  eis  namq;  aqua 
debilitatis  acidi  particulis,  priffinamreaflu- 
mit  formam  Camphora,  eundem  praeftitura 
denovo  eHedum, nec  viribus  orbata. 

Excell.D.  Joh.  Conradus  Beodbeck  T u- 
bingenfjsProfefTores,fccredsfuis  adyumcra- 
bat  Gamphoram,  quam  fpir.  vini  tartarifeto, 
vel  liliorum  convallium,  vel  granorum  ades 

folu- 


240  Df  Sacrii, 

fblutam,externe  optimo  cum  efFe&u  adhibe- 
batjintunioribusdurioribus  emolliendis  ,.in*' 
§amnaacionibus  compefcendis.&artuumdo- 
loribus  fedandis  &:c.  Incerne  eam  propinabar,, 
fpiritu  melifliE  & fpir.vim  Tartarifati  ana.  p. 
xq.  refo!utam,&:  addicis  fepius  aliquot  gutttj- 
lis  olei  caftoreiftill.vel  meliifi  infufirocationi- 
bus  uterinis  exhibebat  maximo  cum  levami- 
ne. Vel  detur  in  hujusmodi  afte&ibusoleumi 
fuccinicamphoratum,  ex  olei  fuccini  p.  ij& 
camphorap.j.  paratum, quod  mira  praftabir,, 

Sic  & in  Colica  furiola , unicam  drachmam 
camphora  cum  oletcortic.  arant,  deji . f j.  difibll)- 
tam  calore  leni,  & Extrario abfynth.  liq uicjp 
addito,  faepius  exhibitam  dofi  aliquot  grano- 
rum, Acidum  corroiivum  abforbendo,infan- 
dum tollere  dolorem,  Frider.  HofFmannus 
habet.  / 

Ut  in  oleum  abeat  camphora,  artifices  ti- 
nos excogitarunt  modos,  quos  hic  recenfere 
omnes,  pro  iupervacaneo  reputo,  fi  quis  vere 
hocabsqj additione expettet  oleum,  mificeat 
cum  bolo  vel  terra  figiIlatacamphoram,&in 
arena  per  retortam  defi:iliet,ac  alcendit  inftar 
butyri  camphora,quamcum  falisTartari  p.ij. 
-addito  ipir,  vini  ad  trium  digitorum  emineri' 
-tiam,exbalneo  per  alembicumdeftilla.  At 
•que  tum  vini  fpiri  tum  camphora  imprsegna- 

. tum, 


Digitized  by  Google 


JOt  Succis. 

mrfl  > ium  aqua  mifcc , & feparabitur  dee£ 
Oleum  , quod  fupernatac  i quodque  fi  ru- 
befcat  > fuper  talcum  calcinatum  rcftifi* 
cctur. 

Olei  hujus  ufus  maxime  a Paracelfo  com- 
mendatur in  Mania  ad  £).  datum,  quod  furi- 
bundos fpirituum  motus  glaciei  inftar  coa- 
gulet. Ubi  Riverius  fequens latidat  epithema 
camphoratum,quod  ex  Aqua  Nymph.  Ifcj.  falit 
prmtUA^ycamphorn'^].  paratum , linteis  dupli- 
catis tepide  fyncipiti  admovet. 

Porro  Paracellus  miris  extollit  laudibus 
camphoram  in  iedarldisinfultibus  Epilepticis, 
& cxtinguendis  pungentibus  acidi  (piculis 
nervos  vellicantibus. 

Sicetiam  in  variis  capitis  doloribus  ab  aci- 
do  ortis,  miram  praftat  efficaciam,  modo 
Jionadfintvigilix  , ubi  tum  optime  combi- 
natur cum  Opio,&  externe  fcpius  fronti  ad- 
hibetur ; teftatur  hoc  Mindererus  , quod 
camphoram  extrinfecus  fronti  adhibitam  in 
cephalalgia  plurimum  prodere  obfervarit. 
Acin  hac,  Khunrath  folvit  camphoram  in  Jpt~ 
ritu  Vtni  re&ificato  , addit  albumen  ovi , & 
tceti  rojicei  cochlearia  aliquot , & fronci  ap- 
plicat. 

Externe  ad  calidas  oculorum  lippitudines 
Collyriis utiliffitne  additur  camphoca  , ut& 

Q,  aliis 


i 42  Df  Succisi 

alus  variis  ophthalmicis  v.  g.  Album . 
q v.  beneagicato  cum  Aluminis  frujlo , donec 
in  linimentum  album  abire  videas:  tum  adde 
camphor £ q.fi  ac  paulum  Ayujiro(arumi&. jcum 
cannabe  applica. 

in  dentium  dolore  cum  Oleo  caryophill. 
& opio  mixta  omnibus  odontalgicis  facile 
palmam  praeripit. 

Deniqucintercofmetica  non  infimum  te- 
net locum,  cutim  enim  aridam  maculisque 
foedis  fqualidam,  grato  vigori  donat,  lafteam- 
que  reddit , praeprimisfiaqua  forti  foluta  & 
aquaredu&a  , cumquefpermate  ceti  Se  aliis 
jun&a  applicetur, poftmodum  verbaqua  qua- 
dam appropriata  rurfus  abluatur. 

Paucis  omnia  contraham : conducit  &r  per- 
optimeadhibeturad  omnes  Affcftus, ubi  e» 
fuperantia,  vel  vario  modo  alterata  deprehen- 
duntur miafmata  acida , omnis  doloris  cai> 
fa;  furias  etenim  hafce  doloris  , fpiricus  es;- 
agicantes  nervosque  excruciantes,  fibi  afToci- 
ateamphora  , cos  vero  priftinam  in  liberti  - i 
tem  vindicat.  1 

Exulet  vero  ea, ubi  bilem  nimia  volatilitat  t 
inmorbisdominari  fufpicamur. 

FULIGINEM  paucis  perpendamu.' . . 
Hanc  vero  exfumo,  fumum  ex  combuftc  - 
runa  adulto  Oleo  provenire  comperimus  i ! 
v fi  ii  t j 


Digitized  by  Goo< 


ShCCU.  Ityf 

fi  in  papyreaceo  cono  ad  extremum  confle- 
grato,  fumum  in empyreumaticum  concre» 
Icere  oleum  confpicimus,  Odontalgiae  con- 
ducens. Primordiaideoqueejusinflamma, 
continuationem  in  fumo  i vigorem  in  cami- 
no, ceu  in  aperta  deftillatione  > Perfe&ionem 
verd  in  retorta  acquirit.  Deftillatio  per  re- 
tortam fidtilem,  aperto  igne  fuccellivis  gra- 
dibusinftituta,  exhibet  primo  phlegmacum 
fplritu  albicante  , poftea  Oleum  flavum  , • 

Ultimorubeumcumfale  volatili»  quodf*pi$- 
Gmeetiamin  prima  deftillatione  impetratur» 
fcdnon  femper»  atque  interdum  nonmfi  in 
tertia re&ificationeafcendit,  fi  vero  redfe  pa- 
ratum > fuerit  leni  calore  prompte  ad  fum- 
mum  afcenditphiolas. 

Spiritus  re&ificatusex  fale  fuo  volatili  im- 
prfcgnatus  Syncopizantes  reftaurat»  fufFoca- 
tiones  uterinas  reftinguit,  & c. 

Sal  volatile,  ut  aliorum  volatilium  fal » in- 
flat camphoriegranulata?  reffj  ficatum,  facile, 
excepto  unico  tartari  fale  volatili , omnibus 
aliis  m tota  rerum  natura  palmam  praeripit : 
de  hoc  enim  C/.  Uurtmannus  dep redicat , 
quod  fi  a’ger  afliimpto  hoc  animam  agens 
non  convalefcat,  eum  certo  effe  moriturum, 
liautem  hujus  ufum  infequatur  levamen , ad 
valetudinem  rediturum  ; atque  hoc  ede  ve- 

Q i \ ' rura 


Digitized  by  Google 


j»44  D*  Succis . 

rum  a fc  non  femel  probatum  F.  HofFmannus 

in  fua  Clave  Schroderiana  confirmat. 

luter  Olea  hoc  alter©  magis  aduftum  pro- 
dit. Quod  magis  aduftum  eft  levi  afperginc 
illitum  combuftionum  dolores  mitigat : mi- 
nus combuftum  acria  temperat , & cancrofa 
ulcera  fanat , praprimis  fi  ex  capite  mortuo 
ulterius  calcin.  extra&um  Sal  fixum,  volatile 
acuerit , tum  enim  carnis  luxuriei  occurrit  > 
ubioleofae  partes  efcharam  juvant. 

Externe  i pfa  fuligo.arcendis  febribus  inter- 
mittentibus,  afFe&ioniquehyftericae,  a muli- 
erculis laudabili  cum  fucceflii  carpis  imponi- 
tur i & ab  Hippocrate  inter  ipfa foetum  pellen- 
tia refertur. 

Mirabilecx  Fuligine  Oleum  communicat 
F.  HofFmannus  in  fua  Clave  , ac  ita  parare 
prrucipit-- 

Recipe  Fuliginis  fuccini  inftar  fplendcntis 
nigri, ex  ligno  potius  quercino  coJle&i  j Suc- 
cini <ilbi  ana.  p.  a?q.  deftilla  lento  ignis  gradu 
per  retortam  ex  arena , ut  primo  phlegma, 
deinde  fpiritus  albicans, & ultimo  Oleum  al- 
bum & rubeum  cum  fale volatili  prodeant, 
poftmodum  liquorem  ab  oleis  feparatum,pcr 
M.  B.  re&ifica,  & acquires  fal  volatile ; Oleis 
denique  affunde Spir.  Vini,  digere  aliquan- 
tifper , poftea  deftilla  & nan^ifeeris  Oleum 

eam- 


De  Miner nlibtu  in  generi',  t 

campkora  odorem  xmulans.  Cujus  Dofis. 
gutc.iij.  fune,  in  omnibus  fere  afFe6tibus,praj- 
primis  in  pleuricidc.  Imo  agonizantibus  ex- 
hibitum edic  miracula  , & Ci  fudor  poft  ejus 
ufum.  fequatur , infallibile  rcconvalefcentiae 
erit  lignum. 

Cura  ideoque  tanta  nobiscxhibeatA/edi- 
camina  Fuligo, non  immerito  nonnulli  hoc  ei 
tribuunt  encomium  , quod , ii  in  ejus  vires 
inquiramus  curiolius,  facile  ab  Indis  & Ga- 
ramantis allatis  pretiofioribus  carere  polfi- 
mus. 


SECTIO.  IV. 

MINER  ALOGIAM  IN  GENERE 
PERCVRRIT. 


v V 

SApicntiflimo  fane  conlilio  Divinum  Nu- 
men, rcrumNaturalium  nexum,  catenulis 
quali  conftrinxille  hariolamur  , dum  tria 
Regna  , commenfuratis  & certis  gradibus 
combinata  , confpicimus , & Sal  Univerfa- 
lcm  horum  Directorem  confideramus.Hoc 
cum  in  Animalibus  & Vegetabilibus  per 
conftri&iores  fibrillarum  poros  fubtilidim^ 
fua  fpicula  vibrare  necede  habeat , volacile 

Q.J  i magi! 


3^6  J)0  Mineralibus  in  genere» 

magis  exiftit , quam  in  Mineralibus,  quae  ob 
rudiores  terrae  maeandros  , tam  intime  non 
-implicatas obtinent  falinas  particulas,  fed  in- 
digeftas  eas  plus  habent , copiofiori  aqua  in- 
volutas,unde  varia  plerumque  inter  lefalium 
&fulfurum  corpufcula  in  mineris  deprehen- 
duntur, ex  quibus  poftmodum,  (quando  ela- 
boratiores particulae  eo  prorepunt  > ut  jam 
magis  unitae  vehementius  in  fe  inlurgant,) 
poft  pugnam  duriffima  concrefcunt  Metalla. 
In  genere  igitur  Mineralium  originem  a Salept' 
timusy  in  quibus  tamen  volatile  intenfior  ignis 
acuit,  ut  difficulter  hebetelcat,  quodque  ad- 
eo Univerlale  merito  vocarunt  Parace(fu*% 
Pr utres  Rofe&  crucis  , & alii  innumeri  Philo- 
{bphi,  cum  Solis  calore  fubtilitate  ejus  par- 
ticulae in  athmofphaeram  provehantur,uttutn 
pro  varia  cujusquc  rei  matrice  iniervire  que- 
ant, & nutrimentum  de  novo  rehmdant.  Va- 
rie igitur  operatur  hoc  Naturae  Architecto- 
nica: Inftrumentusn  SAL,  pro  varia  corpo- 
rum miftione,  & acidi  figurantis  aptitudinc, 
ubi  tum  ex  variis  intermixtis  particulis  falia 
poft  pugnam  indurata , & alia  mineralia  & 
Metalla  refulcant.  Sufficienter  id  demon- 
1 ftrant  mineralia , quando  ea  ignis  anatonus 
tradita  omnia  acidos  fundunt  ipiritus.  Aci- 
- .•  ' 4um 


*De  MintraUbta  in  genere.  147 
dutn  ergo  folum  cfl:,  quod  elaboratiores  Mi- 
neralium partes  lua  colatura  confticuit,&  Men- 
talia compaginat  ac  concentrar,  prout  univer- 
fali  Motore  ar&ius  acidorum  (picula  libi  im- 
plicantur invicem, ut  tum  ex  attenuatis  & lon- 
go Solis  motu  circulatis  falinis  (piculis  fulfur 
Afccallorum  perficiatur. 

Longe  hinc  fuperare  mineralia  & 3/ctaIla 
medendo  Vegetabilia  & Animalia,  cum  Pa* 
racelfo  & Helmonte  multi  credunt,  cum  hxc 
in  alimentum  non  abeant,  fed  fuas  vires  inte- 
gras ad  habitum  corporis  diffundant, &:  quali 
petradios  operationes  exerant.  Common- 
ftrare  hoc  Helmont  intendit  exemplo  ab  Ar- 
gento vivo  defumpto  , ubi  in  Tra&atu  fuo,* 
In  Verbis  Herbis , & Lapidibus,  (fic,  ita  pergit.* 
Vniea  Argenti  vivi  uncia  millies  men furam  aqua 
inficere  poterit , attamen  permanere  in  pondere  (fi 
proprietate  prijiina , agens  enim  in  arjuxm  fui  faU 
ttm  characterem  imprimit}  non  vero  vtcifjim  quic- 
quam  ab  aqua  repatitur.  Mantfefium  itaque  eH 
quod  vis  quadam  Medica  transferatur  , mutet - 
que  fiium  fubjettum  naturale , (fi  abeat  in  obje-  . 
&um  peregrinum  Jblo  vclut  radio  vel  afieBufut, 
ita  tamen  , ut  licet  objeftum  peregrinum  aequi - 
r$t  exoticam  ) ibi  vim  , agens  tamen  infpirans - 
que  initium  , nequicquam  de  fuo  prifiino  robore 

Q^4  > ' aut 


»4^  De  Mineralibus  in  genere* 

magis  cxiftit,  quamin  Mineralibus, quae ©b 
rudiores  terrae  maeandros  , tam  intime  non 
implicatas  obtinent  felinas  particulas,  fed  in- 
digeftas  eas  plus  habent,  copiofiori  aqua  in- 
Volutas,unde  varia  plerumque  inter  ie  felium 
&fulfurum  corpufcula  in  mineris  deprehen- 
duntur, ex  quibus  poftmodum,  (quando  ela- 
boratiores particulae  eo  prorepunt  , ut  jam 
magis  unitae  vehementius  in  fe  infurganc,) 
poft  pugnam  duriflima  concrefcunt  Metalla* 
In  genere  igirur  Mineralium  originem  a Sate  pe' 
timuiy  in  quibus  tamen  volatile  intenfior  ignis 
acuit,  ut  difficulter  hebetefeat,  quodque  ad- 
eo Univerfelc  merito  vocarunt  Paracelfus% 
Fratres  Rofea  crucie  , & alii  innumeri  Philo- 
fophi , cum  Solis  calore  fubtilitate  ejus  par- 
ticula in  athmofphaeram  pro  vehantur, ut  tum 
pro  varia  cujusquc  rei  matrice  infervire  que- 
ant, & nutrimentum  de  novo  refundant.  Va- 


rie igitur  operatur  hoc  Naturae  Architedlo- 
nicae  Inftrumentuin  S AL , pro  varia  corpo- 
rum miftione,  &c  acidi  figurantis  aptitudine, 
ubi  tum  ex  variis  intermixtis  particulis  falia 


ftrant  A/incralia , quando  ea  ignis  anatomia 
tradita  omnia  acidos  fundunt  fpiritus.  Aci* 

4uni 


Digitizc 


*De  Mineralibus  in  generi»  247 
dum  ergo  (blum  eft,  quod  elaboratiores  Mi- 
neralium partes  (ua  colatura  conftituit,&  Me- 
talla compaginat  ac  concentrat,  prout  univer- 
(ali  Motore  ardius  acidorum  {picula  fib i im- 
plicantur invicem, ut  tum  ex  attenuatis  & lon- 
go Solis  motu  circulatis  falinis  (piculis  fulfur 
//etallorum  perficiatur* 

Longehinc  fuperare mineralia  & J/ctalla 
medendo  Vegetabilia  & Animalia,  cum  Pa- 
racelfo  & Helmonte  multi  credunt,  cum  h<ec 
inalimentum  non  abeant,  fed  fuas  vires  inte- 
gras ad  habitum  corporis  diffundant, Scquafi 
per  radios  operationes  exerant.  Common* 

ftrare  hoc  Helmont  intendit  exemplo  ab  Ar- 
gento vivo  defumpto  , ubi  in  Tradatu  fuo: 
In  Verbis  Herbis , & Lapidibus,  &c.  ita  pergit: 
Vnica  Argenti  vivi  uncia  milties  mcnfuram  aqua 
inficere  poterit , attamen  permanere  in  pondere  & 
proprietate  prijltna , agens  enim  in  aquam  fui  faU 
Um  tharafferem  imprimifinon  vero  vicifjim quic - 
quam  ab  aqua  repatitur.  Manifejlum  itaque  esi 
quod  vis  quadam  Medica  transferatur  , mutet - 
qutfuum  fubjettum  naturale , & abeat  in  obje- 
ttwH  peregrinum  , folo  velut  radio  vel  ajpefiu fisi, 
itatamen  , ut  licet  objettum  peregrinum  aequi - 
rtt  exoticam  ftbi  vim  , agens  tamen  infpirans - 
que  initium  , nequitquam  de  fuo  prijlino  robore 

4 aut 


v, 


M*  Ve  Mineralibus  inganevel 

aut  pondore  amittat , remttt  atque  \ fit  nempe  id 
absque  ulla  argenti  vivi  pafione  , dtminutione * 
debilitata  aut  alteritate « Hae  res  pofiquam  in 

Mineralibus  (ape  ac  diverfimade fubter  experien- 
tiam tratfajfutjftt  , me  edocuit  tandem  , quod 
antehac  nema  mortalium  far t offis  adhuc  optice  at* 
que  intus  perfpexijjet  3 qualiter  remedia  abfirufio- 
ra  operarentur , quodque  nimirum  citra  fui  diffb- 
lutionern  , aut  interitum  , citra  fui  penetratio- 
nem  intro  admijfa  , libere  agant  tn  fopitum  vel 
fuccenfum  KMrchaum , filo  quafi  fui  ajpeftu,  ir- 
radiatione vel  ejaculatione  fu  arum  vir  tumeto  me- 
dio produ£larum3  retentis  adhuc  prifltnis , & non 
mutatis  pondere  (jp  proprietatibus  j Adeoque  te- 
fantur  ejusmodi  arcana , fe  infinita  bonitati  pro- 
pinquandum infinitas  quafi  (porgunt  vires,  Qua- 
propter non  impunes  manebunt  M e dici y dum  pau- 
peres y qui  absque  impenfis  ullis  facile,  atque  abit  er 
fanari  potuijfent  3 in  novijfimo  judicia  fe  negle* 
Hos  ejulabunt . Igitur  arcana  nequeunt  un- 

quam abire  in  alimentum  , quia  fervant  fuos fi- 
nes , ut  qua  non  in  cibos , fed  in  pharmaco  funt 
deftmata  \ pharmaco  perfeverent  intro  ofjum- 
pto,  • 

Ex  acuto  hoc  Helmontis  difcurfu  luculen- 
ter pacet,  quantum  harc  ultimi  concentratar* 
fubtUifac»,  petfe&iEimxquc  61ina*lu)fure* 

. , Miae- 


7>e  Minerent  iit  genere*  249 
Mineralium  & Metallorum  particula:  diftenr, 
a Vegetabilium  fic  Mineralium  diffufis  levio- 
rihus  (piculis  falinis*  alteracioni  multum  ob- 
noxiis. 

Ut  vero  illa:  Mineralium  particula?  in  nu- 
da (ud&genuinacompareant  forma,  artificis 
manu  corrigenda?  funt  , fi c perficienda?  ac 
concentranase  * quo  tum  radiis  fuis  igneis 
oblcuratum  morbis  Archium  illuminenr, 
ac  excitent.  Cumitaquefic  Salina?  particu- 
la: primarium  agant  Authorem>de  Sale  nobis 
' efto  initium  , cum  in  hoc  & Somnia  ellc 
Philofophorum  turba  exclamer.  Atque  in  eo 
omnium  morborum  naturalium  medicamen- 
ta requiefeant.  Unde  nonfine  gravi  caula  Sal 
Z)w»»wnominarunt,tanquam  id  quod  a cor- 
ruptione omnia  confervet.  Intelligas  tamen 
bxc  dc  acidis  &cperfe<3:isfolum(alinis  (piculis* 
de  quibus  fupra  jam  mentio  fa&a  eft,  ficquod 
Philofophi  VniverfaUy  ccekfiex  &rc,  vocant , in 
(\uo  OmnUySc  quod  omnium  compotitorum, 
Ovariis  aliis  terreis  particulis  combinatorum 
Salium  Pater  eftficAuthor;  non  vero  de  Cora- . 
muni  compofito , fi c variis  fiepeheterogenei- . 
tatibus  mediante  aqua,  ceu  principia  materia- 
li, hujus  Univerfalis  ope  concreto.  Do 
quo  nobis  in  fequentibuserie 
(crmo.  . 

. Qj  CAPUT 


Digitized  by  Google 


*5° 


J)i  file  t emmani. 


CAPUT  I. 

! 

De  Sale  Communi. 

SAI  commune  quadrangulari  fenemate, 
five  cubica  figura  praeditum  eft,&  majori 
in  digeftione  rudiores  obtinuit  particulas  aci- 
das, unde  lentius  hujus,  quam  NITRI  pro- 
rumpunt fpiritus. 

Marinumfontano  praefertur,  quia  hoc  ra- 
diisfolaribus  magis  vicinum  plus  excoquitur, 
& de  Univerfali  Sale  plus  hinc  participat.  Dif- 
fert etiam  multum  alias  fal  ratione  Climatis 
vel  loci , fic  Colonienfe  noftro  multum  ante- 
cellit, utpote  heterogeneitatibus  minus  im- 
peditum , ac  Ichefin  magis  illibatam  obti* 
nens. 

Sal  in  genere  a rerum  Conditore  infinitis 
bonitatibus  dotatum  eft  : Fermentationem 
juvat,  alimenta  digerit,  putredinem  arcet, 
appetitum  excitat,  terram  fcecundat , hinc 
Maritimi  populi  terram  Sale  impraegnatam 
/,  effodiunt , & agris  infpergunt,  omne  hoc 
acidi  ratione;  Ubi  e contra  ^ilealia  carnem 
mortificant  & putredinem  promovent 3 & nifi  ho- 
rum ferociam  eluderet  acidus  Salis  fpiritus, 

mox 


De  fate  Communi . a 51 

mox  omnia  corrumperentur.  Sic  A/arimdfua 
prutiginofis,  & qui  ab  acrioribus  vellicantur 
humoribus,  prodeft,  pforam  fcabiemque  tol- 
lit, & partibus  una  robur  addic,  fi  calida  fe  fo- 
veant &C  lavent.  Sic  & impetigini  conducir. 
Et  fi  in  Salisenergiam  ulterius  inquiramus, in- 
veniemus > Ventos  etiam  ex  mari  lapidifican- 
tes&falificantcs  oriri,  qui  molliora  in  faxeam 
indurent  firmitudiuem.  At  quid  de  coralliis 
aliisqueinmaripetrificatis  arboribus  ftatuen- 
dum  feneis  ? Aunou  forfan  Uxoris  Lothi  in 
Salinam  columnam  mctamorphofin  huc  re- 
tferendam  cenfeamus  ? 

: : ' Jath  (i,  quantum  a&ivitatis obtineat  Sal, in- 
quirere lubcac  , ignis  confidendus,  ut  hujus 
ope  confticutivas  feparemus  particulas  acidas» 
Prarcipua:  vero  rei  hujus  operationes  in  De- 
flillatione  confidunt;  ubi  tamen  purificatio- 
ne antecedente  non  femper  opus  habet  Sal, 
nifificcari  necefTe  habeat, donec  igni  injettus 
non  crepitet  amplius  , ubi  tamen  operculo 
adjefto  Salis  ja&ura  praecavenda  eft. 
f. ’\-  Spiritum  ejus  communi  modo  deftillamus 
hoc  modo  ; Recipe  Salis  marini , vel  alitis 
% j.  boli  vel  terratligillacae  ft  liij.  optime  fcca- 
ta  retorta:  inde  ad  dimidias,  & ignegradatim 
adhibito  , ac  appofito  recipiente  maximo 
dcftilla,  decem  vel  duodecim  horis,  ultimo 

fate# 


* A 


'~^r  • 


1 't* ‘ 


ijt  Ve  fate  CcmmUfti, 

fortiori  igne  pellendo, &exlfe.j*  Salis,  duo 
decim  fpiricus  uncias  fepe  recipies  : hunc  { 
fuper  caput  mortuum  aliquot  cobobiis  de 
ftilles,au&u$  femper  prodit  tandem  per  M.B 
re&ificandus at  lento  ignis  gradu  , quoc 
notes. 

Si  circulatum  Minus  defideres , Spiriturt 
falis  dcftillatum  a novo  femper  & recenti  Sa 
Jeabftrahe  tamdiu,  donec  viriditatem  nan 
cifcatur. 

Circa  hujus  fpiritusdcftillationem  ftudio 
se  oblerva,utSal  probe  teras , & optime  bole 
commifceas , fi  optatum  confequi  effe&un 
velis, 

Botleus  Hfflor.fiuid.  & firm,  png.  17.  refert 
Cum  virum , inquit;  illum,  quem  aquarumcorro 
dentium  deftillatio  valde  celebrem  fecit  in  HoJlan 
dia  , de  maxima  defltllatorum  liquorum  copia 
quam  unquam  ex  Sale  marino  extrahere  potuerit 
feifeitaret , ille , qui  ab  omni  alienus  cft  jaftantia 
mihi  affirmavit  , fe  loco  vulgaris  pulveris  late 
ritii  vel  arena , albicante  quadam  uti  argilla  5 at 
que  aliquando  totum  fere  Salis  corpus  in  liquoren 
traduxiffe , adeo,  ut  ex  115.  jf  Salis,  fine  magno  labo 
re,  igmsve  peculiaris  intentione  , 14.  liquoris  un 
tino  extraxerit : cumque  [ujpicatus , ineffe  huic  li 
quori  multum  aqua  , ex  argilla  Sali  mixto  ex 
prejfo  , porro  inquirerem  , nunquid  ab  hoc  Is 
- - . quor 


Defalt  Communi,  2$ $ 

qoore  phlegma  unquam  feparajjet  ? Se  de  indu - 
ftria  id  feajje  rejpondu  , & haud  minus  quam 
li.  fortis  purgatique Jptritus  Uncias  interdum  re- 
tepijje . Et  Beguinus  habet  : Si  quidem  rettc 

Operatu*  fueris^ex  %.j.  matert<xt  Xbj.Jpiritus ob- 
tinebis* 

Atque  hi  funt  praecipui  Salis  deftillandi 
modi  : dantur  quidem  ^iverfe  alia?  defcri- 
ptiones  , ubi  Talibus  aliis  additis  defhllatio 
facilitatur  , fed  tunc  fimplcx  non  cft  , & 
aqua:  forti  plus  fimilis  liquor,  operationibus 
metallicis  magis  conducens,  quam  depellen- 
dis morbis. 

Luber  tamen  Glauberi  methodum  appo- 
nere quae  hac  eft : 

- Salis  marini  vel  communis'  calcinati 
g.  i i i j.  folutis  in  aqua  fluviatilis  unciis  x v i. 
adde  Olei  vitrioli  |.ii ij.  guttatim  aflundendo 
ne  nimia  fiat  effer  vefcen  da.*  haec  mixtura  de- 
ftilletur  ex  cucurbita  vel  retorta  vitrea  in  are- 
na ad  ficcitatem  , & prodit  primo  phlegma, 
poftea  liquor  acidus,  quem  genuinum  appel- 
lar Salis  fpiritum,  Oleo  vitrioli  reli&o&r  co- 
agulato cum  Alcali  Salis  communis.  Ex  ca- 
pite mortuo  vel  Sale  relido  Tuum  facit  Sal 
mirabile  corrofivum, cujus  una  pars,  cujusvis 
liquoris  five  vini  five  aqua:  partes  tres  coa- 
gulat. In  hoc  Sale  mirabili  Glauberi  aqua 


1$4  De  fale  Commnii 

dilfblutOv  cbnlervaife  Cl.  Sylvium  ml 
nem  humanum  > &:  glandulas  aliquot 
modo  in  cartilaginis  aemulam  lubft 
convertilfe  Dantifcanum  Juvenem  > Olau: 
Borrichius£pift»  Baftb.  cent  j.  refert.*  credi 
tamen  hoc  ab  aliis  item  lalibus , vel  legitime 
Spir.  Vini  alcoholi  lato  «que  protnpteautfor 
fan  felicius  p radiar  i polfe.  V, , T^«- 

Vires  Spiritus  Salis»  prajptimisfi  Vob 
eft,infignes  admodum  funt»in  corroborand< 
Ventriculi  fermento»  depellendo  litero^Fe 
bribus » fenum  ftranguriis,  ardore  urinae,  $ 
fimilibus  > led  ut  dictum  Volatilis  lit,  fiioti 
lis,  nec  corruptioni  obnoxius,  ut  corruptan 
ventriculi  aciditatem,ac  crudam,  cradamque 
in  falfum  volatilem  lalem  convertere qhbai 
Non  enim  hmpliciter  acidum  efle  debetyen 
triculi  fermentum  , fed  acido  *[alfitn  Volatil 
Hoc  eft  quod  cibum  transmutat , 
dilpohit,  ut  ex  eo  poftmodum  expeditius 
* talis  fpiritus  pabulum  petat,  ulterius 
borandu$& perficiendus.  ... 

. £x  hac  caufa  permoti  nonnulli 
urexaltarent  particulas,  & ipicula  h, 
acida,  & volatiliora  reddant , Spi 
ceu  maxime  Volatili  & dulci,id  inftituerun 
Receperunt  namque  Spiritus  Salis JeglSy 
elaborati  Se  reAificatiflimi,cura  Spuki^^ 


Digitized  by  Gpqgle  ] 


Dt  /ah  Communi.  t$f 

iffMft^e&ificatiffimi  ana.  & ex  retorta  per 
iftn^na^j^rVel  quater  cohobarunt , ac  obti- 
nuerunt Spiritum  minus  corrofivum,  circu- 
latum  & dulcem*  Quibus  tamen  omnil  us 
antecellit  Spiritus  Salis  Viridis,  repetitis  cobo- 
biis  in  Oirculaturh  Minus  Paracelfi  cgnver- 
k' : Hit^ibi  erit  inftar  omnium,  mediante 
quo  medicamentorum  veras  folutiones  & 
corregiones  perficies.  Si  vero  huc  non  per- 
tmgas,nil  certe  (olidi  obtinebis,  aut  praedabis, 
quod  amice  njoneo,  eb  igitur  omnem  inten- 
de  laborem  , ut  hanc  Volatilitatem  viridam 
nahcHcaris,  & habebis  Mcnftruum,  quo  Me- 
talla calcinata  difponuntur  ut  fixa  reddantur 
Volatilia,  atque  ad  Sanitatem  humani  corpo- 
risfuas  4 DEO  concedas  largiantur  infinitas 
dbfite-^De  quibus  fi  placuerit  perlege  Pole- 
rnannum  in  1 luo  de  Sulfure  Philofophorum 
a^Utidimo  tra&atulo. 

ti^Gldubcrus  Spiritus  Salis,  (uo  modo 
df^d^^iresadmodum  extollit,  in  afle- 
®bus  (co fruticis, ac  ei  adentit  Vrtes  VVitk  in 
^robfel^lis,  rubroj  viridi,  & bono  Leone, 
Jfef^lo(bphorUm , &c.  ubi  confirmat 


fafto  multiplici  experimento. 


ce  i 


m 


India  Prajfettus  edet  Metalli- 


corum» prajprimis  ubi  a vaporibus  fiibterra- 
Ijfcu.mercorialibus  dentes  vacillent  , & gin- 

givae 


" '4  p :.  ■' 


c~  -yirirwZKttiW* 


T)e  fate  tommunl. 

gi vae  laxentur,  ubi  interne  fpiritum,,  CXtetd 
vero  pro  collutione  oris  Sal  reli&una  mirabili 
aGlaubero  vocatum  commendat  y ade6  u 
hasc>cum  Panacaea  Antimonii,  centarium  mi 
nerale  aliis  di&a»  rei  metallicas  operariis  abfo 
lute  neceiTaria  depraedicet. 


- M 


CAPUT  11 


* V 


■km 


M 


> Nitri  Analomiatn  exhibet. 

I“jRaecipuum  Nitri  natale  folurtt  in^Sgy* 
' ptoj  Provincia  Nitria,  ac  in  Africas  Pro* 
vincia  Cyrene  efts  ubi,  ex  aquaftagnatue 
Nili , in  illorum  tra&uum  convallibus  Solis 
aeftu  producitur  Nitrum:  Non  fegus  ad  in  Gal- 
lia prope  Rupellas>& in  Provinciali  territorio, 
ubi  per  tubos  fubterraneos  ad  unum  a^ 
rumque  fontem  aqua  ducitur,  quas  tum  rota* 
rum  adminiculo  ex  terra  hauritur  y &pef 
folias  complures  diffunditur , ut  asfiivus  Sol 
dulcem  exhalet  aquam,  mulcique  relinquan- 
tur communis  Salis  acervi  ; uti  &in  Anglia 
fit  &Portugallia,  quod  Sal  poftmodum  one- 
randis navibus  inlervit  , in  mercatoriarum 
opum  defedu.  Forfanidem  fic  prope  Nilum 
cum  Nitro>quodcamen(implici  noftroNitro 


j 


De  Nitro. 


*57 


vix  erit  fimile,  quin  potius  Aphronitrum  con- 
fhtuet : quale  ex  novas  Hifpaniaslacubus  asfta- 
tearefa&is  colligitur. 

Noftrum  artificiale  pro  particularum  in- 
gredientium,  terrearum  figuris  vel  magis  vel 
minus  perfectis  variat;  quas  enim  alcali hebe- 
tat fchefes , eas  acidum  volatile  exacuit  aqua- 
liori acumine,  ut  in  armoniaco  confpicimus, 
quod  pro  tanta  alcali  copia,  nimio  acido  vo- 
latili imbuitur.  Prout  igitur  terra  vel  plus 
vel  minus  exi ftitalcaliafara , vel  alin  minera- 
libus jam  faturata  , ita  acidum  volatile  vel 
avidius  vel  lentius  attrahit.  Non  inepte  hinc 
Philofophi  Nitri  Mineram  in  aere  conditu- 
um, & Naturas  Salem  appellant.  Id  quod 
germinatio  probat : fi  enim  Alcalia  live  cine- 
res fmtjfive  fimus, urina,  ftercora,  cornua,  ofla 
combufta,  &c.  agris  mfpergamus  , nitrofum 
ex  de/e  alliciunt  Sai , quod  quo  volatilius  at- 
trahitur & copiofius,e6  citatiorem  feminibus 
confitis  communicat  motum.  Hic  [i  quis  plan- 
tas excitandi  modum  defideret , procellum  ei  in 
fecretariorum  invidiam  cominunicat  Wilh. 
ten  Rhyne , qui  recipit  Nitrum  , Spiritu  Vtni 
optimo  ad  trium  vel  quatitor  digitorum  emi- 
nentiam fuperfufiim.  Pojlea  vitrum  bene  ob- 
turari, dr  in  calido  per  duodecim  horas  affervari, 
pojlea  decantari , & Vtni  Spiritum  ufui  de  (linarii 

R tum 


"2$  t>e  Nitrd» 

tumvafi  terree  calcem  vivam  immitti , Ctque  ter- 
ram ad  quatitor  digitorum  altitudinem  adjpergi 
tandem  femen  conferi  ditto  Jjdritu  humeffandtm 
jubet.  Videmus  hinc  metum  five  efferve- 

fcenriam  omnia  fabricare  fublunaria  i cum 

; 

in  fingulis  (alibus  five  calcinatis>&:  tum  acido 
peraeremfeturandis;  five  muriaticis  fedvo- 
ktilifetis,&alcalinum&  acidum  recondatur, 
in  calce  viva  fatis  dignofcibilia,  maturitatem* 
que  prom  o ventia.  ; 

Gonftat  etiam  hifce.unicum  effe  Sal  quod 
viribus exiftat  manifeftum  > acidum  unicum 
quod  (piculis  confpicuum  guftuque , 
etiam  vifu,  juxta  figuras  dignolcibile.  ' i 
omnibus  Yero  Nitrum  magis 
felibus  obtinet  figuram  fuam  pyramh 
hexagonam  , inaequaliter  tamen  latera 
acidoque  magis  volatili&accuratius  fig 
te  refertum  , hinc  magis  etiam  unit 
Sale  five  (pitiru  proximum.  Terra  igiturex 
qua  excoqui  debet  Nitrum  vel  Naturaliter 
fit Alcali  refertum,  vel  artificialiter  eodilpo- 
fitutn,  quale  exemplum  nobis  exhiber  terra 
jumentorum  urina  longo  tempore  hume£&* 
ta.ficuti  & alia;  terrae , cineribus  poft  lixivia- 
tionem  reje£hs,ac  aliis  alcalinis  vacuis  imprae- 
gnatae , quae  avidius  & copiofius  illud  uni ver- 
iale  acidum  volatile  ab  aliis  (piritum  Mundi 

* * appcl- 


Digitized  by  GooqIc. 


, A/ifro.  '20 

appellatum  i attrahunt. : hinc  fiuum  confici- 
endi Nitri  modum  maxime  extollit  F.  Hoff. \ 

, mannus  in  fua  Clave , ubi  inquit : Nitrum  con- 
: ficiendi  rationem  & modum  qui  novit , to. 
i tum  terrarum  orbem  exiguis  peragra  re^pot- 
eftfumptibus,  modo  rerrx  communis  por- 
i tionem  fiimat,eamque  impraegnet  fuo  artifi- 
ciali fermento  Nitrificodmpnegnatam  poftea 
! excoquat,  depuret,  & Nitrum  ex  ea  extrahat 
aerique  iterum  exponat.  Fermentum  confiat 
ex  Sale  communi,  urina,  jumentorum lierco- 
re,  & martialibus  fcoriis,  &c.  Communem 
co&ioms  methodum  hic  omitto,  in  ChVmia 
mea,ex£rckerodefcriptam,  ac  Nitri  co&o- 
ribusnotam. 

Hoc  jam  fubje<5tum  Artifices , variis  fubie- 
ccrunt  ignis  torturis , pr^primis  illi  qUi  uni- 
verfa/eex  eo  Menfhruum  exprimere  tenta 
bant.  Sed  inter  Mineralia  Proteus  eft,  quj 

hanc,  mox  aliam  affumit  formam.  "Quas 
damenim  ipfe  figit,  quidam  reddit volarHia* 
a quibusdam  redditur  volatile,  & ab  aliis  fio,* 
cur  ipfe.  ® 

Operationes,  quibus  fub/iciebatur,  erane 
Purificatio,  Deftillatio  & varia  alia  prepara- 
tionem  r 


Simplicior  praparado  qua:  circa  lioi  fub- 
lectum  fulcipiebatur,  cratliquefa&io  in  tigillo 

. & 1 &me- 


ilL-  - 


Zt 


l£o  De  Nitro. 

& mediante  fulfure  combuftio,  quod  ita  ptx* 
paratum  lapidem  prunellar  appellabant  j hoc 
enim  modo  acidum  extrahendo,  alcalinam 
fortificabant  partem  , ac  febribus  ardenti- 
bus plus  conducere  , led  false , credebant, 
quia  hoc  ita  alcalifato  Nitro  magis  exaltabant 
in  iftis  Febribus  alcalinas  efiervelcentes  & fe- 
rocientes particulas  , & calorem  fepius  in- 
tendebant » quem  acidis  reftinguendum re- 
linquere debuiflent»  Melius  itaque  8c  fc- 
curius  procedunt  illi  > qui  in  di&is  affecti- 
bus fimplici  faltem  & repetita  coagulatiqne 
& folutione  in  aqua  id  purificatum  adbi- 
bent , vel  ipfum  Ipiritum  ejus.  Si  verd  ad 
Febres  intermittentes  aliosque  affe&us  ab 
acido  provenientes  propinari  debeat  , f* 
confulto  plus  alcalifatum  Nitrum  in1 
cedat.  Alcalifatum  vero  tunc  redditi 
carbonibus  pulverifatis  conflagrando  , i 
in  majori  copia  expetatur , cum  Sale 
detonando  , Vel  ut  fupra  cum  fqlfurei 
turendo.  Acida  namque  quo  fimpIicioraiBz 
puriora,  eo  majorem  in  calore  febrili  extin- 
guendo  obtinent  energiam,  ut  in  hoc confei- 
cuum  nobis  prabent  exemplum  Julapiaipi- 
ritibus  acidulata  ,,  & quo  volatiliores  ifti 
fpiritus  redditi  &:  aculeati , eo  penetrandus 
alcalifata&  acria  alterant  , & hinc  exorriin* 

*•  ^ - calo- 


V 


Digitized  by  Gop^lt' 


JK 


2?«  Nitro»  ifi 

calorem  obtundunt.  In  hunc  finem  Dulcifi- 
cation^^acidorum  , mediante  Spiritu  Vini 
re&iiicato  , excogitarunt  Naturali  (te , vel  in 
ciyftallos  etiam  'ambos  concrefcere  fpiritus 
pei^^runt, quando  Spiritum  Nitri,  Spiritu, 
Vini  re&ificato  jungentes  ac  per  M.  B.  deftil- 
feintes^iniundorepericrunt  cryftallosNitri  e 
Spiritu  acido  dulces,  calorem  febrilem  maxi- 
levamine  extinguentes. 
vero  mediante  deftillatione  conftir 
t&ivae  Nitri  particulas  feparentur  ab  invicem, 
cahocinftituatur  modo  ;Pro  intermedio  ob- 
fet^rie  terram  vel  bolum  recipias  quivelvi- 
|^U>vel  alia  quadam  vel  Martis  &c.  minera 
^^pjtbprxgnatus  lit.  Prsftat  itaque  argilla 
albs^g^Sporcellanis,  vel  fiftulis  tabaci  nisin- 


Recipe  ergo  argillae  hujus  optime  ficcatar, 
^^^JvJltri  pulcherrimi  fo. j.  mifta  exa&e  ex 
.retorta  per  gradus  deftilla,  & prodit  primo  le- 
vaariigne  phlegma  , poftea  au&o  plus  ignp 
particula:  quaedam  falinaz  crudiores  in  forma 
fpiritus  albi , ultimo  vero  volatilis  rubicundus 
intentiori  igne  implicatus  fpiritus  exit,  qui  in 
Iiquore,crudiori  jam  feturatus  acido,  lucceffu 
temporis  fubfidet. 

^,itfonnulli,cum  nullam  fere  terram  puram 
«ifimpUcem,uecaliis  remixtam  mineris  cre- 

K 3 derent. 


I . 


De  Nitte, 

derenrdoco  argillae  cineres  elixiviatos  fiibft 
tuebant,  quae  Talis  Nitri  in  igne  liquationci 
optime  prohibebant. 

' Hic  jarn  eft  Spiritus  Nitri  deftillandi  v 
rior  modus,  ficompendiofiorem  ex;pcta$,  I 
CardiJucius  tibi  hanc  breviorem  commun 
cac  methodum  :v.g.  In  promptu  habeas  r 
tortam  terream  a tergo  tubulatam  , vel  fi  de! 
tubulus,  ipfe  eam  pertundas  ferro  quodal 
acuto  utacquirat  in  tergo  foramen  exiguur 
, hanc  retortam  ad  dimidias  Nitro,  repleta 
furno  impone  >.  ita  tamen  ut  tubulus  a terj 
promineat,  tunq  ftruas  ignem  tam  validur 
ut  Nitrum  liquefeat  faltem,  quo  cdnje&ura 
ter  percepto,  per  tubulum  injice  fulfuris  cot 
munis  fruftulum  pifi  majoris  rnagnitiidin 
vel- dimidiata:  fab*e,ac ardens  fulfur  fpititu 
Nicri  liberabit , & in  receptaculum  nnftii 
adlutatum  (excepto  foraminulo  parvo  ligr 
olo  claufoyUt  aperiri  iterato  queat,)  trans\ 
het  , remanentibus  & fulfuris  &Nit«pai 
culis  alcalinis..  Poftquam  verd  fulfur  eft  i 
je&um , aliquantillum  apertum  fervetur 
dum  foraminuium,  donec  aura  fibilans,] 
fylveftres  fpiricus  reticeant  , quo  vifo  fo 
manulum  claude,  &expe£ta  aonec  ma 
pars  fpirituum  transgreftorum  fedata  fue 
tum  turfus  foraminuium  aperi,  &denuo  i 

fu 


/ 


De  Nitro . 2(ff 

fiiris  fruftum  injice,  & uc  prius  procede,  idque 
continua , donec  nulli  amplius  Ipiritus  egre- 
diantur, & otnnisNitri  fpiritus  mediante  iul- 
furearden ce  elevatus  fuerit, ac  Nitrum  (altem 
fixatum,&inalcali  verfumlentiaturitum  dc- 
fiftej&H  bene  operatus  fueris  , intra  paucas 
ras,  majorem  elicies  Ipiritus  Nicri  copiam, 
fi  per  retortam  deftillando  integrum 
: ha:c  diflus  D.  Car  dilutius.  Interim 
:go  communiori  methodo  , utpote 
rta,  & rubicundi  volatilis  ipiritus  mul- 
mdenti,  acquieicam. 
i,fi  conjun&um  habes  utrumque  Nitri 
i,  album,  fcilicet,  qui  ex  crudioribus 
:ulis,  rubrum  vero , qui  ex  fubtiliifi- 
>latilifiimis,  ac  omnibus  alienis , im- 
jue  particulis  deftitucus  confiat,  cum 
ite , tum  amborum  ieparationi  infi- 

«m#  1 ^ * 

fceieparandis  fpiritibus,  volatili  IciL 

liori  acido,  multum  infudarunt  Agri- 
lalii,  ied  methodum , qua  inftitui  de- 
; debita  haze  ieparatio,tacuerunt,  oleofo 
volatili  abiolvendam  , in  quo  volatiliilima 
Ipiritus  Nitri  rubicunda  fpieula,  requiefeunt 
& conglomerantur,  integris  viribus  tunc  fe- 
parabiUa„,ut  quje  antea  in  forma  rubicundi 
vaporis  exifi$bant,  jam  in  forma  (piriquoliili- 

R 4 mi 


ji  • * 

r • 

i 

k / 


• u 


K 

z 


\ 


tfy  Q*  Nitro. 

mi  liquoris  fubliftunt  , qui  tamen  volatilis  i 
adeo  eft,  ut  vix  de  vafe  in  vas  fiat  transfufio,  i 
quin  magna  parsin  auras  abeat , veluc  in  Pa- 
triam propriam, unde  natalibus  clarus.  Miir- 1 
dum  clarioribus  proftituere  verbis,  nondum  ;| 
licet. 

Alii  cum  animad  vertilTenr,quantutncom-  | 
modi  adferant  volatiliores  acidi  Ipiritus  mc-  3 
dendo,  crudioribus  particulis  corrigendis, & 3 
Fifentiis  aliis  vere  extrahendis , Spir»  Vini,  . 
falino  fulfureis  & volatiliflimis  particulis  rc-  3 
fertum  adjecerunt  , ut  hoc  modo  crudiores  j 
Spiritus  Nitri  particulas  exaltarent  & quali  \ 
dulcificarent.  Receperunt  vero  Spiritus  Nitri 
genuine  elaborati,  fortilfimi,  partem  unam, 
Spiritus  Vini  alcoholilati  partes  duas , mixta 
per  alembicum, aliquot  cohobiis  deftillarunr, 
donec  unita  probe,  exierint,  in  forma  fpiritus  i 
admodum  volatilis.  ; 

SpiritushichabeturproMenftruo  anoma-  ! 
Io Boylei,  de  quo  confer  ejusdem  excrcit.  de  - 
xnenftruis  Stomachic.  | 

Vires  Spiritus  volatilioris  eminenter  infi- 
gnes  funt  & experta:  fatis  , in  confortando  \ 
debiliori  ftomachi  fermento  acido,  crudita-  1 
tibus  ejusdem  acidis  corrigendis,  unde  in  Co-  j 
bea, Febribus  ardentibus,  Pefte  ipla,  inque  | 
Nephritide  & Calculo  non  latis  depnedicari  j 

poteft» 

K,  . / 

*€  • 


De  Nitra.  26  f 

potert.  Dofi  9 j.veljtf.  cum  idoneo  propina- 
natas  vehiculo. 

Suis  enim  aculeis  obftru&iones  refer^t,te- 
nacem  hortem  incidit  , renum  fermentum 
acidum  confortat  , ut  fanguineam  maflara 
largius  praecipitet , vel  ferum  a (anguine  fc- 
greget  , hinc  mulca  dilutione  acrium  con- 
Buxum  cohibeat,  vel  heberet  E^cum  hu- 
jusmodi acidum  volatile  modica  Dofi  fas- 
pius  exhibitum,  fuis  fpiculis  non  exadte  fer- 
mento illi  lapidificanti  refpondeat  , calculi 
deftru&ionem  , pro  fabricatione  intendit , 
ficuti  acidum  in  gallinarum  ftomachis  fer- 
mentum calculos  & fimilia  (olvir.  Omnibus 
vero  hic , .ut  diertum , Nitri  Spiritus  volatilis 
profertur ; hic  ignis  inftar  nomogenea  con- 
gregat,beterogeneartgregat  , & penetratio- 
ne (ua  calculofum  deftruit  vinculum.  Quod 
enim  omnes  calculo  non  infeftemur,  quoti- 
1 diano  panis  ufui  ingeniofiores  adferiptum  vo- 
lunt , . eum  ex  eo  deftillacione , & re&ifica- 
tione,  proliciatur  Spiritus  nitrofo  volacili  fi- 
ktnilis,&  tindluris  hinc  compa&ioribus etiam 
eliciendis  , lapidumque  nasvis  delendis  ap- 
propriatus,exindeque  calculofisnon  leve  af- 
ferens auxilium. 

Non  vulgare  nec  infimum  arcanum  reve- 
laffe  purant, illi, qui  ex  Nitro  Magnetem  do- 
li $ cuerunt. 


..  Dig 


i 


% 66  & Vitrioh, 


cuerunt,quo  cx  aura  Tinduram  Auri  attrahe- 
re volunt, fed  vilis  admodum  ifta  videtur  Auri 
Tindura,cum  Tindura  Salis  TartarideNo- 
bilitate  decertans,  & vix  hanc  exfuperans*  En 
deferipcionem.  , 

Sumunt  Nitrum  purum  & cryftallinum, 
crucibulo  immifltim,  per  repetitas  carbonum 
. pulveri  imorum  injediones,  tam  diu  fluere  iti 
crucibulo fat  firmo  permittunt,  donec  nulli 
amplius  carbones  accendantur  , atque  Ni- 
trum omnin6  fixatum  reflet.  Hoc  per  fo- 
ludones  & filtraturas  optime  purificatum, 
crucibulo  immittunt  fereno  ccelo,  Sole  can- 
crum , Leonem  vel  Virginem  ingrediente, 
tempore  matutino,  fuppofitoigne  per  duas 
horas,  & fpatio centum  minutarum,  attrahet 
fulfuraureum,  herbaceo  colore,  eoq;  fumroo, 
& tunc  cave  ne  igne  nimium  valido  colorem 
hunc  expellas  rurfum,  & in  iuum  chaos  regre- 
di facias,  fed  quamprimum  fummum  illum 
colorem  nadum  fuerit, ignem  remove,  & re- 
frigeratis omnibus  coeruleum  videbis  colo- 
* rem.  T um  pulverifato  magneti  fuperf unde  . 
Spirit.  Vini  redificatilT.  & levi  digeftioneTin- 
fturam  extrahe , quam  ad  liquorem  abftrahe 
qui  initio guftu  falfus  deprehenditur , donec 
diebus  aliquot  inter  jcdis  magnes  fivefalfedo 
fubfidet, limpida?  inftar,  tindura  innatante,  -v. . 

; Mitf 


/ 


J 4 'g'  -T  Pt  l Z.$f  - 

‘ IMmde  Viribus  hujus  Tin&firas  deprasdi-- 
catBalduinus,&  ceu  univerfalem  Medicinam 
nobis  tfe&mmeridat  > at  fere  arroganter  ni-. 
inium,cum  vixTin&uram  Tartari  exasquet? 
quod  enim  fixatum  carbonibus  Nitrum,  tam 
brevi  tempore  , (imprimis  calore  fuppofito 
iibftence, ) ^Volatilimiira  particulas  aura?» 
acidi  videlicet  fubtiliflima  & volatilia  fpicula, 
attrahat  fibique  agglomeret,  vix  {ane  credi* 
fc>ile  videtur.  . 

Minori  cum  ftrepituGlauberus,  alias  glo* 
riabundus  admodum,  ex  hoc  fundo  commu- 
nicavit fuam  Tin&uram  Nitri,  ubi  mediante 
volatiU  fnagis  corporeo  , incorporea 
-|§|tttidi;  {picula  ligat , ac.  mediante  pracci* 
bibione  figit,  ut  tum , ciira  Spiritu  Vini 
tin&uram , Vel  aliqualiter  fixatas  acidi  lulfu- 
reas  particulas , meliori  cum  (ucceflu  extra* 
jtjifc  v.g> 

RecipitSpiritus  Nitri  £orrifIimi,rubicundo 
fcolatili multum  imprstgnati  lfe.  j.  in  hoc  lolvic 
Ifote^j^iante  lixivio  purificatas  & exficca* 
& cantum,  quantum  calore  levi  repetitis  iq* 
*te&idnibus  folvendo  eft ; poft  ea  in  capaci  vi-.' 
tro  affundit  guttatim  Oleum  Tartari  per  de- 
liq.  veifal  Tartari refolutum , tam  diu  donec 
fbtillitio  cefletac  liquor*  rubicundus  cxiftat, 
ione  filcratoni  liquorem lento  calore  cinerum 


evapo^ 


m Dt  Nitro. 

evaporat  , iisque  dumlal  rubicundi  vel  flavi 
eoioris  reftet.  Cui  tum  Spiritu  Vini  redifica- 
tiiTimo  fuperaffufo  tinduram extrahit,  quam 
ad  liquorem  exhalatam  fervat  adufum. 

? s'  Vires  funt  Diaphoreticae,  Diuretica:,  unde 
ih  Febribus,  Nephritide,  item  Colica  exhibet 
medicamen  haud  vilipendendum. ; • |ft 

Dofi  guttularum,  x.  xx.  xxx.  & ultrapropi- 
nandum,  cum  idoneo  quovis  vehiculo. 

Sal  poft  tindura:  extradionem  relidum , 
folve,filtra,  ac  evapora,  & habes  Nitri  Magi- 
fterium,  excellens  aperitivum  mefaraicarum 
Venarum, renumque  &veficae,' 

Dofigg.  ad 9j.  exhibitum. 

Porro  dantur  alia:  quasdam  Nitri  proej 
'tiones , ubi  acida:  particula:  fortificatas  ex| 
‘tuntur.  v.g.  Solve  Nitri  cryftalloS  fpiritu  ] 
•fortifllaio,  poftea  ad  iiccitatem  abftrahe  , & 
nil  nifi  phlegma  exir.fpiritu  remanente  .*  tum 
'vero  recenccm  fuperfunde  fpiritum,&  repete 
daborem  tamdiu,donecfpiVitus  Nitri  tam  aci> 
dus  elevatur  utfuitatfufus.  Atque  ita  duj 
‘ieatum  nadus  erisNitrum,  4 * 

' Velli  acido  quodam  metallico  audum  v£« 
'Ms, Recipe  Sacchari  Saturni  ex  minio  praspa- 
mti>eryftallorum  Nitri  ana. p.asq.  diftb!  vant$r 
ccum  aceti  deftillati  C q.  poft  abftrahe  ad  di- 
midias ^ & in  celia  repone  uccryftalijfentur  : 
. * qu« 


De  Nitro . z 69 

quos  cum  aqua  pura,  vel  deftillata  aliquoties 
fol vendo,  & filtrando  purifica,  in  fiti  inextin- 
guibili  maximi  effe&us.  Alii, ne  naufeabun- 
do  urinofo  fapore  delicatulis  adverfetur  Ni- 
trum Saccharo  mifcere  inftituerunt  hac  en- 
cheiria  : Solutiones  nimirum  & Nitri  & Sac- 
chari Candi  mediante  aqua  rofarum  fa&as,  &c 
jun&as  , ad  dimidias  exhalare permiferunt, 
ut  in  cryftallos  abire  jun&a  queant.  Ho'  Nitri 
faccharatos  cryftallos  Wirtzius  pro  Arcano 
habet  in  hsmorrhagia  vulnerum  cum  aqua 
cerefolis  datos. 

Sic  alii  cum  adverterent  Nitrum  in  Febri- 
bus ad  temperandum  calorem  optimo  cum 
efte&u  & interne  & externe  adhiberi,  fabrica- 
runt e Nitro  poma  manibus  trattanda  : hoc 
modo 

fy.  Nitri  cryjl allini  ptilchen . 

' Salii  abfynth:  card.  bened . ana.  f j.  fi. 

Nitro  in  crucibuloliquefa&oper  vices  la- 
liainjiciantur,qu£e  tum  omnia  probe  liquata 
effundantur  in  ventrem  phiohe  detruncat* 
vitreasparv*  , luto  probe  munitat:  actum 
omnibus  refrigeratis , confra&o  vitro. 
Nitrum  conglobatum  ufui 
aflervatur. 

, JV* 1 1 rv  ^ • 

***-  / . / -..v.  v * • , / ) • • , 

Caput 


£> e Vitriolfa 


CAPUT  III,  - , 

/ 

Vitridum  refolvit, 

EX  diverfis  Vitriolum  cotiftat  partrctitej 
rudiori  indigcftione»  ex  fulfu re  metall- 
ico,terra  puriori  mixto, & acido  foluto  concro- 
tis,unde  vi  ignis  in  priftinum  f#pe  convertitur 
Metallum,  quaedam  crudior  ejus  pars.  ^ 

Figura  ejus quinquangula  eft.fed  rudior  fib- 
jpiflime  » & multarum  heterogeneitatum 
«lifcella  dislocata,  undeadee  feroci  Vulcano 
adigi  debet»  antequam  fpiritus  dimittat,  quia 
illi  dum  hac  exfilire  nituntur , illae  impedi- 
untur. '-^58 

A fulfure  alii  originem  petunt,  quemtatntn 
ab  acido  potitu  deducere  debiujjent>  cum  ipfum 
fulfur  hujus  ope  concretum  fit ; atque  hanc 
ob  caufam  e Salium  genere  exterminatum 
volunt,  nefeientes  iplum  fu Ifurnil aliud efl£ 
nifi  Sal » ac  rotam  prarterea  Vitrioli  fubftaa- 
tiam  in  acidum  & alcali  convertibilem^ 
ifter&  Et  annon  totam  Metalli  fubftantiaM 
alias  ex  elaboratiflimis  & concentratisfalim» 
particulis  in  fulfur  concretis  conflantem,  iii 
Salrurfus  converti  poffe  exiftimas : quid  er- 
go vetat,  quin  Salibus  ^dnumeremus  , in- 


MMnev 


De  Pitrioto*  i,jt 

primis  cum  omnes  cum  Sale  Communi  pro- 
prietates obtineat , «eque  enim  ac  ille  folvi- 
tur  aqua , prabet Spiritum  acidum  , refiftit 
igni,  &c. 

Duplex  autem  effc , Vitriolum  vel  nativum 
vel  fdiiitiurru  Nativum  in  fodinis  Metalliferis 
concretum , & in  forma  ftiriarum  in  cavitati- 
bus Cxpc  colligitur. 

FaEiitium  ex  terra  Vicriolifera,  maculis  vi- 
ridibus ac  rubris  plerumque  notata  excoqui»* 
tur,  ambo  tamen  haud  multum  differunt,  nifi 
concrcfccndi  modo. 

Id  quod  viridi  infignitur  colore  de  ferro 
originem  ducit  i quod  coeruleum  , cupro 
propiusacceditrquo  itaque  Vitriolum  nobi- 
lioris Metalli  conlbrriofruitur  in  fua  concre- 
tione , eo  nobilius  originis  hujus  ratione  ha- 
betur, fed  absque  ratione,  nifi  quod  hoc  vel 
illud  puriori , vel  intermixtis  heterogeneira- 
tibus  fiiperfluis,  crudiori, acido,  referuusexi- 
ftat.  Solum  enim  acidum  eft,  quod  &:  viribus 
& figuris  confpicuum  exiftit,  & differentiam 
rerum  naturalium  ratione  figurae  exhibet. 


Hungaricum  &c  Cyprium  igitur  praeferuntur 
reliquis,  cum  minus  heterogeneitatum  com- 
binata obtineant,&  exinde  acidum  purius  ex- 
hibeant. i 

' - - , • ■ ..  In  i 

/ 1 


sUrAf- 


BtVttrioh,  t 

^Ihfeparando  vero  ipiritu  acido  multum  la- 
borarunt Artifices , qui,  cum  adverterent  Vi- 
triolum  impuritatibus  vel  heterogeneifatijbu!) 
nimiis  admodum  conftri<fta  tenere  volatilis 
fima  acidi  ipicula,  vanos  excogitarunt  purifi 
candi , & ab  impuritatibus  iegregandi  aio 
dos , ut  tum  liberius  volatilia  nancilcatitur  Ipi 
cula  acida. 

' Ex  omnibus  hunc  commendo  moduthi^ 

Recipe  Vitrioli  Hungarici  bonam  quanti 
tatem , aliquoties  folvendo  & cryftallilando 
tcrreftreitatibus  purga,  usque pelluciduniijp; 
& fapphyrinum ; pulverilatum  hocVitriolutr 
folve& aliquoties denuo  filtra  > filtratumli 
quorem  pone  in  digeftionc  M.  B.  per  tresie 
ptimanas,  & (eparentur  fasces,  quas  filtratip 
ne  remove , filtratum  ver6  liquorem  rurifu. 
digeftioni  committe , &:  ut  prius  digerende 
procede  fiepius  , donec  nullas  amplius  iepa- 
rentur  fasces,  tum  cryftallifan  Vitriolum  per- 
mitte, & lerva.  Alu  qui  tantum  laboris  haud 
impendere  volunt  , Vitriqlumin  ollaferries 
liquant,  liquefa&o  adjiciunt  ad  libras  nimi- 
rum xx.  Salis  communis  aliquot  mantprjqfc 
vel  J*  iiij.  tum  au&a  igne  coquunt,  doneccdi» 
guletur  & ficccfcat , ubi  tum  infundo 
riora  removenda  fubf  ederunt.  y- 


De  Pitriolo.  2^ 

Vel  Vitriolum  cum  aquae  pluvialis  f.  q.  & 
quantum  ad  fblutionem  requiritur  folvunt, 
folutionem  in  olla  magna  ferrea  ebulliunt, 
atque  tum  ad  libras  xx.  Vitrioli,aqua  fblutas, 
adjiciunt  , limaturae  vel  rccfcmentor*  ferri 
%.  x.  - & omnes  impuritates  cum  ferri  recre- 
mentis jun^a:  funaum  petent : tunc  liquo- 
rem puriorem  filtra,  & in  M.  B.  lentfc  eva- 
pora & cryftallilari  fine  > ac  Vitriolum  cru- 
diori & rudiori  acido  feparatum  habebis, 
quod  tum  volatiliorem  Spiritum  facile  fun- 
dit. 

Jam  fi  Spiritum  feparatum  geftias, 

Recipe  Vitrioli  ut  lupra  purificati  ft.  vj.  < 
. vel  x.  pro  capacitate  retortae  , Spiritu  Vini 
tc&ificatiflimo  conlpcrfum,  immitte  retor- 
tae legitime  lutatae  vitreae  > ut  una  tertia  pars 
vacua  reftet  i tunc  adhibito  igne  f a.  &gra- 
datim  deftilla  in  recipulum  capaciflimum 
optimo  modo  adlutatum  : & intra  11.  fere 
horas,  & non  admodum  vehementi  igne  ob- 
tinebis Spiritum  cum  phlegmate  &:  Oleo  ut 
vocant  rubicundo,  ab  invicem re&ificatione 
feparanda. 

Longe  optrofiorem  Helmont  de  Lithiafi 
tradit  methodum  hanc,  fed  legitimam  : 
Recipe  Vitriolum  purificatum , eo  reple 
retortas  ad  minimum  fex : retortae,  monet, 

S finfc 


Dic 


X74  2?r  Vitriolo. 

fint  vitreae,  nam  lapideae  omnes  porofae  funr, 
quia  omnis  terra  poros  recinet , eo  quod  poft 
cxficcationem,  necdfarioaliquid  non  fixi  ef- 
flat. Porro  fine  loricatae  crufta  qua  necdehi- 
fcat  nec  rimas  contrahat , vel  (ponte  decidat, 
autvitrificeturnimium.  Opcimequoq; retor- 
tae collum  eminens  amplo  vafi  recipienti  con- 
ne<flatur,ne  vel  tantillum  refpiret.  Recipiens 
vero  locetur  in  arena  madida,  &:  convexa  ejus 
pars  integatur  facco  ad  dimidias  repleto  arena 
madida,  quilaccus  renovetur  aliquoties  aquae 
frigidiflimaeintin&us.Dimidiu autem  retorta 
pul  verifato  vitriolo  impleatur.  T unc  vero  de- 
. llilla  per  gradus,  donec  moderato  igne  nil  ex- 
eat amplius:  ubituncaugeas  igne  carbonibus 
quantum  poflibi!e,cum  vero  carbonum  ignis 
cetfet  fpiritum  in  vas  recipiens  propellere,  in- 
jettis  lignis  fubter  retortam  ignis  urgeatur  per 
j,aut6.  nodes  fummo  igne  naturae  poflibili. 

Retorta  videbitur  forlan  tibi  liquari  in  tan- 
taignis  procella,  at  nihilominus  conflans  per- 
durabir,eo  quod  exterior  lorica  terrea  vitrum 
detineat  & combibat  , atque  ita  invitrietur 
quantum  operi  (at  fuerit. 

Memineris  tandem  vas  recipiens  a collo 
retortae  fcqueftrare  flagrantiflimo  adhuc 
igne,  alioquin  videbis  in  frigidiore  ftacione 
redire  fpiritus  in  tx cem,  quae  illos  exlpuit. 

Tum 


Digitized  by  Google 


Z)e  PUriolo ♦ 

Tumdenium  accipe  colcothar  Cfxcemc 
deftillatione  refidul,  quam  a vitriolo  Cyprio 
vero,Hungarico,  vel  faltem  Goslarienfi  refer- 
vaftirSuUuri  commixta  fxx  illa  refidua  iterum 
comburatur,  usqs  in  fulfuris  omnimodam  ab- 
fiimptionem.  Hancautem  dein  irrorabis  6c 
madefacies  prazfato  fpiritu , is  enim  utiftatim 
imbibitur  in  patina  vel  cucurbita  vitrea,  inde 
ita  repetitus  nil  nifi  phlegma  aquofum  atque 
inutile  reddit,remanfo  fpiritu  imbibito  in  col- 
cothare,idque  repetitum  renova  fexies  aut  fe- 
pties,  donec  tandem  fpiritus  affufusrubefcav 
qui  fupernatabit  c61cothari,quodfignumeft, 
ceffanduma  faturitareimbibitionis,  adeoque 
hoc  dives  colcothar  usque  in  ultimos  fj^iritusJ 
jam  flavefcentes  olentes  mellis  grati  odorem^ 
pelle  *,  memento  tamen  abftrahendum  vas  re- 
cipiens a retorta  adhuc  candente,  obturatoqi 
per  ceram  ore  lagenas  fortioris  , fervandum 
huncfpiritum  , cuidemfi  fi  aquam  in  jeceris, 
vas  ipfum  diffilit  ftatim ; ergo  folo  fpiritu  prio- 
ris deftillationis  compefcitur  hic  fecundus,cu- 
jus  vix  unica  libra  transfunditur  de  lagena  in 
lagenam,quin  uncis  falcem  unici  fiat  amiffio. 

Itemque  nifi  retorta  £ recipiente  tempefti- 
veutdi&um  tollatur,  videbis  potifltmum  fpi- 
ritum  refrigerato  furno  rediifle  in  colcothar, 
unde  fuit  excuffus. 

? * Hic 


f 


%y6  Ve  yitrioh. 

^ ;HicSpiritusitare&ificatu$,  quatenusvok* 
lilis&  felfus , pergit  usque  in  quartam  dige- 
ftionem  , refolvitque  excrementa  morbofe 
in  itinere  obvia,  &per  confequens  etiam  tol- 
lit caufem  occafionalem  plurimorum  morbo- 
tum  Chronicorum. 

Videmus  ex  his  quam  inter  fc  conveniant 
Spiritus  volatiles  acidi,  qui  omnes*  ex  quo- 
tunque  etiam  fint  fale  , fi  ultimum  Volatili- 
'tatis  confequuti  funt  gradum , minime  diffe- 
runt , fed  ex  uno  eodemque  Naturae  fonte 
brti,vel  hoc  vel  illud  corpus  felinum , ratione 
particularum  unibvarie  concurrentium, pro- 
duxerunt* Qjod  vero  tam  multum  fxpc 
differant  hi  Spiritus  , t^m  ratione  effe&us 
quam  & fubftanci#  , ab  illegitima  & vili  de- 
pendet elaboratione, &:  injufta  volatilisa cru- 
diori feparatione  ut  omnes  funt  inpharma- 
copoliis  tales  Spititus  Minerales, qui  fuo  vilio- 
ri modo  deftillati , ex  crudiori  feltem,  & iii 
fluorem  redaftis  felinis  particulis  fere  con- 
flant, nubilioribus  volatilibus,in  quibus  omnis 
legitima  vis  & efficacia, reliflis  cum  remanen- 
tia,quam  inepte  & fetis  ignoranter  caput  mor- 
tuum appellant, vitali  & volatili  ipiritu  adhuc 
refertum. 

Ingeniofius,  poftHelmontem,  procedere 
Nebtlk  quidam  Helve  tus  dcfr&lwen,  in  elabo- 
randis 


Digitized  by  Google 


De  yitriolo.  ijj. 

randis  di<£lis&  leparandis  particulis  volatilis- 
limis  Vitrioli,  hunc  in  modum  jubet* 

qt.  Vicriioli  Hungarici  tb.  xx.  ad  albedi- 
nem  calcinatum  Jevi  calore  aliquot  retortis, 
utfupra  ab  Helmonte  edo&um,  immitte  &C 
£ a.  deftilla  per  4o.horas  & ultra  fummo  igne, 
atque  tunc  Spiritum  ferva.  Materiam  inre- 
tortarefiduam  pulveriia,  atque  aqua  calida 
fuperaffufa  lolve  hinc  inde  movendo  vitrum 
ne  conglomeretur  malfa,  hoc  per  hora  qua- 
drantem fafto,  cineribus  calidis  impone  per 
U.  horas, & extrahetur  Virrioluth  adnuc  con- 
tentum: hancimpragnatam  Vitrioloaquam 
decanta  & recentem  affunde,  & ut  prius  pro- 
cede, tam  diu  hoc  reiterando,  donec  aquam 
non  amplius  ©bferves  tin&am  , hoc  pera&o 
folutiones  filtra,&  in  vale  plumbeo  evaporan- 
do aquam  coagula  vel  in  frigido  cryftallifari 
permitte.  .. 

Hocextra&um  Vitriolum  rurfusin  retorta, 
ut  ab  initio,  igni  committe  & fpiritu  expelle, 
ac  ex  remanentia,ut  jam  edo&um,  Vitriolum 
extrahe.  & iterato  deftilla,  extra&um , hunc- 
que  laborem  deftilfando,  Vitriolum  c rema- 
nente malfa  extrahendo  , tam  diu  continua, 
donec  ex  remanente  malfa  nullum  amplius 
Vitriolum  extrahi  poftit,  fed  nigricans  qux- 
dam  malfa  remaneat.  Quam  pulverila/olve, 

S ^ filtra 


Digilized  by  Google 


178  De  Vttriolo. 

filtra  & coagula  in  Sal  vitrioli  alcalinum  in- 
carnati coloris. 

■ Spiritum  omnem  jun&um,  ex  retorta  le- 
niter  redifica,afuo  phlegmate, ac  tum  Sal  pro- 
prium ei  redde  & per  retortam  deftillando 
conjunge  , ultimo  fortiori  igne  pellendo, 
Arconfccjiumis  eris  Spiritum  Vitrioli  magna- 
rum virium  , qui  tamen  cum  nondum  vo- 
latilifatus  fat  , ob  jundas  alcalini  Salis  parti- 
culas , mediante  Spiritu  Vini  volatililT.  ele- 
vandus & exaltandus,  v.  g.  cum  Spiritus  Vini 
tartarilati  ana.  aliquoties, cohobetur  per  cu- 
curbitam ut  tranfeat  incirculatum  , quo  in 
folvendis  Metallis  miracula  perages,  , & in 
morbis  chronicis  optatiflima  iane  praeda- 
bis. 

Non  infimum  etiam  Spiritus  Volatilis  fe- 
parandi  modum  reliquit  Nobiliff.  D.Tack, 
Archiater  Darmftadinus  p.  m.  ubi  docet 
hunc  modum: 

qt.  Vitrioli Hungarici  coerulei,  ifc.  v.  hoc 
iblvealiquoties&  congela,  fine  tamen  colo- 
ris amiffione , tum  pulverilatum  expone  aeri, 
nontamen  inSole;  ftetaliquandiu,fic  enim 
perlongam  aeris  adidnem  , vivum  ejus  au-  ' 
rum  quod  adeo  ardis  detinetur  vinculis  re- 
cluditur : hoc  fado  , proprio  phlegmate 
recludatur  tali  methodo  .*  Pone  nimirum 
/ * • Vitrio- 

. j • » 


Digitized  by  Coo^Iej 


De  Vttriohi  i*j$ 

Vitriolum  hoc  in  cucurbitam  , & leniter 
phlegma  abftrahe,  fra&a  cucurbita  maftam 
exime  & contunde,  eique  redde  phlegma,  in 
Balneo  repone,  & lento  igne  denuo  phlegma 
abftrahe,  fic  enim  recludo  altera  fafta  erit : 
reje<fto  denique  phlegmate , ficcum  Vitrio- 
lum ex  retorta  communi  modo  in  Spiritum 
&01eumdeftilla.  affunde  denuo  capiti  mor- 
tuoSpiritum , & dcftilla  per  gradus, fortifli- 
mo  tandem  igne  urgendo  , atque  laborem 
eundem  tertia  vice  reiterato,  atque  confecu- 
tuserisSpiritumvitra  inaurantem,  quem  per 
alembicu  re<ftifica,ut  volatilior  folum  afcen- 
dat,  graviori  reli&o.  Huncverum  effe  Vi- 
trioli  Spiritum  di&us  D.Tack  profitetur, qua- 
lem Adepti  Philofophi  requirunt, cum  fit  vir- 
tute refol vendi  & penetrandi,  non  conftrin- 
gendi  praeditus. 

Videmus  hinc , quantum  laborum  impen- 
derint veri  Medici  in  eruendis  veris  Medica- 
minibus , non  certepro  more  Pfeudo  Medi- 
corum, qui  Miniftris  fuis  ea  concredunt,  quae  ' 
ipfi  nefciunt , fed  quam  male  ac  ignoranter, 
eorum  comperiuntur  manibus  fubmiili  aegro- 
tantes, quos,  purgantibus,  maximis  hauftibus 
propinatis,  enervatos,  tandem  re  deplorata, 
ad  acidulas,  & denique  acerbam  mortem  pro- 
perare, cum  gravitate  jubent. 

S 4 Vires 


Digitized  by  Google 


a 9o  De  Fitrioh* 

Vires  Spiritus  Vitrioli  prarprimis  volatilis 
infignesfanefunt  , ubi  fermentum  partium 
languet  , & putredo  imminet  , ac  languis 
cftervelcens  difTolutioni  proximus , hinc  in 
Febribus  ardentibus,  acredine  bilis,  renibus 
obftru&is,  &c.  maximo  & cum  laudabili  ef- 
fe&u  exhibetur,  ubi  abftergentibus , attenu- 
antibus ac  aperientibus  habemus  opus.  Pro- 
pinatur vero  cum  calido  vehiculo  ante  pa- 
ftum  ad  guttulas  vj.&x.  autprocircumftan- 
tiarum  ratione  ultra. 

Porro  jam  cum  viderent  Artifices  , quid 
pradlcnt  combinata;voJatili]Tima:cum  purio- 
ribus fixis  particulis,  ratione  vel  exemplo  ab 
auro  defumto  , quod  ex  acidi  & alcali  con- 
centratiffimis  puriflimis  particulis  con- 
flat > hinc  naturam  imitari  voluerunt  in  fa- 
bricando Oleo  Vitrioli  coagulato  : pro  ex- 
emplo: 

Receperjunt  Salis  Vitrioli  incarnati  veri 
p. ;.  Olei  vero  vel  Spiritus  volatilis  concen- 
trati  pvij.  mixta  in  arena  leniter  coagulari 
permiferunt tum  ejus  ponderi  addiderunc 
duas  recentjs  Olei  partes , & ut  prius  coagu- 
larunt ,idque  iterato  continuarunt  donec  fal 
in  duplo  audlum  fuerit»  Jam  acceperunt 
Oleum  hoc  coagulatum,  & ei  Olei  recentis 
partem  analogam  fuperaffuderunt,  &incir- 
, ^ - cula- 


* *pe  Fttrfob*  l9| 

culatorio  vale  hermetice  ligillata,  per  14,  dies 
arenae  im  polita  in  totum  coagularunt, 
Hocyitrioli  Oleum  coagulatum  dulce,ad 
vita?  ionga:  conlervatianem  , aliis  omnibus 
Medicaminibus  praeponere  non  dubitarunt, 
ncc  multos  inveniri  morbos  crediderunt,  qui 
huic  coagulato  non  cedant. 

T inCturam  item  fubminiftrare  invenerunt, 
qua  injecta  ferrum  candefactum  in  cuprum 
converratur,  certilliraofic  experimento  me- 
tallorum transmutationem  polfibilcm  de- 
monftrantes. 

Ha?c  jam  funt  legitima  & veras  conftituti- 
yarum  Vitriolicarum  leparationes,  quibus  d 
non  infudes  , fuadeo  ut  miflas  omnes  alias 
elaborationes  facias : limplici  enim  deftill?^ 
tionenil  nifi  inutile  falinarum  crudius  impii, 
catarum  acidum  ftagma  acquires , quo  plii 
damn9,quam  commodo  lane  eris , nili  morq 
Pfeudo- Medicorum  quasftus  caufaPhar- 
macopafum  rcfpicias  magis  quam  " 

, doloresargri. 


S S 


CAPUT 


x$o  De  Fitriofo» 

Vires  Spiritus  Vitrioli  pracprimis  volatilis 
infigneslanefunt  , ubi  fermentum  partium 
languet  , & putredo  imminet  , ac  languis 
cffervelcens  diflolutioni  proximus,  hinc  in 
Febribus  ardentibus,  acredine  bilis,  renil  us 
obftru&is,  &c.  maximo  & cum  laudabili  ef- 
fc&u  exhibetur,  ubi  abftergentibus , attenu- 
antibus ac  aperientibus  habemus  opus.  Pro- 
pinatur vero  cum  calido  vehiculo  ante  pa« 
ftum  ad  guttulas  vj.&x.  aui  pro  circumflari- 
„ tiarum  ratione  ultra. 

Porro  jam  cum  viderent  Artifices  , quid 
prasftent  combinatas  volatilillima:  cum  purio- 
ribus fixis  particulis , ratione  vel  exemplo  ab 
auro  defumto  , quod  ex  acidi  & alcali  con- 
centratiflimis  & puriflimis  particulis  con- 
flat > hinc  naturam  imitari  voluerunt  in  fa- 
bricando Oleo  Vitrioli  coagulato  : pro  ex- 
emplo: 

Receperpnt  Salis  Vitrioli  incarnati  veri 
p.  j.  Olei  vero  vel  Spiritus  volatilis  concen- 
trati  p.  ij.  mixta  in  arena  leniter  coagulari 
permiferunt tum  ejus  ponderi  addiderunt 
duas  recentis  Olei  partes , & ut  prius  coagu- 
larunt ,idque  iterato  continuarunt  donec  fal 
ia  duplo  au&um  fuerit*  Jam  acceperunt 
Oleum  hoc  coagulatum,  & ei  Olei  recentis 
partem  analogam  fuperaffuderunt , & in  cir- 

cula- 


* T>e  tftrioh* 

culatorio  vale  hermetice  figillata,  per  14,  dies 
arenae  impolita  in  totum  coagularunt. 

Hoc yitrioli  Oleum  coagulatum  dulce, ad 
vita;  longae  conlervatianem  , aliis  omnibus 
Medicaminibus  praeponere  non  dubitarunt, 
nec  multos  inveniri  morbos  crediderunt,  qui 
huic  coagulato  non  cedant, 

Tin&uram  item  fubminiftrare  invenerunt, 
qua  injecta  ferrum  candefadtum  in  cuprum 
convertatur,  certilfimofic  experimento  me- 
tallorum transmutationem  polfibilcm  de- 
monftrantes. 

Hajcjam  funt  legitima  & vera;  conftituti- 
varum  Vitriolicarum  feparationes,  quibus  fi 
noninfudes  , fuadeo  ut  miflas  omnes  alias 
elaborationes  facias;  fimplici  enim  deftill?„ 
tionenil  nifi  inutile  falinarum  crudius  impli- 
catarum acidum  ftagma  acquires , quo  plu 
damno, quam  commodo  lane  eris,  nifi  moro 
Pfeudo- Medicorum  quxftus  caufaPhaf- 
macopaium  refpicias  magis  quam  " 

. doloresaegri.  N 


S 1 


CAPUT 


De  Armnuuo. 

CAPUT  IV. 


i8z 


Salii  Armomaci  analyjln  habet. 

NOmen  alii  ab  arena,  cum  in  Re- 

gione Cyrenaica  fub  ea  in  laminas  con- 
cretum repertum  fir,  alii  vero  ex  Armenia  na- 
tales Salis  hujus  derivant,  quod  ibi  ex  Came- 
lorum urina  copiose  confe&um  fuerit.  At, 
cum  hoc  ad  nos  deferri  defierit  , Europa»! 
ejus  fabricandi  modum  invenerunt,  ex  uri- 
na; cruda;  quintuplo , Salis  communis  parte 
una  , & dimidia  fuliginis.  Ha;c  veto  tria 
felina  corpora  purificatione  & co&ione  in 
maflam  redegerunt  , & in  Sal  poftmodum 
lublimarunt.  Id  quod  ex  fenorum  urina  con- 
ftat, merito  praeferendum  cenfetur illi,  quod 
corruptam  8c  putredini  proximam  urinam, 
pro  bafi  habet.  Recens  enim  & Sale  volatili 
referta  hic  requiritur  urina , qua;  co&ionem 
fuftinec , ne  co&ione  potiflimae  vires  expel- 
lantur. 

Confiat  vero  Sal  Armoniacum  ex  fpicu- 
latilfimistricufpidibjs,  qua?,  cum  ex  figura- 
rum tereti  aqualitarevolatilitatcm  , & ex  ri- 
gido acumine  ac  levore  facillimam  pene- 
trationem obtineant,  Solare  corpus  expedi- 

t illime 


Dt  ArmdntACi.  283 

riffimetranfeunt;  ubifiunacufpis  ingreffum 
renuit,in  promptu  flarim  altera  eft,  ut  itaque 
inter  Salis  hujus  fpicula&r  Auri  poros  aequalis 
dernr  proportio. 

Hin QBafiliusV&lenrinm  miris  laudibus  prx- 
dicat  hoc  Sal,  & elavem  non  infimam  fup- 
peditare,  ad  recludenda  Metalla  confitetur, 
mediante  quo  Tindtura:  Mineralium  & Me- 
tallorum nonnullorum  elevari,  apta:  reddan- 
tur: duplicatum  enim  obtinet  Sal,  ex  acido 
fubtili  &c  alcali  fumme  volatili  combinatum, 
quod  in  Tua  refolutione  poftmodum  medi- 
ante deftillatione  legitime  inftituta  , dupli- 
cem reddit  Spiritum  •,  urinofum  , ex  levis- 
fimis  urina:  & fuliginis  particulis ; & acidum, 
ex  Salis  communis  , & volatilibus  concen- 
tratoribus  urina:  &fuliginis  fpiculis  coagmen- 
tatum. Atque  exinde  Spiritui  Salis  etiam 
volatili  longe  proferendum , licet  ex  eo  ori- 
ginem trahat.  Acidus  enim  Salis  Armeni- 
aci Spiritus,  fummam  fuam  efficaciam  con- 
fccutus  eft , ex  intima  a&ione , cum  igneo 
urinae  & fuliginisalcali,quod  corrofivum  mi- 
tigavit. 

Jam  ignis  confidendus  , ut  hoc  mediante 
duplices  hos  Spiritus  unitos  fepar em us. 

. Fit  vero  feparatio  illa  duplici  modo,  vel  ad- 
jcfto alcali,  fi  urinofum  folum  defideremus, 

vel 


Digitized 


Jta  ArmtnUct, 

vel  fi  acidam, addito  & intcrmediato  fiibje&o 
combibente, quod  acidum  folum  detinet,uri- 
nofum  ver6  dimittit  folutum.  \ 

Si Urinofum  primo  velis 

Salis  Armoniaci  % j. 

Salis  ‘Tartari  tb.  fi.  vel  tb.  j. 
mixtis  & pulverifatis  in  cucurbita  fuperfunde 
parum  aqua?  ut  pultum  referant  , vel  urina 
pueri  confperge  , ac  fubito  capitello  fuper- 
pofito  deltillationem  inftitueex  arena,  jun- 
fturis  vitri  juflc  & quidem  peroptime  claufis 
cum  recipiente  fat  capaci , & brevi  tempore 
horarum  (cil.  duodecim  fpatio  , nancifceris 
Spiritum  volatilem  in  magna  copia.  Acidum 
enim  Salis  Armoniaci  , fixum  Tartari  alcali 
adoritur,  & cum  hoc  pugnans,  volatiliorem 
dimittit  Spiritum.  In  fundo  itaque  reflat 
acidus  eum  Sale  Tartari  , in  tertium  quod- 
dam five  enixum  Sal  converfus  ; quod  Sal  fi 
folutione  , filtrationc  & coagulatione  a ter- 
reftreitatibus  fepares , obtinebis  Sal  deoppi- 
iativum  in  Febribus  intermittentibus,  prin- 
cipaliter quartana  non  contemnendae  vir- 
tutis. _ ^ . viTiglT' 

' ViresSpiritus  volatilis  i nfignesfunt.  De- 

ftruit  enim  fermenta  acida  , hinc  omnibus 
thorbis  ab  acido  ortis,  depellendis  infervit, 
unde  in  fuffocatione  Hypochondriaca,  ilrp- 
l rina, 


Digitized  by.  Google 

KS ' 


De  j4rmoni*ct>  ifj 

rina,Convulfionibus,  Sfpafmis,  Epilepfia,  Ar- 
thritide, Menfium  fupprellione,  Febri  quar- 
tana, maximo  cum  effedtu,  in  idoneo  propi- 
tietur vehiculo» 

Doli  guttularum  x.  xx  XxX.  & ultra» 

Externe  fpirirui  arthritico  , vel  liliorum 
Convallium  maritatus , addito  pauxiilo  eam- 
phoras,  doloribus  Podagricis,  inligni  cum 
levamine  applicatur , combibit  enim  acidum 
dolorisauthorem* 

Hoc  nunc  mediante  fpiritu,  deftillata  quas- 
visOleadilponuntur*  ut  (quia  ex  lalein  ful- 
fureas  agglomeratas  funt  particulas  , & in  e 
Oleum  abierunt , fubtiliori  Solis  motu,)  in 
lubtililfima  falina  regrediantur  fpicula.  Pro 
exemplo; 

Spiritus  Salis  Armontaci  f./. 

Vini  rettificat*  ^:iij. 

Olei  matis  fiillat . ij* 

mifta  digere  > & circulando  ac  cohobando 
infeparabiliter  conjunge  i vires  expeditas, 
Sylvius  de  Sale  volatili  oleofo  , maximis 
hinc  inde  in  fuis  feriptis  deprasdicac  enco- 
miis. 

Jam  ad  acidum  leparandum  devenienftis 
ipiritum , qui  longe  operofiori  modo  acqui- 
titut  quam  volatilis  urinofus.  Multi  vero 
dantur  proceflus  qui  hunc  promittunt, fed  ad- 
modum 


Digitized  by  Google 


Ve  jirntpnutce . 

modum  false  i qualis  ille  eft  , qur  Sal 
Armoniacum  cum  farina  deftillari  jubet  , 
& loco  Spiritus  , inutile  (altem  acidum 
phlegma  exhibet  , uc  ex  fequentibus  pa, 

tebit.  ' 

Methodus  hasc  eft  . primo  volatile  uri- 
nofum  alcali  feparandum  , quo  acidus  (eor- 
fim  exiftat  > ambo  enim  jun&i , adeo  for- 
titer (ibi  invicem  implicati  adhaerent,  ut  im- 
poftibile  plane  (it  (impliciter  hos  feparare , 
nifi  ftratagemate  adhibito  vinculum  diffol- 
vamus.  Hasc  vero  dilfolutio , ut  fupra , me- 
diante quidem  alcali  inftitui  poteft  ;(edtunc 
acidus  reli&us  cum  capite  mortuo  spiritus , 
loco  falis  volatilis,  quod  dimittit,  cum  fixo 
fe  jungit  intimius  , & cum  eo  figitur  , ut 
fupra  notatum  , in  enixum  Sal , a quo  nun- 
quam feparatur  amplius.  Hinc  loco  alca- 
lium  talia  addenda  funt  abforbentia,qua2aci- 
dum  combibunt,  urinolum  vero  liberatum 
dimittunt  i inter  hasc  excellit  Hasmatites. 
Cujus  itaque  recipe  Ife.  ij.  cum  Salis  At- 
moniaci  ana.  exa£ti(fime  commixta  ex  retor- 
ta deftilla , & elovatur  volatilis  urinofus  Spi- 
ritus , ac  ultimd  fortiore  igne  fublimantur 
^alis  Armoniaci  ipfius , quadam  fubtiliores 
particula?  > quaj>  cum  duplicatam  fuam  vim 

adhuc 


Digitized  by  Google 


De  Armeniaco.  jg^ 

adhuc  dum  obtineant  integram,  fubtiliflimas 
Iapidis  homaticis  quasdam  pardculasJecum 
ducunt,  colore  aurandarum  imbutas , quas 
finita  deftillatione  exime  , & in  alcohol  re- 
da&as  Spiritui  Vini  immitte  fumme  recdfi- 
cato. 

Volatilem  urinofum  Spiritum  feorfim  (er- 
va, fuperiori , cum  Tartari  Sale  dcftillato, 
quodam mo  proferendum.  Acidum  vero 
Spiritum  in  capite  mortuo  quoras , hoc  mo- 
do: Contunde  caput  mortuum, &pulveri(a- 
tum  Spiritui  Vini  injice,  qui  in  fe  recipiet  aci- 
das contentas  particulas,  cum  lapidis  homa- 
titis  fiibtilioribus atomis.  .Spiritum  dn&um 
decanta  , & recentem  fuperfunde,  hocque 
reiterato  tamdiu , donec  nullus  magis  tinga- 
tur Spir.  Vini.  Tunc  omnem  Spiritum  tin- 
dum  confunde,  &:  ex  M.B.  abftrahe,  & re- 
manebit in  fundo  Sal  pulcherrimum,  grads- 
fimi  aromatici  odoris  crocei,  hoc  retorto  im- 
mifium  &;  ex  arena  deftillatum  leni  igne  fun- 
dit Spiritum  acidum, qui  cum  ceflatguttadm 
ftillare  , augmenta  ignem  pedetentim  , & 
afeendent  flores  leviflimi  , variis  coloribus 
gratiflime  corufcantes.  Deftillatione  finita,cu 
Ipiritu  tuo  egreflo,  flores  in  collo  retorto  ab* 
luendo  folve,  & leni  igne  cx  recenti  retorta 

Spiritum 


Digitized  by  Google 


i $J8  De  sUrmoniatt. 

Spiritum  denique  abftrahe  , & remanebunt 
flores  in  fundo  > Spiritum  vero  magnarum 
Virium  in  receptaculo  clarum  &:  purum  ha- 
bebis : qui  Salis  communis  Spiritum  antecellit 
robore  & efficacia,  quemadmodum  robuftus 
nervofus  V ir,  imberbem  juvenem» 

Jam  recipe  tuos  flores , quibus  fupra,  ex 
prima  defbllatione  elevatis  , Spiritum  Vini 
reCtificaciflimum  fuperaffudifl:i,tune  tinCtum 
decanta,  & recenti  rcaffufo,  repetitis  vicibus 
TinCt uram  extrahe,  quam  diu  colorari  Spiti- 
tumobfervas:  Tunc  tinCtum  Spiritum  evoca 
ex M*  Balneo,  quoniam  nec  arens  nec  cinc 
rum  calore  afeendit  > quod  obferva  > ac  in 
fundo  cucurbitula»  remanebit  elegantiflimi 
coloris  Sal,  odoris  jucundi  crocei»  hoc  cutr 
floribus  fupra  in  retorta  reliduis  commifee, 
ac  in  cella  in  liquorem  refolvi  permitte , & 
aureum  obtinebis  liquorem  non  colore  (o- 
lum  fed&  viribus , ultimam  tamen  foluti  li- 
quoris partem  non  adeo  coloratam  feorfim 
excipiendo.  Febribus  conducentem. 

Prima  vero  liquoris  aurei  pars  nunquam 
latis  deprsdicandas  continet  vires  in  hydro* 
pe>quarcana,  fcorbuto,  pleuritide,  renum  cal- 
culo, menfium  obftru&ione, melancholia  hy- 
pochondriaca , ariis  ventriculi  affectibus,  & 
limilibus  maximis  corporis  infirmitatibus 

Atque 


Di  Alumitu  & AtjUei  Sygia.  igp 

Atque  hinc  collige  (alis  Armoniaci  vires  in 
recludendis  metallis : quis  namque  crederet 
in  duriori  Ha?matiti$  corpore  adeo  nobilem 
aromaticam  latitare  Medicinam,  niftfal  Ar- 
meniacum nobis  manifeftaftet.  Quirite  igi- 
tur & invenietis. 

r ' 


CAPUT  V.} 

Alumen  Ite^vihm  explicat* 

HOc  originem  ex  rupibus  utplnrimum 
ducit  licet  etiam  ex  terra  , nova?  Hi* 
fpania?  Incola!  , illud  elixi  vient,  & decori*  ' 
one  in  lucidum  & diaphanum  corpus  redi* 
gant. 

Figura  ejus  cubica  eft,  acutior  vero  quam 
falis  communis  , quia  volatili  acido  potiffi- 
mum  conftat , quo  levi  etiam  igne  expulfo 
terrea?ejus  particula?  leviffima?  reftanc  > dia- 
phaneitare  privata?,  quam  aqua  pura  levi  aci- 
do faturatalargiebatur. 

Vis  adftri&oria eft , hinenon contemnem 
dusejus  ufus,pr*cipue  externus, fi  enim  indiir 
fium  (blutioni  ejus  immerfum  ac  exficcatum 
induatur/udores  corpus  debilitantes,  fi  opus, 
optime  reftinguit,  pra?primi$  io  morborum 
declinatione. 

T Con- 


Digitized  by  Google 


apo  De  AUmine  & Aqua  StjgiJL 

Convenit  item  optime  in  excrefcentiis  ul*  5 
ccrum  carnolis  , ac  in  fonticulis  fluxionem 
promovet , inprimis  alumen  uftum  quod  ul-  • 
cerum  externorum  acidum  ab/orbet,  optime 
eadem  purificat.  1 


CAPUT  VIL  , i 
' Sulfur  refol-vit. 

• V 

SUlfur  ab  acido  condenfatum  eft,  & ex/alt  ' 
•n  hanc  refinofam  migravit  fubflantiamyac  foli  $ 
crajjitie  & particularum  aut  Jpiculorum  oblitera - * 
tionc  & defricatione  a fale  differt : Unde  etiam  ! 
hocfuorefinofo  indumencoJiberatum,fuam  i 
recuperat  fchefm  i Si  enim  vulgare  fulfur 
incendas  , fubtiliflimam  flammam  odorem 
aqua*  forti  vix  ccdenrem  concomitati, in  aco-  1 
re  perfentifces,quem  fi  fub  campana  recepe*  i 
ris,  acidum  habes  fpiri tum,  reliquis (alium  « 
fpiritibus  haud  abfimilem  j hinc  etiam  Cl.  I 
Helmont  de  eo  pronupeiavit  , quod  ei  infit  » 
maxima  vis  arcendi  putredinem  , fi  enim,  i 
urpracipit,  ftagma  fulf uris  ,five  acidus  ejus  «’ 
Spiritus  quotidie  detur  ad  duas  aut  tres  gut-  * 
sas  in  jure  carnis  aut  cerevifia,  illis,  qui  ex 
venx  fe&ione  fanguinem  fuum  puuefcere 
' com- 


- i 


Digitized  by  Google 


De  Sidphtttt*  v 

compertum  habent  , illi  poft  exiguum  /pa- 
tium  deprehendent  , ex  ufu  iftius  ftagma- 
tis  omnem  putredinem  a /anguine  recelfifle, 
totumque  liquorem  vitalem  prima?va?  puri- 
tati ac  finceritati  reftitutum*  Acidus  enim 
hic  Spiritus  humorum  putredinem  arcet, 
Ipirituum  diilipationi  rcftinguertda?  fnaxitnd 
opitulatur. 

Jam  hic  fulfurum  prima  confideraiida,  & 
reparanda  veniunt,  qua? fi  lecreca  fint  paulu- 
lum, Ipiritibus/uppeditant  pabulum,  fi  vero 
combinata  rurfiis,  pulmonum  exulcerationi 
conferent, ubi  aJcalina  pars  acidam  abforber, 
acida  fulfuris  parte,fi  modo  lion  peccet  acri- 
monia, parante  viam. 

Hoc  eft  de  quo  loquitur  C/.  Belmnt  in  trJ 
V erb.  Herb.  &c.  ubi  j ubec  fulfura  fpoliare  vi 
fuA  peregrina  ac  virulenta,  (qua?  in  fua  concre- 
tione irrepfit:)  fub  cujus  nimirum  cuftodia 
abditur  ignis  vitalis  Archeum  in  fcopos  defi- 
deratos  placidiffimc  deducens. 

Atque  fine  hac  praeparatione &: leparatio- 
ne  inutile  plane  experimur  in  pulmonum  af- 
fe&ibus.*alcalirta  eftim  eft  fulfuris  pars  qu£ 
inanitionis,  (uiTeickemw  haber,)  impatiens, 
rurfus  fiiofimili  exlatiari  de/iderar,  atque  hinc 
avide  combibit  & abforbet  pulmonum  acida 
pucrefa&iva.  £n  Khodus,  hic  /alta» 

~ ' ' ' T * Hic 


Digitized  by  Google 


De  Sulphure. 

Hic  jam  praeparationes  varias  SchordcruS 
& alii  habent, quarum  tamen  praeparationum 
rationes  vix  agnoverunt  : Si  pro  exemplo 
fublimationem  fulfuris  lolam  confideramus, 
inveniemus,  mox  vitriolo  , mox  coralliis , 
aut  plane  fine  adje&o  quodam  corpore , in- 
ftitutam  eam  fuiffe,  unde  poftmodum  flores 
acquifiverunt  aut  acido  magis  vel  minus  im- 
praegnatos : quam  vero  differentiam  haud 
perfpexerunt,  contenti,  quod  arfenicalem  vi- 
rulentiam,quam  credebant,  fublimatione  ad- 
emerint. 

Sedfiacidi&  alcalini  in  fulture  differenti- 
am dilucidius  perpendiffent  , tam  taediofa 
multa  vexamina  non  inftituiffent,vel  fua  ela- 
borata medicamina  aegrotis  majori  cum  effe- 
&u  adhibuiffent. 


Perpendamus  primo  fublimationem, quam 
nosduplici  excaufafufcipimus,pro  acquiren- 
dis particulis  fui  fu  reis  , nimirum  acido  vel 
plus,  vel  minus,  impraegnandis  aut  faturan- 
dis.  Sic  , fi  exaltatum  & acuatum  expeti- 
mus fulfur  fublimatum  , recipimus  flores 
julfuris , fimplici  folum  fublimatione  Sc  levi 
*gne  ex  cucurbita  elevatos  , reliffo  forami- 
nu,o  parvo  in  alembico  vitreo  fuperpofito, 
quo  expeditius  afeendant ; horum  recipimus 
ft.j.  & cum^icrioli  parum  calcinati,  vel  falis 

fufi 


/ 


Digitized  by  Googlc 


*De  Sulphure. 

fufi  1 fe.  j.  peroptime  trica  & mixta  aliquoties 
elevamus , /emper  cum  recenti  vitriolo  aut  fo- 
le,  donec  noftros  flores  vitrioli  vel  lalis  acido 
fufficienter  fatu  ratos  fentiamus. 

Bene  hoc  pcrfpcxitSendivogius  in  fuo  novo 
Lumine Chymico,  quando  pag.163.  vitriolo 
principaliorem  energiam  in  perficiendis  fiil- 
furis floribus  adfcribit , perle  enim , inquit, 
flores  fublim aci  p:  rum  virium  obtinebunt,  fi 
vitrioli  ignis  non  incorporatur  illis : atque 
inde , Pfeudo-  Chymicorum  apparent  fallas 
opiniones,  dum  haud  confiderant , quid  ful- 
furis  floribus  vim  & efficaciam  impertierit, 
putantes  folum  hoc  praffiarc  fulfur  lublima- 
tum,  arfenicali  fuo  veneno  , fed  quafiverd, 
orbatum.  At  acidum  in  vitriolo  clavis  eft, 
quodinteriora  fulfuris  , fuis  acidis  particulis 
recludit,  Sz  viribus  extollit. 

Hi  funt  flores,  quibus  ‘Th.Varacelfits  addere 
jubet  aloen , crocum,  myrrham,  ac  in  pefte 
tum  maxime  extollit ; ac  qui  in  aliis  affe&ibus, 
ubi  eflervcfcentia  vel  ebulliens  ferocia  cohi- 
beri opus  habet, propinari  debent.  Si  aurem 
tuos  flores  five  fulfur  fublim^tum,  plus  alcali- 
num  quam  acidum  velis,  fublimatio  inftitua- 
turperalcalina  , quse  acidam  abforbent  par- 
tem, alcalinam  vero  dimittunt, fic  optime  tunc 
cum  pulver ifatis  elevatur  coralliis,*  vel  cum 
ufto  Cervi  C.&c.  T $ Atque 


Digitized  by  Google 


XJ4  Uc  Sulphure* 

Atque  tum  in  menfibus  retentis  cum  bryo- 
niae faecula  melius  adhibetur, & in  pulmonum 
affe&ibus  tutius  propinatur. 

Sifeparatum  arrrdeatfulfirris  acidum,  fu- 
mus campana  recipiatur  condenfandus  ; vcf 
fi  in  promptu  habeas  ollam  maximam  , tum 
fume  patinam  non  profundam,  huic  impone 
aquam  fontanam , inque  hanc  patinam  ordi- 
nato ollulam  parvam  , ita  tamen  ne  aqua  \n~ 
grediarur,  huic  immitte  fulfnr  pulverifatum 
& accende,  ac  fuperpone  ollam  tuam  maxi- 
mam , uthac coerceas  fumum,quiin  aquam 
fubfidet,  tarnfulfurextin&um  iterato  acccrr- 
dc , & ollam  fuperiroponc,  hoc  vero  tamdm 
repete  donec  aquam  acidofiilfuri.s  fumo  fen-- 
tias  fufficienter  impraegnatam  , quam  tunc 
pro  lubitu  abftrahe  > ut  acidum  feorfim  ex* 
iftar.  • ( ' 

Acidus  hic  fulfuris  fpiritus  ab  aliorum  ft* 
lium  acidis  minime  differt,  nifi  quod  in  fui* 
fure  elaboratus  & fubtififatus  magis , quam  in 
falibus  reliquis  , fi  vero  horum  fpiritus  ut 
fupra  edo&i  , perficiuntur  &c  volatilifanrur, 
omnesejusdem  funtEffentia?.  Et  quod  me- 
dicamina quaedam  fulfuris  fpiritu  parata  lau- 
dabiliores obtineant  vires  , quam  quae  cru- 
diori vitrioli,  falis  &c:  fpiritu  elaborata  funr, 
hoc  majori  vel  minori  particularum  & fpicu- 
* ':v'  < 4 -0'  - lorum 


Digitized  by  Google 


De  Sulphure.  ipf  - , 

Iorum  puritati  adfcnbendum  eft,  qusc  videli- 
cet in  fulfure  magis  heterbgeneitatibus  libe- 
rata, levi  etiam  flamma  (eparantur,ubim  re- 
liquis falibus  fortiflimo  igne  urgeri  nccefle 
habent,  utpote magis  terreis  implicata; par- 
ticulis. , 

Hxc  de  fulfuris  acido.  Si  vero  alcalinam 
fulfuris  partem  exaltare  magis  animus  flt,  lon- 
ge alio  procedas  modo  , acidam  nimirum 
obtundendo.  Hoc  fi  mteUcxifient  Pfeudo-Chy - 
nuet  y fulfuris  per  oleum  colit  epuetioni  tamdiu  non 
in/udafient , cum  in  momento  jun&o  fale  al- 
cali  in  hepaticum  vertatur  colorem  , omni 
tunc  inlerviens  fcopo. 

Vere  hoc  perlpexit  Paracelfi/s  , qui  fuam 
Eflcnciam  fulfuris  , ex  fulfuris  fo.  j.  cum 
falis  Tartari  fo.  &.  co&is  , per  fpiritum  vini 
extraxit:  quam  Eflentiam, ignem  tunc  fulta 
ris  appellat , ac  de  ea  pradicat,  quod  flt  ve- 
rus pulmonum  ballamus,  & febres  curer,  in- 
terne data. 

Externe  vero  ulcera , fiftulas  , Icabiem , 
carcinomata  , &alia  flmilia  fubito  & mira- 
culofe  curet  , fl  eluantur  faltem  hac  flepius 
Eflenria  , & tum  fimplici  laltem  empla- 
ftroOppodeldoch  fuperpofitoemplaftretur; 
quemadmodum  enim , inquit,  vermes  & ti- 
nea; igne  fugancur,ita&verminola&tineofa  i 

T 4 ulcera 


Digitized  by  Google 


J)e  Sulphnrc. 

ulcera  Microcofmi,  hac  occulco  fulfuris  igne 
profligantur. 

Optime  hoc  advertit  Cl.Cnbfeliiu  , qui  ex 
hoc  fundamento  fuam  Tmtturam^five fulfurU 
falfamum  adornavit , ubi  in  hunc  docet  mo- 
dum, 

fy.,  Sulfuris  tfc.iij.  fluant  in  tigillo , & im- 
mifce  (alis  Tartari  pulv.tfc.j.  coquantur  opti* 
me , ut  fiat  mafla  hepatis  inftar  fulci  coloris. 
Mafla  huic  refrigeratas  &c  pulverilata  adde 
olei  Imi  recentis  ife.  iij.  Mixta  coque  in  ma-  , 
gno  vale , igne  ieniflimo,  (patula  fubinde  agi- 
tando, donec  (piflefcere  incipiant  tunc  re? 
moveatur  vas  ab  igne,  & imponatur  vafi  gran- 
diufculo aqua  frigida  impleto,  tunemateria 
alccndet  s &c  condenfabitur  inftar  hepatis 
tota  (pongiola  , hanc  in  fruftrula  minima 
eonfeinde,  inde  retorta  Waldcnburgica  for- 
tiflima,  luco  probe  obdufta,  poftea  adaptato 
recipientc,juftequeob(er vatis  ignis  gradibus, 
inftituedeftillationem  » primis  y*  horis  exit 
phlegma  , poftea  liquor  lafteus , qui  etiam 
ad  6<  vel  7.  horas  continuabit , quo  tempore 
per  17.  horas  caute  admodum  procedendum 
tibi  erit,  igne  diferetiflimo, ni  incafluch  labo- 
rare , & recipientem  perdere  velis , donec 
tandem  nubecula  alba  progredi  incipiant, 
ubi' ignem  gradati m augere  potes » & exibic 
• 0 " ; ' oleum 


Digitized  by  Google 


ZJ<r  Sulphurt*  297 

oleum  rubicundiflimum , 8c  ineo  ignis  ftatu 
tunc  confervetur , donec  omnis  humiditas  ' 
expulfa  , & quousque  nebula  non  amplius 
conipiciantur ; tunc  veto  tandem  ignis  vio- 
lentia continuetur,  ut  retorta  candeat,^  pro- 
dibit adhuc  oleum  craflum  butyri  inftar  , in 
parvatamen  quantitate,  Deftillationeabfo- 
luta,  laneus  liquor  feparetur  ab  oleo,  quod 
fe  coagulare  folet , & tamen  fupra  ignem  ite- 
rum liquelcit, 

Hujusolei  coagulati  fumcp*  ij.  colcotharis 
Yitrioli  p,  j,  in  patella  magna  haje  fpatuia  li- 
gnea fupra  ignem  mifceantur  ; ac  hrec  ita 
copulata  &c  refrigerata  , ac  in  fruftula  parva 
confra&am  maflam  de  novo  ex  arena  per  re- 
tortam vitream  deftilla,  ac  iterum  fpatio  vigin- 
ticpatqor  horarum  exibit  phlegma  cum  oleo* 
tandem  vero  igne  au<fto,cum  fpiritibus  oleum 
fimulcraftum  gelatina?  inftar  prodit  , quod 
totum  expellendum,  & a phlegmate  iterum 
fcparandum, 

T unc  recipe  hujus  olei  a phlegmate  fepa-  - 
rati  f.  iiij.  Olei  anifi  J,  ij.  mixta  in  pjiiola  her- 
metice  clausa  digerantur  per  mcnlem„vel  tam 
diujdonec  optime  uniantur,  & habebis  verum 
pulmonum  ballamum , &c  he&icorum  folati- 
um, etiam  in  pcftc  , & aliis  venenabis mmhis 
medicamentum  di  vinum. 

T $ Cujua 


Digitized  by  Google 


29$  De  Sulphure. 

CujusDofiseftagutt.  v.  ad  9.  cum  ido- 

neo vehiculo. 

In  hoc  opere  fulfuris  acida  pars  expellitur 
quasdam  > quasdam  vero  lubigitur&  inalcali 
transmutatur,vel  per  hoc  occultatur.  Sic  in 
primi  laboris  ultima  forti  deftillationc,  cum 
retorta  candec,maximeno&u,  fornax  videtur 
tota  casrulci  coloris , ac  fi  tota  fulfureaccenlo 
arderet,  totaque  domus  impletur  odore  (ulfu- 
reo , & omnia  vala  metallica,  maxime  argen- 
tea & cuprea,  diverfis  coloribus  imbuuntur, 
adebfubtilis  eft  ille  fpiritus  volatilis  acidus , ut 
omnia  etiam  minutiffima  penetret;  quotame 
vilb  ignis  removeatur,  ut  refrigefcant  omnia. 

Si  tantum  impendere  laboris  tasdeat , hac 
faltem  fimpliciori  procedas  methodo,  v.  g. 

94.  Sulfuris  pulcherrimi  Ife.j.  liquefcat  fupra 
ignem  in  ollula  invitreata,  ac  tum  immilce  fir- 
lisTartari,exNitri  &Tarcari  crudi  pulverilatis 
6 c detonatis  facti, & pulverifati  Ifc.  fi.  movendo 
femper  fpatula.donec  probe  mixta  videantur, 
tunc  vero  operculo  claude,  ac  luto  probe  figii- 
la,igni  circulari  impone,  & per  tres  horas  ce- 
menta, ut  m fluore  detineantur:  tum  remove 
ab  igne,  & adde  aloes  ope*  myrrhae,  maftich. 
aha. J. j.  bene pu  verifata,im mifce probe  Sc ex - 
ade.ac  tum  matlam  effunde  in  patinam  latam 
ligneam  aqua  hume&atam,  ne  eam  inurar. 

’ Refri- 


Digftized  by  Google 


*De  Sulphure.  ’ 299 

Refrigerata: matfae ac pulverifara:  in  phioia 
fupei  funde  (piritum  therebinr.  vei  oleum  ju- 
niperi, aut  quod  melius,oleumfuccini  ad  emi- 
nentiam aliquot  digitorum  , ac  in, cineribus 
legitime  digerantur  , donec  oleum  videas 
Tin&ura  probe  impra gnarum,  quod  decan- 
ta,&fcrva  canquam  legitimum  & verum  ful- 
fum  balfamum. 

In  pulmonum  vitiis,  pefte,  febribus  mali- 
gnis, arthritide, & fimilibus  latis  celebrem. 

Dofi guttularum  v.  ad  x.xv. 

Externe  vero  in  variis  ulceribus  , (ordidis 
vulneribus,  &c.  magnarum  virium. 

Hac  encheiriaacidae  fulfuris  particular,ope 
alcali  Tartari  ablorbentur,  & alcalifatar potius 
emergunt,  quantum  oleo  liquantur,  fuifureo- 
lalina?pro(apix,  ex  quibus  ramen  merito  pras- 
feruntur  olea  volatili  fale  referca,quale  fuccini 
cft  & fimilia : vel  etiam  (piritu  vini  (ultureo- 
lalinae  naturae,  poteft  optime  fieri  extra&io, 
utfupraaParacelfo  fa&um  audivimus.  Ubi 
fequens  operandi  methodus  non  ex  infimis 
eft.v.g. 

9t.  Conchas  in  pifeinis  reperibiles,has  ace- 
to maceratas  a (ordibus  purga, tum  vero  exfic- 
catas  calcina  ad  albedinem.  Recipe  tunc  (alis 
Tartari lfc.fr  huic  in  tigillo  probe  liquefado, 
repetitis  vicibus  conchatum  calcinatarum 

) pulve» 


Digilized  by  Google 


$09  Ve  Sulphuri , 

pulverem  ad  libram  dimidiam  commifce  ex- 
ade,  atque  tum  effunde,  & fequenti  u fui  affer- 
va,  nimirum: 

Recipe  falis|Tartari|tfc.fl.  fluat  fin  tigiIlo,8c 
in  fluxum  injice  fulfuris  pulverifati  iiij.  & 
pulveris  fupra  ex  Tartaro  & conchis  allerva- 
ti  J.  viij.  hoc  tamen  modo,  fcilicetalternatim, 
ut  primo  parum  fulfuris , tum  parum  pulve- 
ris,quod  prohibet  ne  fulfur  flammam  con- 
cipiat, injiciaftir,  quibus  liquefacis,  recen- 
tem immitte  fulfuris  partem  cum  diCo  pul- 
vere, idque  continua,  donec  omnia  fint  con- 
junCa  &:  optime  liquefaCa,  ac  tum  effunde 
in  patellam  invitreatam  , atque  fubito  cum 
pannis quintuplicatis  madefaCis  maffam  fuf- 
foca, refrigeratam  vero  pulverifa,  acphiola: 
immiflse  , fpiritum  vmireCificatiflimum  ad 
digitorum  quatuor  eminentiam  fuperaffun- 
de,  claufaquc  phiola,  ac  repetita  recenti  fpiri- 
. tus  vini  affufione,  omnem  Tinfturam  extra- 
he, quam  tum  ad  liquorem  abftrahere  pro 
lubitu  poteris. 

Vires  funt  percelebres:  balfamica  etenim 
fuavi  conferyat  a putredine , calefacit  acido 
debilitata  corpora, acidum  pulmonum  putre- 
faCivum  corrigit,  variisque  ab  acido  ortis  do- 
< loribus  demulcendis  convenit , hinc  dolores 
dentium  acaurium  fedat,goffypio  immifla- 
- Renum 


! 


\ i, 


Digitized  by  Google 


Vi  Sulphuri.  jot 

Renum  etiam  fermentum  nimium  , aci- 
dum corrigit,  ac  arenulas  pellit, ac  ab  acre  ma- 
ligno prae/ervat  &c»  Doli  guttujarum  io«  10. 
&£  ultra  exhibita» 

Hx  jam  funt  communiores  , & tamen 
haud  omnibus, vel  paucioribus  faltem  cogni- 
ta? ftilf uris  corrc&iones  > quibus  fequentem 
Paracellicomore  inftitutam  proferimus.  Na- 
turam vero  imitabatur  Paracellus,  dum  arti- 
ficiali calore  ad  perfe&ionem  deducere  in- 
tendebat fulfur,ubi  hoc  Natura  dderuerat  ; 
Phiolas  enim  inclufum  coquebat,  donec  non 
amplius  afeendere,  fed  in  fundo  fixum  ma- 
nere cogebatur,  ac  acido  igne  cxpulfo  alca- 
linam  induerat  naturam.  Ac  cum  nimium 
tem  poris  huic  operi  requiratur , breviorem 
fequerc  methodum  hanc  : Sulfur  nimirum 
a/iquociesperalcalinafublimatum,  cum  falis 
Tartari  ana.  per  calcem  vivam  combuflum 
& fortificatum,  conjunge , ac  phiola:  inciula, 
leni  igne  fo veto  neiumlr  afeendat.  Si  vero  x 
adeo  accurate  procaveri  haud  poiTic  , quin 
afeendat  aliquid  fui  furis,  reliquis  commifceto 
rurfus  rquicquid  enim  alcali  non  mixtum  elh 
ab  co  non  perficitur  : coque  vero  tam  diu, 
donec  utplurimum  fixatum  fentias  fulfur, 
quo  vero  diutius  eo  modo  comentas  , eo 
magis  difponicur  ad  fequentem  fixationem: 


$01  De  Sulphure, 

hoc  fa&o  aqua  calida  lol  ve  praeparatum  hoc 
fiilfur,  ac  aceto  praecipitatum  collige  & exfic- 
ca,  exficcatum  vero  ovo  philofophico  immit- 
te, & tandem  igne  adhibito  ad  maturitatem 
deducito  feu  fixitarem : cui  denique  tunc  fu- 
pcrfuloalcali  volatili  feto  Tin&uram  extrahe, 
a qua,  fi  liquorem  lupetfluum  leniabftraxeris 
igne,  remaner  penetrantifiimus  igneus  fulfu» 
ris  liquor,  quem  cum  judicio,  leni  igne  adhi« 
bito,  ne  volatilem  focium  expellas, & obferva* 
tis  ignis  gradibus  inElixir  perfc&um  & fixum 
redigito , fed  obferva  ut  ignem  euriofe  regas 
donec  fixitatem  acquirat, nec  nimium  fefti- 
nando  operam  perdas.  Atque  tum  confe* 
quutuseris  Medicamen,  quod  radiis  Tuis  ob* 
fcuratum  illuminat  Archeum  , & omnia  ea 
peragit  quas  fulfuri  unquam  adferibi  pote* 
runt. 


CAPUT  VII. 

' Dt  Succino* 

SUccinum  refinofa  efle  videtur  fubftantia, 
ex  particulis  alcalinis  volatilioribus  ope  fa- 
lis marini  leviter  concentraca  vel  concreta! 
Natales  ex  therebinthinis  & pinu  deducere 
vulgo  volunt.  D.  Major  & alii,  cum  vidiflent 

w 


Digitized  by  GoogI 


De  Succino.  $oj 

initiis  locis  copiofiorem  luccini  proventum, 
ubi  tales  arbores  crefcunt , inde  concludere 
voluerunt  a refinola  talium  arborum  fubftan- 
tia  per  terram  difpersa.  nalci : hanc  vero  eo- 
rum opinionem  roboravit  inflammabiiitas, 
&odor,  a therebinthinajincenfse  odore  vix 
differens  ; praprimis  etiam  cum  ex  Martinii 
AtlanteSinico  legiflent,  Chinenlesex  refina 
pini  per  deco&ionem  artificialiter  parare  vel 
effingere  fuccino  fimilem  fubftantiam,  ut  na- 
turali vero  invidiam  facere  poflit. 

Reperitur  vero  hinc  inde  ad  maris  littora, 
uti  in  Boruil^Cimbria  occidentali,  &c,  ubi 
accola  illud  retibus  pileantur.  Hoc  tamen 
altero  magis  elaboratum  ac  perfe&um  die 
creditur.  Nigrum  enim  vilius,quod  fi  tra&u 
temporis  Sole  & fale  elaboretur  amplius, 
tandem  in  flavum  & a flavo  in  album  migrat, 
id  quod  hxc  probat  Mechanica : fi  enim  iuc- 
cinura flavum incucurbicam  ponas, vel  ofiam 
fidtilem,  & ad  hujus,  p.j.  addas  laliscommu- 
nis  p.  i j.  ac  aqua  fi  q.  addita  , alembico  carco 
fiuperitnpofito  ne  aqua  fubito  exhalet, coquas, 
per  aliquod  temporis  fpatium  ex  flavo  album 
evadi  c. 

Levem  ab  acido  concretionem  na&um  fuis- 
Ce,  facilis  cj  us  indicat  folutio.Sic  C/.  Morhoff de 
Mctall.  tranfmut.  refert, fc  apud  Cl.Tbeodorum 

• Kercknn- 


C 


Digitized  by  Google 


De  Stfctsitt» 

Kercbingium  infigne  obfervaite  artificium,  fo* 
lo  nimirum  ignis  minifterio  , nec  ullaaliare 
addita,  folvcndifuccinum.  Nam  oftendic  mi- 
hi, pergit,  cadavera infantum fuccino obdu- 
cta,ut  omnia  membra  transparerent, tnonftra- 

vit  etiam  phiolam  vitream  iuccino  tali  follito, 
rurfumque  coagulato  impletam,  Tali  vero 
fluiditate  fuiiTe  proditum  ante  coagulatio- 
nem, mufeas,  aranea  & fimilia,  quas  perennius 
in  eo  fepulchrum  na&a  funt, indicant. 

Ut  vero  clarius  fuccini  conftitutiva  nobis 

hantmanifefta,deftillationrrubjiciamus,qu^ 

hocinftituendamodo: 

Recipe  fuccini  groife  pulverifati  ifc.  iij. 
immitte  retorta  capaci , ut  dimidia  pars  va- 
cua maneat, quam  arena!  impone, recipiente 
magno  adhibito,  jundluris  exa&e  claufis , & 
ignem  adhibe,  menfuratis  legitim  e gradibus, 
ac  exitab  initio  phlegma,  deinde  fpiritus,  & 
denique  oleum  cum  majori  falis  volatilis  por- 
tione,quando nil  amplius  exit,  tum  refrige 
ratisomnibus,  detra&o recipiente,  confula 
habes  phlegma,  fpiritum,  oleum , & 61  v°* 
latile  , hasc  ut  fepares  , recipienti  infunde 
aqua!  calida!  ite.//'.acfal  lateribus adhterefcens 
ablue,  tunc  in  phiolam  effula  invicem  lepara> 
oleum  fci  licet  ab  aqua,  fpiritum  & ial  volati  e 


continente. 


Oleum 


Digitized  by  GooglC1 


De  Succino,  $05 

Oleum  feparatum  cum  cineribus  claveila- 
tis  mixtum , ut  fairem  oleum  abforbeatur  > Sc 
fiat  maffa  ficca,  re  torta  indatur,  & leviter  de- 
ftilletur . Ac  primo  prodit  oleum  purum  &C 
clarum,  quod  feorfum  ferva , tuncaudo  igne 
rubicundum  fucceflivum  excipe  oleum. 

Oleum  hoc  redificatum, propter  volatiles 
alcalifatas  particulas  Copiose  implicatas;  infi- 
gnes  obtinet  vires  in  debellando  Apoplexia, 
£pilepfia,Epilepfia,  Paralyfi,  & aliis  cerebri  $ 
renum,veficse,&:  uteri  affedibus. 

Doli  guttularum,  iij.  ad  vj.  & ultra. 

Rubrum  vero  oleum  roborandis  convenit 
hervis,  membris  paralyticis  confortandis,  tu- 
moribus diffipandis,  &c. 

Jam  li  fal  volatile  feparatum  expetis,  reci  - 
pe  liquorem  fupra  refervatum.aquo  oleum 
fuit  feparatum , immitte  cucurbitas  oblongi 
colli,veIphiol2e,&exM.  B.leniflimo,  fal  vo- 
latile cumfpiritu  eleva,  eo  plane  modo  , de 
C.C*  volatili  fale  edodo. 

Vel  affunde  liquori  cui  fal  volatile  ineft, 
guttatim  optimum  fpiritum  falis , &:  magna 
orietur  ebullitio,  dum  acidus  falis  fpiritus  in 
fal  volatile  agit  : quando  ceffavit  ebullitio, 
capitellum fupcjrimpone,  & ex  arena  deftilla, 
& elevatur  faltem  infipidum  phlegma  leniori 
igne, quod  cum  ceffat,auge  ignem , & fiibli- 

IX  . mabitur 


Digitized  by  Google 


jotf  Vt  Succino 

mabitur  Sal  volatile, quod,  cum  acido  fatura* 
tumlit, falis  Armoniadfaporemhabet.  Huic 
anatica  proportione  ial  Tartari  adde,8c  cx  cu- 
curbita capitello  munita  in  arena  fublima , &: 
Tartari  fal  acidum  falis  fpiritum  retinebit, vo- 
latile vero  fuccini  ial  puriflimum  fcandet  iri 
capitellum , quod  exemptum  probe  fervetur 
claufum,  ne  ob  fummam,qua  pollet,volatili- 
tatem.avolet. 

Si  taediofori  re&ificationinoninfiftereve- 
lis,&  attamen  fal  volatile  ab  oleofuo  empy^ 

reumatico  liberatum  defider es  , cumfpiricu 
vini  redificatiflimo  oleum  extrahe  , donec 
purum  relinquatur  volatile  ial  , quod  tum 
Haec  vero  rediiicatio  praeftat , quam 
quae  repetitis  deftillationibus  peragitur , hoc 
enim  modo  volatiliores  falis  volatilis  particu- 
lae fervantur,  oleofae  vero  empyreumaticae  re- 
dificantur,vel  feparantur. 

Vires  magnae  fiint , inepilepiia,  paralyfi, 
convulfionibus , deit  ruendo  acido  corrupto, 
&c.  fudores  movet,  & expertiilimumprasbec 
Diureticum, & iimiles  patrat  nobiliores  effe- 

&us.  ^ , „ , „ , , 

Ex  hoc  volatili  fale  cum  fpintu  vimrech- 

ficato,  addito  ipiritu  C*C.  itidem  ab  empy- 
reumatico  fuo  oleo  liberato  mediante  dige- 

ftione  & repetita  deftillatione  fitliquof  C.  C, 

' * fucci- 


De  Succino, 

fuccinatus  , egregiarum  virium  in  variis  pue- 

roru  affedibus  ab  acido  coagulante  ortis  6cc, 
Parant  alii  media  nte  hoc  lale  volatiiiBalfa- 
mum  Tuum  vitae  non  contemnendarum  viri- 
iim>hoc  procedentes  modo.v.g. 

Recipiunt fuccini  nobilioris  libras  aliquot, 
exhocdeftillantipiritumiuum , oleum  &lal 
Volatile  utfupraedodrum.  Oleum  cumfalo 
Tartari  impraegnatum  re&ificant  per  retor- 
tam,ut  itidem  audivimus  fupra.  - 

Hocoleum  coralliis  affundunt  ad  eminen- 
tiam , ac  in  retorta  recipienti  j unda , & in  are- 
nam polita, per  feptem  vel  odo  dies  digerunt, 
jun&uris  tamen  claufis  ne  quid  perdatur,  cum 
lal  volatile  afeendere  compertum  habeant: 
intrahocrempus  oleum  tingitur  , quod  de- 
cantatur, & li  quid  in  hac  digeftione  alcende- 
rit  falis  volatilis,  ei  jungitur,  &:  ita  fervatur. 
Tunc. 

ig.  u4loescpi. 

Myrrha  anu. 

. Storac.  calam.^j. 

Benz.oi. 

mixtis  in  retorta  fuperfunde  Ipiritus  falis  vola- 
tilis fo.  & & recipiente  adhibito  cx  arena  forti 
igne  deftilla  , ac  Ipiritus  oleum  transvehet, 
quodfeparatur, 

V 2 Hujus 


Digitized  by  Google 


jo8  De  Smcioit. 

Hujus  una  pars,  cum  fupcrioris,  corallia 
rum  T indura  impraegnati , partibus  duabus 
mixta  conftituet  Imperialem  Medicinam, ad 
fetis  deprasdicandam , uti&inpefte  abfolu- 
tillimamfere. 

, - Doli  guttularum  v.  adx*xv.  &:  ultra. 

Qui  rudiori  &C  leviori  methodo , absqud 
deftillatione  vires  fuccini  expetunt  >mediante 
fpiritu  vini  EfTentiam  extrahunt  ex  pulveri- 
feto  fuccino , fed  tunc  requiriturfpiritiisvini 
redificatiflimus,  cui  ego  tartarifatumfubfti- 
tuo.  Quo  vero  fhcCinum  fuas  potioreS  vires 
fpiri tui  vini  largiatur,  fixo  quodam  alcali.re- 
eludatur  prius  hoc  modo.  V.  g.  Succino  fub- 
tiliffime  trito  Nitri  fixi  liquorem  ad  eminen- 
tiam fiiperfunde.acin  digeftione  repone  pef 
14.  dies,  in  fine  augendo  ignem  ut  omnis  hu- 
miditatis  exhalet , ac  tum  alcohol  vini  affun- 
de &Tinduram  extrahe.  Cujus 

Vires  admodum  funt  infignes  in  cerebro, 
ventriculo,  vel  toto  netvofo  genere  confor- 
tando, &:  in  renum  ac  vefica:  vitiis 
' obftrudionibus  corrigen* 

, dis,  &c* 


* «■  ' 

CAPUT 

\ 

. Digitized  by  Gjoogl 


De  Coralli 

CAPUT  VIII. 

Corallia  r e fofoit  9 Verlas  confiderat. 

COrallium  eft  planta  marina  mediante 
acido  volatili  feu  fpiritu  lapidifico  petri- 
ficata , in  fuo  enim  germinationis  initio,  molr 
lia  adhuc  e mari  fxpius  extrahuntur  , quas 
tamen  ex  mente  Boylxi  aeris  fale  acido  ae- 
thereo  intra  dies  aliquot  extra  terram  indu- 
refcunt. 

Ad  perfe&ionem  dedu&arubefcunt,  aci- 
dis volatilioribus  particulis  in  delicatiusful- 
fur, exaltatis, exHac  causa  oleofis.rutilans  eo-  ' 
mmcolor  facilius  qua  aliis  extrahitur  men- 
iiruis.  Contrariam  quidem  fovetfententiara 
Cl.Fr. Hoff mannus, ubi  in  fuaclave p.161  inquit: 
Jam  quod  colorem  rubicundum  concernit, 
itidem  non  a fulfure  , cujus  ne  gry  quidem 
ineft,  deducimus,  fed  ex  nuda  naturali  textu- 
ra, diverfarum  partium  coalitione  figurata: 
quam  texturamdxpius  ab  atomis  & effluviis, 
e corpore  geftantium  cache&icorum  vel  ca- 
cochymicorum,  emanantibus , &inporulos 
ejus  penetrantibus,  inverti,  ut  pallore infici- 
antur,credimus : contra  vero  effluvia  e fano 

II  3 homi- 


Digitized  by  Google 


jio  <Z>«  Cortltis v 

homine  exfpirantia,  eorum  colorem  adauge- 
re vel  confer  vare. 

At  folam  particularum  texturam  , nififul- 
ftir  accedat,  colorem  inferre  poffe,  minime 
videtur  credibile  , cum  folum  fulfur  , con- 
gruentiflimum  colorum  ftatuatur  fubje<5tu, 
titpote  maxime  extenfile  , &;  pro  majori  vel 
minori  particularum  fubtilitate  colorem  va- 
rians. Et,fi  nulli  rei  fulfur  ineffe  credamus, 
quam  ex  quibus  realiter  & in  fubftantia  ac 
proprie  ita  di£tum  feu  vulgare  fulfur  extra- 
hitur ; unde  varia;  emergunt  colorem  di- 
verfitates  in  vegetabilibus  ? Non  fanc  ex  fola 
partium  qua  talium  , fed  qua  fulfurearurn, 
fubtili  ad  craffiori  textura  : quo  vero  com- 
parius fulfur  rebus  ineft  , eo  color  rubicun- 
dior. Sed  hic  non  intelligimus  illud  vulgare 
fulfur  , quod  nunquam  nec  ullius  rei  prin- 
cipium conftituit  > fed  fubtiliflimas  acidas  8c 
alcali  particulas  mediante  Solis  motu  adeo 
exaltatas , & fkpius  conccntratas  , ac  exinde 
varie  figuratas , ut  pro  diverfa  earum  tum  po- 
fitura , interveniens  luminis  id us  colores  ex- 
primat. 

Horum  fuavi  colore  alle&i  artifices , varias 
in  eis  qua;fiverut,  &:  quidem  magnas  virtutes, 
inprimis  in  delicato  eorum  fed  levi  eoiore, 
unde  & in  feparando  hoc  maxime  infudarunr, 

quem 


*De  Corallis.  511 

quem  tamen, ludenteficmenftruo,nadi,irri- 
to  cum  effcdu  propinarunt,  vel  hunc  libi  fal- 
se imaginati  fuere  , a coralliis  profedum, 
quem  menftruo  tribuere  debuifleftt. 

Ex  omnibus  fere  melior  em  Tindura:  ex- 
trahendae modum  docet  Cl.  Langelott,<±m  co- 
rallia cum  oleo  Anifi  puriflimo  in  hypocaufto 
calido  per  integrum  annum  digerendo  , in 
mucilagincm  rubicundam  refblvit , immuta- 
to olei  colore , quo  decantato , ex  dida  rubi- 
cunda mucilagine , cum  fpir,  vinitartarilato 
Tinduram  extraxit.  Sed  quid  hac  in  morbis 
prasftiterit, tacet. 

Ego  aliquoties  mediante  oleo  foeniculi  eo- 
rum colorem  feparavi , fed  vires  nullas , nili 
quasmenftruum  largiebatur , animadvertere 
potui. 

In  lubftantia  vero,ob  vacuum  corpus, alca- 
linae  natura: , acido  crudiori  deftitutum , &C 
fubtiliori  quodammodo  perfufum  , majores 
continet.  Acidum  enim  crudius  vel  fuperflu- 
um,in  corpore  hbi  alfociat,acidis  fulfuris  par- 
ticulis parantibus  viam. 

Majori  cum  fiiafu  , fi  quis  praeparata  velit, 
adhiberem  acido  refoluta  corallia , licet  tum 
effedus , non  tam  coralliis , quam  eorum  fol- 
venti  acido  adferibendus  fit:ac  hic  nobis  pla- 
cent a Crugnero  deferiptae  folutiones  quas 

V 4 - Tindu^ 


Digitized  by  Google 


jiz  *Dc  Corallis, 

Tin&uras vocat , cumhae  adftringentem &; 
refrigerantem  obtineant  vim, in  fluxibus  alvi» 
hepatis  inflammatione,  fluore  mcnflum  im- 
moderato , &€♦  majoris  eife&us.  Hanc  vero 
r ecommendat  me  thodum. 

Primo  cum  aceto  deftillato , & phlegmati 
Tuorejun&o,  folvuntur  corallia,  donec  reite- 
rata  recentis  aceti  affuflonc  , omnia  foluta 
fint : tum  folutio  hsec  praecipitatur  cum  fpir, 
{ulfuris , donec  omnis  pulvis  coralliorum  ad 
fundum  delcenderit : hoc  fa&o,  decantatur 
remanens  liquor,  qui  eft  appropriatum  Crih 
giwrimenftruum.  Cum  hoc 

Secundo  folvuntur  coralliorum  rubrorum 
fragmenta  calori  levi  impolita  > Sccumnil 
amplius  extrahit  vel  folvit  menftruum , de- 
cantatur, filtratur,  & ad  remanentem  liquo- 
rem evaporatur  , ac  fervatur  pro  Medicina 
non  fane  contemnenda  ; Aciditateenimfua 
particulis  terreis  alcalinis  coralliorum  impli- 
cata, ventriculum  roborat,  bilem  acriorem 
obtundit,  hinc  in  Diarrhaea,  Dyfenteria,  &:c. 
optimo  cum  emolumento  propinatur , prae- 
primis  fi  in  hunc  finem  combinatur  cum  ra- 
dicum tormentilla;  fucco,  &:  in  fy  rupum  am- 
bo rediguntur.  Pro  exemplo ; 

Recipe  Radie,  tormentill.  mundat,  &C  fic- 
cat,  J.  vj,  groflfc  contufis,in  cucurbita  affunde 


Digitized  by  Google 


JL 


<T)c  CoraHU.  jij 

aquas  ex  eadem  herba  &:  radice  deflillatse 
*,  xvj.  coquantur  leniter  in  arena  per  d.horas, 
{uperimpofito  alembico,  utfiquidtranfcen- 
dar,reaftundi  queat  i tum  vero  refrigeratum 
liquorem  a radicibus  effunde  per  manicam 
& filtra,  hltrato  liquori  adde  Sacchari  Ib.  j. 
cum  album,  ovi  num.  j.  alembicoque indita 
rurflis, moderato  igne  ad  confidentiam  deco- 
que, ne  empyreum  a lapiat:  defpumatoverg, 
& legitime  decodo  fyrupo  adde  Tindurae 
live  liquoris  corallati  iij.  ac  ferva  pro  ufu 
fupra  jam  indigitato. 

Doficoch,  unius. 

Huic  fuse,  ita  vocatas,  Tin&urse  quandoq; 
addidit  Effentiam  Martis , & in  hepatis  ob- 
ftrudionibus,  cachexia,  hydrope,  menlium 
fluxu  & fimilibus,  optimo  cum  effedu  adhi- 
buit. 

Porro  refert  fehacfuaTindura,  cum  vi- 
perarum Edentia  combinata , aliquot  cente- 
na militum,  pefte  correpta  liberaffe. 

Corallia , aceto  deftillato  cum  phlegmate 
jundo,  fbluta,  fi  adhibito  leni  igne,  ad  ficci- 
tatem  decoquas, ut  liquor  exhalet, remanent 
corallia , acido  imprasgnata  & in  falinam  na- 
turam converfa,  in  omni  liquore  facile  fi** 
lubilia,  ' - 

II  5 vPulviS 


3H 


De  Corattk. 


Pulvis  vero  quiin/hllatofpiritufulfurisad 
fundum  fedit,/i  aqua  pura  faspius  edulcore- 
tur  5 coralliorum  vocatur  magifterium , acido 
faturarum  , hinc  naturali  Tua  alcalina  energia 
orbatum, & in  aliud  ens  conver/iim. 

Rutilantem  corallia  Tinduramfubtili/fi- 
mis  acidi  /piculis  in  fulphur  exaltatis  debere, 
audivimus : Ab  eodem  etiam  volatili  petrifi- 
, ^ante  acido  germinationis  initium  duxi/Te,fe- 
quens  prdbare  videtur  Mechanica,  v.  g. 

, fy.  virid.arulfe.ii). 
fttlfuru  vivi  ft.j. 
arenamund.  Ifc.iiij. 

Pulveri/ata&exa&e  mixta  ex  retorta  de- 
jftillentur , leniori  ab  initio  arenas  calore,  poft- 
ea  gradatim  fortiori , ut  exeat  /piritus  acido- 
dulcis, guftui  gratus. 

Hunc  /piritum  coralliis  pulverifatis  affun- 
de, &£  leni  calori  apponantur,  donec  fenfim 
ficcefcant.tumin  capaci  vitro  afFundeaquam 
quandam  defti  latam,  vel  /implicem  vel  rofa- 
xum , & relinquantur  in  calore  leni , ac  re/ur- 
gent corallia  jucundo  fpc&aculo. 

Spiritus  ratione  virium  praeclarus  admo- 
dum eft;in  afthmate  enim, ex  pulmonibus  co- 
piofa  &c  crudiori  pituita  refertis, orta  &c.  ma- 
xime conducit. 

* Do/i  fcrupuli  unius. 

Coral- 


. De  Cor  altu,  ji/ 

Corallia  item,  oculos  cancri,  margaritas, 
&c.  phlegmate  vicrioli  ioluta  praecipitat  in 
magifteria  butyraceadeviter  omni  in  liquore 
folubilia. 

Murgurttx  five  Perl*  in  conchis  concretae 
reperiuntur  ab  exfuperante  teftarum  fucco, 
volatili  acido  conglomeratae. 

V ires  vulgo  creduntur  maximae, & cordia- 
les,fed  nullum  unquam  vidi  morientem  hifcc 
revocatum, hinc  plusmentaliter,  quamreali- 
cordiales  cfle  duco.  Non  vero  negandum» 
casin  iiibftantia  faltem  vel  praeparatas ,nec  vi- 
ribus adhuc  orbatas , propter  particulas  fub- 
tiles  alcalinas  terreas  acido- volatili  imprae- 
gnatas , acidum  crudius  re&ificare,&:  exalta- 
re,unde  fepius  in  aife&ibus  hypochondriacis, 
fpiritus  acido  inquinatis  , hinc  in  epilepfia, 
& iimilibus  ,maxime  conducunt.  Quod  vere 
agonizantibus  in  genere , tanquam  facra  prae- 
feribantut  anchora , Medicorum  ignorantiae 
utplurimum  adfcribo,qui  in  eis  latentes  vires, 
non  nifi  ex  libris,  & quidem  utplurimum  fini- 
ftre  traditas, metiri  fplent.  > 

Ex  omnibus  tamen  aliis  , fuam  ignoran- 
tiam produnt  illi,  qui  perlarummagifterium 
proferunt  * vel  alia  exinde  pompofo  nomine 
Arcana , Eflentias , Tin&uras , &c.  quia  haec 
crudiori  aceti,  £pir.  falis,&c.  acido  viribus  fuis 

genui- 


v 


Digitized  by  Google 


j!<$  De  lapidibus. 

‘genuinis  alterata  plane  deprehenduntur, ncc 
«aliis,  vilioris  fortis  Magifteriis , tunc  praefe- 
renda videntur  neque  hirce  pretiofts, tum, ar- 
gento funt  emungendi  homines , quia , fi  in 
pruditatibus  biliofis, amaris, acrioribus,  acida 
'Cjcpetuntur,  vilioribus  haec  expediuntur,  & 
minoris  pretii  acidularis  Magifteriis,  ut  ocu- 
lorum cancri,  coralliorum  &cc.  velipfisipiri- 
pibus  acidis  legitime  paratis  multo  prajftanti- 
*«s  hsec  corriguntur  acria  amara,  &:  fimilia  bi- 
lis  prod  uda  &:  vitiata  qualia. 


CAPUT  IX. 

Lapides  examinat. 

AQtiam  rerum  naturalium  efic  materia- 
le principium  , & mediante  fuo  fubtili 
terreo, noftrorumoculorum  aciem  aufugien- 
de lapides  conftituere  He uncus  de  Rothas  & 
Bcrn bardus  Pal ffy,G alius  ingeniofus,  confir- 
mant *,  &c  in  hanc  fententiam  propendere  vi- 
detur ilLuftv.  Boyte^  dum  gemmarum  primam 
originem  liquidam  fuifle  ftatuit,  quae,  fi  mol- 
liores, mineralium  Tinduris  imbuantur,  co- 
lores pro  ratione  mineralis  obvii  acquirant. 
In  opacis  vero  ;tit  Haematite  .Jafpide  & fimili- 
bus,  terram  metallico  quodam  fuco  imprae- 
gnatam, 


/ 


De  Lapiditws* 

gnatam  , acceflioneipiritus  pecrificantis,  in 
lapidis  formam  coagulatam  fuifle  exiftimat  i 
imo  ipiam  aquam  communem  variis  minera- 
lium effluviis  iflfedam,id  prazftare  polle  cre-, 
dic  Nec  aliam  fovet  fenterttiam  *cndivogtut9) 
qui  ex  aqua  produci  duplicem  tertam*  limo- 
fam  unam  * alteram  lapideam  vere  ftatuit* 
quando  ita  de  hac  materia  difcurrendo  per- 
git: Lapideam  hanc, inquit,terram,  vulgo  nos 
Vocamus  lapides, Se  licet  irtter  tertam  Se  lapi- 
des* magna  videatur  di  erentia,  attamen  la- 
pides,ratione  originis  confiderati,nil  iiint  ali- 
ud, quam  aqua  terrea , vel  terra  limoia , quae 
fucceifu  temporis  accedente  ipiritii  adivo, 
Vel  calido  vel  frigido  petrificanceindureicit* 
Se  compadam  lapidis  formam  hanciicitur,iri 
fuo  vero  decremento  rtirfus  degenerat  Se  re- 
greditur in  didam  terram  limoiam,  fi  fcilicet 
ipiritusille  lapidificus  denegatur  i ex  filave- 
ro, iterato  accedente  novo  petrificante  ipiri- 
tu  acido  lapis  rurfiim  confit,  atqttcita  ex  fine 
principium  Se  contra  refultac* 

. Inprimis  fi  confideremus , nullam  exiffcere 
aquam,  qUsefubtile  terreum  nonfecu  Vehat* 
8e  vice  veriaunanifeflum  nobis  fiet, hafce  efle 
fubtiles  aquse  terreas  particulas, qua;  lapidib® 
materia  fuppeditent,  ab  aquafecretas  Se  fub- 
jedo  apprehenlo  anexas,non  iecus  ac  in  aqua 

. lapides 


Digitized  by  Google 


318  T)e  Ltpidibui, 

lapides  ab  adhzrente  aquoia  mucilagifteifl» 
crementum  fumunr  &z  augentur*  Porro  au- 
tem hxc  notanda  diverfitas : Nam  qui  pellu- 
cidi funtlapides>  aqueasfunt  naturae , & tamen 
cx  aquae  fubtili  terreo  pronatae,  mcdiancefpu 
ritu  petrificanre  frigidioris  energia;.  Qui  vero 
opaci  lunc  , ex  crudioribus  terreis  particulis 
non  absque  tamen  humido  concreti  funt,  ad- 
juvante fpiritu  petrificantecafidioris  naturae, 
ficut  noftro  artificiali  igne  extefralimofavel 
argilla,  lateres  vel  ollae  cremantur* 

Haec  Sendi  vogii  opi nio  de  vulga  ri  um  faxo* 
rum  generatione  non  rejicienda  effet,  fi  mo- 
do inter  frigidum  & calidum  petrificantem 
fpiritum  , nullam  admififfet  difFerentiamJ 
Quicquid  enim  lapidi  ficum  eft,  id  omne  per 
caloris  adivitatem  induratum  eft  * nificum 
veteribus  duplex  velimus  inducere  frigidum* 
alterum  craffiorurn, alterum  vero  fubtiliorum 
partium, veluti  eft  illud  penetrans,  ac  interio* 
ra  tingens  acidurmvolatile,  congelationis  ex- 
peditioris caufa*  ut  in  armoniaco  falc  confpl- 
cuum* 

Maxima  tandem  cum  iiiduftria  , fere  ei 
Jendivogii  mente,  hanc  materiam  perttada^ 
vit,  ingeniofiftimus  Steno  iri  fua  dillertatiorie. 
De  fohdo  intra  folidum  naturaliter  contento  i 
ubi  corpus  naturale  vel  folidum  vel  fluidum 


' Digitized  by  Google1 


De  Lapidibus . ji? 

efTe  ftatuit,  ac  illud  (i  fecundum  natur*  leges 
produdum  eft,afluido  produdum  die  dicit; 
crefcere  vero  dum  particulis  ejus  nov*  appo- 
nantur particulas,  ab  externo  fluido  lecretae* 
Hanc  autem  fieri  appofitionem  vel  a fluido 
externo  immediate  , vel  mediante  interno 
fluido  uno  vel  pluribus* 

Haec  omniaeleganterilluflrat corporis  hu- 
mani comparatione  cum  produdis  terrae  in- 
ftituta.  In  omnibus,  produdionis  locumac- 
curateinfpiciendum  docet : nimirum  corpo- 
ra vicina,  ad incluforum  produdorum  figuras 
componendas  concurrentia.  Jic  in  Iapidum 
examine  multa  detegi  pofle  judicat,  in  mine- 
ralium ipforum  examine  fruftratententur,fi- 
quidem  probabile  admodum  fit , omnia  illa 
mineralia , qu*  Saxorum  fpatia  vel  fifla  vel  di- 
latata implent, pro  materia  habuifleex  ipfis  fa- 
xis  eJapfas  puriores  & fubtiliores  particulas, 
five  vapores. 

De  cryftalli  produdione  fubtilitcrdifqui- 
rit.*  Num  inter  fluidum  & fluidum,  vel  inter 
fluidum  &folidum,  vel  in  ipfo  fluido  produ- 
catur.* e fluido  enim  produdam  effe  nullum 
illidubium  eft;  frigore  tamen concentratam 
nobifcum  negat,  nifi,  urfupra notatum, parti- 
culas crudiores  adftringentes  frigidiores  di- 
daremus  : quoscunque  enim  indurationis 

exeo- 


$10  t)e  Lapidibus. 

excogitamus  modos, fpiritum  femper  repeti- 
mus, vel  per  aerem  vagabundum,  vel  terraJ 
vifceribusinchifum,quiindurat:  non  frigus* 
Iiec  ejus  quies , quas  induratorum  femper  fo- 
^cia  vel  fequela  eft.  Sic  in  Microcofimi  fabrica 
humidum  alit  membranas,  quas  vertuntur  in 
cartilagines,hae  in  0lTa,nort  ex  quietis  glutine 
vel  frigore  , fedafuccolpirituofo,vellpiritu 
indurante,  adve&o. 

,Cryltallum  vitro  comparans  Credit,  hoC 
absq;  ignis  violentia  etiam  humano  artificio 
confieri  poffe  > fi  modo  accurata  inftituatur 
faxorum  analylis  * in  quorum  cavitatibus 
optimas  cryftalli  formentur  certum  enim 
cne,  ut  ex  fluido  concrevit  cryftallus  * fic  in 
fluidum  eandem  polle  refolvi  aflferit,  fi  modo 
quis  verum  Naturas  menftruum  imitari  nos- 
fet.  Hoc  vero  fluidum  in  quo  cryftallus  cre- 
fcit*  eodem  modo  fe  habere  ad  cryltallum, 
ficuti  aqua  comunisfe  habeat  ad  falia,  putat. 
Probari  haec  poflet  aifertio  ex  C/.  Morhojfit , de 
fcypho  vitreo  per  fonum  fra&o,  Epiftola,  ad 
Cl.  Dn.  D.  CMajorem  Icripta,  ubi  refert,  fe  ob- 
tinere lingularem  quendam  liquorem,  quiad 
tempus  flexile  reddat  vitrum,  fi  non  lolvat: 
quo  etiam  imagines  ex  eo  fingi,  vel  characfre- 
resilli  imprimi  pollint. 

Colores 


De  Lapidibus.  j2_ 

Colores  gemmarum  aliorumque  laxorum, 
ex  mineralium  & metallorum  admixtis  parti- 
culis ortum  trahere, dilucide,  gemmarum  ar- 
tificialium docet  hiftoria  , quam,  cum  hanc 
fcntentiam  mirifice  illuftr et  , hicrecenfere 
lubet. 

Sume  vero  cryftallum  montanam  pelluci- 
diffimam  a lapide  adhaerente  albo  repurga- 
tam, immitte  crtfcibulo  cooperto , & inter 
carbones  ignefcat:ignitam  optime  cryftallum 
vas  majufculum  lixiviofortiplenumprojicc, 
quod  infra  docebitur  : repete  voro  laborem 
hunc  donec  cryftallum  aliquoties  ignitam,  &c 
lixivio  extin&am  digitis  conterere  poffi  s , tum 
tere  illum  pulverem  inporphirio  cum  fumma 
afliduitate  &:  diligentia , ut  tenuiffimae  farinae 
inftar  deveniat , & ta&um  omnem  aufugiat, 
in  hoc  enim  totius  rei  verfatur  cardo  , fubti- 
liflimum  enim  in  alcohol  reda&um  fit,  fi  quid 
pulchri  efficere  velis. 

Cave  autem  ne  teras  in  mortario  seneo  vel 
ferreo  ;alias  nil  praeter  Imaragdum  efficies,  fu  - 
menda  autem  femper  non  major  in  porphiri- 
te  pulveris  quantitas  , quam  quse  dimidium 
cochlear  fere  cxcedit,aliasnoadeofiibtiliter 
teritur  , utpote  in  quo  tritu  principalis  labor 
confiftit. 

Lixivium  pro  cxtinguendacryftallo  ignita 

X ( ' fiat 


Digitized  by  Google 


giz  Ve  Lapidibus. 

fiat  ex  falis  T artari  §.  lj , cum  quo  aqua  foluto, 
imbibatur  cinerum  fagitfc.  ut  cineri  catilloru 
fiatfimilis  .exinde  formentur  globuli  pomo- 
rum magnitudine,qui in  umbra  ficcati,poftea 
in  olla  operculo  munita  exurantur  in  fornace 
figuli, poft  illos  globulos  fubtiliffimc  contere, 
& ex  ds  fiat  lixivium , quod  in  fel  coagula , &c 
ex  hoc  fele  denique  fiat  lixivium,  ut  in  eo  cry- 
ftallus  extmguatur:V  el  fi  cryftallus  defit, ejus 
loco  recipe  pyriten  ex  quo  vulgo  ignem  elici- 
mus, hunc  cryftallo  multi  praefererunt,  quia 
duriorem  acquirunt  ex  hoc  maflam. 

Jam  fi  gemmis  fimilem  effingere  velis  maf- 
fam  coloradam  v.g.  Si  Smaragdo  fimilem  dc- 
fideres : 

Recipe  cryflalli  jam  parati  & in  alcobolredafl.  ij , 
Minii  opt.  tiij.  exaUiffime  mixtu  adde 
aruginit  bene  trita  & . olorat.gr.  4 8, 

Croci  Martu  cum  acetofaBigr.%. 

Haec  {ubtiliffime  trita  & mixta  crucibulo 
indantur  , ut  fpatium  digiti  craffitie  reftet, 
tunc  optimo  luto  claude  crucibulum , ficca- 
tum  vero  fumo  venti  impone  , & igne  lenfim 
addito,  tandeiriper6.  vel 7.  horas  probe  flu- 
ant, ac  tum  per  fe  omnia  refrigefcant  , ante- 
quam aperias  crucibulum.  Ante  omnia  hic 
obferva,utfcrerto  coelo  labor  inftituarur,&: 
mafla  optime  fundatur , fi  pulchram  exoptas 
malfitkL 


Siele- 


T)e  Lapidibus.  ^ 

Si  elcgantibrem  maffe  colorem  expetis, 
metallicarum  partium  dofin  vel  audeas  vel 
minuas,  v.g. 

Pfl.  CryftalUin  alcoholredalti.^.j, 

Minti  opt.  % vjS.  exalte  mixtu  adde 
arugtnu.gr.  75. 

Croci  Ma  rtis  aceto  faBi.gr. x. 

Mifce  accurati  (fime  , & ut  prius  procede, 
nili  quod  hanc  mafTam  melius  excoquas , quo 
minii  fuperfluitas  perficiatur. 

Vtl  fy..  Cryf.alltpraparatt  ij. 

Mtirii  opt.  9.  viij,  exaBiffime  mixtis  adde 


arugtnu.gr. 90. 

Croci  Martu  acetofaBi.gr.  x. 

mifce  &r  ut  prius  procedere  pulchriorem  ac* 
quires  mafTam. 

Sed  cum  hifce  mixturis  criitibuli  ad  dimi- 
dias faltemfunt  teplendi,  ut  fiiperflu^  impuri- 
tates fpatiu  habeant,  quo  fupernatare  queant*. 
Si  Sapphyri  arrideat  color* 


Cryfiall. prap.  %.ij. 

Minii  ordinar.  t/j.  exalte  mixtu  adde 
Zaffaraprap.  9. ij . 

Magnefii  P edetnont.gr. vj. 
mifce  (fr  ut fupra  procede. 

Si  feturatiorem  expetas  colorem* 

Minii  opt.  £.v. 

C ryfalUpr&p.  'fc.ij.  mips  adde 
■Zaffara,  prap.gr.  42. 

Magnefia  Pedem.gr.  8. 

X 1 


Sima 


Digitized  by  Google 


De  Lapidibus, 

Si  magnefiae  dofin  augeas.,  &ZafFaramin 
minori  acidas  , granati  nanfciceris  colo- 
rem, v.g. 

fy.  Cryftal/ipritp.  %.ij, 

Minii  opt.  £.vj  mtft is  legitime  adde 
MagnefiATedemont.gr.  1 6. fi faturatioremgr.tf. 
Zafar&.gr.  ij.gr. 4. 

Sic  variatis  Metallicarum  particularum 
dofibus,  omnes  colores  effingere  poteris , &: 
velomiffis,veluno  vel  altero  additis. 

Si  tamen  Minii  loco  faccharum  Sarurni 
fubftituas , multo  elegantiores  fient  hx  colo, 
ratae  mafTae  , fit  vero  ad  hoc  opus  Saturni  fac- 
charum expedite  hoc  modo,  v g. 

r?«  Tenuiffimas plumbi  laminas,  vel  quod 
melius, plumbum  quod  in  feneflris  diu  perfti- 
tit,  hoc  folve  aqua  forti  optima,  (aqua  enim 
fortis  bonae  notae  fuo  ponderi  aequare  plumbi 
pondus  abfumit: ) & plumbumfolutum,  bre- 
vi,in  fundo  vitri  dimidia:  hora:  fpatio,  ma- 

gna ex  parte  in  faccharum  velfal  abibitjmodi- 
coarenae  vel  cinerum  calore : quid  hoc  in  vi- 
tro praeftare  poffit  dicere  non  habeo,  Merret- 
tus  inquit. 

MafTae  hoc  mediante  faleconre&ae , nulla 
obducuntur  cuticula,  ac  illae  quae  ex  minio  fa- 
to funt , eadem  vero  dofis  addatur  , quae 


minu» 


Ante 


De  Lapidibus.  52 y 

Ante  omnia  vera  ut  fupra  monitum  obfer- 
va  , ut  ingredienda  quaevis  fubtiliflime  teras, 
& exa&iflime  mifccas , ne  {purcitiem  acqui- 
rant,maflam  vero  peroptime  fundas  & lique- 
facias, nec  tamen  crucibulum  aperias,  ante- 
quam refrigerata  omnia  fentias. 

Haec  Mechanica  probabiliter  admodum 
gemmarum  vel  aliorum  lapidum  nobis  de- 
monftrat  natales  , & ftemraatis  originem: 
quando  enim  ambientium  ipiritus  petrificans 
fluida  obrigeicere  facit , tum  quicquid  obvii 
mineralis  apprehendit , ei  fluido  implicat, 
fucceflfu  temporis  continuo  univerfalimoto- 
re  impellente  excoquit  & perficit , ubi  fuper- 
flua,vel  congelati  fluiditas,fubtiliflimis  mine- 
ralis particulis  faturata , fe  ex  craflioribus  ex- 
tricat^ cavitatem  vacuam  nada, illuc  fe  col- 
ligitjincrementum  capit  & augetur:in  quafe- 
paratione  puri  ab  impuro  colorem  pro  natura 
mineralium  particularum  advenientium  af- 
fumit  vel  faturatiorem  vel  dilucidiorem,  pro- 
ut vel  copiofe  vel  parcius  eaedem  particulae 
implicantur. 

Colligimus  etiam  ex  his,  cryftallum  expu- 
riflimis  terreis  alcalinis  aquae  particulis  abfq; 
cujufdam mineralis  advenientibus  particulis, 
opefpirituspetrificantis  acidi  congelatam  fu - 
ifTe  , atque  talem  omnium  gemmarum  fere 

X 3 . eflTe 


^2.6  De  Lapidibus, 

cfifc  materiam  ftatuimus  , inter  quas  adamas 
ratione  exa&iflimas  mixturas  ex  iubtiliffimis 
&puriffimis  particulis  alcalinis  , congelatus 
invidus  excellit. 

- Ratione  virium,  omnes  gemmas  concor- 
dare,contendo  , fi  praeparatas  vel  fuo  naturali 
.nexu  mediante  igne  (blutas  fimt,  ac  tum  viri- 
bus orbata:  fi  verofimplicifaltem  tritu  in  al- 
cohol redadas  propinentur , vel  collo  appen- 
dantur,inprimis  quas  nobilioris  cujufdam  me- 
talli puris  atomis  tindse  fuere  , ut  granatus, 
iapphirus,  &c.  tunc  eum  Helmonte  irradia- 
tione vel  fuarum  virium  ejaculatione,retentis 
iuis  proprietatibus , Archeum  afficere  facile 
-perfiuadendi  edemus* 

- Sic  Helmont  ante  omnes  gemmas  nobis 
recoinmendat  Sapphirum  in  pefte  magna- 
rum virium,  quando  de  magnetica  vulnerum 
curainquit : Sapphirus  coeruleo  colorentur, 
fi  anthracem  , quo  peftis  fefe  tradit  tetigerit, 
&:  aliquandiu  affridus  fuerit , mox  vero  aufe- 
ratur , non  ceflat  magnetice  jam  abfens  gema 
virus  totum  attrahere.  Oportet  autem  locum 
apoftematis  Sapphiro  in  circinum  paulatim 
audp  cofcribere,nefcil.  exiens  virus  latius  ex- 
plicetur &:  nobilem  aliquam  vicinam  partefh 
latius  inficiat.  Qua  enim  virus  magnetice  e 
corpore  tabido  tanqua  per  tubum  attra&um 
exhalat,  totus  circinus  mox  nigrefcit,  & tan- 
dem 


Digitized  by  CiO^iglc 
e . v 


De  Lapidibus . 327 

dcm  in  efcharam  combuftus  excidit.  Qu  6 ve- 
ro fiat  alligatio  virtutis  lapphiricae  ad  vene- 
num , requiritur  certum  temporis , fcil.  horae 
quadrantis  Ipatium  , quo  circumduci  debet 
anthraci  Sapphirus,qui  tunc , quo  laepius  ve- 
nenum exfiixit,&  potentior  deveniet. 

Confirmat  hoc  Cl.  Knoffelius  de  febribus 
malignis  , ubi  refert  quod  fuper  anthracem 
politus  Sapphirus, non  aliter  eum  quam  aqua 
igne  extinguat.  De  reliquis  gemmis  earumq; 
plerumq;  fidis  qualitatibus,vide  tradatulum 
Germanicum  de  Gemmis  Nicoli.  Quidque 
porro  de  earum  praeparationibus  vel  potius 
corruptionibus  inprimis  magifteriis  fentien- 
dumlit,fupra  ex  perlarum  analyfi  patet. 

L n lal  proprie  ita  dictum  gemmis  iniit , ne- 
gatur, acidu  vero  inelTe  firmilfima  docet  con- 
cretio,cum  abfque  hoc, haec  non  fiat, adeo  ve- 
ro fubtiliter  hoc  inelTe  concentratum  , coru- 
Icantes  earum  notant  radii , qui  folutonexu 
dilparent.  Itaque, uti  maxime  inutilem , o- 
mnem  earum  rejicimus  folutionem  tam  me- 
diante menftruo  quocunque , quam  fimplici 
faltemcalcinatione  pera&am. 

Ex  lapidibus  minus  pretiolis  dantur  , quimanife- 
ftius  acidum  & alcali  continent.  Velutieft  iile calca— 
riuslapis,  ex  quo  calx  crematur  igneae  naturae,  ambo 
enim  acidum  & alcali  in  lapide  hoc  volatilia,  fe  in  igne 
arripiunt  , & (ibi  invicem  implicata  conftituunt  Sal 
maximae  efficacias , plustamenalcalinae  naturas,  quia 

X 4 acid? 


Digitized  by  Goc 


*De  Lapidibus, 

acido  faltem  volatili  quodammodo  imprae- 
gnatum extat , quod  magnetica  vi  crudius  aci- 
dum,fa£to  ingreffu,actra&um,&:  fuo  fbcio  al- 
calino  imbibitum,efficaciffimc  corrigit. 

Sic  ex  calce  viva  paratur  lixivium  , quod 
vulgo  aqua  calcis  vivae  audit.  Hocftupendo 
cum  effectu  applicatur  ulceribus  antiquis 
corrodentibus , etiam  venereis, inflammatio- 
nem enim  arcet  , faliacorrofivaablorbetvel 
corrigit, unde  dolor, calor, & gangraena  mira  - 
bilitercedunt5hinc&fcabiem,herpetem;fer- 
pigines,guttam  rofaceam,  & tumores  hydro- 
picos, curatrex  hoc  fundamento  & in  hoc  ca- 
fu  Aquapendcns  , fpongia.totumabdomen 
comprehendente  , hanc  calcis  vivae  aquam, 
fuperimpofuit,ac  hoc  modo  aquas  hydropi- 
corum corrofivas  abfumi  vel  corrigi , & lie- 
nem induratum  fanari  afferit. 

Si  adjiciatur  Saturni faccharum , & aliquid 
Mercurii  dulcis,in  affe&ibus  venereis  majoris 
erit  efficaciae, praefertim  fi  inflammatio  fimul 
accedit , &c  fiftulae  metuantur, vel  jam  adfint : 
calide  vero  femper  applicari  debet , & faepius 
reiterari 

Cremor  calcis  vivae  in  deco&i  fuperficie 
colligitur  alcalico-falinaenaturae*  qui  fi  labiis 
cancri  inlpergitur , corruptam  a fana  fcparat 
Carnem, 

Alias 


De  Lapidibus,  329 

Alias  ex  hoc  fubje&o  mediante  additione 
fpiritus  vini,  & dcftillatione  in  amplum  rece- 
ptaculum,elicies  acidum  in  eo  contendum  Sc 
volatilem  fpiritum , qui  ultimo  deftillationis 
tempore  inftar  fpiritus  falis  exit, in  forma  ne- 
bulae , infigne  in  expellendo  calculo  arca- 
num. 

Lazuli  lapis  coeruleus  maculas  aureas  obti- 
nens ftcllarummore  corufcantes  . in  aurifodi- 
nis orientalibus  utplurimum  effoditur , unde 
intermixtas  antimonii  particulas  obtinens, 
tam  lotus  quam  non  lotus, per  fuperiora  & in- 
ferior^ purgat.  Ex  eo  v-erd  mediante  fpiritu 

falis  armoniaci  extra&a  tinftura  , maximas 
praebere  vires,  in  Melancholia,  Mania,  Epile- 
plia,&:  hmilibus  ab  acido  ortis  affe&ibus,  cre- 
ditur.Doli  guttularum  x.  xx.  &:  ultra. 

Paratur  ex  eo  Magiftcrium  ultramarinum 
a pidoribus  vocatum  , &pi£torise  arti  impri- 
mis dicatum, hoc Zvvelfferus  ita  parare  jubec 
in  luis  animadverfionibusp.4i3.v.g. 

JE^ . Cera flava  & nova, 
ficis  Htjpanic. 

olei  lini,  , 

therebinthinaliquid. 

refinapini. 

fuaftichk.opt.ana.  %.iiij. 

Mifceantur  omnia  & coquantur  in  patella 

X y lento 


i 


Digitized  by  Google 


Df  L^pidibtiS. 

lento  igne > hora  ana  circiter , ut  fiat  mafla  te- 
nax, poft  per  linum  coletur, malaxeturq;  opti- 
me,& diu, ac  in  aqua  frigida  poftea  aflervetur 

Jam  levigetur  lapis  Lazuli caeruleus &: pu- 
rus,liiper  porphy rite,  cum  aqua  limplici  fub- 
riliflime,  (nam  nili  liibrilillime  & diu  levige- 
tur, vix  ad  optatum  fuccedit  p reparatio,)  hu- 
jus lapidislubtiliftimelevigati,  exficcati,  in- 
que  pulverem  redadi,  & malle  fuperioris  de- 
jfcripteana,  p.eq.  malaxando  manibusopti- 
me  uniantur  line  igne,relinquanturq;  aliquot 
jfeptimanis  (quo  diutius  eo  melius, ) aque fri- 
gide immerfa  , poftea  cum  aqua  tepida  inter 
initia  ultimo lemper  calidiore,  manibusmaf- 
iam  malaxando , eluatur  pulvis  coeruleus  im- 
palpabilis pulcher, ultramarinum  didus:  No- 
tetur aurem  quod  qui  primo  eluitur  pulvis  fit 
.elegantiorin  colore  fecundo, & hic  tertio  , ac 
ita  confequenter,propterea  linguli  feparatim 
nflervandi,cum  in  aqualiibliderunt. 

T ileum  ex  lamellulis  tenuioribus  conglo- 
meratu , unduofitate  metallica  gaudet , hinc 
vulgo  venuftatis  acquirende  cau!a,plus  infti- 
tuitur  ejus  preparatio,  quamfanitatis  confer- 
vande  gratia.  Licet  Martinitu  Martint  in Juo 
AtUnte  Stnico  teftetur,quod  Talcum  in  cal- 
cem redadum  vinoqu  e mixtum  &c  epotum,  a 
Sinicis  Medicis  tanquam  lingulare  medica- 
men ad  vitam  longam  commendetur* 

] Maxi- 


Ve  Lapidibus.  $$r 

Maxime  tamen  laborarunt  artifices  in  0] eo 
ejus,fiveunduofitatefeparanda, quae  vero  cu 
admodum  fit  levis  , &:  delicata  fortiori  igne 
deftruitur ; quasrendaideoque  verior  metho- 
dus qualem  nimirum  Cl.  Morhojf  de  Alet  aliorum 
transmutatione  indigitat , ubi  refert, fe  vidiffe, 
vel  intra  dimidiae  horae  fpatium, pauciifimoi- 
gne.rudi  ad  fpeciem  artificio  totam  ejusfub- 
ftantiamita  calcinatam , ut  colore  flavo  abla- 
to, fpongiofa  fa&a  fub  digitis  in  minutiflimum 
pollincm  comminuta  fuerit.  Atque  non  adeo 
igni  indomabile  efleTalcu , ut  multi  credant, 
ii  modo  mitioribus  flammis  tradetur  > cum 
fepius  peragat  tranquilla  potcftas , quod  vio- 
lenta nequeat : longeq;  hinc  aberrent  illi , qui 
ignis  tortura  hanc  ab  illo  gratiam  extorquere 
nitantuntanta  enim  ignis  faevitia  indignatum 
Talcum.ut  Steno  loquitur,vindidae  loco  V ul- 
cano  illam  cedere  fuae  delicatae  un&uofitatis 
partem , quam  alias  leviori  igne  in  venuftatis 
amorem, amatoribus  reliquilfet. 

Oleum  tamen  verum  extrahi  poffc , maxi- 
mum me  manet  dubium  , nifi  in  alcalicam 
rcda&um  calcem  oleofitatem  aliquam  , ut 
T artari  calcinatus , largiatur.  Si  vero  in  cal- 
cem leviori  igne  vertere  lubeat, aiiquot  horis, 
velhorulae  faltem  fpatiocalcinapervaporem 
metallicum , atque  per  fe  in  pulverem  cadet: 
ex  hoc  fi  un&uofitatem  expetis  , tere  in 

aleo- 


Digitized  by  Google 


T)e  Lapidibus, 

alcohol, ac  facculo  lineo  inclitum  pulverem,’ 
per  vaporem  aquae  calentis  in  Balneo  per  4. 
vel  5’.  Septimanas  digere  , itautdie&no&e 
Fervens  vapor  eum  tangat, & talcu  deveniat 
unduofum  , quod  tum  phiolae  inditum,  rur- 
fum  ut  prius  B.V.  impone, ac  fenfim  in  oleum 
refolvitur,  ac  quando  faeces  fuperficiem  oc- 
cupant, tum  fepara  faeces  ab  oleo  & ferva:mo- 
dum  clarioribus  proftituere  non  licet. 

Amianthus  (apis , talco  haud  adeo  abfimilis 
efle  videtur  , cum  ac  ille  invidus  forti  in  igne 
perflet , nifi  quod  tenaciori  addo  concretus 
flexibilitatem  retineat,  unde  &c  per  artificum 
induftriam  ex  eo  telae  conficiuntur,  quae  igni 
injeda:  a lordibus  mundantur  ; hincexlala- 
mandrae  pilis  per  fabulam  ortus  creditur, 
quod  haud  conlumatut  igne  lapis.  Ad  con- 
nciendas  telas  hoc  modo  praeparari  dicitur. 


v.  g. 

Recipe  Amianthi , five  aluminis  pluinofi, 
q.l.  maceretur  fortiflimo  lixivio  faponario 
per  diem  , vel  in  Sole  vel  M.  B.  tum 
exime  & cxficca,ac  tunc  imbibatur  aceto  de- 
ftill&to  decies,  femper  prius  exficcando  Ami- 
anthum  antequam  recenti  imbibas  aceto. 
Hoc  fado  iterato  cum  lixivio  macera , & acci- 
to impraegna, ac  hoc  tertia  repete  vice.Poftea 
recipe  doliolum  parvum , quod  intus  charta 

oleo 


De  Lapidibru.  33$ 

oleo  olivarum  intin&a  obtexatur , , hoc  pt  r- 
a<5to  impone  Amianthum  maceratum  craffi- 
tie  aliquot  digitorum,  & huic  oleum  olivarum 
affunde  ad  digiti  eminentiam  , tum  rurfus 
amianthum,&  oleum,  atqueita  fac  f.f  f ad  va- 
fculi  repletionem,tunc  chartam  impone  &:  va- 
teulum  claude,  vel  fivafculumAmiantho  non 
fic  repletum,  aggravetur,  claudatur,  & repo- 
natur, per  menfes  tres,  vel  quinque,  donec  in 
fila  deduci  queat, id  quod  primo  ftatim  mente 
probare  poteris. 

Alias  pun&uris  arthriticis  in un<5his&  infri- 
catus per  tempus,  velperi  vero  oleo  fpicx,  ju- 
niperi,therebintinje  illitis  jundturis  efficaciter 
omnem  dolorem  extrahit,  acidum  attrahen- 
do , quod  adeo  avide  arripit, ut  etiam  cum 
ignis  acido  teturari  nequeat,  nec  minima  in 
hoc  lapide  latitare  arcana  credo , dummodo 
naturse  diligens  rufpator  curiofius  in  ejus  in- 
quirat vires. 


CAPUT  X. 

Arfenicum  examinat. 

HOc  non  in  fodinis, fed  fornacibus  reper* 
tum  mineralibus  ideo  adnumeramus, 

cum 


Digitized  by  Google 


? 


De  Arfenitb* 

cum  ex  cadmia  five  cabalco  fublimattofte 
confe&um  fit.  Inter  venena  refertur, quia  par- 
ticulis fuis  acrioribus  ventriculi  membranas 
vellicans,  fpiritusdiflipat,  ut  fermentum  ace- 
fcat  nimium  , & humores  omnes  exacerbcn* 
tur.  Si  tamen  porentiori  acido  volatili,  quale 
nitri  eft,  corrigatur, credimus  cum  Helmonte 
innumerabiles  ulcerum  diverfitates  corrigere 
& extinguere.  Obfervatum  fuit  quod  Adeni- 
cum  etiam  absque  corregione  propinatum, 
ftomacho  potentiori  acido  repleto,  nil  intule- 
rit mali,  nifi  quod  falutan  vomitu  eum  inver» 
teret ; ut  hinc  conflet,  quantum  ad  ejus  corre- 
aionem  acida  contribuant. 

Ex  hoc  fundamento  diverfas  praeparatio- 
num modosinvenerunt  artifices,  inter  quo$ 
hic, Agricola  non  rejiciendus  videtur,  v.g* 

Recipe  Arfenici  Ife.j.  Nitri  Ife.  ij.  mifla  ex- 
ade  fublimentur  & ex  retorta  deflillentur,  ac 
afeendit  Nitri  fpiritus  cum  acri  Arfetiici  fpiri- 
tu  mixtus,  inque  collum  fublimantur  quasdam 
Arfenici  volatiliores  particula;,  tum  vero  re- 
linquantur ulterius  in  igne  ad  majorem  Arfe- 
nici fixationem  per  horas  decem  vel  ultra* 
Tunc  exime  mafiam,&  addito  novo  nitro  ut 
prius  procede : aliquoties  ita  calcinatam  mas* 
(am  cum  oleo  Tartari  hume&a , & denique 
per  totidem  horas  ut  ab  initio  calcina  , tunc 
• falu 


[ ■ 

De  Arfentco.  535 

{alia  elue,  vel  maffani calanatam  rn  oleum  rc- 
iolvi  permitte. 

Vires, ad  externa  quaevis  infanabilia  ulcera 
v.g.fiftulas,  cancrum,  lupum,  herpetes,  &c. 
infignesfunt. 

Cummelle&ovialbuminemixtum  &ap- 
plicatum,tumoresverminofosequorum  per- 
Fedtc  lanat.  y 

Vel  hoc  procedas  modo: 

Recipe  A rfenici  cryftallini  albi  q.v.  mifce 
cum  vitriolo  ad  rubedinem  calcinaco3&: fubli- 
ma  : fublimarum  cum  rcquali  pondere  (alis 
Tartari  & nitri  commike,  &c  in  tigillo  per  vi- 
ginti  quatuorhoras  calcina,  primo  leniflimo, 
poftea  fummo  igne, ac  habebis  mafiarn,Per- 
larum  colorem  referentem : ex  hac  mediante 
aqua  calida,  alcali  extrahe,  & remanebit  pul- 
vis, candidiffimus,  quem  exficca. 

Hic  fi  oleo  calci  imbibatu  r & exficcet  ur  ali- 
quoties, ac  denique  rurfus  lal  auferatur , ma- 
net pulvis  fixus  in  oleum,  butyri  inftar,  rdolu- 
bilis,  cujus  vires  ad  ulcera  quzvis  admiranda: 
funt. 

Nec  contemnendus  eft  Cl.  Thomforei  Bal- 
pinws  Arfenici  quem  ita  parare  praecipit, 
v.  g.  Cum  Tartaro  & Nitro  Arienici 
virus  dometur  : huic  pulveriiato  vinum  1 

malva- 


Digitized  by  Google 


33$  De  Ar [cnico. 

malvatic.opt. affunde, ad  fyrupi  confidentiam 
deftilla,vini  recentis  atfufionem,atquead  ean- 
dem prasdi&am  crafiitiem  redudionem  ter 
vel  quater  repete.  Balfamum  in  fundo  refidu- 
uminampullavitrearecondeinulceribus  ma- 
lignis celebrandum.  • 

Sic  & Angelus  Sala,  non  infimam  commu- 
nicavit Arfenici  pra:parationem,  ubi  median- 
te fulfuris  acido  volatili,  & addito  antimonio, 
corredionem  inftituit  , ac  tum  Magnetem 
Arfenicalem  vocat,  v.  g. 

Recipe  Arfen.  albi  cryjl  allini. 
fulfuris  fi  avi. 

Antimonii  crudi  ana.  §.//* 
Subtiliflimepulverifata,  in  cucurbitula  vi- 
trea in  arenam  pofitajiqucfcantpicis  inftar,  a 
fumo  cavendo:quo  fado  refrigefeant  omnia, 
poft  exime  maffam  fubfufcam  & pulverifatam 
ferva. 

Ex  hoc  paravit  Angelus  Sala  emplaftrum 
quod  in  extrahendo  veneno  &c.maximas  ob* 
tinere  vires  deprsdicat,  hoc  tamen  paulo  ali- 
ter conficer/  docet  F.  Hoffmannnus  v.g. 

J£t.  Cummi fagapeni. 
ammoniaci, 
galbam  ana.  f.  fi.  £.  ij ♦ 
theberinth * 
ter  a virgw , ana.  £.  v. 


M^gntt. 


De  Affenice, 

Mdjrnet.  Arfenic.  pulv.  Z.  iij, 
tadic.  art.  g.  j, 

Gummita  fcl  vantur  aceto  fquilIitico,&:  co- 
quantur in  formam  Empl.  quibus  tunc  adde 
reliqua,  6c  ittEmplaftrum  redige, quod  exten- 
datur fuper  alutam  fine  fy ndone  rubra,  in  ufu 
Vero  illinatur  oleo  amygd. 

Hoc  Emplaftrum  efficaciflimc  tollit  lienis 
obftru&iones , hinc  in  quartana  optimo  cum 
fuccefiii  applicatur  hypochondrio  finiftro, 
curat  item  fcrophulas , induratas  glandulas, 
aliasqueexcrefcentias  tumidas  , quas  inftar 
mitis  efcharotici  ita  debellat,ut  abfque  molc- 
ftia  & fine  inflammatione  pars  poft  partem 
decidat,  ufque  ad  radicem  carnis  fana:, ut  tum 
farcoticis  refiduum  facile  curetur,  lnpefte, 
bubonibus  ad  extrahendum  venenum  opti- 
mo cum  effe&u  applicatur.  In  iliaca  paflione 
ab  incarceratione  inteftinorum  in  (crotum 
delapforum  ut  in  hernia , lumbis  applicatum, 
inteftina  certiflime  retrahit  , quod  experi- 
mentum a fe  inventum  Cl.  F.  Hoffmannus 
gloriaturae  exmde. 

Saepius  etiam  in  liquidiori  forma  , in  uteri 
lapfu,  & herniis  regioni  lumbari  inungit , ita 
paratum,  v.g. 

Jg»  Gfmmidmmoniac. 

galbani  pttrijf.  ana,  J.;, 

Y the- 


Digitized  by  Google 


^8  D*  Ar (enico, 

thertb.  ij.folutuaddc 
cera.  ij. 

tna  netu arfenicaUt.^.vj. 
terret  vitriolt  dulcu.  %.uj. 

Ol.fucu  tgtttt.  aliquot  velprolubitu. 
mf. fia'  unguentum. 

Non  contemnenda  alias  in  AiTenico  crudo 
latet  tin&ura  metallica  alba,qux  maxime  ex- 
altatur,fi  alcalifatis  ejus  exaltentur  particulae, 
& ab  aliis  heterogeneis  libercntur,in  hunc  fi- 
nem Recipe  Arfenici  pulverifati  lh4j  mifce 
exa&e  cum  cinerum  clavellator.  f.  vj,  ac  cum 
faponis  optimi  mollioris  q.fi  fac  paftam,quam 
crucibulo  magno  impone  , fuperimpofito 
operculo  foraminato  , ac  immitte  infumo 
venti  , & a principio  moderatum  adhibe 
ignem  poftea  forriorcm>ut  maffa  fundatur  & 

liquefeat , tunc  effunde  in  pyramidale  infun- 
dibulum vel  in  mortariolum  faevo  illitum,  ac 
refrigefeant  omnia, utfeoriae  a regulo  feparari 
queant , quem  pulverifa  6c  in  loco  ficco  affer- 
va. Cum  hoc  pul vere&  IamellulisV eneris  ftj. 
ac  argenti  firmi  (fimi  ?.  j.fac  f.ff.  &:  igne  ro- 
tae per  bihorii fpatium  adhibiro,  au£to  ultimo 
igncutfiuatmaffa,  fitVenusalba,  omnesar- 
genti , praeter  cineritiamj  probas  fuftinens, 
quae  fi  fub  malleo,  non  fatis  tenax  cxiftat  cum 
falis  comm.  &c  Tartari  crudi  ana.  in  fluxum 
injedis  re£hficetur,ubi  vero  non  effundimaf- 

fadc: 


Digilized  by  GooglC 


I 


Seflio  Pi 

fa  debet , antequam  in  tigillo  argenti  vivi  in- 
ftar  appareat. 

* *.»  • 'i  . . i.  . ; . 

SECTIO'  V. 

4 * * - - ‘ '.>*-■  *.  * 

Metalla  12*  ImperfeSla  & Terfeffia r veriori 
ignit  exanimi  tradit.  . 


EX  Mineralium  'amilia  recta  ad  metalla 
itur,  quafc  num  ex  uno  oriantur  fundo,  vei 
an  ratione  principii  differant,  inter  fagacifli^ 
tnos  etiam  Philofophos  diu  difceptatumtmt* 
Nos  gradibus  potius  quam  edenda  in  genere 
differre  ftatuimus,id  quod  omnium  fblutio> 
mediantibus  acidi  fpiculis  perada  , innuere 
videtur , ubi,  quae  plu$  elaborata  funt  8c  per- 
fe&a,  multo  penctrandoribus  faliscufpidibus 
perforari  amant,  quamquse  rudioribus , dc  1 
magis porulofis congefta fime  particulis»  Sic 
& compertu  habent  metallurgi,  plumbi -mi- 
neras  fuceellu  temporis  in  argentum  com- 
mutatas fuifie.  Ac  hinc  edam  fagax  natura-  ... 
lium  rufpator Baco  V erulamius  veriflime  fibi 
perfuafum  habebat , ignobilius  metallum  in 
nobilius, non  tantbm  naturaliterded  &;  artifi- 
cialiter commutari  pofi  c , quod  non  inepte 
r.'  : V ---  n.,  Y 2. ' con- 

«c  - — ‘ 


Digitized  by  Google 


|^o  Se&io  K 

confirmat  metallorum  omnium  eadem  ma- 
trix,terreftris  fcil.  cruftafive  lapidea  maifa, in 
cujus  porulis  diverfa  fsepe  lacent  metalla,  quas 
ubi  latius  nancifcuntur  Ipatium,  pura,  coalitu 
unita,occupant, particulis  lapideis  liberata. 

Eadem  vero  ordine  natura  utitur  in  produ- 
cendis metallis  , qualem  in  omni  corpore  na- 
turali obfervatja  fluido  enim  omnia  originem 
ducunt,  quod  ambiens  Ipiritus  pro  natura  rei 
indurat  , qui  tamen  in  metallis  fabricandis, 
multo  vehcmentiori  agitatione  , pro  impri- 
menda ar&iflima  concretione , & intenfa  du- 
ritie,utitur , ac  in  vegetabilibus,  & mediis  mi- 
neralibus, -j  :om 

Eam  vero  inter  fe  metalla  obfervantdifik- 
rentiam,ut  perfera  alia  dicantur ab  impu* 
ritatibusfinon  omnibus,  tamen  plurimis  uni* 
verfali  corre&ore  liberata,  puriori  nitore  ful- 
geant , alia  vero  & mox  ab  ortu  inquinentur 
impuritatibus  , partim propter locinativiin- 
epatitudinem  ,partim  etiam  propter  ipiritut 
coagulantis  & perficiendi, infaufto  univcriali* 
motoris  Solis  influxu , obfcGriorum fiderum 
radiis  obfufcato , imbecillitatem,  qua:  prohi- 
buerunt debitam  perfe&ionis  & virium  me- 
tam aflequi. 

‘ In  fulfure  tamen , metallorum  potiores  Vi- 
res,ficuti  & reliquorum  mineralium,^  vege- 

rabi- 

r * • 


Digitized  by  Google 


Se  cito  V 24Z 

«bilium  etiam ,fcd em  figere , haud  vanis  exi- 
ftimatur  conjcduris,non  vero  illo  vulgari,fed 
Philofophorum,&:  cuivis  fubje&o , pro  majo- 
ri vel  minori  perfectione  proprio  , fpirituofbj 
penetranti  » 6c  ab  acidi  perfe&is  ficulis  con- 
centratofc  concreto  , quod  aeque  quidem  i« 
interiore  vulgaris  fiilphuris>reconditum  latec 
incombuftibilc,ac  in  auro  , mfiquodinhoc, 
plus  purum, perfeCtumjConden{atum,ac  con- 
ccntracum  cxiflatsin  illo  vero  adhuc  dum  vo- 
latile , multis  fuperfluitatibus  obrutum, 6$ 
liquiditati  proximum  perflet. 

' PofTe  vero  fulfur , ab  unoquoque  metallo 
feparari  proprium  , Chymici  tam  veteres 
quamiecentiores  reflantur, ac  non  tantum  in 
ignobilioribus  , fed  &c  omnium  perfediflimo 
auro  fcilicet,cui  tindura  extrahitur,  ut  candi* 
da  reflet  mafTa , aeque  tamen  ut  prius  ponde- 
rofa,cuique  per  cementa  color  reflitui  potefh 
tindura  vero  extrada , tantum  argenti  colo- 
rat, & in  aurum  convertit,  quantum  ponderis 
aurum  habuit.  Tale  arcanum  ipfomRcmpu- 
blicam  habere  Venetam  , ut  Cl.  CM orboffdt 
kMetaU.tr ansmut.  habet, multi  credunt, quod 
communicaffe  cum  Senatu  ejus , toh,  Augu- 
fium  fantbeum  , faccrdotem  V enetum  di- 
cunt *,  C onjecerunt  hoc  & fagaciotes  ex  eo, 
quod  , .cum  ipfi  nullas  aurifodinas  habeant 
Sccinos  tamen  auream  monetam  cudant, 

Y 3 qu?* 


Srttio  fo 

quae  ratione  coloris»  gradu  aliquo  lupcret 
omne  nativum  aurum,  licet  optimum.  Sic  8& 
Boylaeus  memorabilem  de  aureo  fulfure  ex- 
trado  in  Tuis  operibus  refert  hiftoriam : ut  ita- 
que fufficienter  pateat,  iulfor,  ut  in  omnibus, 
metallis,  ita  & in  auro  efte  diftindum  & fepa~* 
rabile, colore  purpureo, ubi  reliqua  auri  maifa 
candida  reftet  ; ac  ex  hac  purpurearum  && 
candidarum  particularum  accurata  mixtione 
flavum  oriri  colorem,  non  fccus,  ac  cum  e cu- 
pro &:  zinco,  inter fejufta  proportione mix« 
tisfubftantia oritur, qux flavo  colore  aurum 
aemuletur.  Sivero  fulfur extrahitur , utdi- 
dum,  candidum  fit  aurum , ac  Lunafixaap'- 
pellatur  quia  pondus  auri  habet , &:  in  aqu4 
forti  perfiftit.  Huic  fi  color  redditur,  ut  reddi 
pofTc  docetur , multum  inde  lucri  accrefcere 
poflet.  Sic  &r  fui  fur  per  caementa  fulfutex 
naturx licet*  impurae, ita  intendi  poteft  & per- 
fici, ut  ex  Viliori  etiam,  nobiliflimum  deveni*- 
at‘  uti  in  Rhenano  notum,  cujus  colorpalli-: 
dior  &:  ideo  vilioris  pretii , per  caementa  ita 
colorari  poteft, ut  H ungaricum  etiam  provo- 
cet.. Atque  hoc  artificio  Venetus  quidam  in 
Anglia,  tantas acquifiverat  divitias,  ut  Sena- 
tus inquifitionem  in  fe  concitabat.  Hoc  item 
in  Gallia  faditatum  fuifte, non  levis  eft  fiifpi- 
cio,  cum  tot  millia  aureorum  quotannis  in 


GaU 


Seflio  K 

Galliam  mifla  fuerint,  quge  tamen  raro  com- 
paruerintded  vel  in  fpiendidiorem  colorem, 
excoCta,  vel  nobiliori  immifta,  recufa  procul 
dubiofint. 

Atque  exinde  conflat,  metalla  folum  per-, 
fe&ionis  ratione  differre,  non  vero  t flentia, 
utpote  in  qua  omnia  &:  mineralia,  &r  metalla, 
nullo  excepto,  conveniant,  &:  ex  qua  natales, 
& originem  ducant,  6c  non  fecusac  ftella:  ex 
una  eademque  luce  ccclefti  enata:,  calefaci- 
ant &:  irradient»  ' ’ . - »' 

Confirmat  hoc  Paracelfus  de  feparatione 
rerum  naturalium, ubi  uno  codemque  modo, 
cx  omnibus  mineralibus,  per  fublimationem, 
primum  ens  fivcfiilfur  embryonatum,  extra- 
xit mox  liquida  mox  ficca  forma.  Quod  ta- 
men Paracelfus  non  fimpliciter  intellectum 
vult,acfifimpliciter  hoc  modo  omnia  eflent 
feparanda  jfulfura,  & mineraliuconftitutiva, 
fed  quod  ea,  ex  uno eodemque fundo  fulfur 
na£ta,fimili  folvendi  methodo  erui  debeant : 
ita  tamen,  ut,  quemadmodum  mineralia  ad- 
huc aperta  , nec  obferata,  hinc  etiam  fu© 
principio  proximiora,  faciliori  etiam  metho- 
do in  fua  fecernanturconflitutiva:  e contra 
vero  metalla, veluti  maxime  condenfata  con- 
centrata,fixata,firmillimeque  occlufa,  pene- 
trantioribus  etiam  ac  multo  fubtilioribus  in- 
. Y 4 ' digeant 


— u* 


Digitized  by  Google 


$44  Seflio  V. 

digeant  folventium  fpiculis,ut  firmi/Timis  fuis 

liberentur  clauftris. 

Non  vero  negandum,  quod,  erii  mineralia 
omnia  &c  metalla  ex  uno  fonte  ortum  trahant, 
hoc  tamen  viribus  illud  longe  eXluperet  , in 
c[uem  feutentiammaxime  pronus  videtur  Cl. 
Helmont  , qui  quidem  in  genere  de  corre&is 
mineraliumfulfurifclus  deprsedicat,  quod  om- 
nes fere  morbos  curent, id  tamen  fe  potentius 
a/picere,  infulfurc  Veneris , ftibii,acpotifli- 
muminfulphure  Glaurae Augurelli,  quibus 
correCtis  ac  perferis  tota  morborum  cohors 
aufcultet, inquit. 

Cum  itaque  tantas  vires,  in  mineralium  & 
metallicorum  corporum  fulfuribus  latitare 
audiamus , unumquemque  verum  & rationa- 
lem Medicum  eo  ada&um  fentimus,ut  Cl. 
noftri  Helmont  is  monitum  curiose  obfervet, 
nimirum  ut  difcatfulfuramineraliumlpolia. 
re  vi  fua  peregrinaac  virulenta , ut  abditum  in 
eis  ignem  confcquatur  vitalem,qui  Archeum 
in  Icopos  delideratos  placidiilimc  dedu- 
cat. 

Nos  ordine  igitur  fingula  lu/lrabimus , ab 
imperfectioribus  ad  perfeCtiflimum  tandem 
a/cendcndo  metallum  , & qua;  ac  quomodo 
ex  eis  feparanda  ac  corrigenda  iint  , dextre 
communicabimus. 

CA- 


De  Mercurie.  J4f 


CAPUT  I. 

Mercurii  Anabyjln  JiJlit ♦ 

I j:  ; . . I 

Hic  inter  metalla  primo  confiderari  me- 
retur,quia  ceu  liquidus  & fluidus  Protei 
inftar  mille  fein  formas  fingit  ac  refingit,adcd 
ut  plurimi  eum  pro  primo  metallorum  ent$ 
praedicare  non  dubitarint : N ec  nos  abfhnc- 
mus,  quin  cum  eis  ftatuamus,  hoc  fluidum 
corpus  tandem  indurarf  &inperfc£hflknum 
etiam  metallum  denique  converti  poruiflbi 
cum fulfurc  aeque  refertum cxiftat  ac  aha  mi- 
ncralia , ficut  hoc  ex  CL  Helmonte  clariflimq 
conftat  , qui  ideo  Mercurii  fulfurintcwm 
extra  vertere  praecipit , ut  in  aurum  honzon- 
talevertatur. 

Quod  verd  caedem  Mercurii  particulae,* 
Quando  univeffali  adjuvante  motore  in  per- 
fedum  aliquot  metallum  concentratx  & ex- 
altatae funt , reduci  rurfus  priftina  argenti  vivi 
forma  queant,  haud  credo ; Ac  hinc  eos  falli 
fentio , qui , dum  e metallis  quasdam  argenti 
vivi  particulas  educunt,  cafdcmftatim  redu* 
das  exiftimant.  Quod  vero  illae  nondum 
firmiter  agglomerata:  8c  exaltata:  vel  perfe* 
d*  fuerint, facilius  judicarem.  Ut  hoc  etiam 
- Y j ijocant 


Digitized  by  Google 


34 6 .De  Mercurie.  ' ' 

notant  imperfe&a  adhuc  metallica  corpora, 
videlicctldumbum  & Antimonium  ex  qui. 
bus  facilius,  quam  ex  perfectioribus  Mercu- 
rius refufeitatur, quia  in  his  nondum  omni  ex 
parte  elaboratas, fibique  firmi  ter  agglomera- 
re ac  fixatae  fuerunt  , ubiveronullumdubi- 
um , eundem  fucceffu  temporis  perfici  & in 
nobilius  metalium  exaltari  potuifle» 

Omnem,ex  his  colligo,  M ercurium  .vel  in 
mineris  liquidum , vel  ex  mineralibus  6c  me- 
tallis reprodu&um  , ejusdem  efle  generis  &c 
naturas,nechuncab  illo  praerogativam  obti- 
nere, firmifiime  mihi  periuadeo,  ut  experien- 
tur illi,  qui  rotaliorum  naufragiis  m hoc  alto 
mari  nondum  cautiores  fa&i  fune : nili  quod 
hic, illo, quandoque  impuritatibus  magis  vel 
minus  con/pu  reatus  extet,luperficialiter  fal- 
tem.  - ..  ^ ■ 

Una  quidem  omnes  ore  exclamant  Chy- 
,.nil  libi  clTc  cum  Mercurio  vulgi, nec,  fe 
velle  argent&m  vivum  currens,  fed  iubftan- 
tiam  metallicam  immaturam , non  tamei^in 
radice  impuram, quam  illi  Mercurium  fliuni 
vocant.  Hanc- vero fiibftantiam metallicam 
fiilfur  elfe,fi  ve  particulas  exaltatas  puriifimas 
Vpladles acidas , asque  in  vulgi  Mercurio  re- 
^eribiles  , ac  in  aliis  mineralibus  &:  metallis, 
a PhUofophis  tamen  occultatas , vcri/Iimum 

effc, 

-i  ' i V 


Digitized  by  Google 


De  Mercurio.  $47 

innumeris  eorum  effatis  firmari  poteft. 
Haec  metallica  fubftantia,fulfureft  oleagino - 
fumincombuflibilc,  &:  tamen  ignis,  vel  ignea: 
naturae, quod  longa  alteratione  tandem  mfi- 
xum, purum  &:  incorruptibile  corpus  evadit*; 
atifludparafTe  pro  prima  vice  , eft  ingentis 
operis,  pendetque  ejus  diredio  e manu  ejus 
cui  debetur  omnisdionos,  quiaparvulis  reve- 
lat ejusmodi  arcana,  qua: mundus nefeit,  & 
idcirco  vili, pcnditfut  Cl.ticlmont  de  febribus 
line  fuco  monet.  clov 

- Ratione conftituri.vorujtiXi. Mercurius  ex 
particulis  acidis  voktiliiliniisijftiifureis  presr 
lius  libi  incumbcntibus,c<derrjmeque  provo- 
lutis,attamen  infc  debilius  motis  conflat, un- 
de volubili  tas  &:  ponderofitas.  Vix  vero  fi  ab 
invicem  fecedunt  particula:  , confpicux  Ise-, 
dunt:  fimt  vero  in  fua  cohazfione  adeo  tena- 
ces, ut  potius,  fubtilitate  & volatilitatefua, 
durillima  etiam  permeent , & externos  hinc. 
fenfus,imb  &:  intclle&um  deludant,  dum,  ut 
etiam  Cl.Heimont  pra:tcr  vulgarem  experien- 
tiam confirmat  , fine  ponderis  jadlura  aut  vi- 
rium detrimento  vim  radialem , aquaj  vel  ia- 
co£tum,vel  immaceratum  imprimat,  ut  licet 
ne  minimum  quid  de  argento  vivo  in  fe  for- 
beataqua,  attamen  proprietatem,  non  item 
fubftantiam  mutuet , adeo  ut  epota  necer 


Ium- 


• i / 


4 • 1 


I 


348  Ve  Mercuri »• 

lumbricos  univcrfos  & afcarides , etiam  exi- 
ftentes  , quo  potus  ifte  nunquam  perveniat, 
quippe  qui  mox  totus  in  lotium  rapiatur,  fieri - 
qae  aquam  iftam  validiorem  fi  femcl  cum  ar- 
gento vivo  bullierit , quam  fi  immaccrata /al- 
tem fuerit«  Unicam  vero  argenti  vivi  unciam 
millies  aquae  menfuram  inncere  po(Fe,&  ta- 
men permanere  in  pondere  &C  proprietate 
priftinis,inquic. 

Sic  etiam  externe  applicatus  particuiis  fuis 
volariliflimisnonfolum pediculos,  fed&:  va- 
ria cutis  vitia, ut /cabicm  etiam  contumaciffi- 
mam  fugat, & ulcera  verminoia,  &c  inveterata 
alia  fanat,  fi  corpore  prius  purgato,  hoc  modo 
adhibetur.  v,g. 

Pro  homine  adulto  Recipe  argenti  vivi  J.  j. 
album  ovi  num.  ij , vel  iij  in  vafe  quodam  ido- 
neo probe  conquaflentur  donec  omnis  Mer- 
curius in  minutiflimas  particulas  albumini 
Commixtus  non  amplius  appareat;hocinun-  '< 
gc  cingulum  ex  panno  cylino  paratum , &C  8, 
digitos  latum,  intus  extus,  ac  lumbis  nudis 
applica,  &:  quatuor  relinque  feptimais,donec 
fcabie  aba&a,  cutis  priftino  nitore  & puritate 
nitcfcat.Vel  ex  Mercurii  vivi  r , j.  ung.  poma- 
ij  & ceruflx  fi*  fiat  unguentum  quod 
jun£l:uris  inunitum  intra  olto  dies  crfe&um 
eptatumprxftabit. 

Cortici  vero  avellanae  inclufus  , & inter 


De  Mertwrie*  j^p 

mammillas  pofkus  veriflime  lac  auget , & 
amiffum  reftituic  , inprimis  fi  afafeinatione 
amiflum  lac  hariolctur.  > 

Cum  floribus  autem  hyperici,  & lunaria* 
facculo  inditus,  & novis  nuptis  collo  appem 
fus,  in  cantationibus  venereis  refiftere  perhi- 
betur. 

In  fubflantia etiam  ad  lfc.&  & ib.J.  propina* 
tus  ab  Henricoab  Heer  , mirum  quantum 
laudatur , in  iliaca  paflione  a pertinaciilima 
alviobftru&ione,  quod  fineomni  noxa  mo- 
mento citius  fecum  obvias  fasces  per  inteftina 
ducat, quo  fa&o  ad  eluendas^  remanentes  par- 
ticulas clyfterem  ex  puro  vino  cretico  injicere 
jubet:  Ac  hac  methodo  aliquos  ileo  moritu- 
ros cum  Dei  gratia  fervaflc  afTerit. 

Haecfunt  Mercurii  vires  potiflimum  radia- 
les, nec  adhuc  in  fua  prima  fccreti.  Ubi  tamen 
noca , quod  per  corium  fepiusexpreflus  efTe 
debeat,  & a fuperficialibus  ac  adherentibus 
impuritatibus  quoad  poflibile  liberatus. 

Quantum  vero  in  fua  principia  fecretus  cor- 
todat)  quasq>  corpori  noftro  conferat  noxas, 
quibusq;  blandiatur  fucis, & quam  ardos  per- 
meet ma?andros,metallurgi  norunt,  indiesq; 
experiuntur  aurifabri, quando  argentea  deau- 
rant vafa,ubi  hydrargy  reis  tam  maligne  corri- 
piuntur effluviis, ut  tandem  colla  & manus  tre- 
mant, & crura  vacillent,  ac  fcelotyrbo  infe- 
ftentiir.  Lon- 


Digitized  by  Google 


35*  2)f  Mercari*, 

acidis  firmius  occludunt.  Percurremus  ver6 
brcviflime , principaliores  eorum  Mercurii 
elaborationes, ubi  ante  omnia  heterogencita- 
tum  & impuritatum  leparationcm,  mediance 
corio  inilituunt,aliquoties  per  hoc  exprimen- 
do, tunc  per  fpir.  vini,  vel  acetum  (impl.  vel 
cum  fale  mixtum , tam  diu  conqualfando  & 
lavando,  donec i(li  liquores  non  amplius  ni* 
grefcant,  atque  tum  fufficientera  fordibus  li- 
beratum efTe  credunt. 

Jam  vero  ulterius  afeendentes,  fixum  red- 
dere, omni  (ludio  laborabam,  ac  hic  Johan- 
nes  de  Vigo  primus  inventor  erat,  qui  etiam 
omnibus  aliis  meliorem  praecipitandi  mo- 
duminvenit,  quia  mediante  fpiritu  vini  ulti- 
mo corroftvos  mitigabat  (piritus  vel  (picula 
falina,  ut  loco  corrofionis , carnem  (altem  fu- 
perfluam  abfumeret,  utpoteguftu  infipidus  & 
quodammodo  dulcificatus  Mercurius.  Pro- 
cedebat vero  in  hunc  modum. 

Primd  aquam  (ibi  fortiffimam  parare  hac 
forma  jubet : v.  g.  Recipe 

Aurtpigm.  citrini. 

Florum  aris  ana.  |.  ij. 

Nitri  opt.  tfc.y. 

Alum.rup , ife.  ij. 

VitrtoliRom,  lb.  uj»  : 


Digitized  by  Google 


De  Mercurio*  jyj 

Triturentur  omnia  ad  invicem,  &ponan- 
Hir  in  retorta  vitrea  probe  lutata,  cum  recipi- 
entefimiliteroptimeadlutato,  & tum  deftilla 
C a.  per  gradus,  donec  recipiens  rubefeere  in- 
cipiat, quo  fadto  auge  ignem  & continua,  do- 
nec nil  am  piius  egrediatur,quo  vifo  defifte,  Sc 
aquam  caute  exime  &ferva.  i 

Tunc  Recipe  argenti  vivi  %.j.  Aquasfortis 
prxdi&a:! b.j.tf.  ponantur  fimul  in  retorta  be- 
ne lutata  quas  fit  capax  ife.  itj.  permaneant  fi- 
mul per  diem  naturalem,  retorta  optime  ob- 
turata,tum  adhibito  recipiente , ac  jundluris 
claufis,ab  initio  lento  igne  deftilla,  donec  re- 
cipiens paulum  rubefeere  incipiat, tum  conti- 
nua ignem  augendo  donec  omnis  aqua  egres- 
lalentiatur,  quofa&o,  frangatur  retorta  &c 
praecipitatus  Mercurius, ac  in  colorem  minii 
convcrfus,abomnialba  & crocea  re  munde- 
tur, rubicundior  pars  trituretur  in  porphyrio 
fubtiliflime,  & in  patella  vitrea  per  duas  adhuc 
horas  calcinetur,  ut  major  Ipirituum  pars  ex- 
pellatur, hoc  fafto  ter  vel  quater  fpiritus  vini 
rc&ificatiffimusabeodeftilletur  i &hoceft 
fecretum,  inquit,  quod  facit  pulverem  perfe- 
&iftimum , dolorem  non  caufantcm , ac  tum 
inter  ejetera  corrofiva  ifte  pulvis  nobilioris  & 
iecurioris  e fi:  operationis. 

Hic  vides  boni  viri  intentionem, dum  cor- 

Z ' rofiva 


‘Digitized  by  Google 


ifb*  De  MtttHrid, 

« Longam  fan£  introduceremus  malotuill 
feriem,  fi  argenti  vivi  nocivam  ad  amuflim 
ferutari  velimus : ac  tonforibus  nimis notaeft 
Mercurii  in  lue  venerea exhibitio,  quoficor* 
pus  nimiopere  perfumarint  dentes  brevi  live*  i 
fcurtt,  (ubi  alias  genuina  Mercurii  proprietas  3 
cft,  faucium,  orisque  poros  &c  gingivas 
pituita  purgare:)  & tandem  offatam  friabilia  i 
redduntur,  ut  facillime  diffringantur  >■  ficuti  ii 
apud  Schentkiurr))  Htldanum  &,  alios  videreeft,  s 
ubi  prius  nodis  & tophis  corpus  defoedavir,  & : 
articulos  gypfeis  tuberculis,  coagulativi  fua m 
vi  lymphae adverlariusj  ac  offa  doloribus,  into*  i 
Icrabili  teredine  excruciavir,  fpiculatiffimoafi.v 
acriori  acido  inftrudus  Mercurius.  f 

Cumque  ideo  tantas  Mercurius  excitet 
tragoedias  corrofiva  fua  volatilitate  acida, & in.?3 
prima  fua  h«c  fecretus ; admodum  inconfide- cr 
rate  illos  dico  procedere , qui  falibus  rudipffo  < 
bus  acidis  corredionem  in(tituunc,ac  ira  pkfyar 
acuunt , inprimis  tot  heterogeneorum  faliuHniC 
affufione.  " 7 >' 

■ Eo  vero  laborent , ut  volatilem  hundMl,  u 
ftem  ligent  & figant,  fuumque  internum  filias, 
fur  cum  Helmonte  extraverrant  , quamd|)0I] 
enim  revificari  Mercurius  poteft,  non  effetam 
ri  boni  remedium  Helmontt  hinc  lubendlfi^m 
largimur : aeexperiemiflimus  Thmfon  epityuj 


Digitized  by  Google 


De  Mercurio. 

gismichymici  p.  6y.  hoc  innuere  videtur  ubi 
inquir:  Mercurius  vulgaris  utcunque, n for- 
ma  pulveris  albi,  citrim,  rubei,  olei,  re/in* 
aqu*  multifariam  larvetur,  nunquam  tamen 
Itarui  debet  remedium  luis  venere*  innoxi- 
um vel  alexipharmaciim  appropinatum : nili 
absque  ullo  lalium  externorum  fbdalirio  figa- 
tur, fiatque  plane  diaphoreticus. 

Luculerafffimumhinc  manifeftumque  fit 
quam  inepte,  quam  perverfe  Mercurii  prar- 
parationes  haftenusin  Pharmacopoliis  infti 

mt*  fuerint, &quaminconhderareabemun- 

cuoribus  etiam  Medicis  fa>pi„s  pt*fcriDCa 
imr,  Mercurius  dulcis,  &fimflia  male  praepa- 
rata Mercurialia.  £t  verilhmum  elt  Chymi- 

corumplerorumqucignorantiam,totperver- 

'ispraparationum  modis  , viam  llruxifle  • 
ipfos  enim, quid  corrigere  debebam,  latebar! 
-iodo  conhdercs  , & percurre  praeparatio! 
"u  J «rragmem , quas  Schroderus  corrahr 
nxunicam, credo  nullam  invenies, qua?  juxta 
legitimam  normam  , luam  fubic  perferio- 
rem, unde  non  mirum  tantas  fepi/lime  tra- 

tcrdias,  perverle  elaboratis  Mercurialibus  ex- 

Mri.orones  namque  iftaf  pratparationes  exi 
trmim  (altem fuHurattmgunr,  ae  internum 
fiod  juvta  monirum  Helmoncis  extravc^<£, 
tdefcui/lent  , additis  falibus  hetcrogetX 

acidis 


Digittzeci  by  Google 


jfb  De  MertHrid* 

- Longam  fane  introduceremus  malorutti 
feriem,  fi argenti  vivi  nocivam  ad  amuflim 
fcrucari  velimus : at  tonforibus  nimis  nota  eft 
Mercurii  in  lue  venerea exhibitio,  quoli  cor- 
pus nimiopere  perfumarint  dentes  brevi  live- 
fcunr,(ubialias  genuina  Mercurii  proprietas 
eft, faucium,  orisque poros  & gingivas&c*a 
pituita  purgare;)  & tandem  ofla  tam  friabilia 
redduntur,  ut  facillime  diffringantur  , ficuti 
apud  Schentkium>HtldanHm  fic  alios videreeft, 
ubi  prius  nodis  & tophiscorpus  defcedavit,  &: 
articulos  gypfcis  tuberculis,  coagulativa  fua 
vi  lymphae adverfarius,acotfadoloribus,into- 
lerabili  teredine excruciavir,  fpiculatiflimo ac 
acriori  acido  inftru&us  Mercurius. 

Cumque  ideo  tantas  Mercurius  excitet 
tragcediascorrofivafuavolatilitateacida,&in 
prima  fua  hxc  fecretus ; admodum inconlide- 
rate  illos  dico  procedere , qui  falibus  rudiori- 
bus acidis  correctionem  inltituunc,ac  ita  plus 
acuunt , inprimis  tot  hecerogeneorum  falium 
affufione. 

Eo  vero  laborent , ut  volatilem  hunc  ho- 
flem  ligent  & figant,  fuumque  internum  ful- 
fur  cum  Helmonte  extravercant  , quamdiu 
enim  rcvificari  Mercurius  poteft,non  ede  vi- 
ri boni  remedium  Hetmontih inc  lubentiUimfe 
largimur:  acexperientiilimus  Jbemfon  epilo- 

gdm» 

« * i • • “fffo  r*  4 


zed  by  Google 


De  MercUtn.  jfj 

gismichymici  p. 67.  hoc  innuere  videtur  ubi 
inquit:  Mercurius  vulgaris  utcunque  infora 
irta  pulveris  albi,  citrini,  rubei,  olei,  refinae, 
aqu*  multifariam  larvetur,  nunquam  tamen 
ftatui  debet  remedium  luis  venere*  innoxi- 
um velalexipharmacum  appropinatum ; nifi 
absque  ullo  falium  externorum  fodalitio  figa- 
tur, fiktque  plane  diaphoreticus.  ' ■ 

Lttculentiflimumhinc  manifeftumque  fir, 
quam  inepte,  quam  perverle  Mercurii  pras- 
parationes  ha&enus  in  Pharmacopoliis  infti- 
riitae  fuerint,  & quam  inconfiderareabemun- 
ftioribus  etiam  Medicis  faepius  ptaeferipta 
fint,  Mercurius  dulcis, &fimilia  male  ptaepa- 
rata  Mercurialia.  £t  verilfimum  efl:  Chymi- 
corum  plerorumque  ignorantiam,  tot  perver- 
fiispraeparationum  modis  , viam  flruxifle; 
ipfos  enim, quid  corrigere  debebant,  latebar. 
Modo  confideres  , &c  percurre  praeparatio-' 
num  farraginem , quas  Schroderus  corrafir,5 
vixtinicam, credo  nullam  invenies,  qu*  juxta 
legitimam  normam  , luam  fubic  perfectio- 
nem , unde  non  mirum  cantas  faepiflime  tra- 
goedias, perverfe  elaboratis  Mercurialibus  ex- 
citari,omnes  namque  illae  praeparationes  ex? 
ternum  falcem  iulfur attingunt,  aC  incernunV, 
quod  juxta  monitum  HeJmontis  extravert^- 
re  debuilfent  , additis  falibus  heterogen^is 
jiT  acidis 

/ 


Digitized  by 


De  Mertttrio* 

Longam  (ane  introduceremus  maloftftti 
(eriem,  fi  argenti  vivi  nocivam  ad  amuflim 
fet  utari  velimus : ac  tonforibus  nimis  nota  eft 
Mercurii  in  lue  venerea  exhibitio,  quo  fi  cor- 
pus niftuopcrc  perfumarint  dentes  brevi  live- 
fcunr,  (ubi  alias  genuina  Mercurii  proprietas 
eft,  faucium,  orisque  poros  & gingivas  &c* £ 
pituita  purgare.)  & tandem  offa  tam  friabilia 
redduntur,  ut  facillime  diffringantur  , ficuti 
apud  Schentkium^HtldmHm  &.  alios videreeft* 
ubi  prius  nodis  & tophis  corpus  defoedavit,  tc 
articulos  gypfcis  tuberculis,  coagulativi  fua 
vi  lymphae  advcrlarius,  ac  offa  doloribus,  into- 
lerabili teredine  excruciavit,  fpiculatiffimoaC' 
acriori  acido  inftru£fcus  Mercurius. 

Cumque  ideo  tantas  Mercurius  exciti 
trageedias  corrofiva  fua  volatilitate  acid&>&  in 
prima  fua  ha?c  fecretus ; admodum  inconfide- 
rate  illos  dico  procedere , qui  falibus  rudiori* 
bus  acidis  corregionem  in(tituunt,ac  ira  plus 
acuunt , inprimis  tot  hecerogeneorum  falium 
afrufione. 

. ' Eo  vero  laborent , ut  volatilem  hunc  ho- 
ftem  ligent  & figant,  fuumque  internum  ful- 
fur  cum  Helmonte  extravertant  , quamdiu 
enim  re vificari  Mercurius  poteft,non  effe  vi- 
ri boni  remedium  Hetmcnti  hinc  lubenti(fim& 
largimur:  ac experientillimus  Tbmfon  epilo- 
' i - ‘ Jl-  2 i pjt  iil  Ci Q ► gdrni 


Oigilized  by  Google 


De  Mercurie. 

gismichymici  p.  67.  hoc  innuere  videtur  ubi 
inquit:  Mercurius  vulgaris  utcunquein  for- 
ma pulveris  albi,  citri  ni,  rubei,  olei,  refina*, 
aqua:  multifariam  larvetur,  nunquam  tamen 
ftarui  debet  remedium  luis  venere*  innoxi- 
um vel  alexipharmacum  appropinatum : nifi 
absque  ullo  falium  externorum  fodalitio  figa- 
tur, fiatque  plane  diaphoreticus. 

Lueulentiflimum  hinc  manifeftumque  fit, 
quam  inepte,  quam  perverfe  Mercurii  pr*- 
parationes  ha&enusin  Pharmacopoliis  infti- 
cut*  fuerint,  & quam  inconfiderareabeniun- 
ftioribus  etiam  Medicis  fepius  pr*fcripta 
lint,  Mercurius  dulcis,&fimilia  male  pr*pa- 
rata  Mercurialia.  Et  veriilimum  elf  Chy  uni- 
corum plerorumque  ignorantiam,  tot  perver- 

fis  praeparationum  modis  , viam  ftruxilfe ; 
ipfos  enim, quid  corrigere  debebant,  latebar. 
Modo  confideres  , & percurre  praeparatio-*' 
num  farraginem , quas  Schroderus  corrafit, 
vix  unicam, credo  nullam  invenies,  qu*  juxta 
legitimam  normam  , luam  fubic  pcrfe&io- 
nem , unde  non  mirum  tantas  fiepifiime  tra- 
goedias, perverfe  elaboratis  Mercurialibus  ex- 
citari,omnes  namque  ift*  praeparationes  ex- 
ternum lalrcmlulfuratringunt,  ac  internum, 
quod  juxra  monitum  HeJmontis  extravert^- 
re  debuillent  , additis  fidibus  heterogeneis 


tfo'  De  Mertttrtai 

^ Longam  fan&  introduceremus  malofuttt 
feriem,  fi  argenti  vivi  nocivam  ad  amuflim 
fer  ucari.  velimus:  ac tonfbribus nimis notaeft 
Mercuriiin lue venerea exhibitio,  quo  fi cor- 
pus nimiopere  perfumarint  dentes  brevi  live- 
fcunr,(ubialias  genuina  Mercurii  proprietas 
eft, faucium,  orisque poros  &c  gingivas &c,i 
pituita  purgare;)  & tandem  offa  tam  friabilia 
redduntur,  ut  facillime  diffringantur  , ficuti 
apud  SchenckiuM)HildanHm  &.  alios videreefl, 
ubi  prius  nodis  & tophiscorpus  defoedavit,  &: 
articulos  gypfcis  tuberculis,  coagulativa  fua 
vi  lympha:  adverfarius*  ac  offa  doloribus,  into- 
lerabili teredine  excruciavit,  fpiculatiflimoaC' 
acriori  acido  in  ftrudtus  Mercurius.  : # 

Cumque  ideo  tantas  Mercurius  excitet 
tragoedias  corrofiva  fua  volatilitateacida,&  in 
prima  fua ha:c  fecretus ; admodum inconfide- 
rate  illos  dico  procedere , qui  falibus  rudiori- 
bus acidis  corredtionem  in(tituunt,ac  ita  plus 
acuunt , inprimis  tot  hecerogeneorum  falium 
afiufione, 

* ' Eo  vero  laborent , ut  volatilem  hunc  ho- 

. * , 

ftem  ligent  & figant,  fuumque  internum  ful- 
fur  cum  Helmonte  extravertant  , quam  diu 
enim  rcvificari  Mercurius  potefi:,  non  efie  vi- 
ri boni  remedium  Helmontib\nc  lubentiflim& 
largimur:  ac experientitfimus  Tbmfon  epilo- 

fiiuio  .<>  giftni 


De  Mercurie. 

gismichymici  p.  67.  hoc  innuere  videtur  ubi 
inquit:  Mercurius  vulgaris  utcunquem for- 
ma pulveris  albi,  citrim,  rubei,  olei,  re/ina:, 
aqua:  multifariam  larvetur,  nunquam  tamen 
ftarui  debet  remedium  luis  venere*  innoxi- 
um vel  alexipharmacum  appropinatum  i nili 
absque  ullo  faliumexrernorum  fodalitio  figa- 
tur, fiarque  plane  diaphoreticus. 

Luculentiflimum hinc  manifcftumqffe  fir, 
quam  inepte,  quam  perverle  Mercurii  prae- 
parationes ha&enus  in  Pharmacopoliis  infli- 
tut* fuerint, & quam  inconfiderareabemun- 
ftioribus  etiam  Medicis  f*pius  pr*fcripta 
fint,  Mercurius  dulcis,  &limilia  maleprapa- 
rata  Mercurialia.  £t  veriilimum  elt  Chymi- 

covum  plerorumque  ignorantiam,  tot  perver- 

fisptaeparatiomim  modis  , viam  ftruxiflfe ; 
ipfos  enim, quid  corrigere  debebant,  latebar. 
Modo  confideres  , & percurre  praeparatio- 
num farraginem , quas  Schroderus  corrafit, 
vix  unicam, credo  nullam  invenies,  quae  juxta 
legitimam  normam  , luam  fubit  perfe&io- 
nem , unde  non  mirum  tantas  fepiflime  tra- 

gcedias,  perverfe  elaboratis  Mercurialibus  ex- 
citari,omnes  namque  iflae  praeparationes  ex- 
ternum faltem  lulfuratti-ngunt,  ac  internum, 
quod  juxta  monitum  Helmontis  extraverte- 
re  debuillenr  , additis  lalibus  heterogenc/is 

aci  (iis 

W ■ • / 


' . Digitized  by  Google 


«git  Ve  Mercurie,  v 

acidis  firmius  occludunt.  Percurremus  ver6 
breviflime , principaliores  eorum  Mercurii 
elaborationes, ubi  ante  omnia  heterogencita- 
tum5£  impuritatum  leparationcm, mediante 
corio  inftituunt,aliquoties  per  hoc  exprimen- 
do, tune per  fpir.  vini,  vel  acetum  fimpl.  vel 
cum  fale  mixtum > tam  diu  conquadando  & 
lavando,  donec  ifti  liquores  non  amplius  ni- 
grefeant,  atque  tum  diffidenter  a fordibus  li- 
beratum ede  credunt. 

Jam  vero  ulterius  afcendetttes,  fixum  red- 
dere, om  ni  ftudio  laborabam , ac  hic  J ohan- 
nesde  Vigo  primus  inventor  erat,  qui  etiam 
omnibus  aliis  meliorem  prceipitandi  mo- 
duminvenit,  quia  mediantefpirituviniulti- 
mo  corroflvos  mitigabat  fpiritus  vel  fpicula 
falina,  ut  loco  corrofionis,  carnem  faltem  fii- 
perfluam  abfumeret,  utpote  guftu  infipidus  & 
quodammodo  dulcificatus  Mercurius.  Pro- 
cedebat vero  in  hunc  modum. 

Primo  aquam  fibi  fortidimam  parare  hac 
forma  jubet:  v.  g.  Recipe 

Aurtptgm-  cttrtni.  ,$1 

florum  Arii  ana.  %.ij. 

Nitri  ppt.  Ife. j.  & 

Alum.rup.t6-  ij, 

VitrtoltRom,  lt>.  tij. 


K 


Tri- 


Digitized  by  Google 


De  Mercurie*  jjj 

Triturentur  omnia  ad  invicem,  &ponan- 
pir  in  retorta  vitrea  probe  lutata,  cum  recipi- 
ente fimiliter  optime  adlutato,  & tum  deftilla 
£ a.  per  gradus, donec  recipiens  rubclcere  in- 
cipiat, quo  fa&oauge  ignem  & continua,  do* 
ncc  nil  amplius  egrediatur,quo  vifo  defifte,  & 
aquam  caute  exime &lerva.  r . 

Tunc  Recipe  argenti  vivi  %.j.  Aquasfortis 
> prasdi&asi fc.j.fl.  ponantur  fimul  in  retorta  be- 
ne lutata  quas  fit  capax  fo,  itj.  permaneant  fi- 
mul  per  diem  naturalem,  retorta  optime  ob- 
turatarum adhibito  recipiente , ac  jun&uris 
claufis,ab  initio  lento  igne  deftilla,  donec  re- 
cipiens paulum  rubefeere  incipiat, tum  conti- 
nua ignem  augendo  donec  om  nis  aqua  egres- 
fa  lentiatur,  quofa&o,  frangatur  retorta  &: 
praecipitatus  Mercurius, ac  in  colorem  minii 
convcrfus,  ab  omni  alba  & crocea  re  munde- 
tur, rubicundior  pars  trituretur  in  porphyrio 
fubtiliftime,  & in  patella  vitrea  per  duas  adhuc 
horas  calcinetur,  ut  major  (pirituum  pars  ex- 
pellatur, hoc  fafto  ter  vel  quater  Ipiritus  vini 
fc&ificatiflimusabeodeftilletur  ; &hoceft 
fecretum,  inquit,  quod  facit  pulverem  perfe- 
&iftimum,  dolorem  non  caufantem,  ac  tum 
inter  extera  corrofiva  ille  pulvis  nobilioris  & 
lecurioris  eft  operationis. 

Hic  vides  boni  viri  intentionem, dum  cor- 

Z ' rofiva 


' Digilized  by  Google 


J54  D*  Mercuri t. 

rofiva  falium  fpicula  mediante  fpir,  vini  cicu- 
rare intendit  , non  perpendens  externum 
Mercurii  fulfur  efTe,q  uod  corrofi  vo  fuo  acido 
tantas  inducat  trag;vdias  , ficuti  probat  hoc 
Mercurii  faltem  adhuc  vivi , nimia inundlio, 
cui  nullum  accefli t acidum ; quovis  igitur  mo- 
do corre&iooem  & dulcificationem  inftituas, 
femper  erit  idem  Mercurius , externo  fuo  ful- 
furc  nocivus , nili  in  ulceribus putredinofis  i 
debili  acido  tales, ubi  fuperfluam  , hic  pulvis, 
abfumit,  Sc  exerdeentem  carnem,  & debilita- 
tum excitat,  erfi  non  corrigit  acidum. 

Hoc  alii  fubolentes , paulo  aliter  rem  fiinc 
aggrellijnimirum  per  metalla corrofiva  Mer- 
curii ipicula  hebetare,  vel  incarccrare  allabo- 
rarunt,forfanab  Helmonte  do&i , qui  eme 
Veneris,  externum  ejus  fulfur  invertere  prae- 
cipit: led  admodum  ruditer  illi  proceflerunr, 
necaliisconfideratiores  , dumhocinfiftunt 
corregionis  modo.  v.  g. 

Recipiunt  Mercurii  optime  purgati  iij. 
folvuntin  aquae  fortis  J.  vj.  huiefolutioni  jun- 
gunt cupri  purificati  J./.  itidem  in  ij.  aquae 
fortis  lbluti,miftura  pera&a,  ex  retorta  deftil- 
lando,  aquam  fortem  abftrahunt,  urgendo 
fub  finem  vehementius  ignem  , quo  maxima 
fpirituum  corrofivorum  tollatur  pars,  rema- 

nen- 


De  Mercurio. 

nentem  mafTam  terunt,  & cum  acetoin  cine- 
ribus per  dies  6.  digefta,  ultimo  ebulliunt, 
quo  potiflima  Mercurii  pars  aceto  lolvatur» 
folutionem  vero  decantant  , filtranr,  & leni 
igneadficcitatem  dcftillant,actum  fpir.  vini 
aliquoties  , vel  aqua  praecipitatum  viridem 
edulcorant, 

Huncpulveremmaxime  extollunt  in  Lue 
venerea,  inprim is  Gonorrhoea,  cum  conferva 
rofarum  primo  & fecundo  die  a.  gr.  v.  ad  viij, 
pofteaveroau£badofiadc).ft  lcil.  etiam  cum 
extra&o  catholico,  vel  panchymagogo,  exhi- 
bitum. 

Notari  vero  volunt,  quod,  etfi  materiam 
peccantem  per  urinam  expellat  , &c  hac 
ratione  augere  Gonorrhoeam  videatur,  nul- 
lam tamen  terrorem  capere  debeant  junio- 
res pra&ici»  cum  fe  natura  hoc  modo  a malo 
liberet. 

Sed  quod  mala  patrare  debeamus  , ut 
inde  eveniant  bona  , nullibi  feripeum  le- 
gimus : Retrogrado  quidem  vel  inver- 

to  ordine  hic  praecipitatus  viridis  agit, 
dum  caufti  eorum  more  putridum  deftruit 
gonorrhoeae  liquamen  , quod  tum  natu- 
ra exturbat  * at  ni  caute  procedatur  6c 

Z i dolis 


gjg  Ve  Mercurio'» 

dofis  ratione  corruptae  materiae  jufte  com- 
menfuretur,pejorafancinducuntut  mala.  In 
omni  igstur  Mercurii  applicatione,  ne  quid  ni- 
mis, obfervandum. 

Non  abfimilis  videtur  huic  jam  dido  prs- 
cipitato , ille , quem  vocant  aurum  vita  quod 
paratur  hoc  modo.  v.  g. 

Recipe  auri  Jj.ralpato  vellamellulato  te- 
nuidime,  adde  Mercurii  probe  purgati  %.j. 
mifcein  tigillo  calido,  ut  fiatamalgama,  tum 
frigida  infunde,  & per  corium  madam  expri- 
me, amalgama  in  corio  remanens  cum  aceto 
&fale  probe  ablue,  donec  nen  amplius  nigre- 
fcat  acetum,  hoc  pondera,  & fi  ejus  non  fine 
drachma?  odo,  plus  adde  Mercurii  , donec 
odo  habeat  drachmas  integra  mada,  unam 
auri,&  feptem  Mercurii  fcil.  partes ; cucurbi* 
cula:  indita?  mada”,  duas  aqua?  fortis,  fupcrfun- 
de uncias, acalembico  fuperimpofito  ex  are- 
na deftilla,  hocque  repete  quinquies,  & deve- 
niet pulvisruber,  quem  in  patella  terrea  clau- 
fa,  ulterius  calcina,  & rubicundior  fit  pra?cipi- 
catus,  fiepius  aquis  cordialibus  (melius  fpiritu 
vini,)  abluendus. 

Dofis  cftagr.j.  adij.  in  morbo  Gallico,  Le- 
pra, Cancro  fiftulis  interne  & externe. 

Multo  operofiori  methodo  fuum  Az^otb 
elaboravit Mhat  loh Annes Hesltng%  quod  nil  fuit 

aliud 

r 


Digitized  by  Google 


y 

Ve  Mercttriol  357 

aliud  quam  Mercurius  praecipitatus  cum  Au- 
ro &Luna,fed  quid  effecit  hoc  fuo  decantato 
Azoth  ? funefta credulis  in-  ulic  mala. 

£tiu  C uriofus  Nobilis  de  Mulinen, Helve-' 
tus  Bernenfis,  ( a quo,  nunc  beato,  communi- 
catam obtinui  ejus  praeparationem  , quam 
ipfe,  ab  Heslingio  pro  centum  Imperialibus 
edo&us,  profequutus  fuerat)  ejus  indulfiffec 
ufui,  (faepe  enim  fternutatorii  loco  naribus  at- 
trahebat: ) alias  fcorbutica  dilpofitione  nota- 
tus,non,credo,  gangraena  in  pede  pFehenfus, 
occubuiflet. 

Sedeccelaboriolam  ejus  confe£fionem. 

Primo  recipe  Mercurii  Hifpanici  lfc.  itj.  pu- 
rificato probe  cum  Ipirituvini,  velaceto  lalc 
marino  faturato  , tam  diu  lavando,  & con- 
quaffando , donec  nulla  ampliusnigredine  li- 
quorem inficiat,1  tum  per  corium  cervinum, 
aut  hircinum  exprime,  ac  in  cucurbita  fuper- 
fiuam  abftrahchumiditatem,  quodnotes,ft 
inalembicumiplcafcendit , quo  pera&o  pen 
corium  denique  exprime  purgatum  ab  adhae- 
rentibus Mercurium  fordibus.  * 

Tunc  recipe  limaturae  chalybis  puriflimas 
Ib.fJ.  Mercurii  purgati  vj.  hunc  tigillo  im- 
mitte^ igni  appone, ac  cum  fumum  emittere 
incipit,  limaturam  chalybis  fenfim  immilcc* 
fpatula  lignea,  & fialcendereAiercurium  fu- 

Z j mati- 


Digitized  by  Google 


De  Merenti»* 

, mantem  obfcrvas  , renvovc  ab  igne  tigillum; 
mafiam  vel  am  algam  a mortario  lapideo  in- 
fundet piftillo  lapideo  optime  tere,  per  di- 
* midiam  vel  quartam  horae  partem.  Si  tura 
multum  adhuc  reftet  Mercurii  currenus,.cum 
limatura  Martis  haud  combinati  j ut  prius 
procede,  Mercurium  nimirum  calefaciendo, 
ac  limaturam  de  no voadmifcen do, in  morta- 
rio triturando , & hoc  fi  exigit  neceflitas,  rei- 
terando donec  omnis  Mercurius  cum  Marte 
in  amalgama  coear.  Si  vero  paulum  adhuc 
reftet,  non  opus  eftreperita  amalgamatione, 
quiafireliquaacceduut  metalla,  eis  facile  ad- 
hsreu 

Hoc  fa£h>  recipe  item  limaturae  V enetis 
ft.fi.  Mercurii  purificati  f.  vj.  mifcc  & omni 
ex  parce  ut  jam  de  Marte  edo&um,  procede, 
& ultimo  Afartis  amalgamati  adde. 

Poftea  item  fume  Stanni  Anglici  ft.  fi.  mi- 
nurim  incifo  vel  rafpacoaddeut  in  fuperiori- 
bus  Mcvcuiii  purificati  §.  vj.  hoc  vero  amal- 
gama optime  irituratum  feorfim  ferva  in 
vitro.  ' ( 

* Tum  ex  Saturni  etiam  ft.  fi.  cum  Mercurii 
v.  j,  fa&um  amalgama,  adde  ftanno  feorfim 
aftervato,  ac  cum  invicem  fteterint  per  qua- 
tuor  dies,  adde  prioribus,  & omnia  amalga- 
macacommifce,&  optime  trita  repone,  per 

odo 


Digitized  by  Google 


De  Mercurio . 

o&odies  vel  ultra, interea  vero  aliquoties  eri- 
turando  & commifcendo. 


Perago  hoc  tempore , recipe  Cinnabaris 
Nativas  Ifc.  tj.  tere  fubtilillime,&  adde  lupra  re- 


pofitaamalgamata  cum  Ib.  fi.  argenti  adhuc 
vivi,  ac  omnia  probe  in  mortario  lapideo  tere 
&commilce,tum  rurfus  omnia  hasemixeaper 
duas  vel  tres  feptimanas  repone. 


Poftea  recipe  calcis  viva:  C q.  confperge 
cum  aqua  falc  communi  optimo  impraegna- 
ta, paulisper  falcem,  ut  concidat,  ex  hac  col- 


lapla  calce  viva,  &c  pane  fecalino  fac  paftam 


quam  cum  amalgamate  fupra  propofico  com- 
milce  muria  humedando,  donec  omnia  pro- 
be fuba&afint,  &:  Afercurius  vivus  non  appa- 
reat amplius  , tum  efforma  globulos , quos 
exficca. 


Exficcatos  hos  globulos  retorta:  immitte, 
& recipiente  maximo  adhibito,  cum  aqua  ad 
fex  digitorum  altitudinem  impolita , lucaris 
legitime  jun&uris,  dellillationcm  inftitue  per 
integrum  diem.leni  faltem  igne,  poft  fortiori, 
donec  omnis  Mercurius  expulfus  fit , quem 
aliquoties  aqua  lotum  per  corium  exprime, & 
Mercurius  paratus  eft. 

Hujus  recipe  vj.. 

Auri  per  Antimonium  fufi  & fubtiliflf.  li- 

Z 4 mati 


Digitized  by  Google 


De  Mercurie. 

mati  fl.fiatamalgamautfupra  edodum,  in 
tigillo  mifccndo  & triturando. 

Tum  etiam  recipe  argenti  purifT.  J.15.  & 
cum  Mercurii  prsparati  J.vj.  item  fac  amal- 
gama  , triturando  folum  per  dimidiam  ho- 
ram, atque  tunc  amalgamata  commifce  & 
perintegram  horam  probe  tere,  & parata  eft 
mafla. 

Hanc  cucurbitula:  immiflam,  leviter  lal- 
tem,  impolito,  orificio,  goflipio,  cum  veflea 
claulam  cineribus  elixiviatis  impone,  & ira  re- 
linque in  loco  ficco  per  quinquaginta  dies, lin- 
gulis tamen  odo  diebus  eximendo , trituran- 
doque  per  dimidiam  horam  optime,  ac  repo- 
nendo rurfus. 

Diebus  hilce  effluxis  calori  levilfimo  appo- 
ne, item  per  quinquaginta  dies , vel  in  hypo- 
caufto  calido,vel  cineribus  calidis, ut  prius  An- 
gulis lemper  odo  diebus  eximendo  & tritu- 
rando , quo,  li quid  A/ercurii leparatum  fue- 
rit, immiiceatur  rurfus. 

Elaplishiscentumdicbus,  calorem  paulis- 
per audiorem adde  , per  centum  alios  dies^ 
lemper  tamen  obfervato  Angulis  odo  diebus 
tritu. 

Pofteaarena:  impone,  & calorem  , mode- 
ratum tamen  , per  centum  & quinquaginta 
dies  continua,  ubi  mafla  crefcere  incipit  cy- 

prclli 


Digitized  by  Googk 


Ve  Mercurii,  3<fi 

prefli  adinftar  , tunc  exime  Side  novo  tritu- 
rando commilce,&  in  priftinam  amalgamatis 
formam  abit,  tenaciorem  tamen,  quam  rur- 
fus  fuae  cucurbitula  inditam,  ut  prius , foveto 
igne  , fingulis  ut  prius  odo  diebus  terendo, 
donec  tandem  igne  audo  in  pulverem  fulci 
coloris  convertatur,  qui  cum  inter  terendum 
elevetur  in  atomos,  paratus  eft,  a quo  ter  vel 
quater  fpiritus  vini  redificatifiimus  avocan- 
dus,&  fi  ultimo,  & parato  pulvere  quid  argen- 
tivivi  reftet, fcparandura,&pulvis  probe  afler- 
vandus. 

En  taediofam  praeparationem  pro  acquiren- 
do praecipitato  inftitutam , quem  didus  Hes- 
ling  pro  univerlali  venditabat  Medicina , led 
quam  arroganter  & perverle , multa  docent 
exempla  infauftae  exhibitionis, haec  enim  falli 
univerlalis  Medicina  faltem  Doli  unici  grani 
propinata, horrendos  praeftabat  elfedus , fcil. 
per  vomitum,  ledes,  fudores  &c.  ut  hominem 
non  ferendo  fufficientem  judicafles.  Bona 
fanc  univerlalisMedicina,univcrfaliter  omnia 
deftruens&: liquefaciens!  Praeprimis  quando 
per  compendium  ejus  praeparatio  inftituitur, 
qualis  erat  Heslingii  mos/qui,  cum  tempus 
non  fiifficeret,audioncm  fui  Azoth  inflitue- 
bac,  hoc  modo:' 


T)e  Mercurio. 

Recipiebat  putveris  Azoth  f ♦ tij. 

<JM.tr curti  fuo  modo  philofophtce  pa- 

fa&a  mixtura  live  amalgamatione  ut  in  fupe- 
rioribus  fa&um,  calori  apponebat  per  quin- 
quaginta dies,  vel  fupra  fornacem , vel  cineri- 
bus calidis,  fingulis  o&o  diebus  triturando,  & 
commifcendo. 

Poftea  arenas  imponebat , & fingulis  o&o 
diebus  ignem  augebat  , donec  in  pulverem 
omnia  verfa  erant. 

Non  melioris  farinas  funt  aliorum  prascipi- 
tationes,pro  acquirendo  /Mercurio  diaphore- 
tico inftitutas,  qui  etfi  in  concitanda  falivatio- 
ne,faspius  etiam  per  fudores  , fuum  prasftet 
effe&um,  attamcntutusnoncft,  quia  fuo  (al- 
tem externo  fulfure  nequam,  id  peragant.  In- 
ter hos  maxime  de  prasdicat  fiium  prasparandi 
modum  Cl.  Cardilucius,  qui  hic  priori 
non  multum  diflimilis  ratione  ingrediend- 
um, v.g. 

qt.  Auri  fimfjimi  partes  duas, 
argenti  cupellati partem  unam. 

Ducantur  in  fglia  tenuiflima,  quorufln  re- 
cipe partem  unam  Mercurii  yivi  puri/Iimi 
partes  tres,  fiat  amalgama,  hoc  perquam  opti- 
me tere  in  mortariolo  agatino,  quo  in  mini- 
mos atomos  metalla  difeerpantur , & impu- 
v * - rita- 


by  Google 


De  Mercurio.  $<£$ 

ritates  quas  continent  elui  queant:  trituratio- 
ne fufficientipera&a,  aquam  affunde  tere,  ( 
quadi  impura, decantetur,  & recens  affunda- 
tur, hocque  repetatur  tam  diu  donec  amalga- 
~ma  fit  latis  clarum  & purum.  Hoc  per  cori- 
um exprime,  ita  tamen  ut  maffa  Mercurii  fuf- 
ficientem  copiarri  fervet,  & liquidior  fit , tum 
cucurbitulaeimmitte  , & leviter  faltem  clau- 
(am  arens  impone  , & ab  initio  leniorem, 
poftea  vero  auctiorem  adhibe  calorem  , do- 
nec cyprefli  inftar  crefcat,  & tandem  in  rubi- 
cundum vertatur  pulverem  , obfervando  ra- 
menut  fspius  eximatur  & commilceatur  le- 
paratus  a maffa  Mercurius. 

Hunc  praecipitatum  pro  Panacaea  di&us 
Cl.Cardiluciusdeprsdicat,cum  per  lalivatio- 
nemfaepius  etiam  infcnfibiluer,  inlignes  prac- 
fteteffe&us  in  Lue  Venerea,  Catarrhis  con- 
tumacioribus, Haemicraniis,  Epiiepfia  & fimi- 
libus  gravioribus  ac  tenacioribus  morbis. 
Doli  gran.ij,adv.&  ultra  cum  mica  panis  in 
pillulas  reda&us  & propinatus  aliquoties. 

Quos  non  fperfit  rumores  defua  Panacsa 
SHOtt)maler/ qui  cum  Saturni  minera  Mercu- 
rium combinavit,  tritu  per  otto  dies&  ultra 
continuato,  tunc  calore  lucceflivo  praecipita- 
to. Hac  fua  PanacaeaPodagram  curare  vo- 
lens, Generali  cuidam  tunc  N^ormatiaecom- 

mo- 


Digitized  by  Google 


3^4  2)*  Mercurio . 

moranti,fuft;ibus  remuneratus  abiit  : tandem 
Mercurii  nocuis  vaporibus  corruptus,  in  aeta- 
tis flore  mortem  obiit  Hanovias  praeterito 
anno.  ^ 

Confideratius  quodammodo  proceditur, 
fi  volatiliflimis  acidi  {piculis  , mcrcurialium 
particularum  internum  fulfur  extraverten- 
, dum, quaeritur, ubi  fequens  praeparatio  etiam 
a Thomfone  admodum  laudatur,  cum  inquit  in 
obfervationum  Tuarum  Epilogifmi  Chymici 
§.no.  Sulfur,  Salarmoniacum,  Mercurius, 
multotiespermifta  fublimataque,  pulverem, 
fubrubrum  fixum  reddunt  diaphoreticum tu- 
tiflimum ; hoc  vero  ita  inftituitur.  v.  g. 

i£.  Sulfuris  optimi f . iiij.  liquefiat fenfim  in 
vafe  vitreato,  cui  immifceykfercurii  benepur- 
gati  § ,ij.  probe  commiftam  maflam  refrige- 
ratam pulverifa  fubliliflime,  & adde  falis  ar- 
meniaci pulverifati  acphiol^c  inditam,- 
.arenae  impone,  capitello  leviter  impolito , & 
primis  tribushoris  moderatum  adhibe  ignem 
poftea  eum  auge,  ad  fex  horas,  ut  ultimo  ca- 
pellae fundus  candeat,  tum  cefla,  &:  refrigera- 
tis omnibus, majorem  partem  fublimatamin* 
venies , cum  quadam  remanentia  in  fundo, 
quam  fra&o  vitro  exime,  &fublimato  immi- 
- ice,  & ut  prius  procede,  hocque  tamdiu  reite- 
ra,donec  in  fundo  remaneat  omnis  mafla  in 
• :.i  pulr 


Digitized  by  GoogI 


De  Mercurio, 

pulverem  fub rubicundam  converfit  , flores 
vero  qui  in  ultima  fublimatione  afcendeiunr, 
abjiciendi. 

Dofis  eft  agr.  iij.  ad  x.  corpore  prius  purga- 
to,inque  lue  gallica,  elephantiafi,  catarrhis, 
non  contemnendum  diaphoreticum  , exhi- 
bet. 

Longe  vero  adhuc  abeft,  donec  hi  Mercu- 
rii Diaphoretici,  perfedtionem  & vires  Hd- 
montiamDiaphorettci  exxquent,  de  quo  i?le  de- 
prazdicat,  quod  fit  Afedicina  qux  Medicum 
nobilitet,  quippe  qux  omnem  fanet  febrem 
unica  potione, Helicam  intra  Lunx  curfum. 
Luem  veneream  , Hydropem  , Afthrna  & 
quemcunque  morbum  chronicum,  item  lu- 
pum,carcinoma,  & quodlibet  xfthiomenum, 
cacoethes  ulcus , five  externum  five  inter- 
num,compleatque  folus  medentum  defideria 
ramin  Phy  ficis  quam  Chirurgicis  afle&ibus. 
Hanc  vero  pro  prima  vice  paralfe  , ingentis 
efle operx  inquit , ejusque direttionem  pen- 
dereab  ejus  manu,cui  omnis  debeatur  honor, 
quiaparvulis  revelet  ejusmodi  arcana  , qux 
mundus  vilipendat. 

Ut  autem  hic  Diaphoreticus  acquiratur, 
Mercurium  mori  oporteret  dicit,  absque  ullo 
faliumexternorum  confortio,  ita  tamen  ut  vi- 
vus maneat  in  plauflro,  hoc  efl:  quod  requirit 

Cl 


Digitized  by  Google 


De  Mercurie, 

Cl.  Hclmont  fcil.  ut  ratione  fulfuris  externi  mo* 
riatur,^/ercurius&  internum  fulfur  ope  parti- 
cularum fulfurearum  metallicarum  volatili- 
um acidarum  extravertatur  , ut  hoc  probat 
ejus  Mechanica,  quando  jubet:  v 

Accipe  pulverem  Johannis  de  Vigo  pro- 
priamanu  paratum,  alioquin  admifto  minio 
adulteratus  eft.  Hic  pulvis  afFufo  elemento 
jgnis,  ex vitriolo  Veneris extra&i,  cum  aqu4 
regia cohobandus  eft  quinquies,fub  finem  au- 
gendo ignem,namfixatus  plane  eft,  & pulvis 
valde  corrofivus : Qui  dein  cohobetur  decies 
cum  aqua  vita;  optime  dephlegmata,  & vici- 
bus lingulis  renovata,  donec  omnem  corrofi- 
onem  fecum  abftulerit : Et  tum  ifte  pulvis  in- 
dar facchari  dulcis  eft  : Ideoque  fpiritus  vini 
SaltaberifiveTabarzet  appellatur,  quod  fac- 
charum  fonat,non  quod  in  fc  dulcis  iit,  fed  au- 
ferat corroiivos  fecum  fpiritus  : Adeoutrefi* 
duus  pulvis  propria  nec  aliunde  mutata  dulce- 
dine fulgeat.  Nam  praeterquam  quod  ignis 
vitrioli  iit  dulcis  , ipfum  fulfur  Mercurii  tunc 
«xtra inverfum  eft  fumma:  dulcedinis , &:  tum 
fixus  ifte  pulvis  Aurum  Horizontale  vocatur.* 
de  hoc  fatetur, quod  vocis  femper  obfecunda- 
verit.  Difficilis  quidem, inquit,eft  ejus  acquifi- 
tio  , fed  duorum  granorum  dofis  fufticic ter 
quaterque  exhibita, ac femel  nafto  Mercurio 

Diapho- 


Digitized  by  Google 


*Dc  Mercurio . $67 

Diaphoretico  multis  segrocorum  fuffiicitmiri- 
adibus,  tam  pro  le  medente,  quam  pro  porte- 
ris fuis. 

Hic  Diaphoreticus  etfi  afpernetur  omnem 
digeftionum  laborem , facit  tamen  in  morbis 
funt.  In  fuperficie  enim  ludit  dulcedo  fulfu- 
ris ejus , pars  autem  per  fulfur  externum  ob- 
tefta  latet,  nec  operatur  nifi  per  fpeculum  lu- 
cens trans  fulfur , & fic  Archeum  fui  ad  lubi- 
tum  afte&ans. 

Alioquin  illa  Diaphoretici  dulcendo  eft  fuU 
furis  ex  igne  Veneris  haufti,  qui  eftejufdem 
faporiscum  Diaphoretico,  quapropter  ignis 
ille  eft  anody nus,foponfer us  innocue, doloris 
pacator,  qui  ledat omnem  iram,  dolorem, 
motionem  , turbationem,  tempeftatemque 
Archci.  Itemque  imprimit  in  Archeum  vo- 
luntatem refolvendi  omnia  coagulata, quo  re- 
fpettu  tollit  omnem  morbum  occafionaliter  , 
materialiter  & enormontice  excrementis 
quibuscunque  tributum. 

Huc  adefte  artifices  J Huc  intendite 
nervum  / & ens  Veneris  quarrite  per  Sal 
Armoniacum  , & ejus  volatile  accidum , 
non  per  vitrioli , aut  alium  heterogenei- 
tatibus  vel  ruditatibus  onuftum  fpiritum 
filinum  ; & habebitis  verum  Mercurii 

Dia- 


Digitized  by  Google 


Mercurio', 

Diaphoretici  fabricandi  Inftrumcntum,  qui 
uberiorem  fru^utn  &c  laudem  comparabit, 
quam  fi  vilioribus  infiftendo , non  tempus  fo* 
lum  &c  pecuniam , led  &:  exiftimationem  ve- 
ftram,  cum  aegrorum  falute  perdatis. 

Jam  ad  alteram  Me rcurii  praeparandi  par- 
tem , fublimationem  nimirum, ubi  particulae 
mercurialesfiilfuris,  externi , mediantibus  fa- 
linis  acuuntur,  ut  venenofiun  plane  induant 
naturam.  Haec  vero  praeparatio  cum  infini- 
tarum rerum  , ac  medicaminum  ab  artifici- 
bus ad  diverlos  fcopos  elaborator  u m,  Ijafis  fit, 
eam  primo  civcumfcribemus  :/ub/imatur  vero 
argentum  vivum  hac  proportione,  v.  g. 

Recipe Mcvcmii  feu  argenti  vivi  libras  180. 
Mercurii  fublimati  libras  20.  falis  communis, 
Nitri  ana.  Ifc.  2.00.  capitis  mortui  relervati  li- 
bras 50.  vitrioli  rubificati  libras  4C0.  Omnia 
feparatim  redigantur  in  pulverem,  fub  lapide 
molari  qui  calcat:  tum  mixtura  fiat  hoc  modo: 
Mercurius  vivus , & fublimatus,  portioque 
{alis  communis  & Nitri  primo  mifceantiir,  & 
quamvis  faliaarefa&afint:  tamen  ab  hac  mix- 
tura madefeunt:  fic  Mercurius,  mifcendo  cum 
didis  fpeciebus  moritur,  tunc  adde  reliquam 
lalium  partem  , perge  milcere  ligone  ferreo, 
donec  Mercurius  nullibi  viyus  appareat : tunc 
mixtura eft  huraidiflima,  cui  fi  addere  velles 

vitrio- 


V 


Digitized  by  Google 


De  Mercurio . $£9 

vicriolum  rubificatum,  abfumeret  humidum 
in  momento, quia  eft  valde  aridum,  ac  Taxi  in- 
dueret naturam : Oportet  itaque  loco  didi 
vitrioliadderecaputmortuum  de  prima  fub- 
limatione  refervatum,  aut  de  aqua  forti,  per- 
inde eft,fic  modice  liceatur  mixtura , quam 
per  cibrum  agitare  oportet , ac  tum  huic  cri- 
brato pulveri  commilcere  vitriolum  rubifica- 
tum.  Ac  ita  habes  milluram,qua  cum  imple-  . 
to  16,  vala  magna  vitrea , ita  tamen  ut  quarta 
pars  fit  vacua , ha:c  locentur  in  capella  one- 
rum, non  vero  in  aperto  igne,in  quatuor  fur- 
aellis  quoru  m quilibet  contineat  4.  vala;  vafi- 
bus  appone  alembica  negligenter  laltem  cum 
luis  receptaculis.  Ignis  per  24.  horas  fit  len- 
tus,inquo  tempore  Talia  difiolvunt  Mercuri- 
um , Ipiratque  in  illaadione  odorem  aquae 
fortis, pulmoni  nocivum,quiinipirantemfere 
fiiffocat.  Poft  horas  14.  odor  perit,  &c  tunc 
lublimari  incipit  Mercurius,  ac  tum  illo  calo- 
re perfevera, donec  Mercurium  in  forma  pla- 
centas, a fuo  capite  mortuo  feparatum  in  fum- 
mo  videas , quod  fit  plerumque  quinto  die  11 
bene  fueris  operatus. 

Aquam  fortem  egrellamfeorfim  ferva. 

Frigefactis  omnibus,propter  gravepondus  . 
fiiblimati,fponte  crepant  vafa  vitrea : (frag- 
menta feparatim  collige,habcnt  enim  aliquid 

Aa  liib- 


Digilized  by  Google 


370  De  Mercurio,  * 

fublimati,  quod  abrade  , quo  cum  alia  vice 
Mercurius  currens  mortificari  debet,)  cave 
cinerem,ne  per  rimas  decidat , iupra  placen- 
tas, quas  curiose  ambabus  manibus  prehen- 
fas,fepone  quarum  quaelibet  pendebit  circi- 
ter libras  if.  plus  minus,  juxta  capacitatem 
vafis,  quod  plus  vel  minus  de  mixtura  capie- 
bat : ita  ex  2,80.  libris  Mercurii  vivi  Sc  10,  fub- 
limati,  colliges  fublimati  ter  centum  &:  odo- 
ginta  : ac  crevit  in  pondere  Mercurius  vivus 
$o.  libris. 

Hic  jammonentZvvelffe  rus  &:  alii,  utfub- 
limatio  bis  vel  ter  reiteretur  novis  fpecicbus 
fale  fcil.  & vitriolo : fcd  rejicit  hoc  T ackenius 
tanquaminutile,quia  Mercurius  femclaciiio 
falino  faturatus,  tantum  abforbferit,  quantum 
fufficeret,&  indigeret:  & licet  deinde  centies 
fublimetur  , aut  per  fe  aut  np vis  fpecicbus, 
femper  tamen  maneat  idem  Mercurius  fubli- 
matus : adeo  ut  reiterare  laborem,'  fic  tempus 
&:  Ipecies  inutili  ter  perdere. 

Ulterius  hic  Cl.  Frid.  Hoffmannus  hujus 
eft  opinionis , nimirum  Mercurium , fblum, 
cum  fale  & vitriolo  , absque  nitro  vel  aqua 
forti  paratum,  minus  corrofivumexiftere  &c 
hinc  ad  medicinam  plus  conducibilem.  Sed 
cautelam  hanc  efife  liiperfluamT ackenius  ha- 
bet, cum  Mercurius  a nitro  nil  acquirar  pon- 

. deris, 


igitized  by  Go'OgIc 


0 v 


Ve  Mtfittrio,  $jl 

deris,ficutfacitcumfale&:  vitriolo  fublima- 
tus,fiiblimetur  enim, inquit,  idem  Mercurius 
eadem  proportione  nitri  & vitrioli  rubificati 
absque  lale  communi,  ac  alcendit  Mercurius 
rubeus  qui  nil  neque  ponderis  neque  corrofi- 
vi  acquilivit,  Hinc  crederem  ego, hunc  cum 
intermediato  nitro  ut  fupra  edodum,  ratione 
fpiritus  nitri  volatilis, qui  acreMercurii exter- 
num fulfur mitigat , minus  exiftere  veneno- 
fum  live  malignum, quam  qui  cu m folo  /ale  & 
vitriolo  liiblimatus  exiftit.etfi  nullus  maligni- 
tate  careat,  adeo  ut  litem  hunc  inutilem  pla- 
ne duxerim  i quacunque  enim  lublimes  /ali- 
um proportione, /cmpcrmanccidem  Mercu- 
rius nequam  , nifiautvolatilitateautfixitate 
differentem  velis*  Si  tamen  cryftallinum  ma- 
gis expetas, Recipe  Mercurii  vivi  ife.  15.  vitrioli 
quodammodo  rubificati,  falis  communis  fufi 
ana.ft.j.  mf  optime  cum  aqua  forti  impafta, 
&fiibiima  ter,  &:  fiet  cryftallinus. 

Ex  hoc  jam  fublimato  Mercurio  multa  & 
vatia  liepius  nociva , medicamina  ortum  du- 
cunt , inter  quse  primum  locum  tenet  Duicts 
Mn  cur  ut.'  fi  non  rite  vel  paratus  vel  exhibi- 
tus fit.  Si  vero  legitime  quis  paratum  velit 

hunc  Mercurium  dulcem, hanc fequatur  me- 
thodum. v.  g. 

. Aa  i iy.Mer- 


Digitized  by  Google 


i- 

I 

yjl  Ve  Mercurio. 

R* . Mercurii  fublimati  legitimo  modo  Ifc.tf. 
Mercurii  vivipurgati  item  ib.f.  plus  vel  mi- 
nus, exada  enim  Mercurii  vivi  quantitas  hic 
determinari  nequit,  quia  fublimatus  tantum 
capit  Mercurii  vivi, quantum  poteft  : mifcc 
exactiifime, diutius  terendo  in  mortario  lapi- 
deo, cum  piftillo  ligneo, donec  nullus  Mercu- 
rius vivus  magis  velit  forberi  afublimato, 
quem  remove»  Si  quid ejusfuperfit, actum 
fcmel  adhuc  probe  tere  donec  omnia  exaftfc 
mixta  fentias.  Hanc  mixturam  cucurbita: 
vitreas  immitte,  leviter  faltem  appolito  capi- 
tello,ut  fuligines  exhalare  queant,tum  arens 
impone,  &dcftillationeminftitue, primis  6. 
horis  leni  igne,  pofteacumiiiblimariincipic 
fortiori  igne  continua , donec  omnia  elevata 
fimt,quo  obfervato,furnellumexa&e  claude, 
nt feniim  omnia  refrigefeant  tunc  exime, & fi 
quid  Mercurii  currentis  afeenderit  remove; 
quod  vero  fublimatum  eft  fubciliter  tere  & 
bis  adhucfublima,per  crebriorem  enim  fubli- 
mationem  , vim  purgandi  amittere  F.  HofF- 
mannus  refert,  qui  item  prscipit,propria  naa» 
nu  fublimatum  elaborare, ne  arfenico  adulte- 
ratus fubfti  ruatur» 

Sed  hunc  metum  inanem  eflfe  facile  colli- 
ges ii  arfenici  nocivam  & periculofam  fubli- 
mationem confideres  : Quis  enim  in  fu bli- 

ma- 

» • ; # 

/ * 

. ” Oigitized  by  Google 


De  Mercurio . 

matione  auderet  addere,  per  fc  fubtiliacido 
venenofum  arfenicum,iicut  hoc  expertus  fuic 
Tacktntu . , qui  ad  ejus  auram  alias  gratam  &c 
fuavem  inlpirationeattra&am,  flomachum 
fcnfitcontra&um  &c  dolentem, cum  omnium 
membrorum  convulfione,  relpiratione  diffi- 
cili,fubfequente  colico  dolore,,  &:  ?ntra&u- 
ra  per fes  qui  horam : tam  infanum  ergo  nemi- 
nem judico,  vel  maxime  ignorantem,  &C  qui- 
dem maximo  cum  periculo  , quifiihlijmnda 
Mercurio  arfenicum  adderet, nifi  finita  deftif- 
latione  & pulverifato  fublimato,  quis  imfni- 
fcere  vellet, fed  tum  facile  fraus  deprehendi- 
tur , fi  oIgo  T artari  per  deliquium  affufo  fubf 
limatus  nigrefcat,qui  flayefcere  debet. 

Saspiflime  credo  imputari  ingredientibus, 
Mercurii  dulcis,  yjtium,  quod  illegitimas  ejus 
applicationi  debetur  ; quopunque  namque 
modo  ingredienda  cqrre&a  adhibeantur  r 
femper  tamen  exinde  refultans  compqfitum, 
pravos  natales  retinet , cum  femper  maneat 
mali  corvi  malum  ovum. 

' ; Laudatur  vero  hic  Mercurius  dulcis  in  im- 
puritatibusV enereis!l&  pueris  verminantibus 
propinatus  cumextra&o  hellebori  nigri  a 9.$ 
ad 9.  j.  in  pilulis,  & fi  cum  emetico  combine- 
tur afthmaticis  condticere  perhibetur, fedac- 
cidentaliter , quia  vifeidam  ex  pulmonibus 

A a 3 eva- 


W'  . - t-J  yvr- 

574  De  Mercurio. 

evacuat  pituitam , (utpote  quas  ejus  proprie- 
tas fcil.  pituitam  in  glandulis  colliquarc,) 
afthmatis  caufam ; cum  tamen  argentbm  vi- 
vum pulmoni  haud  fit  amicum. 

Quod  vero  Mercurius  dulcis , ctfi  multo 
plus  Mercurii  contineat  quam  fublimatus 
fimplex , non  adeo  fit  corrolivus  ac  hic  , qui 
vix  ad  granum  unum  line  periculo  exhiberi 
poteft;  indceft  , quiainfublimatofimplici 
corrofivi  fpiritus  plus  firnt  concentrati,  quatn 
, in  dulci, urpote  quiad  primam  fuam  formam 
propius  accedit,  nec  plus  fere  virium  conti* 
net, quam  currens  ipfe,qui  seque  vermespel- 
lit,  & falivationem  inundus  laltem  excitat, 
ac  dulcificatus  Mercurius. 

1 Ex  hoc  fundamento  fuum  Antiqmrtum 
■paravit  Rivet  tu*,  qui  Mercurium  fublimatum 
cum  Mercurio  vivo  conjundum f.  q.  utfupra 
notatum,  duodecim  vicibus  fublimationem 
reiteravit,ac  tum  ad  partes  quatuor  Mercurii 
duodecies  fublimati,  &:  dulcificari,  partem 
unam  Mercurii  vitas  tamdiu  calcinati , donec 
nullum  amplius  vomitum  cieat,  addidit. 

De  hoc  fuo  Antiquartio  mirum  quantum 
rumores  fecit  Rivenus  in  fuis  obfervationi- 
bus,  quas  vide. 

Porro  ex  noftro  fublimato  Mercurio  ille 
ielultat,quem  Mercurium  vita,  fedmalc  /ane, 

vul- 


Digitized  by  Google 


4 


De  Mercurio. 

vulgo  nuncupant  , hoc  vero  ifte  conficitur 
modo  aliis  magis  genuino. v.  g. Recipe  Reguli 
Antimonii  martiati  tb.  j.  huic  in  tigillo  fufo 
adde  auri  £.1$,  Argenti  capellatij.j.  & probe 
invicemuniantur  &:  fundantur*  Regulum 
hunc  refrigeratum  in  pulverem  redige , &ei 
analogam  Mercurii  fublimatf partem  adde.* 
pulverem  commixtum  retorta  immitte  , Sc 
per  dies  tres  vel  quatuorin  cella  repone,  do- 
nec mada  fiat  humidior,  &:  metalla  ad  reclu- 
fionem  difponantur. 

Tunc  arenas  impone  retortam,  recipiente 
adhibito,&  ignem  addeprimo  Ieniorem,poft- 
ea  fortiorem,  &:  prodibit  craiTus  liquor,  qui 
cum  retortae  collu  occludat, carbone  admoto 
candente,  folvatur  rurfus..  Liquore  omni 
egreffo  ignem  auge,  &;  fublimabiturincollfii 
rubicunda  mafTa,  cinabaris  antimonii  vocata. 

Hanc  refrigeratis  omnibus  exime . &:  fiibti- 
Jiffime  tere  in  porphyrite,ac  cucurbitulas  im- 
mitte , alembico  leviter  faltem  impolito,  8c 
ftiblima  duodecim  horis  forti  igne  in  arena, 
donec  fixus  in  fundo  maneat  pulvis,  ufui  as- 
fervandus , quem  pro  lubitu  iterare  laborem 
poteris, donec  fufficienter  fixatum  fentias. 

Hic  pulvis  de  fulfure  antimonii , Martis, 
Mercurii,  auri,  argenti,  ortum  trahens,  Dia- 
phoreticum non  contemnendum  exhibet. 

\ Aa  4 - Jam 

> - s 
. . • ( 

y • ‘ ‘ / 


Digitized  by  Google 


De  Mercurio. 

Jam  recipe  liquorem, (ive  ut vocant,  buty- 
rum Antimonii  & Mercurii  fublimati,  &c  aeri 
expone  ut  liquefeat , quodtumperretortu- 
lam  cer  vel  quater  cohobando  redifica.  De 
hoc  recipe  parum  vel  quantum  libet,  infande 
aquae  copiam, \c  fubito  albifl'.iius  pulvis  fun- 
dum petit, a quo  aquam  acidulatam  decanta, 
& recentem  affunde, ac  cdulcora  faepius,tum 
exficca  tuum  Mercurium  vitae,  &:  ferva : Cu- 
jus grana  L.3.  vel  4.  per  nodem  vino  infufa ,&c 
mane  propinata, addita  aqua  cinamomi , vo- 
mitus &fedes  ciet : femper  vero  debet  exhi- 
bcriininfiifo,  nunquam  in  fubftantia,  ne  ia 
ventriculo  diutius  commorando  hyperca- 
thariin  excitet:pulvis  a iuo  pondere  nil  perdit 
nec  etiam  viribus,  hinc  exficcatus  ruriiis,  fae- 
pius  vinum  inficere  poterit. 

Sed  cum  adeo  incorredus  hic  Mercurius 
vitae,  nimiumviolenter  operationes  fuas  per- 
ficiat, Ange  lue  Sala  fequenti  modo  torrigit.v.g* 
crucibulo  eum  imittit  & lento  igne  calcinat, 
donec  nullum  fumum  amplius  emittat.  & gri- 
feum  nancifcatur  colorem,  quod  fit  intra  ali- 
quot horas.  Poftea  impraegnat  faepius  tindu- 
ra  iantali  rubri,  fpiritu  vini  extrada,  & ficcat 
laepius,  usque  rofeum  colorem  acquifiveriti&: 
parata  erit  Rofa  vitx  ab  AngeloSala  adeo  lau- 
data, quam  alioquin  addita  ambra  & mofch®, 

cum 


De  Mtr curio.  yyy 

cum  faccharo  in  trochifcos  redigebat,  & tan- 
quam  pretiofum  thelaurum  fervabat. 

, Si  hujus  Mercurii  vitae  corre&i  gr.  iij*  vel 
iiij.  cum  octo  Mercurii  dulcis  granis  milcean- 
tur,iniigne  purgans  praebere, cui  vix  aliud  ex- 

aequandun^aflerunt. 

, * f^el  Mercar.  Vtt&corrcEH.  9*/. 

Mere,  dulctt  ope.  9.  ij. 

Tarturi  vitrioU.  $.j.  B. 

Extr^Sl.  hellcb.  nigr.  9 ./. 

Panchj/mag  £.  9.  y. 

* Aloes . 9 .j.  15.  - . j 

Mf.  fiat  malTa  pilularum,  qua»  doli  9*  j.  ad  ij„ 
propinata  in  piluiis,abditiflimas  corporis  ob- 
ilrudiones  relerare  perhibetur. 

Porro  Avtimonu  butyrum  caufticum  effi- 
caxpraebet,  &:  ab  Agricola  maximopere  lau- 
datur in  Cancro  mortificando,  & aliis  excre-  - 
{centiis  carnofis  abfumendis  , led  cum  plena 
admodum  fit  periculi  haec  cura,  fequens  khc- 
nant  oleum  fixum  & dulce  Menurn  longe  prae- 
fero, hoc  ita  fit.  v.g. 

Spiritus  Nitri  partes  ij. 

Salis  armoniaci  cryftallinipartem  j. 
Deftilla  fimul,  & affunde  Mercurio  fubli- 
mato  , ad  trium  digitorum  transverforum 
cmmentiara , clauio  vafe  odo  horis  digefta 

Aa  $•  ■ deftil- 


Digit&ed  by  Google 


378  &e  Afer  cur  io. 

deftilla  refiduum  tere,&aquamrurfusaffun. 
de , idque  tantisper  reitera, donec  omne  ar- 
gentum vivum  fublimatum  in  fundo  fixum 
"maneat.  Fixum  hunc  Mercurium  fublima- 
tum,per  horam  unam  aut  alteram  leviter  re- 
verbera,dein  terito, & fpiritum  vini  re&ifica- 
tiffimum  faepius  femper  novum  affunde, 
quem  multoties  a Mercurio  fepara,  donec  in 
olei  formam  abire  videas,quod  erit  fixum  & 
dulce.  In  lue  V enerca.  Cancro,  fiftulis,  & 
omnibus  inveteratis  , & malignis  ulceribus , 
magni  ufus.  Antequam  in  oleum  redigitur 
hic  Mercurius , diciturilliCalcinatumma- 
gnumParacelfiin  excrefcentiis  camofis  & ul- 
ceribus fordidis  infignis  efficaciae.  In  hoc 
enim,  op  e fpiri  tus  Nitri  volatilis  , particulae 
acriores  ita  cicuratae  funt,  & repetitis  fpiritus 
vinirecfificati  abftra&ionibus  ita  dulcificatae 
accedentes  corrofivae  particulae  , ut  tutius 
multo , externe  applicari  poffint , quam  om- 
nes alii  vilioris  fortis  praecipitati. 

Sicuti  &hic  ex  lub limat opr ncipitatus  pulvii> 
non  contemnendae  eft  energiae,  in  diftis  exte- 
rioribus malis,  qui  ita  fit.  v.  g. 

* ’j£.  Mercurii fublimati  ^.iiij* 

folve  cum  f.  q.  aquae,  modorato  calore  in 

• arena, hoc  fato,  fequens  iniperge  lixivium,&: 

pra- 


Digitized  by  Google 


De  Mercurio, 

praecipitabitur  ad  fundum  rubicundus  pulvis. 
Lixivium  hoc  eft. 

$l.  Calcie -vivae.  Vb  j 

Tartari  caiumti  \ iuj. 

calcinentur  probe  m furno  figulinoac  tum  ex 
calcinato  fac  lixivium  quod  per  fubiidentiam 
&:  filtrationem  coletur  &C  clanficetur:de  hoc,‘ 
utdi&um,  folutioni  Mercuriali  infperge, &: 
primo  cadit  pulvis  ruber,  a quo  aquam  repa- 
ra^ de  novo  lixivium  infperge, & alius  cadet 
pulvis  non  adeo  rubicundus,  quem  item  feor- 
fim  collige,  & fi  tertia  vice  aquae  feparatae  de 
lixivio  infpergas,  cadit  tertius  pulvis  flavi  co- 
loris. 

Id  quod  primo  cadit  defublimato  acrius 
eft, re  liqua  mitiora.  Ufus  infigniseft  in  carne 
fuperflua , ulceribus  putridis  &c  fitnilibus  ex 
fundamento  purificandis, cum  Emplaftris  vel 
linimentis  adhibitorum. 

Sic  ulterius  hic  pauca  addimus  de  Minerali 
ut  vocant  Bcz.oardico , quod,  corrofiva  fecrcta. 
Mercurii  vi  in  butyro  antimonii,ope  fpir.Ni- 
tri  frada,poft  pugnam  omnem  exuit  fere  ma- 
lignitatem &:  fit  temperatum  ac  blandum  ex 
toxico  medicamen.  Hoc  nonnulli  cum 
Antimonio Diaphoretico  convenire,  nec  ab 
eo  realiter  differre,  volunt.  Sed  magnum 
ego  concipio  diferimen  i inter  id  quod 

fpiritu 


*-  I 

JD#  Mercurio. 

fpiritu  volatili  omni  heterogcneitate  fpolia- 
to,  quam  quod  ipfo  Nitro  multis  terreftrei- 
tatibus  alcalinis  combinato  corre&ionem 
fubiit. 

Fabricatiohacc eft:  , • 

Recipe  buryri  Antimonii  q.  1.  cucurbitulat 
vitreas  immiffo,  affunde  fpir.  ftitri  redificar 
tiffimura,  volatilem  guttatim,donecbucyj. 
fum  fit  folutum  nulla  amplius  effetvefeen- 
tia  fentiatur.  T unc  in  arena  abftrahatur  hur 
miditasad  ficcitarem,&:  remanentiam  pulve- 
ris albi,  fixi,  fine  ulteriori^  calcinatione,  & 
dulcificatione  fac  corre&i : prima  enim  vice 
tantum  forbet  acidi  convenientis  .Mercurius 
folutus , quantum  pro  fuafaturatione  & cor- 
redione  indiget. 

Subolemus  hic  Mercurii  occhltama&io- 
nem , qui  cum  aeri  volatili cate  acidaque  pol- 
leat , accedens  fibi  affociat  fimile  acidum  vo- 
latile,& cumeofaturacur  & figi  rurant  tum  cx 
eofalutare  medicamen  efficiatur, iicuti  hoc 
ita  fitin  Diaphoretico  Paracelfi , ubi  fubtilia- 
fimis  acidi  fpiculis  internum  fulfur  extravet- 
titur, externum  vero  faturaturne  nocere  quf 
at.*  cum  alias  Mercuriales  & -volatiles  parti- 
culas fcparatas,  in  Corpore  fibi  fimilia  liquant 
fubtiliffima  acidi  fpicula,& fpiritus  vitales  de- 
ft  ruunt,  & ita  viribus  orbatunj  relinquuat 

V.  - • . 6* 

r » 


V 

T)e  Mercurio . 381 

j^nguincnl, maximorum  morborum^rthriti- 
Jis,  contracturarum  &cc.  caufam,  in  fubtilifli- 
acidi  dulcificatis  jtpiculis,  fpiritus 
'entia  confiftit,  & totius  Naturas  ro- 
fi  quovis  modo  vel  deftruantur  vel 
? vel  cruditatibus  fupprimantur,  Ar-» 

asc  eft  principalis  Mercurii  Hiftoria,ra- 
energias  ad  medicinam  applicandas , 
Reftat  ut  de  metallica  ejus  in- 
quidmoneamus:  in  radice  enimnil  aliud 
effe  quam  metallum,  Paracelfus  habet,  cum 
Auro  etenim  MercuriumDiaphorecicum  fu- 
fom,  in  Aurumfimul  converti,  de  morte  re- 
tdm  refert. 

fioc  demonftrare  videtur  fcquenfc 
:a,  ubi  fulfure  crudiori  metallico, 
Mercuriales  ita  ligantur, ut  cum  ei$ 
induant  naturam.  . 

tur  quidem  alii,  reduCtioncm  efie' 
d in  vitriolo  contineatur,  fedquor- 
urius  quem  coagulatum  concre* 
immifimus  ? En  fabricationem, 

elearispulv. 

Sedit  tmm.  exficcat.  ana-.  vj. 
j:  ” Mercuntvtvt  currentis  z.  uij. 

Solvatur  primo  Sal,  poltea  viride  arris  cum 
aqua  ferrata  fabrorum,  in  qua  ferrum  fiepius 

extin 


■ Y 


384  D*  AI  er  cur  io, 

angit ; ncc  ullum  fe  noffe , qui  appenfo  illo 
fimplici  non  praecaverit  nc  inje&a  intromit- 
tantur, vel  ab  importunis  ligationibus  confe- 
ftimnonfolvatur. 

Ex  hocfubjc&o  Helmont  fulfur  feparare 
jubet»  & in  vinum  vitae  Paracelfi  more  redi- 
gere, hac  mechanica  : Metallushicmafcultos 
inquit , quia  facile  finit  a fe  fequeftrari  fulfur, 
liquetur  hoc  in  oleo  cinnamomi , vel  nucis 
my  rifticae*  At  faltem  quanquam  infignes  vii 
res  fic  fulfur  refolutum  habeat  .*  quia  tamen 
odorem  foetidum  haurit,  refervatque  liquati 
fulfuris  refiftentiam  , nec  poteft  ad  intima 
transire,  fed  tantum  agere  velut  tranfeundo 
per  fui  attafhim, obiter  fui  doni  reminifeenti- 
am  faltem  fuperficial  em  excitat. 

Attamen  fi  liquatum  iftud  fulfur  in  oleo 
aromatis  fic  uniatur ; ut  per  alembicum  licet 
foetens  tranfierit , ac  dcin  cum  alcali  debito 
modo  circuletur:  atque  tandem  in  Elixir  falis 
volatile  tranfeat, quodammodo  aemulatur  vi- 
res & virtutes  vini  vitae  & effentiae  membro- 
rum. Siquidem  Elixir  iftud  redificatum.in 
optimum  fpiritum  vini  , omnem  fcetorem 
emittit,  refiimitque  aliquid  de  geniali  dote, 
Ut  difficiles  chroni cosque  morbos  faltem  ad- 
imat* 


De  Mercurio. 

Wxc  eft  Helmontis  noftri  de  fep  arando  ful- 
fore  Eledri  mineralis  > medianica,  fied  cum 
obfcura  fit  > eam  paulo  manifeftius  decla- 
rabo. . 

T eratur  hoc  fubj  edum  quam  fubtiliflime, 
tunc  alcali  per  calcem  vivam  fortificatumad-  *. 
de,  &:  ambo  in  mortario  per  dimidiam  horam 
probe  terendo  mifceantur  , fado  hoc , aquam 
affunde,  filtra  {altem , ac  acetum  filtratur# 
infperge,utfulfur  fundum  petat,  quod  ex  fic- 
ca , erit  flavi  coloris , & flammam  cceruleam 
emittens*  M ercurialis  vero  pars  in  fikro  re- 
manet. 

• J am  fulfuri  tuo  oleum  cinnamomi  affunde* 
ac  in  phiola  coque,  donec  oleum  fit  tindum 
latis , hoc  retortae  immiflum,  abftrahe,  donec 
leni  igne  nil  olei  clari  exeat  amplius , tum  re- 
frigeratis omnibus,  habebis extradum rubi- 
cundi admodum  coloris  , fanguinem  concre- 
tum referens , hoc  ferva , oleum  vero  clarum 
rurfius  novo  affunde  fulfuri , Sc  per  it.  horas 
coque,  ac  tingetur  iterato  oleu , hoc  priori  in 
retortula  contento  extrado  affunde,  ac  oleu 
iterum  leni  igne  abftrahe,  quoad  clarum  pro- 
deat : hoc  denub  fulfuri  affunde , & ut  prius 
procede  , ac  prfpri  in  retorti  extrado  addi- 
tum abftrahe, leni  igne,ac  quando  nil  amplius 
exit, auge  igne  paulilper,  ac  egreditur  primo 

Bb  \ fla- 


Digitized  by  Google 


g8z  De  Mercuri*. 

extin&um,  tum  coquatur  in  cacabo  ferreo» 
continuo  fpacula  ferrea  agitando, donec  ebul- 
lire incipiat/ed  cave  ne  regurgitec:tunc  Mer- 
curium vivum  injice,  perge  coquendo  donec 
Mercurius  non  amplius  currar, fed  (patulas# 
fundo  malagmatis  mcralTaci  fubflavi  inftar  # 
jnfpifTati  adnasi  efcat.-quod  fi  t fere  horas  dimi- 
dias fpatio.  T um  aquam  rubram  (fi  enim  ul- 
terius coxeris,  aqua#  Mercurius nigrefee- 
rentO  per  inclinationem  fepara,  # Mercuri  - 
um impuritatibus  commixtum,  mediante  re- 
petita aqux frigidas afflifione lava,  # afordi* 
bus  fepara,  # in  orbe  ligneo  pone, ac  aeri  ex- 
pone ut  indurefeat,  eoque  magis  quo  diutius 
in  loco  frigido  afTervatur. 

, -V  vV 

Poftea  recipe  hunc  induratum  Mercuri- 
tlm  , & cum  radie,  curcumae  flavas  & tutiac 
alexandrinas  ana' p.  aeq.  pulverifatis  fac.  C f f* 
in  tigillo  , quem  tunc  probe  lutatum  & elati - 
fum , ac  ficcatum , igni  impone, ab  initio  leni , 
poftea  per  horam  fortiori , inftantefolle,  u£ 
omnia  liqucfcant : tunc  refrigeratis  omnibus, 
invenies  Mercurium  in  forma  metalli  aurei 

' concretum  vario  ufui  infervientem,  extefne 
in  lamellulismlceribus,  tumoribus  &c.  appli- 
catum. 

Si  hasc  metallicas  naturas  indolem  tibi 
haud  fufficienter  dcmonftrare  videntur : 


Digitized  by  Google 


De  Mercurio. 

r$  Meriurii  partes  quinque. 

. argenti  puri  partem  unam. 

mifce fiacamalgama.-hoc io  tigillo  calefadum 
extingue  fexies  vel  fepius  in  lequcnce  oleo  &C 
Mercurius  cum  argento  metalli  formam  as- 
fumit.  Oleum  hoc  cft : Recipe  T artari  erudi 
q.  V.  deftilla  per  retortam,  egrefta omnia fse- 
cibus  redde,  deftilla , donec  omne  oleum 
Tartari  prodierit, hoc, cum  tantundem  calcis 
viva:  triturando  probe  commilce  , & ab  eo 
rurfus  abftrahc,  cum  hoc  oleo  tinduram  ex 
iulfure  communi  extrahe,  &c  dido  ufui  defti- 
aammfcrvo* 


Cinnabari*  Nativa- 

r 

r -^iuc  refertur,  fcil.  terra  illa  fu Ifurea,  Mer- 
curialis, ponderoia,  a Paracelfo  tantopere 
commendat  , l«b  nomine  Eledri  mineralis 
immaturi,  &c  ab  Helmopt < Metallv*  pnrnm  firve 
ntajiutu  inter imperfediora  vocatus, quod  ab 
indole  fnetallicanece/fario  veftiatur  Mercu- 
rio&fulfurc  metallicis,  Mercurio  nempe  Ii- 
,quido,  nec  digitis  adhaerente , & iulfure  cre- 

mabili  in  ftamma  ccerulea.  Huic  de  iniacu- 

* •-  *-  . » 

.latis  §■7’.  maximas  vires  contra  incantatio- 
nes adfcribit, collo  enim  appenliim  inquit, li- 
berat quos  ipiritusimimindusperiequitur  & 

angit  i 


De  Mercurii. 

extift&um,  tum  coquatur  in  cacabo  ferreo, 
continuo  f patula  ferrea  agitando, donec  ebul- 
lire incipiat,fed  cavene  regurgitet:tunc  Mer- 
curium vivum  injice,  perge  coquendo  donec 
Mercurius  non  amplius  currat, fed  {patulae  & 
fundo  malagmatis  incraflati  lu bfla  vi  inftar  &C 
infpifiati  adnae  refcat.-qu  od  fi  t fere  horae  dimi- 
dias {patio.  T um  aquam  rubram  (fi  enim  ul- 
terius coxeris , aqua  6c  Mercurius  nigrefcc- 
rent,")  per  inclinationem  fepara,  Sc  Mercuri  - 
um impuritatibus  commixtum,  mediante  re- 
petita aqua: frigidas affufione lava,  & a {ordi- 
bus fepara,  & in  orbe  ligneo  pone, ac  aeri  ex- 
pone ut  indurefeat,  eoque  magis  quo  diutius 
in  loco  frigido  aflervatur. 

Poftea  recipe  hunc  induratum  Mercuri- 
tftn  , & cum  radie,  curcumas  flavas  & tutias 
salexandrinas  ana'  p.  asq.  pulverilatis  fac.  C f.  fi 
in  tigillo  , quem  tunc  probe  lutatum  &clau- 
fum , ac  ficcatum , igni  impone, ab  initio  leni, 
poftea  per  horam  fortiori , inftantefolle,  ut 
omnia  liqiicfcant:  tunc  refrigeratis  omnibus, 
invenies  Mercurium  in  forma  metalli  aurei 
concretum  vario  ufuiiniervientem,  extefne 
in  lamellulismiceribus, tumoribus  &c.  appli- 
catum. . . ' ' • 

Si  hasc  metallicas  naturas  indolem  tibi 
haud  fufticienter  demonftrare  videntur : 


Digitized  by  Google 


■ * 


. , -\ 

De  Mercurio. 

\ fp.  Meuurit  partes  quinque.  ... 

V'  -argenti  purt partem  unam, 

mifcefutamaIgama:hocin  tigillo  calefaclum 
cxtinguc  fexies  vel  ftepius  in  iequcnce  oleo  &C 
Mercurius  cum  argento  metalli  formam  as- 
fumit,  O Ieum  hoc  eft : Recipe  T artari  crucii 
q.  v.  deftilla  per  retortam,  egrefla  omnia  fse- 
cibus  redde,  & deftilla , donec  omne  oleum 
Tartari  prodierit, hoc, cum  tantundem  calcis 
viva:  triturando  probe  commifce  , & ab  eo 
carius  abftrahe,  cum  hoc  oleo  tinduram  ex 
falfure  communi  extrahe,  &:  dido  ufui  defti- 
natum  fervo* 


i . . , 


■ Cinnabari*  Nativa- 

]ju  ■?  f 

( -Huc  refertur,  fcil.  terrailla fulfurea,  Mer- 
curialis, ponderoia,  a Paracelfo  tantopere 
commendat  , iub  nomine  Eledri  mineralis 
immaturi,  & ab  Helmwtr  Mrtulbu  firtwns  five 
tttajcuiu  inter  imperfediora  vocatus, quod  ab 
jndolehnetallicaneceftano  veftiatur  Mercu- 
rio &fulfurc  metallicis,  Mercurio  nempe  li- 
(quido,nec  digitis  adhaerente,  & c liilhirecre- 
mabili  in  flamma  ccerulea,  Huic  de  injacu- 
.latis  §.7.  maximas  vires  contra  incantatio- 
nes adfcribit,collo  enim appenftim  inquit, li- 
uos  Ipiritus immundus perfequitur  & 

angit  5 


rs* 


Digitized  by  Google 


3 8 2 De  Mercar  id. 

extin&um,  tum  coquatur  in  cacabo  ferreo» 
continuo  (patula  ferrea  agitando, donec  ebul- 
lire incipiat/ed  cave  ne  regurgitet:tunc  Mer- 
curium vivum  injice,  perge  coquendo  donec 
Mercurius  non  amplius  currat, fed  (patulae# 
fundo  malagmatis  meradati  iubflavi  indar  & 
infpififati  adnaei  e(cat.-quod  fit  fere  horas  dimi- 
diae (patio.  T um  aquam  rubram  (fi  enim  ul- 
terius coxeris,  aqua&  Mercurius  nigrefee- 
rent,-)  per  inclinationem  fepara,  Sc  Mercuri- 
um impuritatibus  commixtum,  mediantere- 
petita  aquae  frigida:  affufione  lava,  & afordu 
bus  fepara,  & in  orbe  ligneo  pone, ac  aeri  ex- 
pone ut  indurefeat,  eoque  magis  quo  diutius 
in  loco  frigido  aflervatur. 

Poftea  recipe  hunc  induratum  Mercuri- 
um , &:  cum  radie,  curcumae  flavas  & tutix 
alexandrinae  ana.  p.  aeq . pulverifatis  fac.  C f T* 
in  tigillo  , quem  tunc  probe  lutatum  & clau  - 
fum , ac  ficcatum , igni  impone, ab  initio  leni, 
podea  per  horam  fortiori , indantefolle,  ut 
omnia  liquefcant:  tunc  refrigeratis  omnibus, 
invenies  Mercurium  in  forma  metalli  aurei 
concretum  vario  ufui  infervientem,  extefne 
in  lamellulisuilceribus, tumoribus  fkc.  appli- 
catum. 

Si  haec  metallicae  naturae  indolem  tibi 
haud  diffidenter  demondrare  videntur : 

Mcr* 


Digitized  by  Googl 


rt  -Mercurii  partes  quinque. 

argenti  puri  partem  unam,  . 

mifcefutamalgamarhoc  in  tigillo  calefadum 
extingue  fexies  vel  fepius  in  iequcnte  oleo  8c 
Mercurius  cum  argento  metalli  formam  as- 
fimiit.  Oleum  hoc  eft : Recipe  T artari  crudi 
q.  v.  deftilla  per  retortam,  egrefla  omnia  fae- 
cibus redde,  Scdeftilla,  donec  omne  oleum 
Tartari  prodicrit,hoc,cum  tantundem  calcis 
vivae  triturando  probe  commiice  , ab  eo 
rurfiis  abftrahe,  cum  hoc  oleo  tinduram  ex 
iiilfure  communi  extrahe,  & dido  ufui  defti- 
natum  fervo. 

I»  r ' , , ’ * 


Cinnabaris  Nativa* 


• ;■  % ■ 

Huc  refertur,  fcil.  terra  illa  falfurea,  Mer- 
curialis, ponderoia , a Paracelfo  tantopere 
commendat  , liab  nomine  Eledri  mineralis 
immaturi,  & ab  Hebnonn  Mrtalb-u  pnwm  five 
tffAjcuiu.'  inter imperfediora  vocatus, quod  ab 
indole  Inetallicaneceffario  veftiatur  Mcrctf- 
rio  & fulfurc  metallicis,  Mercurio  nempe  li- 
qiudo,nec  digitisadhaerente,  & {ullurecre- 
mabili  in  jflamma  ccerulea,  Huic  de  injacu- 

'■  “ X-.'.  r_"  ' . i 

Jatis  §.7.  maximas  vires  contra  incantatio- 
nes adfcribit,collo  enim  appenfum  ii;quit,li- 
beratquos  Ipiritus immundus periequitur  & 

. angit  i 


Digitized  by  Google 


I 


De  Mercurie. 

extiftcftum,  tum  coquatur  in  cacabo  ferreo, 
continuo  /patula  ferrea  agitando, donec  ebul- 
lire incipiat,fed  cave  ne  regurgitet:tunc  Mer- 
curium vivum  injice,  perge  coquendo  donec 
Mercurius  non  amplius  currat, fed  /patulae Sc 
fundo  malagmatis  incraflati/ubfla vi  inftar  &: 
infpi/Tati  adnxre/cat.-quod  /it  fere  horx  dimi- 
dias /patio.  T um  aquam  rubram  (/i  enim  ul- 
terius coxeris,  aqua  & M crcurius  nigrefeg- 
rentO  per  inclinationem  /epara,  & Mercuri  - 
um impuritatibus  commixtum,  mediantere- 
petitaaquxfrigidxaftu/ionelava.  & a /ordi- 
bus fepara,  & in  orbe  ligneo  pone, ac  aeri  ex- 
pone ut  indurefeat,  eoque  magis  quo  diutius 
in  loco  frigido  a/Tervatur. 

Poftea  recipe  hunc  induratum  Mercuri- 
itm  , & cum  radie,  curcumas  flavas  & tutix 
alexandrinxana.  p.  xq.  pulverifatis  fac.  C f.  f* 
in  tigillo  , quem  tunc  probe  lutatum  &clau- 
fum , ac  /iccatum , igni  impone, ab  initio  leni, 
poftea  per  horam  fortiori , inftante folle,  ut 
omnia  liquc/cant : tunc  refrigeratis  omnibus, 
invenies  Mercurium  in  forma  metalli  aurei 
f concretum  vario  ufuiin/ervientem,  extef-ne 

\ in  lamellulismlceribus, tumoribus  &c.  appli* 

i catum.  ...  > • 

Si  hxc  metallicx  riaturx  indolem  tibi 
haud  fufficienter  demonftrare  videntur ; 


Digitized  by  Google 


jJWI-.irrwar^:^ 

* / .‘  i‘**«  , *- 

De  Afer  curio. 


m 


rg  l$t.  Men  urii  partes  quinque. 
v, . argenti  purt partem  unam. 

mifeefiatamalgama:hocin  cigillo  calefadum 
cxtingue  fexies  vel  fxpius  in  lequcnce  oleo  8c 
Mercurius  cum  argento  metalli  formam  as- 
fumit.  O lcum  hoc  eft : Recipe  T artari  crudi 
q.  v; deftilla  per  retortam,  egrefta  omnia  fae- 
cibus redde,  & deftilla , donec  omne  oleum 
Tartari  prodierit,hoc,cum  tantundem  calcis 
Viva:  triturando  probe  commifee  , &c  ab  eo 
rurius  abftrahc,  cum  hoc  oleo  tinduram  ex 
fulfure  communi  extrahe,  6c  dido  ufui  defti- 
natum  fervo* 

: _ • ;■ 

; k-.  Cinnabara  Nativa- 

r Huc  refertur,  fcil.  terra  illa  folfurea,  Mer- 
curialis, ponderoia,  a Paracelfo  tantopere 
commendat  , iub  nomine  Eledri  mineralis 
immaturi,  &C  ab  Hehnontt  Metulbas  primus  fine 
rrtajcutv  interimperfediora  vocatus, quod  ab 
indole  metallica  neceflario  veftiatur  Mercu- 
flilfurc  metallicis,  Mercurio  nempe  li- 
,quido,nec  digitis  adhaerente,  & fulhirecre- 
mabiii  in  ftamma  ccerulea.  Huic  de  inj  a cu- 
jatis §.7.  maximas  vires  contra  incantatio- 
nes adfcribit,collo  enim  appenfum  inquit, li- 
berat quos  Ipiritusimmundusperfequitur  & 
gp*\' ' angit > 


Digitizi 


ed  by  Google 


1 

384  jDe  Mercurio. 

angit  i nec  ullum  fenofTe , qui  appenfo  illo 
fimplici  non  praecaverit  nc  inje&a  intromit- 
tantur, vel  ab  importunis  ligationibus  confe- 
ftimnonfolvatur. 

Ex  hoc  fubjc&o  Helmont  fulfurfepararc 
jubet,  & in  vinum  vitae  Paracelfi  more  redi- 
gere,hac  mechanica  : Metallushicmafculfts 
inquit,  quia  facile  finit  a fe  fequeftrarifulfur, 
liquetur  hoc  in  oleo  cinnamomi , vel  nucis 
myrifticae.  Atfaltem  quanquaminfignes  vb 
res  ficfulfurrefolutum  habeat  ; quia  tamen 
Ociorem  foetidum  haurit,  refervatquc  liquati 
fulfuris  refiftentiam  , nec  poteft  ad  intima 
transire,  fed  tantum  agere  veluttranfeundo 
per  fui  atta£him,obiter  fui  doni  reminifcenti- 
amfaltem  fuperficialem  excitat. 

Attamen  fi  liquatum  iftud  fulfur  in  oleo 
aromatis  fic  uniatur  ; ut  per  alembicum  licet 
foetens  tranfierit , ac  dcin  cum  alcali  debito 
modo  circuletur:  atque  tandem  in  Elixir  falis 
volatile  tranfeat, quodammodo  aemulatur  vi- 
res & virtutes  vini  vitae  & effentiae  membro- 
rum. Siquidem  Elixir  iftud  redificatum,in 
optimum  fpiritum  vini  , omnem  fcetorem 
emittit,  refiimitque  aliquid  de  geniali  dote, 
ut  difficiles  chronicosquemorbos  faltem  ad- 
imat» 

Haec 

1 

. 

Digitized  by  Google 


De  Mercurio. 

Hasc  eft  H elmontis  noftri  dc  fcparando  ful- 
fure  Eledri  mineralis  > mechanica,  fedcum 
obfcura  fit  > eam  paulo  manifeftius  decla- 
rabo. . 

T eratu r hoc  fubj edum  quam  fubtiliffime, 
tunc  alcali  per  calcem  vivam  fortificatum  ad-  » 
de,  & ambo  in  mortario  per  dimidiam  horam 
probe  terendo  mifceantnr , fado  hoc , agnam 
affunde,  6 c filtra  faltem , ac  acetum  filtratur# 
infp ergc,ut  fulfur  fundum  petat,  quod  ex  fic- 
ca,  erit  flavi  coloris  > & flammam  coeruleam 
emittens,  M ercurialis  vero  pars  in  fikro  re- 
manet. 

- Jamfulfurituo  oleum  cinnamomi  affunde* 
ac  in  phiola  coque,  donec  oleum  fit  tindum 
fetis , noe  retortas  immiflum,  abftrahe,  donec 
leni  igne  nil  olei  clari  exeat  amplius,  tum  re- 
frigeratis omnibus,  habebis extradum rubi- 
cundi admodum  coloris  , fanguinem  concre- 
tum referens , hoc ferva , oleum  verb  clarum 
rurfus  novo  affunde  fulfuri , 6t  per  ii.  horas 
coque,  ac  tingetur  iterato  oleu , hoc  priori  it* 
retortula  contento  extrado  affunde,  ac  olea 
iterum  leni  igne  abftrahe,  quoad  clarum  pro- 
deat : hoc  denuo  fulfuri  affunde  , &utpriu§ 
procede  > ac  priori  in  retorti  extrado  addi- 
tum abftrahe, leni  igne, ac  quando  nil  amplius 
cxit>augeignepaulifper,  ac  egreditur  primo 
- Bb  \ fla- 


Digitized  by  Google 


$8  6 De  Mercurio. 

flavum,  poftea  rubrum  oleum.  Hxc  omnia 
remanentix  reaifunde , &c  cohoba  fxpius.do* 
nec  oleum  tuum  rubicundum  admodum  ele- 
vetur ut  nec  rubicundius  prodire  poflit.  Hoc 
Alcali  quodam  puriflimo , quodammodo  ca- 
lidi coinmifce , &:  aliquot  horis  exadiflim£  in 
porphyrite  invicem  tere  , donec  in  formam 
mellis  abeant:  (hoc  vero  obferva  ne  nimium 
olei  addas  , quicquid  enim  cum  oleo  non  mi- 
fcetur, nullam  fubit  corredionem:)hoc  fado, 
cucurbitulx  immitte , & leni  igne  aliquotfe- 
ptimanis  digere , ne  oleum  afeendat  vel  fepa- 
rctut.fed  leni  faltem  calore, in  felinam  vertan* 
tUr  maflam.qux  tum  tortiori  igne  a&a , vola- 
tile Sal  fundit  magnarum  virtutum,  cuima-* 
ximo  morborum  cohors  aufeuitabit , quippe 
de  eo  Helmontprxdicat , quod  Caducum, 
Paralyfes,  Apoplexiam,  Vertigines,  Atrophi- 
as,Hydropes,&  immanes  alios  defedus  anni- 
hilari viderit, ipfe  natura  ftupente. 

O bfer  vamiis  hoc  in  crudiori  huj  us  fubje- 
&i  adhibitione . ubi  inter  alia  D.D.  Michac* 
Jis  fpecificum  Cephalicum,  id  pro  ba  fi  habet, 
de  quo  magna  gloriantur : mediante  videli-. 
cet  quo  multa  millia  xgrotantium  refti  ruifle, 
F*  HofFmannus  refert.  Necfolum  interne  , 
ed&  externe  contra  infinitos  applicari  mor- 
bos, 


Dt  Mercurio,  387 

bos  , quippe  in  llluftriffima  quadam  vario- 
lis  laborante  fpgfmatica  externe  carpis  ma- 
nuum impofita,  fe  expertum  fuifle  didus  F. 
HofFmannus  porro  refert.  Sicuti  & fupra 
ab  Helmontc  edocemur , quod  collo  appen- 
fum  liberet  quos  immundus  perfequaturfpi- 
ritus. 

Cum  itaque  tantas  obtineatvites  crudius 
faltem  adhibitum  hoc  fubj  edum  , quid  non 
largietur  virtutum  > fi  ab  heterogeneitati- 
bus  liberatum  > ac  inElixir  falis  volatilis re- 
dadumfuerit  ? Aliter  quidem  fentitF.Hoff- 
mannus,  qui  putat,  non  confiiltumefle,  ut 
in  hoc  fubj  edo  unita  & conjunda  feparc- 
mus  , cum  nudo  faltem  afpedu  vel  odore- 
tenus,  varie  &:  mire  noftrum  alteret  Archae - 
um:fed  perperam  eum  fomniaffe  ex  H elmon- 
tc  leges. 

Principalis  hujus  fpecies  Glaura  Augu- 
relli  eft , Germanice  , SHotbQUlfcett 
quanquam  hsec  pro  Marcafita  Solari 
multis  habeatur  , interim  tamen  non  dif- 
ferunt nifi  puritate  , Glaura  enim  pellucide 
rubra  eft,cinnabris  verb,&:  reliquas  auri  Mar- 
cafitas,lapidifaspiuspermifbe  multum,  inve- 
niuntur, , 

Bb  x 4 "Facile 


Digitized  by  Google 


388  ' -De  Mercurie. 

Facile  huc  Bis  vuthu>'  five  Micrafitm  pro* 
prieita  vocatum  referre  poflfumus , quae  le- 
vem (altem  ex  Mercurio  concretionem  obti* 

* nuifle  , indicat  praeter  metallicam  ejus  for- 
mam, levis  in  flores  elevatio,  & in  aquam  de- 
ftillatio,(ic  & mediante  aqua  forti  foliltio. 

Sendivogius  de  hoc  fubje&o  mira  praedicat 
in  fuo  novo  lumine  Chymico,  ex  quomen* 
llruum  conficit  univerfali  haud  multum  » uti 
credit, abfimile. 

Recipe, inquit, minerae  Marcafltse  (exhac 
enim  funditur, vel  fxpius  etiam  (olide  concre* 
tum  ita  reperitur  Bismuthum  fub  malleo  du- 
&ile,)  lfc.9  pulverifatammineram  retortae  im- 
mitte, ac  recipiente  magno  adhibito , deflilla 
leni  igne  per  i i.  horas , & albicantem  habebis 
in  recipiente  aquam  &:  dulcem,  quam  bis  rc- 
ftifica,  &c  du  lcior  evadet* 

Si  hac  aqua  vitrum  impleas,  ut  tertia  pars 
vacua  remaneat , & probe  claulam , feponas, 
in  plenilunio  obferves , vitrum  impleri, decre- 
fcente  vero  luna  decrefcere  rurfusj  adeo  ut  in 

r'*  \ - ' j j • • < r 

ip(o  novilunio , cum  hac  parte  quam  in  pleni- 
lunio afliimfit, unam  ultro  perdat,  6c  concen- 
tretunpondus  tamen  fuum  retinens. 

Hanc  aquam  auro  animam  extrahere  intra 
biduum  refert  , quo  fa&o  (i  ter  aquam  coho- 
bando  deftilles , remanebit  m fundo  fiilfur 

aun 


Digitized  by  Googl 


Ve  Mercurio. 

auri  in  forma  olei, quod  cantum  argenti  colo- 
rabit,quantum  pondere  autem  erat. 

Item  li  aridam  huic  immittas  plantam, quo- 
ad radicem , per  tres  vel  quatuOr  horas,  vige-' 
fcere  rurlus  &:  germinare  herbam  conipiV 
cies. 

Sivero  huicaquae, plantae  cujusdamaquam 
deftillatam  cum  ejusdem  falis  proportione 
addas, &:  eis, repletum  vitrum,  loco  tranquil- 
lo reponas,  intra  biduu  vel  triduum , figuram 
plantae  in  vitro  advertes,  quae  tamen  commo- 
to vitro  diiparet,rurfus  tamen  refurredhira. 

Ex  remanente  in  retorta  mafia  cum  aqua 
Sal, inquit,  extrahe,  fuae  propriae  aquae  red- 
de, &:  habebis  menftruum  aurum  radicaliter 
folvens,&  trans  alembicum  evehens , ad  ma- 
ximos etiam  morbos, aurum  potabile  magna- 
rum virtutum.  Haec  Sendivogius  ? fides  Hat 
penes  experimentum.  Alias  Bismuthum , aqua 
forti  folutum  Magt/lcnum exhibet , cofmcti- 
cum  non  contemnendum,  v g. 

Solve  Bismuthi  |.  ij.  in  fpiritus  nitri  opt.  f . v. 
inphiola  in  arenam  calidam  locata , ac  dimi- 
diae horae  ipatio  folutio  eritfa&a,folutionem 
adhuc  calidam  in  patinam , in  qua  fint  aquae 
frigidae  tfc,  x.  infunde, ac  aqua  latcfcet,  fubfi- 
dentia  vero  fa&a , magifterium  colligitur  >• 
edulcoratur  & exficcatur. 

- — j Alii 


Digitized  by  Google 


fpo  De  Antimmio. 

Alii  cum Ipiritu  vini  tartarifato  folutioncm 
prasrcipicant. 

Exhocfubje&o  Glauberus  flores  fublima- 
re  docet, quos  in  Ophthalmia  &c.  maxime  re- 
commendat. 


CAPUT  II. 

Anfimonium  refotuit. 

PErgimus  ad  alterum  femime  tali  icunt 
fabje&um , quod  cum  Paracelfo,  inter 
marcafitarum  cenfum  referre  non  haefito  du- 
riorem vero  ex  Mercurio  na£his  eft  , quam 
priora, concretionem  unde  faepius  pra:ter  co- 
piofum  fulfur embryonatum auri,  ipfum au- 
rum puriflimum  continet,  ceu  in  cujus  mine- 
ris perfe&ius  reperitur,unde  & pro  varia  par- 
ticularum diveriarum  textura  vel  mixtura  fe- 
pe  fulfur  ejus  maxime  variat.  Interea  tamen 
fulfur  ejus  auro  quam  fimillimum  eft,ut  in  fu- 
llone per  Antimoniumpatet,ubihoc  auro  et- 
iam viliori,nobiliiIimum  addit  colorem, adeo 
ut  etiam  plures  Philoiophi  ex,  hoc  fubjedo 
Medicinam  untverfalem  fabricare  non  dubita- 
rint,  quippe  cui  exinde, vario  modo  occultan- 
do, di veria  addiderunt  encomia  ; Vocarunt 

enim 


Digitized  by  Google 


T>t  Jtntirmnio,  391  - 

inimfuum  magnetem  ■>  cum  omnia  metalla  in- 
fluxu attrahat  fibique  annedat,  quod  &:  Bafi. . 
Itut  confirmat  in  tratt.  de  2^4/«r4/i£.Melioratio, 
inquit,  metalloruminftellafignata,  vel  eo- 
rundem magnete  reperitur,  a quo  omnia  me- 
talla virrutes  receperunt  &c,  Ulterius  variis 
in  locis  exprefle  ponit : Per  Antimonium  bre- 
viflimo  tempore  fummam  animalium  & mi- 
neralium perfici  poflfe  Medicinam:  cui &c as- 
/entit  Tbeophrafltu , qui  omnia  mineralium  ar- 
cana potentiflima  in  Antimonio  concentra- 
tive  reperiri  ftatuit. 

Verum  eft,  nec  faniores  negabunt  , Anti- 
monium inexhauftum  fuppeditare  Medica- 
minum magnorum  fontem, in  defperatiflimis  , 
faepe  morbis,  id  quod  obiter  faltem  indicant 
vitri  ejus  & Reguli  radiales  energiae.  Et  Syl- 
vius  etiam,  exrecentioribus  non  poftrcmus, 
vere  ftatuit,  quod,  fi  aliqua  reperiatur  in  re- 
rum natura  materia  , ex  qua  confici  poflit 
Medicina  univerialis,  morbos  quosvis  ab  hu- 
morum vitiis  pendentes, curans, illa  revera  fit 
Antimonium,  Cum  ergo  tanta  adfint  rei  te- 
ftimonia,  ulterioribus  verbis,  pro  confirman- 
do ejus  encomio,  non  opus  efle  duxerim,  ipia 
jam  confideraturus  Antimonii  conftitutiva, 

& inde  refultantia  diverfa  Medicamina. 

1 Bb  4,  Con- 


Digitized  by  Google 


De  jfntimoTtrOt' 

Conte  Antimonium  ex  fulfurc  crtfdiorl 
aurco,acido,acri valitilitate prasdico , Sc  AU 
cali  fac  copiofb  : prius  demonfttant  virofi  ha- 
litus  quos  perfentifcunt  artifices  dum  pulve- 
rifatum  fumigant  ftybiwrn  , ad  conficiendum 
' vitrum,  undcverciginofi , pneumonici  &c, 
deveniunt , quodque  fi  ftamachum  vellicet, 
eum  ad  vomitum  Iaceflat.  Alterum  vicrifica- 
tio  docet,  quodabsque  Alcali  fabricari  mini- 
me poffeSicper  Alcafia  analyfin  fubiens  pra 
multo  fulfure  Sal  prasbet. 

Percurremus  fingula,  & praeparationum, 
fundamenta  cum  eife&u  inde  refiU  cante  rus- 
pabimur. 

Primo  loco  cakmatia  occurrit ; inhac  cru- 
diora fpiculaacida  fenfitn  avolaut,reliqua  ve- 
racum alcalinis  concentrata  &:  cis  fortius  im- 
plicatayforrioriigneinvitrum  abeunt  : qua: 
tum  duriori  vitri  texturas  agglomerata  radia- 
les faltem  edunt  effe&us  absque  &c  ponderis 

f*  vinum  deperdinone.  Fabricandi  modus 
hic  eff. „ 

Pulverifetur  An  timonium  fu  bti  liffim  e ,po« 
«atur  in  olla  terrea  lata  fupra  lentum  ignem, 
lemper  fpatula  lignea  id  movendo , doqec  fiat 
coloris  cinerei,  alias  fi  ob  quietem  conglome- 
retur calcinetur , iterum  pulverifetur , & uti 
pf ius-calcinetur  >fpatubricmper  lignea  agitan- 


Digitized  by  Google 


<7)e  sintimoniti 

dojdoncc  Antimonii  pulvis  fiat  cineritii  colo- 
ris» & crudioris  fiilfuris  particulas  exhalarint, 
Huncita  calcinatum  pulverem  in  tigillo  abs- 
que mora  funde, alias  fi  longe  poft  calcinario, 
nem  reponatur  .attrahit  ex  aere  acidum  quod 
tum  liquefacfcionem  impedit* 

$i  vero  vitrum  adhuc  opacum  nimis  fit, rei- 
teranda eft  calcinatio  8c  fufio , donec  pelluci- 
dum & hyacinthinumacquirat  colorem. 

Sereno  tamen  coelo  inftituendum  eft  hoc 
Opus , quia  tunc  aer  purioribus  acidi  Ipiculis 
impraegnatum  exiftit , quamnubilofo  vel  plu- 
viofo  tempore. 

Si  ferrum  vel  ferreum faltem  continens,  in 
opere  accedat, in  fcorias  vitrum  abit. 

Et  fi  vitrum  in  tigillo  ad  perfpicuitatem  re- 
ducinequeat , injiciatur  aliquid  fui  furis  citri- 
ni, hoc  acidum,  quodpelluciditatem  remora- 
tur, extrahit , U in  auras  abire  facit, ut  tum 
peripicuum  reddatur. 

Alias  fi  calx  haec  Antimonii'  ulterius  in  cru- 
cibulo  calcinetur,  &c  igniatur,  ut  ex  albefcen- 
te  colore, fiat  pulvis  ad  flavedine  inclinans,  Sc 
tum  anatica  proportione  C.  C.uftum  adda- 
tur &:  calcinetur  J Acida  contenta  fpicula  ita 
rc&ifiqmtur&concentrantur,  vel  crudiora 
expelluntur , ut  tum  loco  vomitus  Diaphore* 
fin  excitent, & ob particulas  C.  C.  terreas al* 

b f i * caU» 


Digitizecl  by  Google 


394  De  Antlmotiie. 

calinas,  ftipticam  vim  obtineant,  in  dyfenter 

rianon  contemnendae  virtutis. 

Cum  vero  vitrum  Antimonii»  utcunque 
modo  elaboratum,  violenter  nimis  fuas  exie- 
rat operationes , diverfas,  artifices , inftitue- 
runt  corregiones,  ut  loco  vomitus , violenti, 
leviter  faitem  eundem  cieat,  vel  per  inferiora 
folum  purget.  In  hoc  Do&iffimus  'JMaxvtl- 
Itts  fuum  commendat  modum,  quo  per  infe- 
riora faitem  purgans  vitrum  reddit , hac  me- 
chanica, 

. V itri  Antimoniiper  fc  facti  J . j, 
Oleivitriolitantundem.i.  e.  fpir.  volat. 

I leimontis. 

mifce  diligenter  in  mortario  vitreo,  & exfic- 
centur  ad  ignem,  hoc  fepties  repete,  femper 
lingulis  vicibus  omnia  diligenter  exficcando : 
ultimo,  pulvere  jam  exficcato  talem  fpiritum 
vini  paratum  habe,  v.g. 

§4  Spir,viniopt.ft,j. 

Maftichis.  j. 

Digere  fimulpur  quatuor  dies,  tuncinde- 
cantato  fpiritu  , vitum  Antimonii  praepara- 
tum per?,  dies  macera,  pofteaponein  vafe 
terreo  ut  incalefcat  vas , tum  fpiritum  accen- 
de ,fpatula  femper  movendo,  donec  flamma 
cedet,  pulverem  vero  remanentem  bene  ex- 
Jicca, cujus  Dolis  gr.  ii),  ad  vj. 

Hoc 

* ' -- 


, - Digittzed  by  Google 


‘Dc  Antimonio. 

Hoc  enim  modo  . acriora  in  vitro  adhuc 
contenta  acidi  {picula  , mediante  Ipiritu  vi- 
trioli  volatili  i tare<dificantur,&:  ope/pir.  vini 
tum  dulcificantur,  ut  vomitus  loco,  leniter 
faltem  membranas  ventriculi  vellicantes,  per 
inferiora  vim  exferant. 

Alii  longe  aliter  acidas  Antimonii  particu- 
las corrigere  tentarunt,  mediante  nitro,  quod 
pro  diverfe  mixtura , diverfimode  easdem  al- 
terat ; minori  enim  dofi,  crudo  Andmonio 
combinatum  hoc  Sal  , acidum  ejus  exaltat  8c 
recludic,ut  multo  violentius  vim  fuam  exfe- 
rat,  uti  hoc  luculenter  admodum  demonftrac 
iMttallorum  Crocus  , qui  pro  diverfa  nitri 
addita  dofi  , in  effe&u  etiam  multum  dif- 
fert. 

Sic  fi  duabus  Antimonii  partibus  unam  {al- 
tem nitri  addas , Sc  lubtilifiime  pulverifeta 
mifccas,ac  in  tigillo  accendas, fit  Crocus  Me- 
tallorum Crollii,  maiori  vomitoria  vi  praedi- 
tus,quam  fi  partes  aequales  reciperes , &:  fi  ul- 
tro nitri  dofis  excedat,  videmus  acidas  omni- 
no vel  expelli  vel  alterari  particulas , ut  feli- 
nam potius  induat  naturam,  &c  loco  vomitui 
fudoremfaepe  excitet. 

Crocus  Metallorum  olim  Rulandi  & 
aliorum  fere  Panacaea  erat  , & eorum 

- . maxi- 


I9&  X>e  An  tlmenio. 

maximi  ufus  vomitorium  fuppeditabac , vino 
infufum,  quod  in  maximis  etiam  morbis  pro- 
minabant, fed  cum  rimiduli  plurimi  ejusvitn 
violentam  formidarent,  hodierno  die  N eote- 
rici  excogitarunt  fuum  Tartaram  Emi  tuum } 
qui  alienas  a croci  metallorum  infufo  vires  vix 
obtinet, nili  quod  jucunda  plus  forma  te  doli 
propipari  pollk  : Mediante  etenim  acido 
4 artari, fimile, in  croco  metallorum  ope  nitri, 
cxtraverfum  acidum  liquatur  te  libi  unitur , 
quod  alioquin  vino  extrahi  te  liquari  potuif- 
fet.  En  laborem# 

Recipe  crocum  metallorum  ex  aequalibus 
nitri  te  Antimonii  partibus  detonatione  para- 
tum , vel  fi  fortiorem  vim  vomendi  expetas, 
cx  una  nitri  &c  duabus  Antimonii  fadum: 
Contunde fubitopoft  detonationem , i&per 
cribrum  transmitte ; te  Hoc  cum  aqua  tepida 
nitrum  elue  repetita  aquas  affufion  e*  Huic 
aquas  decantatas,  quia  nitri  fixo  fale  liquatam 
continet  quandam  fulfuris  crudioris  partem } 
acetum  inlperge  , te  fulfur  praecipitatur  ad 
£undum,quod  auratum  veteres  vocabant : ' 
Jam  recipe  trooi  metallorum  edulcor ati  &cxjti* 
cati..  - y 

cremor  it  Tartari  fubtilijjime  triti  ana. 

£iijfce  te  tepe  exa&e,  ac  ollae  vitreatae  immitte 

cum 


i"  V 


Ve  Antimonio.  397 

cum  fq.  aquas  puras,  cum  coque  femper  leni 
igne,  ne  excedat  valis  ora,  donec  aqua  maxi- 
ma parte  decoda,ftelliilae>  vel  cuticula  appa- 
reat,quod  lign  um  faturatae  imbibitionis  acidi 
Tartarfaqua  liquefacti : tum  filtra  remanen- 
tem Tartaro  impraegnatam  , aquam  calidam, 
quae  cum  refrixerit , cryftallos  vafis  lateribus 

4 • * ' o t*T 

amgit. 

Remanentes  in  filtro  faeces , illis  in  olla  re- 


lidis adde , & recente  aqua  addita  ut  ab  initio 
coque, donec  prioris  lignum,  ftellulae  appare- 
ant > tum  ex  filtrato  decofto,  refrigerato  cry- 
ftallulqs  collige.  Repetatur  vero  labor  donec 
omne  acidum  .Tartari  hoc  modo  elixi  viatum 
fentiatur.  Poftea  fa&a  fublidentia  cryftallos 
collige,  relidam  vero  aquam  , ad  cuticulani 
ultro  exhalari  permitte, & cryftallifari  line, ac 
hoc  reitera  donec  omnis  filtratus  liquor  ,T  ar- 
tamm  acido  Antimoniali  laturarum, reddide- 


rit,quemexlicca&:  ferva. 

Dolis  eft  a gr.  j.  ad  iij . etiam  ultra , li  mitiori 
metallorum  croco  adito , Tartatus  vomito- 
rjayi  impraegnatus  lic,  ..  ^ J 

Alii  ex  ip[o  Anttnionio  acetum , & acida  ejus 
Ipicula  feparare  allaborant  i Et  in  hoc  excel- 
lit Cl.  Kerkrtngtm  in  fuo  curru  triumphali  ; 
Modum  vere  compendioliorem  ex  Pnes* 
vvpkit  huc  transponamus  : 

- Rc— - 


Digitized  by  Google 


De  Anti/ncnio. 

Recipe  Antimonii  q.  1. pulverifato , &:  vi* 
tro  angufti  colli  immiffo , affunde  aquam,  uc 
ter  Antimonii  pondus  excedat,  (aqua  iit  ver- 
nalis menfe  Martio  colleda:)&:  cumhaxfte- 
terintper  quinque  vel  fex teptimanas  , tum 
aquam  filtratam  per  chartam, novo  Antimo- 
nio  affundas , poftea  vero  per  deftillationem 
evehes , & novo  rurfus  reaffundas,  hocque 
tam  diu  reiteres, donec  aqua  aceti  inftar  acida 
extet,&  quo  fepius  recenti  Antimonio  affun- 
ditur, & abftrahitur,eo  fortior  eadem irnprs- 
gnatur  acido  aqua. 

Hacaquaacida,  five  aceto  animam  Anti* 
monii  extrahit  didus  Vreisvvyck  hoc  modo 

v-  g* 

Vitro  Antimonii  fubtiliftime  pulv.affun* 
dit  acetum, &:  permittit  ftare  per  tres  menfes, 
vel  donec  acetum  tingatur, quod  filtrat,&re- 
manenti  pulveri  novum  affundit  acetum , & 
per  didos  tres  menfes  alios  infufa  reponit, do- 
nec acetum  hoc  etiam  tindum  conlpiciatur, 
hocque  repetit  repetita  aceti  affufione,  do- 
nec nullum  amplius  tingatur  acetum,  Poftea 
omne  acetum  tindum  conjungit,  & ad  ficc, 
deftillat,ubi  in  fundo  reftanti  maffas  nigrican- 
tiffpirit.  vini  redi  fi  catiff.  affundit, unde  in  ru- 
bicundu  convertitur  colorem,  ac  tum  filtrat 
per  chartam fpiritura,  &in  fundo  remanen- 
tem 


Digitized  by 


G°°glJ 


De  Antimonio.  jpp 

tcm  Antimonii  animam  fervat,  cujus  vires  fa- 
tis defcribere  nequit.  Dofi  gr.  j.  ad  iiij. 

Non  miramur  hic  flerunt  Antimonii  vehe- 
mentia, quippe  illi  ex  crudioribus  acidi  Anti- 
monii  particulis , mediante  intermedio  ab  in- 
vicem avulfis  confiant , olim  tame  in  maximo 
habiti  pretio,  multo  fiepius  labore  quaefiti,  cu 
tame  eosexpulverifato  &:  tribus  arenas  mun- 
darpartibus  comixto  Antimonio, & ex  retorta 
deftillato,leviter  puros  &:  albos  cofcquamur. 

Sed  cum  horum  vehementia  periculofa  ad- 
modum effet , excogitarunt  Hartmavnut  & 
Granmtannue , aliam  conficiendorum  fiorum 
antimonialium  methodumjqua  eas  Diapho- 
retica vi  magis  proditos  obtinebant.  Prsefta- 
bant  vero  hoc  fale  armoniaco,  quod  lux  aci- 
ditati  volatili  implicabat  Antimonii  acidas 
(piculas-.»  & alcalina  fua parte  evehebat  An- 
timonii fimiles  particulas , nulla  amplius  vi 
vomendiprasditas/edDiaphorctica.  v.  g. 
Rectpubant  Salte  Armomaci  1£>.  fi. 

;v.  Vitri  anttmoniiyvelfulfuru  antimonii  |.  *y. 

fitbtilifiime  trita&:  mixta, fiiblimatorio  humi- 
li  lmmifia,  & alcmbico  fuprapofito  leviori 
ignis  gradu,  (ne  acidas  crudiores  fimul  eleva- 
rent particulas:)  fublimarunt,hoc  facto  aqua 
calida  fal  armoniacum  abluerunt, & reliquias 
fpiritus  vini  repetita  deftillatione  extraxerunt 

inpri- 


4o6  De  Anumenio . 

imprimis  cum  fufpicio  adfuerit  acidas  quas- 
dam  , inprimis  fi  ignis  regimen  negle&um  fit, 
fimul  elevatus  efle.  T otum  enim  fublimatio- 
nis  artificium  in  ignis  legitimo  regimine  con- 
fiftic,quod  fi  paulo  au&ius  addas, Flores  fiunt 
purgantes  > acido  fimul  transve&o  6c  impii* 
cato* 

Jam  ad  ipfum  acedamus  fui  fu* , a reliqua 
foa  Mercuriali  parte  quoad  poffibile  feparan- 
dum.  Hoc,  quia  cum  auro  ut  fuprado&um, 
maximam  habet  cognationem  , magnas  item 
fed  nobiliores  vires, quam  commune  obtinere 
fulfur  quivis  faniori  mente  praeditus  facile 
colligere  poterir.  \S& 

Expeditum  tibi  exhibet  exemplum  haec  me- 
chanicav.  g.  Recipe  Antimonii pro  lubitu  j 
p.  j - fluat  in  crucibulo , tunc  injice  nitri  partes 
ij.  tartari  p.j.poft  femihoram  probe  fufa  effun- 
de , &c  aqua  calida  folve , fiat  lixivium  fulfure 
antimoniali  impraegnatum , hoc  filtra  & eva- 
porare remanebit  rubicundiflimamafla  fali* 
na.  Hujus  unicum  granum  fi  vel  in  centum 
parriculas  dividas,&  centefimam  faltem  par- 
ticulam in  cochleare  argenteum  optime  poli- 
tum imponas , &c  guttulas  quasdam  aquae  fri- 
gidae affundas , &;  in  cochleari  circumducas» 
colore  aureo  pi&um  videbis  argenteu  coch- 
lear , non  fecus  ac  fi  ab  aurifabro  deauratum 

effei. 


Digitized  by  Google 


i t~  7)f  JlMtimmio. 

eflet.  Si  vero  huj  as  falis  gr.  x*  ad  xx.  in  mor- 
bis variis  exhibeas » mirandum  Videbis  effe- 
durn. 

Hoc  eft  fulfuris  feparandi  fundamentum, 
fcil.  ut  acidi  crudioribus  particulis  mediante 
Conflagratione  &:  detonatione  deftru&is  St 
expulfis  > vel  fortiori  alcalino  (ale  alteratis» 
Hoc  feorlim  exiftat  fulfur.  ■ 

Requiruntur  verb  hic  admodum  igneseal- 
calinae  particulae,  quae  penetrandus  fulfltreas 
feparant  particulas , Sc  acidum  in  eis  conten- 
tum dcftruunt,  St  in  alcalinam  naturam  com- 
mutant : hoc  vero  ita  fit : Per  aliquot  dies  leni 
faltemignedigetitur  vel  coquitur  Antimq- 
nium  fubtiliffime  pulverifa tum, addita  modi- 
ca aqua  cum  alcali  igneo > quo  diutius  eo  me- 
lius* Poftea  cum  refrixerint  affunde  magnam 
aquaefogidae  copia»  quo  plus  eo  melius>ftent 
ita  per  dies  aliquot,  ut  particula:  Mercuriales 
Qpealcali  avulfae  (iibfidanc , tunc  filtra  lixi- 
Viumi^cAntimonium  quod  in  filtro  remanet, 
rarum  &:  leve  , hoc  probe  edulcora a fale St 
fetva,  externe  admodum  conducibile.  Filtra- 
tumvero  lixivium  afperfo  aceto  praecipita,  St 
primum  rubicundius  fulfur  fundum  petens 
feorfim  ferva,  ut  St  reliqua  qnasrepetita  aceti 
s&f^one minus  tamen  colorata  feparantur 
fciublidunt  prius  tamen  rubicundum,  exter- 

Cc  n& 

• «-  w»  * - > 1 


401  De  Antimonio. 

ne  plus  convenit,  ultimum  vero  citrini  colo- 
ris pro  interna  afferva  Medicina  tanquam 
optimum:  hoc,  eo  plane  modofiipradeful- 
fure  communi  & Paraceiii  mente  edodo,ad 
fixitatis  ftatum  deducito, &c  na&us  eris  Medi- 
cinam, univerfali  vix  cedens. 

Si  vero  crudiori  modo,fulfur  acido  fuo  non 
omnino  liberes , purgantem  &:  vomitoriam 
obtinebit  adhuc  vim, ut  tibi  expeditum  exhi- 
bet exemplum,  Centaurium  minerale  a Cl. 
Cardilucio  vocatum,  quod  fit  fi  Antimonii, 
Nitri,  8c  Tartari  ana.  p.  xq.  fubtiliflime  pul- 
verifata,  6c  f.a.leviffime  (altem  in  crucibulo 
liquefacias , &c  (ubito  rurfum  effundas  &c  re- 
gulum lepares  fcorias  vero  in  pulverem  reda- 
das,  aqua  paulum  coquas,  ne  pulvis  fu  bfidat 
inter  coquendum, &:  ante  tempus  praecipite- 
tur. T unc  vero  aquam  fulfure  probe  fatura- 
tam  decantes,  fil tres,  & acetum  forte  inlper- 
gas  , ac  maffam  (acco  imponas  quo  feiifun 
aqua  deflillet  ad  iiccitatem  ut  tum  pulverifa- 
ri  &:  edulcorari  ultro  queat  Cujus  dofis  gr.vj. 
ad  xj.  per  inferiora  &c  fuperiora  (sepe  fimul, 
optimum  praedat  effe&um,  cum  faccharoin 
tabellas  redadum* 

C onftat  hinc  folum  dfe  peculiare  acidum 
acre  quod  in  Antimonio  membranas  ventri- 
culi vellicans, vomitum  excitat,  hoc  quo  plus 

deftrui- 

- V # 


Digitized  by  Google 


— • TJ"  .. 


Dt  Atttimtmiv»  403 

«dcftruitur  vel  alteratur,  eo  minus  virium  vo- 
mitum ciendi  fibi  fervat. 

Alium  recludendi  fulfuris  modum  docet 
Boyle , qui  Antimonitim  crudum  pulverila- 
tum  cum  oleo  vitnoli  digerit,  poftea  vero  per 
retortam  deftiilando,  liilfur  in  collum  fubli- 
matum  colligit , colore  &:  inflammabilitate 
communi  ut  arbitratur  idem  , haud  abii- 
mile. 

Sic  &:  Tackenius  in  luo  Hippocrate  chy- 
mico  hujus  fuit  opinionis, nimirum  fulfurAn- 
rimonii  quod  Helmont  extrahere  jubet  , ex 
hoc  fundamento  heri  debere, hunc  in  finem» 
Recipitilleaquamfortem  exVitriokrNitro, 
& alumine  paratam,  in  hac  Iblvittantumfalis 
fuli,  quantum  capere  poteft,  actum  affundit 
Antimonio  inftar  milii  grana  contufo  .ac  1'ubi- 
tb  leni  calore  agere  in  antimonitim , &:  ejus 
regulum  erodere  incipit  , cui  ftatim  aquam 
frigidam  fuperaddit,  &C  fubitb  leparatur  fui- 
fur,  ac  picis  inftar  aquas  lupernatat,  quod  fc- 
parat,  edulcorat. 

Notari  vero  vult,  ne  una  vice,  ultra  duas 
«drachmas  fol  vere  tentes, alias  in  majori  quan 
ritate  corrodi  fulfur  ab  aqua , &:  in  fascGS  abire 
afferit;  cum  Iblum  Mercurialis  Antnnonii 
pars, aqua  forti  alias  attingi,  fulfurea  vero  li- 
bere dimitti  debeat. 

1 . Cc  x Hoc 


Digitized  by  Google 


404  De  A»  timor  it. 

Hoc  credit  eile  fulfur  illud  quod  Helmotit 
ad  luam  cinnabarim  aflfumi  Velit , ubi  in  Tr. 
Herb.  V erb.  & Lapid. inquit»  extrahe  fulfur 
Ancimonii  quod  vix  a vulgari  diicrepat  vifu> 
nili  qiiod  paulum  in  viriditatem  vergat  > fac 
cinnabarim, hanc  adhuc  icxies  per  fe  fublima* 
bis,ut  iiiblimatio  inierviatpro  reverberatio- 
ne  Lili : accipe  femiunciam  hujus  tritae cinna- 
baris,fufpende  per  14.  horas  in  dolio  vini,  cu- 
jus unicum  cochlear  per  aliquot  dies  iiun-  • 
tum , mirandum  eifedfcum  edit*  Eftque  ea- 
dem cinnabaris  iufficicns  , multis  centenis 
doliis  iterum  a*quivalcn$  , ii  iterato  fubli* 
mctur. 

Sed  hanc  operationem  anxios  plurimos 
tcnUiile.didus  Tackenius  refert»  quapropter* 
claro  fermone  eam  aperire  haud  invideat  in- 
quir,v.g.  ' / ♦ 

Funde  leni  igiie  unciam  femis  hujus  fuifil- 
ris  in  cochleari  ferreo, tunc  immifce  Mercurii 
Antimonii  ii  haberi  potefl:  ad  drachmas  iex 
plus  vel  minus , quahtum  fulfur  mortificare  - 
poteft,  mifce  continuo  ipatula  ferrea,  donec 
refrixerint  mafiam  reduc  in  pulverem,  hanc 
inde  retorta:  longi  colli  , ne  obturari  facili 
queat  collum  ab  afcendente  cinnabari, tunc 
pergradus  ex  arena  pelle,  & quodfuperfiuum 
erit  aut  defulfure  aut  Mercurio»illud  per  col- 

' lum 


Ve  Antimomo.  ^.py 

lwmrctortac  colliges  tunc  auge  ignem,  ut  ca- 
* pclla  candeat  &c  cinnabaris  elevetur > Frigc- 
faclis  omnibus  frange  retortam,  & cinnaba- 
rim reduc  in  pul  verem, &fepties  adhuc  per  fe 
foblima  in  idoneo  vafe. 

Hic  jam  non  contemnenda  oritur  quadlio. 
An  Helmont  mediante  acido  /ulfur  extra- 
rium , vel  mediante  alcali  igneo  feparatum 
Velit, cum  in  his  maxima  /it  diver/itas,  hoc, 
quod  mediante  acido  extra&um  e/t , longe 
aliam  obtineat  naturam.tanquam  acido  fatu- 
rarum, quam  id,.quod  opealGali  feparatum, 
alcahnam  potius  induit  naturam,  &c  inanitio- 
nis impatiens,  acido  rurfus  /aturari  delc&a- 
tur.  Ego  pro  hoc  /larem , & acre  Mercurii 
acidum  hoc  magis  corrigi  fentirem,  quam  illo 
quod  crudiori  acido  jam  /aturatum  extat 
quodammodo. 

Haec  de  fulfuris  Antimonialis  feparatione 
inhumidavia,cui  eam  complementi  loco  ad- 
dimus, quas  mediante  proprio  aceto  peragi- 
tur,quippe  hoc  pulverifato  Antimonii  vitro 
affu/um  ilatim  arripit  Mercurialem  ejus  par- 
tem acidam, &:  libere. /iilfuream  leniori  igne 
dimittit,alii intentum  labori.  De  quo  lege 
Polemannum  p,  185. 

In  /icca  via  potentius  corrigitur  Antimonii 
fuMfor » & recluditur.  Si  v.  g,  Antimonii  & al- 

C c > cali 


406  De  Anttrnonm. 

cali  ignei  p.  xqt  in  tigillo , mediante  carbone 
figantur,  ut  ex  Antimonii  &c  alcalr  ana.fo.i?. 
vix  binae  remaneant  unciae  ignei  fulfuris , fex 
horarum  fpatio,  ex  quo  tum  magna  depellen- 
dorum morborum  arcana  depromi  {ane  que- 
unt, &:  interna  & externa. 

Ex  hoc  item  fundamento  alia  emergunt 
generofiora  medicamina  antimonialia , inter 
quae  fequens  Panacaa  primum  fere  locum  ven- 
dicat,  ac  ita  fit: 

Recipe  Antimonii  pulcherrimi  uncias  de- 
'cem,  limaturx  Martis  unciis  tres:  Limatura: 
in  tigillo  probe  candefactae,  per  vices  Anti- 
r monium  adde  cochlearia  aliquot  tartarifixt, 
exnitri  & tartafi  ana.p.xq.confe&hqux  cum 
liquefacta  fint, alia  adde  hujus  {alis  fixi  coch- 
learia,donec  per  vices  pulveris  libram  dimi- 
diam injeceris, hoc  faCto  per  dimidiam  horam 
omnia  probe  invicem  fluant,  ac  tum  effunde 
& regulum  fepara,  uncias  4.  circiter  ponde- 
, rantem. 

Regulum  tigillo  recenti  immifiiim  rurfus 
funde, ac  probe  liquato  injice  nitri  pulcherri- 
mi pul  veritati  cochlear  unum, claude  opercu- 
lo fuperpofito,  &c  ignem  intende,  ut  peropti- 
mc  rurius  fluant,  tunc  effunde,  & regulum  a 
fcoriis  feparatum,  &:  ad  hoc  opus  lat  purum, 

tigillo 

»L 


/ 


pigitized  by  Google 


r.  'v  t ^ f ^ «r  jjr* - v7 ' 

D/  /httimonio.  ^,07 

tigillo  denique  recenti  rurfus  immitte,  & ad- 
, de  unum  nitri  , & unum  falis  detonat  infixi 
„ «ochlear,&  liquefiant  optime  fordflimo  igne 
quatuor  horis  vel  ultra, tunc  effunde, &:  regu- 
lum a fcoriisfepara,&  ut  jam  dodum, iterato 
procede,  donec  omnem  regulum  mediante 
nitro &fale  fixo,  in  fcorias redegeris  , quas 
omnes  colledaspulverifa,&:  aqua  calida  Sal- 
clue , donec  pulvis  infipidus  reflet,  quem  fer- 
va,pro  Panacxa  in  maximis  morbis  fatpretio- 
fa,  quippe  alcalinis  fuis  particulis  falinis  fixio- 
ribus omnej  inmaffa  fenguinea,&:  per  cutem 
expellit* 

Doli  9-ftad  £.j. 

„ Fit  item  mediante  hac  Panacxa  purgans 
omnibus  numeris  abfolutum,  fi  ejus  recipias 
jEa.  diagridii  fulfurati  1?.  trochif  alcahand. 
g*i£&  cum  extra&o  vel  roU  granorum  ades 
jmaflam  formes  pilularum,  qux  in  pilulas  gra- 
ni pondere  formata, & ad  grana  x.  vel.  xx.  ex- 
hibita, univerfaliter  omnes  cruditates  ventri- 
culo  &inteflinis  nocivas  educent. 

Emplaftrisvero  addiia  , admirandum  in 
.yqlneribus  ac  ulceribus  prxftabit  effe&um. 

Viliorimodo  fit  Anttmonii  Dtdphorettci  eia- 
borAtio-,  ubiadunam  Antimonii  fubtilifhme 
iverifati  partem  > tres  adduntur  nitri  fub- 

Cc  4 


,v 


l 


408  . D?  Antimonto. 

tfiiflime  itidem  pulverifati  partes  , quxttif& 
exade  mixta  & ficcata,per  vices  crucibulo  ia 
fundo  ignito  injeda  detonantur,  quo  fa&a 
adhuc  paulisper  igniuntur ; Poftea  exempta 
edulcorantur  , $c  ficeata  optime  claufa  ier- 
vantur. 

Quxdam  etiam  pars  non  edulcorata  ferva- 
tur, in  febribus  malignis  infigne  refrigerium 
fuppeditans. 

Ubi  alias  in  genere  Diaphoretici  Antimo- 
nii  vires  admodum  laudantur  in  mundifican- 
do  fanguine, acido  quovis  modo  corrupto  cx- 
iftente,prxdidx  tamen  Panacxx  haud  xqui- 
parandx. 

Si  vero  aqua  edulcorativa  diaphoretici, 
cum  fale  tartari  praecipitetur,  acquires  pulve- 
rem  prxftantenj  , 6c  prxftantioremfi  cum 
urina  praecipites , febribus  malignis  condu* 
centem. 

Vel  fi  ipfum  Diaphoreticum  Antimonii  a 
quo  nitrum  nondum  eft  clixiviatum,  in  aqua 
£ coquas  , nitrum  a iulfurc  antim.  in  alcali 
combuftum , dilfolvitrurfusfulfur  jam  fixa- 
rum,in  lac  fulf.antim.magnarum  virium,huic 
fi  filtraco  calido  acetum  infpcrgis, cadit  pulvis 
albus,  levis,  qui  ablutus  ad  g.  j,  inpefteplus 
virium  obtinet  quam  communis  Diaphore- 
tici curaaceco  exhibitus, 

JW 


> . . ' Dtgilized  by  Google 


T)0  u4n timento.  409 


Alii  Diaphoretici  A ncimonii  vires,  in  Ca- 
chexia , Dyfenteria&c.  exaltaturi , addico 
Marce  id  efficiunt,  cujus  C/,  Dan,  Ludovtci  in- 
ventor efl,qui  recipit  limatura:  Marcis  pro  lu- 
bitu , cui  in  tigillo  candefa&o  tantundem  ad- 
dit Antimoniipulverifati,  & cum  fluere  inci- 
piunt, rudicula  continuo  agitat,  ncfeparetur 
regulus/ed  omnia  in  fcorias  abeant  Has  pul- 
verifatas  cum  nitri  triplo  detonat, poftea  verd 
cdulcorat,  in  Cachexia,  I&ero,  Dylenteria 
maligna  &;  fimilibus,infignis  ufus. 

Pergimus  ad  Regulu»  in  opere  Magno  Phi- 
lofophico  a multis  maxime  expetitum  , & 
Mercurii  corrigens  credi  tum.  Cum  enimob- 
fervaflfent , omnia  metallica  corpora  Mercu- 
rialis efl'e  originis  , Mercurium  verd  ipfiim 
pondere  ac  homogeneitate  effc  perfe&iflimo 
metallorum,  aurofimillimum,  hinc  ad  auri 
maturitatem  digerere  funt  conati,  atfiuftra, 
quia  fordibus  nimis  inquinatus  exillebat. 
Hinc  magnum  Saturni  fobolcm,  Antimoni- 
umad  manus  receperunt : cum  enim  vide- 
rent quod  ab  auro  fzeccs  fecernendi , & eum 
exaltandi  vim  haberet, idem  in  Mercurio  fa- 
&uru , argumento  a majori  ad  minus  fumpto 
crediderunt, nec  multum  aberrarunt  i^oPhu 
Uletha  teftc,qui  in  Regulo  A ntimonii  veram 
Mercurii  depurationem  qiuefivit : At  hic  U- 
\ Cc  j bor, 


Digitized  by  Google 


410 


De  Antimcnio. 


bor,hocopus  ? quomodo  enim  Mercurium 
cumAntimonii  regulo  conjungere  debeant, 
hic  hserent  ? Si  enim  A ntimonio  liquato  ad- 
dere vellent  calefactum  etiam  Mercurium, in 
auras  abiturus  cflet  maximo  cum  tonitru,  8c 
aditantium  fummo  periculo.  Aliaitaque  quae- 
renda via,  & intermediatis  rebus,  quae  copu- 
lam promoveant;  hinc  Suchtemut  Reguli  An- 
timonii  una:  parti , duas  addit  Lunae  partes, 
quas  fulas,&:  pulverilatas  mifcetcum  Mcreu- 
riiyivipartibusdecem,  & facit  amalgama  in 
mortario  calido, ac  hoc  per  dies  aliquot  dige- 
ftum,  ablui  t,&  Mercurium  deltillando  refus- 
citat,&:hoc  opus  leptima  reiterat  vice,  usque 
fplendeat. 

Alii  vero  alio  procedunt  modo,&  exterio- 
rem primo  inftituuntdepurationem  , ^nte- 
quamad  intrinfecam  devenianr,v.  g.  Reci- 
. piunt  cerae  pro  lubitu  , liquefacto  addunt 
Mercurii  ana,  &pet  dimidiam  horam  lignea 
{patulafemper  agitant,  donec  fiat  nigerrima 
malfa , quam  ab  igne  remotam  refrigefcere 
permittunt,  tum  ceram  perforant  &c  Mercu- 
rium in  minima  valis  parte  fubfelTum , effun- 
dunt, & cum  recenti  cera  reiterant  laborem, 
donec  cera  permaneat  munda  quod  plerum- 
que tertia  fit  vice : Ceram  vero  rurliis  depu- 
ratam ad  cmplaftra  ufurpanc. 


1 De  Amimenie.  '41* 

: Jam  fi  artificium  cum  Anrimonio  regulum 
Cbbjiiingendi  calles,  & lingulari  modo  inter- 
nam iufcipis  de purationem  > tum  cum  auro 
modiifimumficamalgama.quodphiolseher- 
mctice  figillata:  immifliun  , & per  gradus 
adum  tandem  per  omnes  colores  in  rubicun-  . 
diifimumabibitElixir.  Auri  fit  una,  & Mer- 
curii Philofophici  duae  partes ; «Scurdidum, 
praecipuum  operis  Philc.<3phici  onus  injuda 
& legitima  Mercurii  mediante  Antimonio, 
purgatione  confidit  , ficim  omnes  tedantur 
Philoiophi,  Paracelfus,  Bafil.  Valentinus,dc 
MonteSnyders,  Philaleta  &:  alii. 

Praeterea  miramur  Reguli  Antimonialis 
inexhaudas  vir<^,  fi  enim  mediantibus  Mar- 
■fialibus  particuns  ejus  alias  compadiores 
paniculae  diKcontihuantur  quodammodo, 
‘tum  vires  fuas  vomitorias,  ratione  Mercuria- 
liiim  particularum,  quos  potifiimum  retinu- 
it, in  infinitum  extendit , & perpetuam  pur- 
gantem exhibet  mineram. 

Sic  & ex  eo  Mecurius  currens  refufcitari 
poted,  quia  adperfedionem  metallica  non- 
^tum  exaltatus  pervenit, fed  leviter  falcem  ag- 
glomeratus cum  appropriato  fulfurc  madam 
Antimonii  condituit  paulo  alteratus  : Me- 
chanica haec  ed,  ut  primo  fulfureapotidima 
|ps|Srigulofeparetur  , & tum  Regulus  in 

’ pui: 


j^ij  De  Antimomo. 

pulverem  impalpabilem  tritu  redigatur,  ut’ 
pote  in  quo  principaliilimus  operis  confidit 
labor , tritse  Antimonii  reguli  libras  adde  falis 
tartaripuriifimi6c  deciflimi  tfe,  ij,  falis  armo’ 
niaci  viij . probe  mixta , eum  urina  hominis 
fani  humeda  , &:  d haberi  potefl  vinum  bi- 
bentis tum  curabis, ut  mixtura  h#c  a duobus 
prasvalidis>&:  lacertods  juvenibus  in  porphy- 
rite  per  integrum  diem , fine  ulla  intermiilio- 
ne  teratur,  afpcrgendo  femper  fi  humidum 
deficiat , urinam,  poftea  mixturam iftamcu* 
curbitas  immitte  , &:fupcrfundc  urinas  tan- 
tum, ut  tribus  digitis  emineat  , claufamque 
deuti  decet  per  menfem  integrum  lenta  dige- 
ilione  fove,  &:  quotidie  agita. 

Sique  interea  temporisPdccior  appareat 
mada,  reaffunde  urinam,  finitaque  digeftio- 
ne,  cum  aequalibus  partibus  vitri  contud  , & 
calcis  vivx  in  globulos  forma,&;  in  umbra  ex- 
dcca  : ac  tum  ex  illis  fequ enti  modo  Mercu- 
rium  elice; 

Primo  prsefto  fit  vas  quoddam  ferreum, 
cucurbitae  inftar  oblongum  , cui  frigidam 
oportet  infundere, eamque  in  terra  defodere: 
Huic  fuperimpone  laminam  ferream,  multis 
foraminibus  perviam,  &:  pone  in  ea  globulos 
bene  dccatos,poftea  capitellum  itidem  ferre- 
um,&paulo  deprellius  ei  adapta, ut  carbones 


t 


t 


Xft  Auimtnfo. 
candentes  commode  ei  imponere  queas , &c 
fic  gradum  ignis  per  quatuor  horas  modera- 
tum tene  , dein  auge  eum  per  totidem  horas, 
usque  ad  extremum : poft  ea  refrigefeant , &C 
cavenevas  in  terra  defoflum  prius  moveas* 
aquamque  effundas, antequam  ea  penitus  re- 
frixerit, alias  multum  Mercurii  ja&uram  fa- 
cies Mercurius  enim  tanta  vi  ignis  in  mini- 
mos atomos  refolutus,  frigore  iterum  coagu- 
lari debet* 

Hoc  eft  inventum  Ch  Langelotti  , quo 
equidem  hoc  obtinuit  > ut  e numero  non-  en- 
tium hic  Antimonii  Mercurius , transferatur 
rutius  > prae  Mercurio  tamen  vulgi  nullam 
praerogativam  obtinens, cum  in  tota  metalli- 
ca 6i  minerali  natura  unicus  £ic,  Mercurius# 
quifoiumafeipfb  differat  per  accidens  puri- 
tatis ratione  , tttiipfe  Mercurius  in  dialogo* 
Stndiwgii,  inquit Cor  meum  femper  eft:  pu- 
riflitnum,veftes  autem  fordidiflimae  Ad  me- 
tallicam igitur  naturam  jam  in  certae  vifceri- 
bus  pifsedeftinatum  effe,  fed  fermento  ac  coa- 
gulante fpiritu  defticutum  , nec  eb  adhuc 
dumfufficienter  faturatum,  in  fluida  reman-. 
fifTefdana  quilibet, qui  metallicarum  rerum 
non  plane  exiftit  ignarus , facile 
agnofeet* 

_ * ’»  . . • ‘fyC.  > 

CAPUT 


■ — n*  <•" 


J 


,v  \ 


Digitized  by  Google 


_ A nTTr  TTfi  '&W**ii* 

caput  ni. 

'Plumbum  examinat.  T' 


HOc  a Mercurio  paulum  differt  £#1 
quod  paulo  fixioribus  alcalinis  potis* 
Mercuriales  aculei  inferti  , & agglomeftfi 
fint,  unde  & omnium  facilime  Mercurius  Vi- 
vus cum  eo  mifcetur  & liquatur  in  metalli 
formam.Facilis  calcinatio  & deftru^io,  levi- 
tatem acidarum  particularum,  a copiofis  al- 
calinis terreis  abfbrberi  indicat,  ignis violen- 
' tia , qux  fuccelTu  temporis  exaltatas  acia* 
particulx  , &c  concentratx , continuo  Solis 
motu,  in  nobilius  aurum  de  facili  migrare  po- 
tuiflent. 

Artifices  hoc  varix  ignis  fubjecerunt  cor- 
turx  , pro  diverfis  exinde  confequcndis& 
medicaminibus,  & aliis  artibus  mechaw» 
deftinatis  rebus, 

Vilior  ac  communis  metallicx  formxoe- 
ftrudio  Calcinatio  eft,  ubi  plumbum 
au&o  igne  & continua  agitatione  in  calcem 
abit,  qux  fi  igne  agatur  reverberator  io , W* 
, nium  ignis  flamma  lambente  converriflB^ 

Si  vero  cum  fulfure  pulverifato  pl^1 

W 


Digitized  byj[ 


'*  •.'V 


Tpr-' 


*!De  Tlumfo.*  , , 415 

bra&eae  ftratifi  catas  urantur,  fit  officinarum 
plumbum  ullum. 

, Eadem  calx  fit  fi  plumbo  falcem  crudo  ace- 
tum affundatur,  quod  fu cceffu  temporis  pe- 
netrat,& aculeis  fuis  licetrudioribus,  mollius 
adhuc  plumbi  corpus  difcontinuat. 

Conflat  hinc  levem  plumbi  concretio- 
nem y levioribus  item  acidi  fpiculis  , &vel 
ignis,  vel  liquoris  acidi  facilem  fubire  fepara- 
tionem,  &c  mutationem. 

Sic  8c  M inii  Mechanica,  hujus  fubje&i  al- 
calinam  indolem  monflrat,  qua;  ceu  vacua 
edam  ex  flamma  acidum  attrahit , adeo  ut  ex  ' 
centum  libris  in  minium  converfis , decem  li- 
bras ultro  accrefcant,  non  fecusacfiexaceto. 
vel  alio  liquore  acido,  hoc  natum  effet. 

Principaliffimum  ex  hoc  fubje&o  produ- 
ctum , corpori  humano applicabile  ho<?  cfl* 
quod  faccharum  vulgo  appellatur : quodque 
Agricola  fequenti  conficere  jubet  modo: 
Recipe  Plumbi  puri  granulati  V iliachici, 
vel  hujus  loco  miner  a;  pura; 
diCtae,  alii  fumunt  vel  miniumvelceruffam: , 
Superfunde  pulverifato  acetum  deftiliatum 
ipiritu  nitri  paulisper  acuatum,  agitetur  vero 
ab  initio fiepius  in  digeflione  repofitum , nein 
fundo  vafis  conglomeretur,  poflmodum  re- 
linque in  digeflione,  donec  acetum  S^flave- 

dinc 

1 , • 


S . 1- 


4^  <5  De  Plumbo.  - 

eline  8C  dulcedine  probe  fit  tin&om.quod  de- 
cantatur , & realfimditur  novum  acetum, 
hocque  reiteratur  , donec  nullum  amplius 
acetum  dulcedine  imbuatur.  Acetum  omne 
tin&um  filtra  , &:  abftrahe  ad  remanendam 
facchari.  Hoc  repetitis  folutionibus  & filtra- 
turis  cum  aceto  in  cryftallos  redige. 

Vires  fiintinfignes,  interne  &£  externe,  ubi 
acrimonia  biliofa,  bi  fpirituum  exultans  mo- 
tus, inflammationem,  calorem,  Sc  dolorem 
inducit,accedcnte  faspius  acido  volatili ,quod 
amice  recipit  &:  abforbet , uti  in  Ulceribus, 
Vulneribus, Eryfipelate  &c  quam  fkpius  ma- 
ximo cum  levamine  conlpicimus  in  Empla- 
ftris  adhibitum, 

Deffcillantartifices  ex  hoc  faccharo  liquo- 
rem (juiinftarfpiritus  vini  inflammabilis  exi- 
ftit.  Hunc  vini  fobolcm,  & ex  aceti  particu- 
lis in  plumbo  regeneratum  efTe  multi  cre- 
dunt, cui  tamen  alii  contrariam  objiciunt  ex- 
perientiam, nimirum,  quod  plumbum  calci- 
natum  cum  fpir.  vitrioludeliquib  folatum, fil- 
tratum  & coagulatum,  in  lirnilem  deftilletur 
inflammabilem  fpiritum , cui  tamen  nullum 
acceflerit  acetum,  aut  aliud  vegetabilis  origi- 
nis humidum, 

Uc  igitur  concludendum  potius  fit, inflato* 
mabilem  hunc  liquorem  a volatilioribus  acidi 


plumbo. 

Jpiculis  fulfureis  , a corpore  Tuo  mediante 
quovis  acido  attenuato, liberaris , dependere 
deftillario  in  fpiritum  , hoc  inftituitur modo, 
Agricola’  ufitato,&:  aliis  faciliori. 

. Recipe  cryftallinum  Saturni  faccharum, 
hoc  fuperaffulo  fpiritu  vini  redifleato  > per 
menfem  in  B.V.  digere  , facio  hoc  in  balneo 
hunc  Ipi  ritum  rudus  abftrahe  ad  liquorem 
melleum  dulciflimum.quem  cum  arenapura 
mixtum  ex  retorta  per  gradus  deftill a rec i- 
piente  magno  appofito,&:  duplo  plus  aequi-  ' 
res  fpiritus  quam  alia  encheiria  : deftillatione 
hnita  liquorem  invicem  commixtum  (conti- 
iiet  enim  fpiritum,  oleum  &r  phlegma.-;  retor- 
ta vitrea  immitte, & exB.  V.deftilla,acprimo 
elevatur  fpiritus  qui  guttatim  exit  , fecus 
quam  fpiritus  vini  qui ftriarim  exiens  colligi- 
tur  j quando  oleum  flavum  egredi  obfervas,  ^ 
muta  recipulum,  &:  fpiritum  feorfim  ferva : o- 
leo  flavo  egreflo, phlegma  fequitur,  &c  ultimo 
audo  igne, oleum  rubicundius, qu<£  omnia  fe» 
parata  aflervari  poflunt. 

Vires  fpiritus  cum  faccharo  Satumi  com- 
munes fiint,nifi  quod  hic  interne  melius  exhi- 
beri poflit , in  febribus  ardentibus , eryflpela- 
te,&  aliis  fpirituum  exorbitandis,  & acida  a- 
crimonia  biliofa, maximi  effedus. 

Oleum  externe  bono  cum  efFedu  applica- 

— ‘ D d tur 

t ■ , * 


f. 


S}l8  *De  Plumba. 

tur  in  ulceribus  & vulneribus  inflammatis  , fi 
cum  oleo  lini  in  butyraccum  verratur  lini- 
mentum , vel  ejus  loco  etiam ipfum Saturni 
faccharum  aceto  folvatur,&:  cum  oleo  lini  in 
butyrum  mifceatur. 

Praeterea  hoc  faccharum  diverfis  (e  accom- 
modat acidi  {piculis  li  enim  iaccharumin  ace- 
to folutum , cum  tantundem  commifoeas  ni- 
tri , eodem  & (imili  aceto  dedicato  foluti  > ac 
tumhumiditatem  ex  M.B.abftrahasad  tertia; 
partis  remanentiam , tum  in  cella  colliguntur 
cryftalli , qui  cum  quodam  Ipiritu  vel  vini  vel 
alio  appropriato  foluti  & propinati, in  pulmo - 
numairedibus  conducere  perhibentur. 

' Si  vero  cryftallos  faccharinos  aceto  deftil- 
lato  folvas>&:  abftrahas  , donec  concrefccte 
velle  obferves , ac  tum  (piritum  vini  re&ifica- 
tiflimum  affundas,  digeras,  &:  fpirirum  vini  ad 
medietatem  rurfiis  abftrahas.nanciiceriscry- 
ftallos  fplendefcentcs, aliis  corrediores,in  fe- 
bribus ardentibus  &iirnilibus  , infignis  ener- 
gia;, prseprimis  ii  cum  fpiritu  virnoli  coagula- 
to mixti  propinentu  r. 

£x  hoc  fundamento  D.  M ichael  fiiam  para- 
vit Tinduram  antiphthiiicam  , infanguinis 
fpu to  admodum  laudatam,  v.g.  folvit  Saturni 
cryftallos  cum  /piritu  vini  in  pultis  formam, 
addidit  vitriolum  Martis  itidem  fpir.  vinired. 

im- 


I 


/ 


De  Pkmbo.  4.9 

X,  I»  1 

impraegnatum , tum  digerit  per  tempus»  do- 
nec folutio  vel  mixtura  rubefeat  , tunc  plus 
fpiritus  vini  red,  affundit, circulat,  & tandem 
repetitis  cohobationibus  deftillando , in  tin- 
cturam redigit, magnarum  virium. 

Porro  fi  cum  fpiritu  therebintinae  faccha- 
rum  folvas , & addito  pauco  camphorae  dige- 
ras , fit  ballamus  rubicundus,  admodum  effi- 
cax in  gonorrhoea , & externe  no  facis  laudan- 
dus in  variis  ulcerum  & vulnerum  generibus* 
Nec  abfimile  huic  eft  oleum  Saturni  ariti- 
hypochondriacum , quod  auro  preriofius  as- 
ftimat , ad  omnes  lienis  affe&us  &c  ferociffima 
quaevis  ulcera, Rhenanus, hoc  ita  fit; 

Recipe facchari  Saturni , huic  oleum  juni- 
peri affunde  digere  donec  tingatur  oleum,' 

repetitis  vicibus, oleo  novo  afFtifo,  donec  nul- 
lum amplius  tingatur  oleum : Oleo  tindro 
fur.  vini  rcdificatiff,  ad  quatuor  digitorum 
eminentiam  affunde,  &:  digere,donec  fpiritus 
vini  omnem  abfbrpfittinduram  , quo  fado 
fpiritumab  oleo  fepara,&  in  B.  abftrahe  & rc- 
manec  tindura  fi  ve  oleum  didum,  Rhenano! 
admodum  pretio  fu  m . 

Iri  Vitrum  abit  M inium  fi  hujus  partes  duas 
cum  una  parte  filicum  calcinatorum,mixt$  in 
tigillo  fundantur , quodfi  effundas,  &huic 
ponderi  de  novo  aequale  Minii pondus  addas 

Odi  «e- 

r. 


Digitized  by  Google 


4*0  ~ De  Plumbo. 

6c  fundas, hoo  vero  cercia  vice  repens, 
mo  forti  igne  urgeas  , fic  vitrum  Shiaragdi- 
num , quod  fi  pulverifatum  cum  aceto  deftil- 
laco  extrahas , &c  ad  liquorem decoqfl$s,  re* 
manet  oleum  dulcillimum,  viribus,  fuperiorh 
bus  ex  iaccharo  produ£tis,ncc  ipfo facchaf o 
t abfimile.  * 

Patet  hinc  Alcalica  hujus  metalli  naturi 
quia  omnis  generis  acida  abforbet,&:  formam 
fuam  pro  varia  acidi  figura  mutat.  Sicacefl 
vafor  illud  in  candidam  convertit ceruifam  .* 
Acidum  in  flamma  in  rubrum  miniuiuieo^ 
burit  t fulfure  vero  crematu  nigrefeit : &C  cuifl 
mineralium  acido  impuro  in  lithargyrium 
duplex  vertitur:cum  filicu  vero  acido  in  Sma- 
ragdinum abit  vitrum  , ex  hac  item  cau(a 

metallum  ab  omni  immaturo  acido  inmu^ 
liberat , & ab  omni  immaturo  acido  impuro 
liberat, & ab  omni  macula  purarelinquit* 

£x  lioc  item  fundamento  in  Emplaf||fe& 
ungu  entis  variam  ab  acido  orientem  infiarh- 
mationem  in  corpore  reflinguit » & 
lerius,  quo  far  pius  didam  utantur  unguent^ 
Hanc  acidi  deftrudionem  &c  cxtra&6jKSj&' 
vulgo  refrigerare  vocamus,  quia  calorft  iMp 
&bforbctur vel mortificatuf»  * 

Hinc  etiam  Rhenani  oleum  non 
rum  virium  judicamus  particeps  , inabfcMC- 
bendo  fuperfluovei  exorbitante  lienis  acido. 


/ 

•s  A.  \ #»•... 

jD«  St  Anno. 

quia  hoc  fubtiliflTimis  olei  acidis  fpiculis  extra* 
&um,  &/piriruviniinfuperre£hficatum  . Sc 
ab  acido  a ccedente  rurfus  liberatum,  ac  pro - 
pterea  maxime  vacuum  , &c  alcalifatum  cx- 
iftic. 


CAPUT  IV. 

* 1 

Stannum  refolrvit,  - 

' • ; •! 

HOc  a pliunbo  non  nifi  puritate  diffifrt, 
temporis  fucceflu  facile  in  argentum 
migrans , ficu  ti  ea  confirmat  mechanica, quas 
Stannum  cum  arfenico  in  fcorias  reda&um-, 
fimplici  uftione , fingulari  tum  artificio  in  pu- 
rum argentum,  aliquam  ejus  partem  conver- 
ritrqualem  feparationis  artem  , civis  'Wonfi- 
edlenfis  in  V oitlandia,  Sigismundus  Wan  ex- 
ercuit,tali  cum  emolumento,  ut  Anno  1464. 
ibidem  fplendillimuminftituerit  &:  adificarit 
Hofpitale,quod  hodie  adhuc,  cum  epitaphio 
di£ti  civis  confpicitur : cjufdem  cum  Saturno 
efle  indolis, fimilis  docet  elaboratio  in  faccha- 
riun  & fimilia,uti  & facilis  commixtio  ambo- 
rum. 

Hac  enim  candida  metalla  folum  ratione 
puritatis  differunt,  nec  copiofo  impuro  fulfu- 
rc  fcatenfac  illa  qua  rubro  colore, ut  ferrum, 

, Dd‘$  eu-  ' 


Digitized  by  Qoogle 


4U  Stanno. 

cuprum  praedita  funt > qux  hinc  etiam  vitri»* 
lum  fappeditant , fecus  quam  ilia,  qux  acido 
plus  volatili  concreta,  alcalicam  potius  relin- 
quunt &:  prxbent  terram  , quxexhaccaufa 
etiam  lubentius  in  auri  confedionc  recipiun- 
tur, quam  ferrum  aut  cuprum , quia  haec  ceu 
vacuapuriflimu  auri  fulfur  avidius  abforbent, 

& fixam  naturam  alfumunt,  quam  rubra  im- 
puro fulfure  jam  {aturata  &:  duriter  concreta* 

Ex  Stanno , addito  acido  mprimis  volatili, 
«mergit  calx  alcalico-fatina,in  uterinis  & aliis 
affeci  bus  inlignis  ufus.  v.g. 

$t.  Stanni  calcinati  per  fe  igne  reverberii, 
leni  in  patella  terrea  fufione  , &:  agitatione 
continua  fa&iifc.j. 

Nitri  puriflimi  lfe . ij, 

Exa&e  mixta  cucurbitae  terreae  probe  lu- 
tatae immifla  furno  impone,  circumcirca  luto 
probe  munito , exceptis  fpiraculis,  cucurbitae 
impone  ollas  perforatas,  unam  ponedofuper 
aliam,  in  modum  fublimatorii.  rimas  tamen 
optime  claudendo , cucurbita  vero  in  latere 
habeat  tubulum  pro  materia  injicienda,  tum 
fiat  ignis  per  gradus,  ut  cucur  bita  candeat  fe- 
re, hoc  vifo  injice  materiae  uncia  unam,&  fta- 
tim  claude  tubulum, & fublimabitur  Sal  Jovis 
cum  nitro  : detonarione  pera&a  rurfus  unam 
unciam  injice  & utprius  procede  > & hoc  rei- 
tera» 

* • i 

i 

i 

Digitized  by  Google 


/ 


: 


, De  Stanno.  4 zf 

tera  , donec  omnem  materiam  fucceflivis  vi- 
cibus injfteris , &:  detonatio  perada  lit , tunc 
collige  flores, &:aquapuraedulcora,acmodi- 

co  calore  exlicca,  ficcatis  his  floribus  acetum 

* * 

deflillatum  ad  trium  digitorum  eminentiam 
luperfunde,&  in  arena  calida  per  tres  dies  re- 
pone , tunc  decanta  &:  materia:  relidae  aliud 
acetum  affunde ; & ulterius  extrahe , hocque 
tam  diu  continua  , donec  omnes  flores  loluti 
fint : folutionemfiltra,  & leni  calore  evapora 
ad  falis  remanendam,  huic  in  cucurbita  ipiri- 
tum  vini  redif.  ad  eminentiam  trium  digito- 
rum affunde,  &:luperpofito  alembico  rurliis 
abftrahe  qui  acidum  aceti  Sal  evehet  : hanc 
fpiritus  vini  abftradionem  quinquies  vel  fe- 
xies  repete, ut  acetum  probe  eluatur, tunc  cx- 
iiccatum  Salferva. 

Cujus  dolis  gr.  v.ad  9.j.  cum  idoneo  vehi- 


culo. 

' Aquam  fupra  remanentem, qua  flores  edul- 
coraftianitro,  exhalala,  & remanet  nitrum 
Joviale, ad  fanguinis  ebullitionem, in  febribus 
ardentibus  arcendam  inlignis  efficaciae. 
Paratur  item  ex  hoc fubjedo decantatum 
illud  Poterii  Antihcdicum,  quod  cum  diver- 

fimode  fieri  a diverfis  artificibus  loleat  , fc~ 

quentem  conficiendi  veriorem  modum  a No- 

Dd  4 


r 


I 


W‘ 


B 


^^4  Z)ff  Stanftf. 

biltjf.  D.  Sebajt.  Schcejfero  communicatum  ap- 
. pono, qui  hic  eft.  v.g. 

%t.  Reguli  Antimonii  eum  tarcaro  aut  ni- 
tro , vel  ter  aut  quater  (altem  cum  nitro  fem- 
per  recente fuli , Sc  fa&i 3,  ij.  Stanni  Anglici 
^.iiij.(  major  amborum  quantitas  , una  vice 
hon  debet  immitti  tigillo  , quia  alias  regurgi- 
tat,)  funde  in  regulum, quem  effulum,  & pul- 
verifatum  commifcc  cum  triplo  nitri  pur illi- 
mi,ac  probe  mixta  detonentur, & fundantur, 
per  vices  tamen  injiciendo  pulverem  in  cruci- 
bulum  ad  rubedinem  candefactum  , pulvis 
vero  una  vice  inje&usfemper  prius  fit  lique- 
factus antequam  alium  injicias  pulverem,  o- 
mni  vero  pulvere  immilto  ftent  adhuc  pec 
tres  horas  aut  ultra  in  igne  , non  tamen  nirais 
forti , ne  regulus  ieparetur  rurfus,  &:  fublidat, 
& ita  incanum  labores. 

Pera&a  hac  calcinatione  e crucibulo  ef- 
funde in  aquam  frigidam , caute  tamen  ne  re- 
gurgitet  ,vel  prius  refrigeratam  malTam,  puh 
Verifa,&  tum  aqua  calida  folve,  & Salabluc- 
tum  aquam  per  filtrationemfepara&pulve- 
rem  exficca , tunc  rurfus  ficcato  pulveri  adde 
duplum  nitri, Sc  probe  mixtadetonenturrur- 
fus,ac  omnino  procedatur  ut  prima  vice  , & 
hoc  tertia1  Vice  repetatur  > & denique  pulve- 
rem hccatumferva.  i 

In  Hc- 


% 

A 


Digitized  by  Google 


v De  Argento,  4*5 

InJjedicaPhthifijmorbis  uterinis  & fimili- 
busab  acido  putrefaciente  , aufteroiniignis 
efficaciae,  Doft  B ad  9.  j . & ultra. 


CAPUT  V. 


V 

/ Argentum  examinat , 


MOc  ex  purioribus  Mercurii  particulis, a- 

.eido  faitem  volatili  concentratis  , can- 
didis adnumeramus  metallis  , quiaexterno 
rubicundo  caret,hinc  akalinis  volatir 
etiara.ejus  compages  mitiusfolvituii 
quam  ipfis  acidis  aquae  forrisfpiculii  , 
etiam  patet  ejus  io  ncrVis  ab  acido  libe- 
randis Sc  cerebro  hinc  confortando  energia,  - 
quae  aic^li  volatili  propria  ceu  vacuo  i ut  et- 
iam1'oc  innuunt  , inconlpicuae  argenti  fche- 
fes  , quae  invulgari  ejus  calce  ob  faecum  coi- 
luviem  haud  apparent  , nili  Sal  combina- 
tum menftrui figuram repraefentee  , actum 
non  genuina  apparet  argenti  figura  , qkam 

ego  vel  raram  alcalinis  particulis  implicatam 
judico  , nec  hincacidis  ejus  praeparationem 

Dd  f infti- 


Digitized  by  Google 


446  • De  Argento. 

inflatui debere exiftimo,  quiahaecfuam,  nec 

argenti  .producunt  efficaciam. 

Multo  tamen  cum  labore, &:  anxie  diu  quae- 
fitas  fuere  Argenti  tin&urae  , &:  fere  femper 
* mediantibus  acidis  menftruisicd quali  effica- 
cia?contrariis  patefecit  & inanis  eiredus.  Ex 
hac  caufa  N eoterici  inverterunt  methodum, 

&c  loco  acidorum,  alcalica  fiibftituerunt,  qui- 
bus fuaviter&  fenfim  concentratum  volatile 
acidum  exfufeitarunt,  & tin&uram  ex  argen- 
toacquifivcruntiacido  volatili , inalcalicum  , 
converfo  &c  transmutato , Sal , in/ignium  viri- 
um in  cerebro  confortando,  v.g. 

Recipe  argenti fcobinati  q.f  adde  Sal  vo- 
lat.C.  C.vel  urina:, mixta  afferva  in  vitro  clau- 
fo  per  menfem,&  fiet  pul  vis  falinus  coeruleus, 
ex  quo  cum  aqua  Anhaltina  tin&uram  extra- 
hejab  ha:c  fi  mcnftruum  abftrahas,rema- 
nct  Magifterium  Lunae  in  forma 
ficca. 


• r v* 


i .. 

\ ' 

CAPUT 


Digitized  by  Googte 


CAPUT  VI. 

Ferrum  examini  tradidit. 


PErgimus  ad  ea  quarfulfurecopiofb  inter- 
no &:  externo  concreta,  rubicundo  colo- 
re faturata  extant , &:  hinc  acida:  impragnata 
vitriolumfuppeditant , vel  aliud  corpus  lali- 
num  pro  acidi  diverfitate;  fic  acidum  aereum 
in  rubiginem  ferrum  commutat , cum  fpiritu 
fulfurisinfalfaccharinum , cum  acido  vitrioli 
in  vitriolum  &c.abit  , & cum  ignis  acido  in 
crocum  vertitur  frerri  corpusuitadeo  nulla  in- 
terfit difFcrentia,an  manifefto  vel  occulto  aci- 
do , pra:parationes  vel  deftru&iones  Martis 
confiant;  fufficit  fblo  ha:c  fieri  acido,  licet  va- 
rie variato  vel  difpofito.  Caditque  hinc  diffe- 
rentia vulgo  inter  crocum  Martis  aperientem 
& adftringentem , fabht , qua:  materia:  in  cor- 
pore hofpitantis  difpofitioni  potius  adferiben- 
da  eft.  . Si  enim  in  primis  viis  haeret  fal  illud 
fcorbuticum  ex  acido  &c  alcali  minus 
concordante  combinatum  & digeftioni  ine- 
ptum, hoc  propter  particularum  ina:qualita- 
tem  purgantibus  non  aufcultat  , five  illud  in 
prima  aut  ultima  corporis  regione  exiftat. 

‘ Sum« 


4*8  ' Ve  Ferrei  ^ 

Sumito  itaque  ferro,acido  nondum  faturato, 
fubito  Sal  iftud  cxcrementidum  liquidum 
ad  ferrum  accurrit  • ac  ei  adhaeret , ut  noc  dif- 
folvat,  tum  vero  excrementum  hoc  falinum, 
ferrum  rodendo , coagulatur:  quoniam  vero 
in  alimentum  haud  verti  poteft  , ideo  fub  ni- 
gro colore  cum  ferro  foluto  ejicitur,  ab  alcali, 
in  colcotar  nigricantis  coloris  praecipitatum. 
Et  nifi  excrementa  ita  tingantur , jam  ferrum 
inconfiderate  propinatur,  quia  indicat , nul- 
lum adefTe  acidum  fuperfluum  vel  excre- 
menti tium , quod  illud  folvat:  &c  tum  adftrin- 
git,etfi  etiam  optimus  aperitivus  Martis  cro- 
cds  propinatus  putetur.  & 

Et  haec  item  caufa  vel  ratio  acidulis  applica- 
ri commode  poteft , cum  enim  hae  potantur, 
M artis  particula  contentae , fcd  alimoniae  in- 
eptae , virtute  alcah  a comiilofeparantuf  aci- 
do , in  qiii  fegregatione  di&a  falia  confluunt 
ad  ferrum  illi  adhaerent  ac  deffruuntur  * ut 
hb'c  videmus  in  argeto  aqua  forti  folutt 
fi  enim  huic  folutioni,cupri  lamellas  injii 
tum  aciditas  aqua:  fortis  argentum  defer 
debilius  cuprum  aggreditur,  argentum 
pro  adhaeret  in  pulvere  compa&o.  Ri 
huic  folutioni , j a a cupro  viridefcentiy  la 
Iste  ferri  injicias, tunc  fubito  cuprum  relinquis 
tur,&  roditur  ferrfl,cupriunq;  ferro  adhaeret. 

" f Hanc 


Ve  Ferre, 


4** 


Hanc  transmutationem  fieri,  dum  Gosla- 
fue  pulvis  ruber  vitriolatus  in  cuprum  fundi- 
tur, credibile  admodum  eft,  ibi  enim  aquavi- 
triolata  cupro  faturata,  ferrum  rodit,  & cu- 
prum dimittit  in  forma  pulveris  rubei, qui  fal- 
fe  tunc  ferrum  in  cuprum  transmutari, ignaris 
notat,  quia  ipfum  cuprum  eft  in  formam  pul- 
veris prarcipitatum,  ab  advenientibus  particu- 
lis ferreis. 

Praeparationes  ferri  innumeras  artifices  in- 
venerunt i cum  vero  omnes  acido  debeant 
ortum,eas,  quia  deftru&iones  potius  funt, mit- 
tamus, contenti  paucisinquibus  Marnsalca» 
licaenergia,  (quia  acido  quocunque  adeo  ex- 
pedite fe  fubmittit,)non  deftruitur  admodum, 
fed  eam  illibatam  plus  fervat. 

Inter  haec  non  minimum  fibi  fervatlocucn 
ferrum foiubtle  WilitCih  quod  in  tra#atudc  fer- 
mentationeadeo  caelavit,  hoc  fit  blandi, s aci- 
dis tartareis  particulis  hoc  modo  ; Recipe 
limatura:  Martis  fubtiliflimae , a fordibus  ope 
magnetis  boni  attra&ivi  feparatae  Ifc.f-  tartari 
pulverifati  ibij.  optime  mixta  ferreo  magno 
vafi  immitte  , & aquae  menfuras  io.  vel  12. 
praeter  propter  fupcrf  unde, ita  tamen  ut  tertia 
pars  vafis  vacua  maneat;  Tunc  ebulliant  pro- 
be quo  folvatur  tartarus,  isque  folutus  Mar- 
tem aggrediatur  , quod  oblcrves  fi  materia 
4^g§ii-  attoi- 

t- 


z? 


4 <10  ' De  Ferro', 

attollarur.  Perge  vero  coquende? 
praflo  femper  fit  aqua  calida  fervens,  d 
jfemper  affundi  polTit  tantum  q 
quicur  , femper  vero  itidem  agit 
materiam  qua:  alba  apparer.  Poft  ho 
l4.aboperedc(ifte,  &quodcra;^ 
dum  petit, Tindu  ra  vero  fubdulcis  fape 
pernatat  hanc  effunde  & filtra,aclild 
ni  igne  infpifla  ad  mellagin  em,&:  ferva» 
Vires  funt  ut  indigitatum  fupra,  vel 
tivac  vel  conftridiva:  pro  peccantis 
difpofitione,  prout  velfuperfluum 
dens  acidum  in  corpore  reperit. 

Si  plusalcalifatum  Martem  expetis 
dlato  farpius  Martis  limaturam  puram  , : C 
urina, & in  crocum  vel  rubiginem  abire  vi< 
bis  jucundo  fpe&aculo,  fungulos  enim 
mos , ac  (i  cx  terra  creviffent , producet 
eundos.  • 

St  crocum  faccharinum  dulcem  in 
quocunque  liquore  falis  inftarfolubiie; 
Jis,  dcihlla  cx  ana.  Marris  limatura, 
montaci  fpiritum  volatilem  urinofiim  , 
dium  caput  mortuum  cum  rectificato  vini 
litu  extrahe  reiteratis  vicibus  , donec 
Atidum  cxcradhtm.  Poilea  fuperfundeaq 
Calidam  ,V  hqnaur  v artis  crocus  & fi 
cum  aqua,  mute  ditraca exhalare permi 


Digitized  by  Google 


t>e  Terr§l  431 

habebiscrocumalcalifatum  , fapore  admo- 
dum dulci  praeditum  , &:  Tale  citius  rclolubi- 
lem:  Sal  muriaticum  vagans  & 
cc  attrahentem - 

Alias  li  laminis  ferri , fpiritum  fulfuris  cum 
tripla, fpiritus  vini  doli  infundas, radiisque  ex- 
ponas folaribus,ut  liquor  omnis  evaporet,  re- 
cipies cryllallos  laminae  lateribus  adhaerentes 
dulces,non  contemnendarum  virium. 

Si  vero  Martem  acido  vis  impraegnatum, 
; epio  in  alvi  fluxibus,  a bile  acriori  nimis  alcali- 
, fata  , praeftet  effectum  , exeohatvirriolum 

A 

hoc  modo : 

Recipe  limaturae  Martis  purae  pro  lubitu, 
luperfunde  aquam  fontanam , cujus  tres  par- 
.j  tes  una  fpiritus  vitrioli  vel  fulfuris  parte  aci- 
du  latae  fint,  cucurbitae  immifla  Balneo  impo- 
ne, quo  folvatur ferrum,  folutionemflltra,  li 
verderafla  nimis  lit  lolutio  , aquam  alfunde 
quo  fi! trari  queat,  hoc  fa&o  exhalare  aquam 
perimere  in  cacabo  ferreo  ad  cuticulam,  quae 
tum  ccilac  vel  in  alio  loco  rcpolitacry llallila- 
tur.qui  leni  calore  exflccandi,  remanens  vero 
liquor  ulterius  evaporatur  , donecomnisin 
cryllallos  abierit. 

Hi  debilitatum  excitant  acidum, hinc  con- 
fortant Stomachum, Hepar  Renes  &:c.  ac  bi- 
lem acriorem  obtundunt.  JnDylenteriag.k 

mifcc 


errans  expedi- 


Digitized  by  Google 


' De  Ferrol 

attollatur.  Perge  vero  coquende? pef 
praflofemper  iit  aqua  calida  ferVen$>  de  qua 
femper  affundi pollit  tantum  quantum  deco- 
quitur , femper  vero  itidem  agitare  ©portet 
materiam  qu  x alba  apparer.  Poit  horas  1 2. vel 
14.  ab  operedefifte  & quod  craflumeft  fun- 
dumpetit.Tindhira  vero  fubdulcis  faporisfu- 
pernatat  hanc  effunde  & filtra,ac  ulterius  le- 
ni igncinfpifla ad  mellaginem,&r  ferva*  i 3? K "v 
Vires  funt  ut  indigi tatum  fupra,  vel  rcfolu- 
tiv.T  vel  conftri&iva:  pro  peccantis  matari# 
dilpolitione,  prout  velfiiperhuum , vel  deli- 
ciens acidum  in  corpore  reperit. 

Si  plus  alcalifarum  Martem  cxpetisjhume* 
&atofkpius  Martis  limaturam  puram  , <ium 
urina,  & in  crocum  vel  rubiginem  abire  vide- 
bis jucundo  fpe&aculo,  fungulos  enim  mini- 
mos , ac  fi  ex  terra  crevilFent , producet  rubi- 
^ eundos.  • " ; * 'g*' 

Si  crocum  faccharinum  dulcem  in  omni  <5£ 


quoennque  liquore  falis  inftarfolubilem  ve- 
lis, deflilla  ex  ana.  Martis  limatura,  & falis  ar- 
moniaci  fpiritum  volatilem  urinofum  , reli* 
ftum caput  mortuum  cum  rectificato  vini  fpi  • 
ritu  extrahe  reiteratis  Vicibus  , donec  omne 
acidum  extra ctnm.  IVnteafiiperfunde, aquam 
calidam  & liquatur  v artis  crocus  & fblvitur 
cum  aqua,  iunc  filtrata  exhalare permirtefiS 

habe- 

r-  - —■** 


Digitizqd  by 

■ ... 


t)e  Tetrol  4jl 

habebis  crocum  alcalifatum  > fapore  admo- 
dum dulci  praeditum , &:  Tale  citius  refblubi- 
lem:  Sal  muriaticum  vagans  & errans  expedi- 
te atrrah  entem - 

Alias  fi  laminis  ferri , fpiritum  fulfuris  cum 
tripla, fpiritus  vini  doli  intundas, radiisque  ex- 
ponas foIaribus,ut  liquor  omnis  evaporet,  re- 
cipies cryftallos  laminae  lateribus  adhaerentes 
dulces, noncontemnendarum  virium. 

Si  vero  Martem  acido  vis  impraegnatum, 
quo  in  alvi  fluxibus,  a bile  acriori  nimis  alcali- 
fata  , praefteteffedum  , excofiatvirriolum 
hoc  modo: 

Recipe  limaturae  Martis  purae  pro  lubitu, 
fupei  funde  aquam  fontanam , cujus  tres  par- 
tes una  fpiritus  vitrioli  vel  fulfuris  parte  aci- 
du  latae  fint,  cucurbitae  immiflfa  Balneo  impo- 
nc,  quo  folvatur  ferrum,  folutioncmfiltra,  li 
verd  crafla  nimis  lit folutio  , aquam  affunde 
quo  filtrari  queat , hoc  fa&o  exhalare  aquam 
pennitrein  cacabo  ferreo  ad  cuticulam,  quae 
tum  cellae  vel  in  alio  loco  repolita cryllallila- 
tur , qui  leni  calore  exficcandi,  remanens  vero 
liquor  ulterius  evaporatur  , donec  omn isin 
cryftallos  abierit. 

v Hi  debilitatum  excitant  acidum, hinc  con- 
feftant  S tomachum, Hepar  Renes  &c.  ac  bi- 
lem acriorem  obtundunt.  In  Dylenteria 

mifcc 


r*'  \ y * 

4116  ' De  Ferrol 

attollatur.  Perge  vero  coquendo  pe 
prafto  femper  iit  aqua  calida  fervens, 
iemper  affundi  pollit  tantum  quantun 
quitur  , femper  vero  itidem  agitare* 
materiam  quse  alba  apparer.  Poft  horas  1 
i4*abopereddiile,  &quodcr 


dum  peti  t,Tin£hira  vero  fubdulcisfapor 
pematat  hanc  effunde  &;  filtra,acultc 
niigneinfpiflaadmellaginem,&:ferva.  1$ 
Vires  funt  ut  indigitatum  fupra,  vel  rcfolu* 
tiva:  vel  conftridiva:  pro  peccantis  materiat 
difpofitione,  prout  velfuperfluum  , vel  defi- 
ciens acidum  in  corpore  reperit. 

Si  plus  alcalifarum  Martem  expetis, hume* 
&atofkpius  Martis  limaturam  puram  , curii 
urina,& in  crocum  vel  rubiginem  abire  vide- 
bis jucundo  fpe&aculo,  fungulos  enim  mini* 
mos,  ac  ii  ex  terra  creviiTcnt , producet  rubi* 
eundos.  * " , 

Si  crocum  faccharinum  dulcem  in  omni  & 
quocunque  liquore  falis  inftarfolubilemve- 
lis,  deftilla  ex  ana.  Martis  limatura,  & falis ar- 
moniaci  fpiritum  volatilem  urinofiim  , reli- 
ctum caput  mortuum  cum  rechficaco  vini  fpi- 
litu  extrahe  reiteratis  Vicibus  , donecomne 
acidum  excractum.  Poflea  fuperfundejaquam 
Calidam  &:  liquatur  v>  artis  crocus  & folvitur 
ciimaqua,  lianc  fibrata  exhalare  per  mitte  & 

tubc- 


Digitized  bvl( 

..  . «niiM 


t)e  Ferro * 4jt 

habebis  crocum  alcalifatum  , fapore  admo- 
dum dulci  praeditum  , &c  Tale  citius  relolubi- 
lem:  Sal  muriaticum  vagans  & errans  expedi- 
te atrrahentem- 

Alias  fi  laminis  ferri , fpiritum  fulfuris  cum 
tripla, fpiritus  vini  doli  infundas, radiisque  ex- 
ponas folaribus,ut  liquor  omnis  evaporet,  re- 
cipies cryftallos  laminae  lateribus  adhaerentes 
dulces, noncontemnendarum  virium. 

Si  vero  Martem  acido  vis  impraegnatum, 
quo  in  alvi  fluxibus,  a bile  acriori  nimis  alcali- 
fata  , praeftetefle&um  , exeo  fiat  vitriolum 
hoc  modo: 

Recipe  limatura:  Martis  pura:  pro  lubitu, 
fuperfunde  aquam  fontanam , cujus  tres  par- 
tes una  fpiritus  vitrioli  vel  fulfuris  parte  aci- 
dulatae  fine,  cucurbitae  immifla  Balneo  impo- 
ne, quo  folvatur  ferrum,  folutionemfiltra,  fi 
vero  crafla  nimis  fit  folutio  , aquam  affunde 
quo  fi I trari  queat , hoc  fa&o  exhalare  aquam 
permitte  in  cacabo  ferreo  ad  cuticulam,  qua: 
tum  ccllx  vel  in  alio  loco  rcpofitacryftallila- 
tur.qui  leni  calore  exficcandi,  remanens  vero 
liquor  ulterius  evaporatur  , donec  omnis  in 
cryftallos  abierit. 

Hi  debilitatum  excitant  acidum,hinc  con- 
fortant Stomachum, Hepar  Renes  &c.  ac  bi- 
lemacriorcm  obtundunt.  InDylcnteriag.#* 

mifce 


Digitized  by  Google 


iq  tO  ' De  Ferro', 

attollatur.  Perge  vero  coquendo  per  diem,  & 
praibofemper  fit  aqua  calida  fervens,  de  qua 
iemper  affundi  poilit  tantum  quantum  deco- 
quitur , femper  vero  itidem  agitare  oportet 
materiam  qua:  alba  apparer.  Poit  horas  1 2.  vel 
14,  ab  opere  deii ile , &c  quod  craflumefl  fun- 
dum peti  t,Tindlura  vero  fubdulcis  faporis  fu- 
pematat  hanc  effunde  &:  filtra, ac  ulterius  le- 
niigncinfpiflaad  mellaginem,&r  icrva. 

Vires  funt  ut  indigitatumfupra,  vel  refblu- 
tiva:  vel  conftri&iva:  pro  peccantis  materiat 
difpofitione,  prout  velfuperlluum  , vel  defi- 
ciens acidum  in  corpore  reperit. 

Si  plus  alcalifatum  Martem  expetis, hume- 
&ato  fsepius  Martis  limaturam  puram  , cum 
urina, &in  crocum  vel  rubiginem  abire  vide- 
bis jucundo  fpe&aculo,  fungulos  enim  mini- 
mos , ac  fi  ex  terra  creviflcnt , producet  rubi- 
cundos. 

Si  crocum  faccharinum  dulcem  in  omni  & 
quocnnque  liquore  falis  indar  folubilem  ve- 
lis, deflilla  ex  ana.  Marris  limatura,  & falis  ar- 
moniaci  fpiritum  volatilem  urinofum  , reli- 
£tum  caput  mortuum  cum  recbificato  vini  fpi« 
ritu  extrahe  reiteraris  ficibus  , donec  omne 
acidum  extractum.  Pofteafuperfunde^quam 
Calidam  & liquatur  v ai  cis  crocus  & fblvitur 
cum  aqua , i une  fibrata  exhalare  permitte  &C 

habe- 


Digilized  by  Googlc 


t>e  Terreil  431 

habebis  crocum  alcalifatum  , fapore  admo- 
dum dulci  praeditum  , & fale  citius  refolubi- 
lem:Sal  muriaticum  vagans  & errans  expedi- 
te attrahentem- 

Alias  fi  laminis  ferri , fpiritumfulfuris  cum 
tripla, fpiritus  vini  doli  infundas, radiisque  ex- 
ponas folaribus,ut  liquor  omnis  evaporet,  re- 
cipies cry  ftallos  laminae  lateribus  adhaerentes 
dulces, noncontemnendarum  virium. 

Si  vero  Martem  acido  vis  impraegnatum, 
epio  in  alvi  fluxibus,  a bile  acriori  nimis  alcali- 
fata,  prafteteffe&um , exeohatvitriolum 
, hoc  modo: 

Recipe  limaturae  Martis  purae  pro  lubitu, 
fuperfunde  aquam  fontanam , cujus  tres  par- 
tes una  fpiritus  vitrioli  vel  fulfuris  parte  aci- 
dulatae  fint,  cucurbitae  immiffa  Balneo  impo- 
ne, quo  folvatur  ferrum,  folutionemfiltra,  fi 
v ero  craffa  nimis  fit  folutio  , aquam  affunde 
quo  filtrari  queat,  hocfabto  exhalareaquam 
permitte  in  cacabo  ferreo  ad  cuticulam,  quae 
tum  cellae  vel  in  alio  loco  rcpofitacryflallifa- 
tur , qui  leni  calore  exficcandi,  remanens  vero 
Iicl  uor  ulterius  evaporatur  , donecomn isin 
cry  ftallos  abierit. 

Hi  debilitatum  excitant  acidum, hinc  con- 
fortant S tomachum, Hepar  Renes  &c.  ac  bi- 
lemacriorem  obtundunt.  JnDyfenteria^* 

mifce 


4?o 


De  Terrol 


attollatur.  Perge  vero  coquendo  per  diem,  & 
praftoiemper  lic  aqua  calida  fervens»  de  qua 
iemper  affundi  polii t tantum  quantum  d 
quitur  , lempcr  vero  itidem  agitare  «p< 
materiam  qux  alba  apparer.  Poft  horas 1 
i4.aboperede(iile.  &quodcr 
dumpetitjTindu  ra  vero  fubdulcis  fap 
pernatat  hanc  effunde  & filtra,aculfc 
niigncinfpiflaad  mellaginem,&:  fcrva.  rihv 

Vires  funt  ut  indigitatum  liipra,  vel  rcfolu- 
tiva:  vel  conftri&iva:  pro  peccantis  materias 
dilpofitione,  prout  velfuperfluum  ,veldefi- 
dens  acidum  in  corpore  reperit. 

Si  plus  alcalifatum  Martem  expetis, hume- 
ftatof^epius  Martis  limaturam  puram  , cum 
urina, &:  in  crocum  vel  rubiginem  abire  vide- 
bis jucundo  fpe&aculo,  fungulos  enim  mini- 
mos, ac  fi  ex  terra  creviffcnt , producet  rubi- 
cundos, ■’ 

Si  crocum  faccharinum  dulcemin  omni  & 
quocunque  liquore  falis  inftarfolubilemv.e- 
lis,  deftillaex  ana.  Martis  limatura,  & falis  ar- 
moniaci  fpiritum  volatilem  urinolum  , reli- 
ttum  caput  mortuum  cum  rectif  cato  vini  fpi* 
ritu  extrahe  reiteratis  ficibus  , donec  omne 
acidum  cxcraehim.  Poftea  fupetftmdcjsu 
calidam  & liquatur  V artis  crocus  &fol 
CUm aqua,  hanc  hkrata  exhalare  permit 


•> 


Digitized  by  GoOgli 


l)e  Ferro'.  4$t 
habebis  crocum  alcalifatum  , fapore  admo- 
dum dulci  praeditum  , & fale  citius  rclolubi- 
lem:$al  muriaticum  vagans  & errans  expedi- 
te attrahentem- 

Alias  fi  laminis  ferri , fpiritum  fulfuris  cum 
tripla, fpiritus  vini  doli  infundas, radiisque  ex- 
ponas folaribus,ut  liquor  omnis  evaporet,  re- 
cipies cryftallos  laminae  lateribus  adhaerentes 
dulces,  noncontemnendarum  virium. 

Si  vero  Martem  acido  vis  impraegnatum, 
quo  in  alvi  fluxibus,  a bile  acriori  nimis  alcali- 
fata  , pra:fteteffe&um , exeo  fiat  vitriolum 
hoc  modo: 

Recipe  limaturae  Martis  purae  pro  lubitu, 
fuperfunde  aquam  fontanam , cujus  tres  par- 
tes una  fpiritus  vitrioli  vel  fulfuris  parte  aci- 
dulataefint,  cucurbitae  immifla  Balneo  impo- 
ne, quo  folvatur  ferrum,  folutionemfiltra,  fi 
vero  cr.ifla  nimis  fit  folutio  , aquam  affunde 
quo  fikrari  queat,  hocfa&o  exhalare  aquam 
permitte  in  cacabo  ferreo  ad  cuticulam,  quae 
tum  cellae  vel  in  alio  loco  repofitacry ftallila- 
tur,qui  leni  calore  exficcandi,  remanens  vero 
liquor  ulterius  evaporatur  , donec  omnisin 
cryftallos  abierit. 

Hi  debilitatum  excitant  acidum, hinc  con- 
fortant S tomachum, Hepar  Renes  &c.  ac  bi- 
lem acriorem  obtundunt.  InDyfenteria  %S. 

mifce 


t>e  Cupro. 

milcetur  cum  theriaca,  8c  aluta;  indu&a  um» 
bilico  imponitur,  maximo  cum  effectu. 

Si  Veneris , /Wartis  yitriolo  combinatum 
defideras,ut  Hcrmaphroditicu,  audiat,  Reci- 
pe ^inera:  Veneris  ife.iij.  Miner»  .Martisft./. 
vitrioli  vulgaris|.  xiij.  fubtilifljme  pulverifatis 
affunde  aq.  comm.  ftent  per  diem  & nottetn 
donec  tingatur  aqua,  hanc  effunde,  & recen- 
tem reaffunde  , acfimileopusreitcradonec 
non  amplius  aqua  tingatur.  Jam  evapora 
aquam  ut  concrefcat  vitriolum.  Hujusgr.ij. 
iij.  cum  faecula  bryoni»  exhibita  > maxime 
laudantur  ab  Hartmanno  in  defperatis  uteri 
affectibus. 

r_  CAPUT  VIL  ^0- 

Cuyrum  confiderat. 

HOc  ferro  purius  exiftit,  quia  fulfurejus 
externum  impuritatibus  magis  liberum, 
ac  purioribus  acidi  fpiculis  concretum  , ex- 
iftit. Cl.  Helmont  mirislaudibus  fulfiircjuscx- 
tollit,  externum, hoc  enim  cum  non  fit  neces- 
farium,  ut fentit, metallo  perfeCto;  credit  fui- 
fur  hoc  externum  abundanter  Veneri  effe  ad- 
ditum pro  infirmitatibus  humanis  > in  cujus 
ufumcunftamundi creata,  a Stoicis  dire&a 
effe,  credita  fuerint. 

£x  hoc  metallo,  fuperfluo  extetno  lulfure 

^ rne* 


De  Cupro.  4y 

metallico  puriore  praedito  , didus  Cl.Hcl- 
montfuum  parat  Ens  V eneris , de  quo  in  fuit 
operibus  mira  praedicat.  Hoc  multi  conjece- 
runt efle  fpiritum  vitrioii , fcd  errarunt  utipfc 
HolmontA occt  > quando  inquit  in fuotyrontbus 
oblato  ferculo  > Non  eft  ignis  V eneris  fpiritus 
vitrioii,  utcunque  exquifite  redificatus.  Sed 
ignis  ille  eft  fulfur  cupri  volatile  in  forma  olei . 
viridis*  dulcius  meile,  &:  a Mercuriali  corpo- 
re, fui  cupri,  plane  feparatum  Non  vero  habe- 
ri hic  ignis  poteft  , niti  cum  plenari  cupri  dc- 
iftrudione  > corporisque  Mercuriali?  ipfius 
V eneris  volatilifatione , quod  tam  en  ctfi  fiat 
volatilem  forma  olei  : facili  tamen  negotio 
poftmodum  iterum  reducitur  in  album  & 
novum  ac  anonymum  mctallum,fub  malleo 
tamen  extenfile. 

Altera  vero  conftitutiva  cupri  pars, ignis  fi- 
ve  fulfurV  eneris , non  item  amplius  reducitur 
in  metallum  per  fc , quia  fulfur  non  conftituic 
metallum, fed  Mercurius. 

Duplex  idcoque  hic  confiderandum  fulfur. 
Externum  fcilicet>&:  Internum  ; Internum 
quod  in  albo  anonymo  jam  dido  Mercuriali 
metallo  corpus  fixar,  fi  ve  coagulat, efiicitque 
fiib  malleo  dudile , cum  alias  Mercurius  abf- 
que  interno  hoc  fulfure  nunquam  in  metal- 
lum coagulari  potiet. 

Ec  _ Ix- 


^34  Cupro. 

Externum  vero  Veneris  fulfur  , eft  oleum 
illud  viride  dwlce , quodque  iccrum  in  metal- 
lum iri  fe  abftradum  cogi  nequit. 

In  imperfedioribus  Vero  metallis  externum 
illud  fulfur  a luo  corpore  Mercuriali leparari 
minime  poteft,quin  hocfimulpereat,etcnim 
fitotieSplumbumfublimetur,femperrcditin 
idem  numero  plumbum. 

Secus  itaque  fe  res  habet  in iloftro  hoc  fub- 
j e£fo  quod  amiflfo  fuo  externo  fulfure  * atta- 
men in  metallica  licet  candida  mafla  fubfifte* 
re  poteftjiit  ideo  iulfur  hoc  externum  non  ad- 
eo neceflarium  lit  huic  irietallo , & propterea 
neceffario  alios  habeat  fines  ad  neceflitates 
ingrati  hominis  conducentes*  pro  infirmitati- 
bus icil.ejus; 

Ha&enus  mirum  qliantUlri  ruditer  progref- 
fum  eft  in  indagando  hoc  admodum  laudato 
fulfure, quod  tamen  Cl.  Helmont  & quidam 
ejusefleclse  fideliteradedaperuetunti  Et  ta- 
men funt  qui  crudum  vitrioli  acidum  fpiri- 
tumpfo  dido  Ente  Veneris  haberi  volunt  ad- 
huc,atquam  turpiter  aberrent,  fupra  ex  Hel- 
lrionte  fiifiicienter  demonftratum  eft. 

Sulfur  eft  quod  experitur,  non  vero  corro- 
fivisacquifittis  fpintuserfifumme  volatilis  &: 
albus.  Sed  hoc  e fpiritu  viridi  vitrioli  per  re- 
petitam cohobationem  , ultima  ignis  tortura 
i-  - cx- 


/ 


De  Cupro » 4i  f 

expreflo  &infigniter  volatili, £cri&  coagula- 
ti debec>  Ex  viridi  vitrtoli  (ptritu,  non  vero  vi- 
liori methodo  acejtttftto  & fucato  fatur  at  o colore ; 
Sed  cuprum  ipliim  exaltari  debet  repetitis 
cohobationibus  in  liquamen  volatile  viride, 
blando  &:  fuavi  acido  volatili  difpofitum  , Sc 
noncorrofum,  fed interne  reclufum»  quod 
tum,cumipfum  volatile  lit,  fecum  evehit  cu- 
prum quoad  interna  etiam  reclufum , ut  ne 
granum  quidem  relinquatur  de  metallo:  uti 
obfervas,  fi  hujus  quid, ita difpofiti  & recluli  . 
cupri  tigillo  indas»  & igni  tradas,  intra  breve 
temporis  fpatium  omne  evaporat  cuprum  uc 
neveftigium  ejus  relinquatur  : quod  tamen 
non  ita  procedit  vafi  claufo  inclufum  , ubi 
multo  fortior  requiritur  ignis  tortura , & res 
petita  cohobatio  , donec  cuprum  etfi  reclu- 
fum , in  forma  fpiritus  viridis  volatilis , omne 
evehatur. 

Antequam  vero  hoc  cupri  vitriolum  vola- 
tile in  fpiritum  deftillatur, maximas  etiam  ob- 
tinet  vires  hoc  dulce  vitriolum  , confortat 
enim , pacatque  iratum  archeum,  dolores  le- 
nit &:  mirandas  alias  &:  infinitas  vires  conti- 
net,fecus  quam  vitriolum  communiori  modo 
elaboratumjicet  depuratiflimum,quod  prae- 
ter ingratum  faporem  vomitu  excitat,  alia 
mala.  Illud  etiam  cerarinftar  ignas  liquabile, fi 

£ e a.  fpi- 


5 De  Cufro. 

fpiritu  vini»in  quo  mox  liquatur  .digeritur  ali- 
quot diebus  aromaticum  fpirat  odorem. 

Hifce  ex  caulis  ,hoc  vitriolum  volatile,  mul- 
ti veram  fuilTekpilliBiitlerianiBalm  , credi- 
derunt , confirmati  relatione  filii  Helmontis 
Mercurii  van  Helmont,qui  retulithunc  lapi- 
dem vetuftate  irt  viridem  mutari  colorem:  ae 
hanc  ejus  mechanicam  fabricationem  do- 
cent : nimirum  recipe  falis  marini  ex  capite 
mortuo  poft  deftillationem  fpiritus  extrarii 
f.j.  hoc  liquefiat  in  tigillo,  acimmifcevitrioli 
entis  V ecris  £.ij.  te  fubito  effunde  in  porphy- 
ritem , te  lapillo  huic  aptato  te  in  gyrum  du- 
cendo, permifee  quam  optime,  antequam  vi* 
triolum  avolare,  te  Sal  plane  coagulari  queac. 

Huj  us  Vitrioli  infignes  vires  etiam  ita  crud£ 
adhibiti, confirmat  Marcus  Marci  aKronlad, 
qui  refert  quod  tunc  temporis  ex  quoillo  uri 
ceperit , Arthritis  fenlim  remilerit,ut  poftmo- 
dum  ab  ea  immunis  Vixerit  : utadeoveriffi- 
mum  fit , hoc  vi  pacandi  Archeum  praeditum 
vitriolum, ad  multos  graves  valere  morbos,  i- 
4nb  ad  vitam  ipfam  prolongandam* 

H oc  enim  liilftir  metallicum  externum,  iii 
pauperum  lolamen  deftinatum , te  ab  artifice 
refeiratum  Volatile, fixioribus  falis  marini  par- 
ticulis irretitum,  virtutis  lux  extenfioneaded 
fermentate  exifiic  , ut  etiam  jam  minimafui 

odo- 


Digitized  by  CSoogle 


De  Capra.  437 

odoris  participatione  , fuas  extendere  poiTit 
vires  inArcheum , eundemquefopire&de- 
mulcerc. 

In  Emplaftris  hoc  vitriolum  admirandos 
prsftabit  effe&us,nec  fatis  depradicandos  fic 
£at  emplaftrum  tale : primo  cum  oleo  lini  per 
integrum  diem>cum  fulfure  Antimonii  igneo 
alcali  parato , & codo  fac  balfamum  fulturis : 
Hujus  libram  unam  vati  cupreo  immitte  , &C 
adde  lithargyrii  fubtiliflime  triti  libram  dimi- 
diandae coque  continua  agitatione  adhibita, 

donec  lithargyriumfolutum,ttimaddc  axun* 
giam  humanam  , vel  cervinam  ad  dimidiam 
libram , & vitrioli  volatilis  unciam  unam  cum 
dimidia , & tantum  cerae  quantum  ad  conii*- 
ftentiamfufficit , ac  redige  in  Emplaftrumob 
admirandas  virtutes  merito  aureum  auro 

praeferendum.  ..  . 

Si-  in  unguenti  forma  defideras : Recipe 
mellis  puriflimi  uncias  quatuor , fucci  planta- 
ginis exprefli  &:  depurati , uncias  duodecim, 
vitrioli  volatilis  uncias  duas,coque  leniter  do- 
nccincralTelcere  incipit, tum  adde  croci  opti- 
mi triti  unciam  dimidiam , & probe  commi- 
ice,&  li  quid  ballami  fulfuris  antimonialis  ^d- 
das, potentius  efficitur,in  illis  malis  qua:  oleo- 
fa  & un&uofa  ferunt. 

' Horumvires  omnium  Emplaiuoruro,  un- 

Ee  } 


&e  Cupro. 

guentorum  & quorumvis  bahamoram  vul- 
nerariorum vires  cxfuperanr,  propter  vitrioli 
dulcedinem, tam  in  vulneribus  quam  ulceri* 
bus  etiatnpeffimis , ut  mirari  fatis  nequeas » 
{icuti  hoc  patet  ex  fimplici  faltem  viridis  aeris 
cum  cera  alba  in  Emplaftri  formam  commix- 
tum, quod  mammillarum  tumores  duros  mi- 
rabiliter emollit. 

Cum  ideo  crudius  hocadhuc  vitriolum  vo- 
latile V eneris  tantas  exferat  vires , quid  non 
prxflabitjfi  ad  fuam  perfectionem  devenerit. 
Hoc  enim  vitriolum  ctfi  reliquis  omnibus, 
quocunque  etiam  modo  elaborata  illa  fint, 
plus  anteponendum  tam  ratione  volatilitatis, 
qua  excellit, quam  &:  virium  ratione.attamcn 
in  volatile  liquame,  repetitis  cohobationibus 
reda£him,rurfiis  in  cuprum  mutari  poteft : ea 
propter  ut  ab  hoc  viridi  cupri  liquoreMercu- 
riali  parti  adhuc  conjundofulfur  fepares , fal 
armoniacum  inde  auferri  debet  per  repetitas 
fpiritusvini  deftillationcs  : Commifcendus 
itaque  cupri  liquor  viridis  cumfpiritu  vini  re- 
dincatiflimo,  qui  tum  leniflime  avocadus,  & 
rurfiis  alius  affundendus  & abftrahendus  le- 
niter, donec  repetitis  cohobationibus  lenifli- 
me femper  deftillando,omnc  fal  armoniacum 
fit  evedum,  ubi  femper  in  fundo  referies  ali- 
quam fulfurisparcemlevem  raram  a fuo  cor- 


De  Cupro.  - 43£ 

>fivo  Tcparatam : E e fi  ignis  regimen  negligas 
: calorem  nimium  addas , quaedam  etiam, 
ars  una  evehitur  quae  alembicum  jucundis 
oloribus  pingit, transgreffa  vero  pofteain  li- 
uore  fubfidet,a  quo  feparanda,  &c  priori  reli* 
as  fulfuris  parti  addenda.  PolTet quidem  er- 
ra absque  deftillatione  feparari  hoc  iulfur,ft 
Item  liquor  viridis  cum  fpiritu  vini  re&ifi- 
itiflimo  digeratur  per  aliquot  menfes , ita 
lim  debilitaretur  corrofivu,  &:  relinqueret 
tifur : ied  cum  multum  temporis  huc  requi- 
ttur,  prasftarper  deftillationem  hocfepara- 
Omni  tunc  corrolivo,  mediante  fpiritu 
iniextra&o,  na&useris  verum  crocum  Ve- 
sris,  Martis,  vel  Auri, omnes  exfuperans  cro- 
ds  quacunque  fine  parati  methodo  : Vires 
nim  anima  huj us  croci  extima  jam  eft , Sc 
iteme  &c  externe  in  Emplaftris,  unguentis 
:c«etficitea,quaslperarepoteris.  Prafcrvac 
sriffime  a calculo  hoc  Philofophorum  aro- 
ta,  pacat  Archeum  diverfimode  alreratum, 
fcerum  obftruftiones  referat,  laxa  adftrin- 
t,  & mira  alia  patrat,  non  fatis  laudanda. 
Spiritus  vero  vini , qui  corrofivum  fecum 
rdlulit  infignes  item  continet  vires,  duplice 
bcaufam,  quia  praster  dulce  &:  volatile  aci- 
um,  alcali  etiam  volatile  continet,  unde  in 
alculo  maximarum  eft  virium , &:  ab  anima 

Ec  4 ’ Vene» 


jZZiSZ 


'44O  Z>«f  Cupro. 

V eneris  irradiatus  exiftit , hunc  tibi  recom- 
rticndatum  effe  patiaris  in  amnibus  affe&ibus 
ubi  defideratur  acidura,miret$s  vires ! 

Jam  vero  fifiilfur  hoc  Philofophorumulte- 
rius  perficere  lubet, nunc  enim  difpofitum  cft 
iuam  internam  effentiam  tradere  artifici:  Su- 
perfunde itaque  huic  alcali  voiatilifatum  ad 
eminendam,  &in  phiola ebulliant  per  8.  ho- 
fas  , ac  igneum  hoc  alcali  fimiiefibi  liqueat, 
quod  tum  dn&um  effunde  & aliu  l affunde  & 
reitera  opus  donec  nihil  amplius  de  fulfure 
folvi  veht , nec  mcnftruum  affufiim  amplius 
Cingatur.  Omnem  fpiritumtin&um  conjun- 
ge, Sc  leniter  rurfus  abftrahe,qucm  huic  operi 
rurfus,  & de  novo  applicare  poteris  j infun- 
do verd  manet  verum  metallum  potabile, 
non  amplius  in  metallum  rcducibile , Omnes 
proprietates  habens,quas  a Philofophiseiad- 
feriptas  legimus.  O bfervandu  verd  ut  una  ali- 
quid de  alcali  relinquatur,  quia  fiint  unius  na- 
turae , &:  in  unum  migrant  efle.  Jam  vero  ut 
ultimam  imponas  pcrfc&ionis manum, leni- 
ter coagula  ut  fcnfim  indurefeat,  hic  pulvis 
poftmodum  gradibus  ignis  legitime  adhibitis 
ad  fixitacem  perducatur,  ac  tum  veri  Philofo- 
phorum  fulfuris  nomen  fibi  vendicat  1 quia  ei 
corrc&o  Sc  jam  perfecto  totamorborum  co- 
hors aufcultat , du  radiis  fuis  confortat  & ex- 


Digitized  by 


De  Aura*  441 

t vel  pacat archeum,ac  in  ipia  animae  fede 
ibinatoque  Duumviratu , amentias,  apo- 
das  > caducos,  paralyfes,  verrigines  afth- 
:a,  hydropes, atrophias,  immanesque  alios 
cius  annihilat  ftupefceuteiplanaturadic- 
vidiflfe  ipfe  Helmont  refert , in  fuo  de  ver- 
herbis,&  lapidibus  Traftatu. 
d oc  eft  jfulfurum  metallicorum  recluden- 
eparandi  &c  perficiendi  verum  fundamen- 
1 > hoc  quaerite,  & viliores  omnes  alias  me- 
orum praeparationes  vel  deftru&iones, 
fas  faciatis,  & imaginationi  valedicite,  6c 
oni  perverfae , fic  enim  ad  folida  pervenie- 
nedicamina  quae  Medicum  nobilitant , Sc 
is  Medica;  Authoritacem  reftauran£ 


CAPUT  VIII, 

/turum  ferutatur ♦ 

“fAndem  ad  aurum  metallorum perfe$i£. 
. fimum  accedimus,  hujus  fulfureae  parti- 
tae adeo  funt  elaboratae  5c  exaltatae  ac  per- 
itae, ut  nullum  amplius  vitriolum  fuppedi- 
lt : fcd  hujus  loco  aurum  fulfur  adeo  faxum 
tinet  , ut  omnem  etiam  ignis  vim  eludat, 

Ee  y adeo 

y 


•) 


Digitized  by  Google 


'44°  Capro. 

V eneris  irradiatus  exiftit , hunc  tibi  recom- 
mendatum  eflfe  patiaris  in  omnibus  affc&ibus 
ubi  defideratur  acidura,mireris  vires ! 

J am  vero  fi. fulftir  hoc  Philofophorum  ulte- 
rius perficere  lubet,nunc  enim  difpoficum  cft 
fiiam internam  cfifentiam  tradere  artifici:  Su- 
perfunde itaque  huic  alcali  volatilifatum  ad 
eminendam,  &in  phiola ebulliant  per  8.  ho- 
ras , ac  igneum  hoc  alcali  fimilefibi  liqueat,  i 
quod  tum  tin&um  effunde  &c  aliu  l affunde  &: 
reitera  opus  donec  nihil  amplius  de  fulfurc 
folvi  veht , nec  menftruumarcufum  amplius 
fingatur.  Omnem  fpiritum  tindum  conjun- 
ge, &:  leniter  rurfus  abff  rahc,qucm  huic  operi 
rurfus , & de  novo  applicare  poteris  i in  fun- 
do verd  manet  verum  metallum  potabile, 
non  amplius  in  metallum  rcducibilc , 6mne$ 
proprietates  habens,quas  a Philofophis  ei  ad- 
feriptas  legimus.  O bfervandu  vero  ut  una  ali- 
quid de  alcali  relinquatur,  quia  funt  unius  na- 
turae, & in  unum  migrant  efle.  Jamverouc 
ultimam  imponas  perfedionis  manum , leni- 
ter coagula  ut  fenfim  indurefeat,  &c  hic  pulvi$ 
poftmodum  gradibus  ignis  legitime  adhibitis 
ad  fixitatem  perducatur,  ac  tum  veri  Philofo- 
phorum fui  fur  is  nomen  fibi  vendicat  , quia  ei 
corredo  6c  jam  perfedo  tota  morborum  co- 
hors aufcultat , du  radiis  fuis  confortat  & ex- 
, ~ citat 


DigitizeS  by  Coogle 


De  Aure*  441 

citat  vel  pacatarcheum,ac  in  ipiaanimasfede 
eombinataque  Duum  viratu , amentias,  apo- 
plcxias , caducos,  paralyfes,verrigines  afth- 
roata,  hydropes, atrophias,  immancsquc  alios 
affedus  annihilat  ftupefccnte  ipfa  natura, fic- 
uti  vidifle  ipfc  Helmont  refert , in  fuo  de  ver- 
bis,herbis,&:  lapidibus  Tradacu. 

Hoc  eft  fulfurum  metallicorum  recluden- 
di,feparandi  & perficiendi  verum  fundamen- 
tum , hoc  quasrite,  viliores  omnes  alias  me- 
tallorum praeparationes  vel  deftrudiones, 
mifTas  faciatis , &c  imaginationi  valedicite , 
rationi  perverfas , fic  enim  ad  folida  pervenie- 
tismcdicamina  quae  Medicum  nobilitant , 6c 
artis  Medica;  AuchoritatemreftauranS 


CAPUT  VIII, 

Aurum  fer  utatur* 

Andcm  ad  aurum  metallorum  perfediC. 
X fimum  accedimus,  hujus  fulfureae  parti- 
cula adeo  funt  elaborata:  & exaltatae  ac  per- 
fcdae,ut  nullum  amplius  vitriolumfuppcdi* 
tent : fcd  hujus  loco  aurum  fulfur  adeo  nxum 
obtinet  , ut  omnem  etiam  ignis  vim  cludae, 

Ec  y adeo 


Digitized  by  Google 


D*  Auro. 

adeo  concentrarum  hocfulfur  , ut  etiamin 
dctonatione  incredibilem  fere  a&ivitatis 
fphseracn  occupet , cum  adeo  fubtiles  a con- 
centratione fuarefoluta:  particulas  expanlio- 
nem  tantam  inducant,longe  majorem,  quam 
vel  reliqua  metalla  &:  mineralia  fulminantia, 
qua:  ex  falibus  vel  vitriolis  confti  tuuntur. 

Hic  jam  habes  Philofophorum  prasfixam 
metam,  quam  omnes  optatam  curfu  contin- 
gere cupimus.  In  hocprincipaliffimum  fui- 
fur  latitare , quo  imperfe&a  metalla  exaltari 
&petfici  debeant,  Augurellus  monet, qui, 

In  Auro , femina  auri 

exquirit,  &:  ex  hoc  fummam  Medicinam  pa- 
rari vult,  qua:  in  gravioribus  morbis  plenari- 
um & optatum  afferat  auxilium > Morbo  et- 
enim adasquatum  effc  debet  medicamen.  Eft: 
quidem  & vegetabilibus  & animalibus  fua 
virtus  a C rcatore  indita  ; fedeumeaut  loh. 


de  Montc-Snyders , docet,  levioris  fint  compo- 
fitionis  & texturx  , hinc  a fermento  primae 
conco&ionis  mox  transmutantur, deleto  fjae- 
cificasoperacionischara&ere  , &;  in  alimen- 
tum convertuntur , ut  (alva  vi  M edica  ad  po- 
fteriores  digeftiones  deferri  , morbisque  re- 
motioribus partibus  frequenter  hofpitanti- 
bus  mederi  non  polfint. 

Ex  mm  er  ali  ergo  Regno  univerfalis  Medw 

cina 


De  Aure.  44J 

cina,  petenda,  &:  in  prasciptio  metallorum  Sc 
mineralium  liilfure , ultimo  natura:  perfe&o 
produco, quod  in  hocnoflrofubje&o  omniu 
nobiliori, nobilioribus  etiam  viribus  dotatum 
dfc,  ratio  diditae : quemadmodum  enim  Sol 
reliqua  fiiperat  aftra  , radiorum  claritate  Sc 
puritate  i ita  Sc  aurum  mineralia  Sc  metalla 
reliqua,  quse  etfi  ex  uno  fulfure,&:  uno  Mer- 
curio concreta  lint , differunt  tamen  multum 
ratione  perfe&ionis  , Sc  licet  ad  hanc  omnes 
pervenire  tandem  potuerint, attame  non  im- 
pedit , quo  minus perfe&ioris  metalli fulfur 
per  artem  adhuc  perfedius  perfici  queat, 
quam  vel  imperfe&ioris  cujusdam  mineralis, 
velmetalli didum fulfur , cujus feparandi  Sc 
perficiendi  modus  de  cupro  fupra  deferiptus 
eft,qui  ad  auru  Sc  huc  etiam  applicari  poteft. 

Nil  magis  mirandum,  quam  abfiirditates, 
quas  multi  foverunt  de  vera  Medicina:  uni-' 
verfalis  materia  > cum  enim  auri  corpus  fir- 
miilimis  quafi  repagulis  occlufum  cernerent, 
in  alias  ineptiffimas  materias  irruerunt , ex 
quibus  non  infimi  fu  nt,  qui  ex  nitro  eam  edu- 
cicrcdebantj  at  aberrarunt  multum  : licec 
enim  ejus  fpiritus  cretae  auxilio  lucidam  pro- 
ducat materiam, longe  tamen  abeft  quod  pro 
Stella  O rientis  , quas  M agos  ad  cunas  Regis 
pueri  deduxit,  haberi  debeat. 


444  ^ur0 

E;  licet  Philofophi  in  Sole  & Sale  natura 

omnia  cffe  exclamant  , attamen  hoc  non  dc 
minerali  Sale , fed  de  metallorum , quod  cum 
fulfure  idem  eft .inrelligi  volunt.  Sed-cum  al- 
tiora  haec  fint,  nec  hic  nos  immifeemus ; viam 
{altem  monflraturi  fumus  3 quomodo  ad  cor- 
pus humanum  applicari  hoc  noftrum  fubje- 
dum  folitumlit.  In  hoc  fane  hadenus  rudi- 
ter  admodum  procefTumeft  , adeo  ut  pauci 
reperiantur  Medici,  qui  in  hoc  omnium  nobi- 
liori fubj  edo  m etallico  , ad  corporis  humani 
infirmitates  , medicamina  fua  quaerere  au- 
deant 

Contenti  hadenus  fuere  plurimi  Medici, 
etiam  Chymi$  non  ignari, vilioribus  atfri  prae- 
parationibus,  corrofivis  acidis  inftitutis,  quali 
Vero  eum  effedu, experimenta filent:pcreur- 
icmus  breviter  principaliora  eorum  ex- auro 
cduda  medicamina,  inter  quae  primum  occu»- 
pat  locum  crocus  vel  calx  , quam  Fulminans 
Aurum  voCantjhoc  irafit : 

Ad  Ducatum  unum  folvendtirtl  additur 
Ipiritus  vitrioli  y.  % . ij1.  fj)ir.  falis -J.  j%  falis  ar- 
moniaci  £.ij.  primo  folvitur  in  fpiritu  mixto 
falarmoniacum,  quod  fit  ex  tempore,  tumau- 
rum  laminatum  additur,  & in  arena  moderate 
calida  folvitur. 

Solutio  amphori  cucurbitae  immifepr«ci- 

pita- 


Digitized  by  (_,ooglc 


*De  Auro.  44j 

juratur  olei  tartari  renfim  ac  fenfim  affufl  lar- 
ga quantitate  , ut  ebulliar,  in  illa  vero  ebulli, 
tione  adde  aquas  fontanas  f.q.  flent  per  no- 
dem infufa  , &c  fequenri  die  filtrentur  per 
chartam,  &jnfiltro  remanebit  auri  calx  ful- 
minans , quam  edttlcoratam  probe,  in  ficciori 
aercexficca  , ne  calore  accedente  flammam 
concipiat  : poftmodumlasvigacurus  (infulis 
vicibus  parum  femper  fumas  &c  lcniflime  te- 
ras,ne  incalefcat. 

Oleum  rartari  ex  nitri  &:  tartari  ana.  deto- 
natis/olutis  6c  in  fal  rurfus  coagulatis,  fa&ura, 
fit. 


Operatio  pulveris  hujus  admiranda  fanc, 
quod  paucula  ejus  grana , tanta  exerant  vim, 
acintegra  pulveris  pyrii  libra , ubitamenhoc 
furfum,illudver6 , nili  viam  inferni  prasclu- 
lam  inveniat , deorfum  tendit , ob  particulam 
concentratam  gravitatem , & falium  contra- 
riam texturam  <k  mixturam, -ut  hoc  indicat  ex 
diverlis  fahbus  confe&us  pulvis  fulminans, 
qui  fit  ex  falis  tartari  p .iij  .ni  tripuriflf.p  ij  .&  ful- 
furis  pulv.p.j. pulvis  hic  liccatus , &c  cochleari 
ferreo  inditus, eundem  cum  Solis  calce  fulmi- 
nanteeffe&umeditiSi  vero  defup er  accenda- 
tur carbone,  fulminis  inftarfurfum  tendit, & li 
metalli  cujufdam  calx  commixta  fuerit  , in 
momento  quali  fufa  in  fu  udo  relidet. 


> 


i 


Digitized  by  Google 


* 

44*  -F* 

Quoad  vires, quas  propinatum  hoc  fulmi- 
nans aurum  in  corpore  exierit,  alvum  laxare 
perhibetur  , inprimisnon  ediilcoratum  ad- 
modum,tunc  enim  in  corpore  loltita  {alia  fer-* 
mentationem  concitare,  & exinde  natura  in 
expellendis  excrementis  fermentatis  irritari 
dicitur : Et  propterca  in  torminibus  alvi, coli- 
ca, fimiiibus  cum  frudu  exhiberi  vere  per- 
hibetur, # 

At  tanti  coemere  hoc  aurum  laxans, no- 
bile hoc  fitbjedum  vilioribushifce  fubjicere 
laboribus,  male  fadum  duco, quia  fic  nucleo 
negledo,  in  Cortice  hxrere  {olemus. 

Accedimus  ad  nobilillimam  Auri  tindil* 
'tam  , quam  Aurum  Potabile  vulgo  nuncu- 
pant Artifices, hoc  Vero  paucoshadenusMe- 
dicos  confequutos  fuiife, notum  eft : Fiditias 
quidem  tinduras  ad  naufeam  usque  traditas 
hinc  inde  legimus , fed  oculorum  impofturse 
funt:  Et  verum  eft, nullam  omnino  fieri  poffb 
Veram Tinduram  > nifi  ex  fundamento  uni- 
verfalis  Medicinse  eruatur  illa,  & ex  fiilfurc 
auri  d Mercuriali  fua  parte  feparati,  ea  legiti  - 
mo  extrahatur  modo. 

Quanti  rumores  non  fadi  fuere  de  illo  An  - 
toniiLondmcnfis  Potabili  Auro,  cui  etiam 
multi  non  infimi  Chymiae  cultores,  ut  Hart- 
pannus<Crolhus,&  alufubfcripierunt  > fed  in 

won- 


Digitized  by  Coogle 


*De  Aure.  447 

Confiderate  admodum,  cum  ea  tin3:ura,ex 
lingulari folum  Talium  ingrediendum  textura 
cum  auro  copulata  , digeftionis  beneficio 
emerferic. 

Omnium  vero  maxime  deridenda  ea  eft 
Tin&ura,  quam  ex  aura  quidam  extrahere 
allaborant»  & cum  ex  umverfalimundiipiri- 
tuvel aerisiale ortum  duxille  credant  , pro 
auri  tindura venditant.  Certe  nifi  curiofitas 
inventorem  impulerit,  quas  laudanda,  utfane 
credulorum  numero  adjudicaremus,  nil  ob- 
ftaret» 

Et  quid  iton  alii  de  auri  tinctura,  mediante 
faccharo&  fpiritu  vini  fpoponderunt  ? plura 
certe,  quam  in  effe&u  demonftrare  potue- 
runt, 

Qusenon  experimenta  tradit  D.  Joh.Tilc- 
mannus  circa  veras  & irreducibiles  auri  folu- 
tiones  ? & tam  en  nullum  eft , qu  od  languenti- 
uminfirmitatibuslarisfacere,  Sc  eorum  defi- 
deriumfaturare  pollit , nifi  a mcnftruo  quid 
emolumenti  accrefcat,  turbato  archeo,utpo- 
tcquodfuis  particulis  propriam  energiam, 
nonauri  inducit. 

Cum  Acidis  fadbcfolutiones  in  variis  cor- 
porum infirmitatibus  , ubi  hoedefideratur, 
optime  quidem  adhiberi  poiTunt,  quod  &:  ds 
alcalinismeiiffruis  verum  eft. 


Sed 


448  T>e  Auvn, 

Sed  cum  menftrua  ipfa  hunc  per  fc  effe- 
dhunfaepc  nobiliorem  pradtent  , quid  opus 


perdere  aurum? 

Ec  fi  ad  veram  auri  internam  reclufionem 
&fulfuris  genuinam  folutionem  , qualem  de 
cupro  pertra&avimus,haud  pertingas,aurum 
tuum  fac  potabile  per  vinum,  fi  quid  fuperab- 
undat  , tibi  Approximo  jucundius  confules, 
hocque  Aurum  Potabile  Illegitimo  adhibeas 
modo,  conftitutioni  tuae  c ongruo,  habebis  ad 
prolongandam  &:  confervandam  fanitarpr:* 
certiflimum  experimentum  , Sc  univerfalem 
Medicinam,  cui  acquiefccrc poteris,  donec 
Deusmelioradet.  qui  faepiufcule  parvulis  re- 
velat ejufmodi  arcana  , quae  mundus 
nefeit , ac  idci  red  vili* 
pendit. 

•a  . . 'Wb-4j 


JOHANN 


Digitized  by  Google 


7 ■ i. 


JOH.HELFRICI  JUNGKEN  M.L, 
Chymiae  Experimentalis  Curiola?, 

Sive 

. ^ DICI 

PRiESENTI  SECULO  ACCOM- 
MODANDI, 

PARS  ALTERA , 

Qua: 

METHODUM  MEDENDI 

Paucis 

SPECIALIUS 
indigitat, 

£t  pramjja  morbi*  curandis 
adaptat. 


SECTIO  L 


LEGITIMA  PRAEPARATIONE  AC* 
g VISITA  MEDICAMINA > CORPORIS 
HVMANI  INFIRMITATIBUS  CORRI * 
GENDIS  ACCOMMO- 
DAT 


CAPUT  fi 

Digeftiva  exhibet  interna * 

£c  cum  false  recepta  Gale* 
nicorum  hypothefi  de  qua- 
tuor  humoribus  nitantur  > 
omitti  plane  quidem  pos- 
fent  > quia  vero  ea  purgan- 
tibus, non  ele&ive  fumptis, 
fzpiflime  optimo  cum  emolumento  promit- 
tuntur , dummodo  principii  falini  diverfi- 
tnode  corrupti  habeatur  rcipe&us  > pauca 

F f % caqu# 


'^5 i D*  Medicamentis  digejtiiis. 

caquc  generofiora  luftrabimus  , & prima 
folum  corporis  regioni  dicata,  quae  ceu  uni 
verfi  corporis  fentina  , gignit  & fufeipi 
omnigena  excrementa  ; variis  vel  flavae  ve 
atras  bilis  , & aliis  innumeris  recrementi 
circumfluxa : huic  in  genere  alvi  fubdu&ic 
dicata  manet,  quae  absque  ulla  vi  lenit,  lubri 
cat  intdlina,ut  ex  eis  eliciantur  ftagnantia  re- 
crementa, vicina  vilcera  vel  transmiflione  lae 
fura,  atque  ita  materiam  majoris  mali  exhibi 
cura. 

Hicvero  ante  omnia  maxime  obfervand; 
venit  ea  diverfiras  quae  inter  materiam  pec 
cantem  occurrit  ratione  falis  excrementitii 
an  vel  deficiat  acidum  & bilis  flavo  Domini 
um  obtineat,  vel  peccet  nimia  quantitate,  & 
fali  fcorbutico  & excrementitio  ortum  mini 
ftret.  • 

Si  fincera  peccet  bilis  nimia  volatilitan 
conccntratur  optime  acidis,  & tum  optim< 
cum  emolumento  fequentia  adhibentur,  in 
ter  quae  laudatur 

. ■ 

Fulvis  Digejlivus  Hepaticus 

Ruber.  * ^ 

Crem.  Tart.  lfc.  y.  viij. 

Spiritus  vitriolt.  iij. 


Digitized  by  Goyfik. 


De  Meditamentis  digeftivii.  4?$ 

Infundatur  hic  Ipiritus  luper fantahrubrt 
inpollinem  redatii  iiij.  add c /pir.  'vimg.vri}, 
&fiettinchira. 

Hac  fepius  impraegnetur  cremor  tarcari, 
donec  omnis  liquor  lic  imbibitus,  terantur 
omnia  in  porphyrio  fumma  cum  diligentia  ut 
lingula  probe  uniantur,  & fit  pulvis  delicatus 
adj.j.  cum  jufculocarnis  fiepius  datus  , qui 
acriores  bilis  particulas  obtundendo,  priftino 
vigori  eas  reddet,  & acidum  debilitatum  re- 
ftituet:  vel  fiant  (equentes. 


Morfellt  de  t artaro  citrati. 

%t.  Crem,  tart.pulv.  %.  iiij. 
flaved. cortic.  citri  mintttim  coneif.rec.z.  1>.  'i 
facchari  albi  aqud  rofarum  & Cinnam,  fol.  Ife./. 

mCf.f  a.  Morfelli  qui  ad  fi.  fxpius  fumpti 
bilem  corrigent.  Vel  aliquoties  infeptimana 
fumatur  hauftus  (eri  ladtis  cum  leqq.  herbis 
digeftus.  v.  g. 

Herb.  chamadr.  T 

famar.  ; ^ } * 

bccabnng. 
cochlear,  ana.  m.f. 
rad.  raphan.  armor  ac.  \ 

In  mortario  lapideo  contufa  infundantur 

•m  . Ff  i in 


Digitized  by  Googlt* 


■ 


i 


* ^ 

<|$4  r *&*  Medicamentis  digeJUy*. 

in  foti  la£tistfe,ij.  horis  12»  colatur*  adde  aqutt 
butrag.  at  ac.,  ana.  J.  tj. 

ml,  de  hoc  digeftivo  fumantur  mane  J.vj; 
& continuetur  per  o&o  dies, 

Si  acidum  copia  peccans,  primas  vias  htt- 
Jnorc  excrementitio  lilino  fcorbutico  infar-t 
ferit, 

Croci  Martis  absque  acido  potentiori falli  3.  5, 
c orali,  praparat. 
falis  genijl. 

abfnth,  ana.  gr.  viif. 

mf.  d.  a,  i,  itu 

Si  hilis  concurrat , adde  cartari  vicrioJati 
9*  /• 

|>/j|c.  tortari  vitriolati. 

dijfohe  in  vini  gener  ofcoris  mtnfuraj.  cui 
addo 

paflklar.  minor. 

Cinnamomi,  ft, 

Itent  infula,  & de  hoc  mane  poftovum  farbi* 
le»  item  vefperi  fumatur  hauftus. 

Vel  detur  feq. 

j - 

fulvis  digejlivus  feorbuttem  Molltn- 
brocci. 


|t,  Croci  Martis aperitivil'j.$.i(* 
wagijtertwhliar* 


tortari 


Bigitized  by  GoogU-’  ] 


'De  Medkmentit  digefi iv&.  4f$ 


tortari  vitriolat • 

nitri  antimaniati.  ana.  £.  /• 

facul’  aron.  %.).$• 

mf.  & detur  ejus  3 j-  ad  5.  $. 

* + 

rei  propinetur  hoc  vinum pajju- 
latum * 

1 

Pajfular.  minor,  ft.  fi. 
fol.fcnn . el.%.  /•$• 
cortic.  citri . 
cinnam.  ana. 
erem,  tartari • 5»  W» 

coriandri.  ; 

MC  contunde , & in  vini  generofi  menlu. 
dsij.  infunde  per  diem  & nodem  in  loco  ca,. 
lido : Poftea  coletur  per  manicam^  dc 
£0  detur  mane  & velperi 
hauftus. 


ff  4 J * * CAPlH 

# - , - * 


Digitized  by 


'T  S 


Digitized  by  Google 


J)t  McdiamtntU  Turgtntibw. 


CAPUT  IL 

Purgantia  magis  conjideranda 
tradit . 


HJEc  y fi  humores  adeo  fint  corrupti  > ne 
reduci  ad  bonam  frugem  queant  9 cos 
per  leccffum  evacuant;  Si  enim  copia  vitio- 
lorum  humorum  peccat  corpus,  evacuatio- 
nem urget  paulofortiorern,quamquernpra:- 
parantiaveldigeftivapraefhnt,  quia  tum  hu- 
more peccante  turgente,  & in  motu  plus  fie- 
pe  damni , quam  commodi  afferunt  leviora 
alterantia  propinata  , nullis  purgantibus  fti- 
pata. 

Peccant  ver©  Galenici , qui  absque  ullo 
fere  habico  refpe&u  & in  omni  morbo,  cum 
ad  aegrum  vocantur  , fubito  purgantia  re- 
petunt , nefeientes  nec  confiderantes*  quas 
excitent  in  Microcofmo  intempeflive  ex- 
hibitae & faEpius  repetitae  purgationes  , tur- 
bas , ncc  obfervantes  corporum  conditio- 
nes infinitis  modis  variare.  Impura  enim 
corpora  , quorum  vites  boni  fucci  penu- 
ria 

..  , 


Medicamentis  Purgantibta . 
rceicunt  , exlolvuntur  facile  ; 
bus  vero  alvus  fem per  ftrifta  , nullum 
runr  beneficium, nifi  coa&um.  Dantur  qui 
omni  occafione  ad  fluxus  alvi  proclives,  his 
leni  pharmaco  vel  centum  fedes  procrear  : 
alii przpropcre  vomunt;  kicad  purga  nonis 
vifum purgatur:  ille  nec  vehemcntiilimo  n o- 
vetur.  Sic  & obefi,  nec  praegraciles,  nifi  ma- 
ximacumcautelapurgandi.  Naturalis  ergo 
cujusque  proprietas  exploretur  prius , vel  be- 
nignioribus ferutetur:  & ignotus  caute  aggre- 
diatur. Melius  itaque  purgans  partiri,  quatu 
aegrotanrem  in  praecipitium  deferre. 

Sicquoque  non  omnis  aetas  idonea  efl:,cau- 
tenamque  fuccida  infantum,  & arida  fenum 
corpora  trananda  : Si  tamen  res  urgeat , 
omnem  cogit  deponere  formidinem, vide  de 
his  pluribus  tra&antem  Cl.  Svvalvve  in  dis- 
quifitionetherap. 

Sic  & Mulieres  fibi  fua  requirunt , inipfo 
enimmenfium  fluxu,  omne  purgans  aliud, efl: 
ineptum  : Prxgnantes  caute  primis  ac  ulti- 
mis menfibus  medicanda:  . quod  tamen  lenit, 
humores  nimium  non  colliquetacir,  ut  utero 
nocere  queant , ncc  etiam  tali,  inteftina  ni- 
mium irricantur  , & antequam  per  longam 
Yiarum  ambagem  illuc  veherentur  , perde- 

Ff  y fenc 


Digitized  by  Gt 


45$  Di  Medie tmtntu  rPttrgAMibu»'. 

rent  (ane  noxam,  quam  in  urere  utero  pos* 

fent. 

Quantum  vero  purgare  debeamus,  diffi- 
cillimae indaginis  res  eft : Materia  tamen  co- 
piofa,ecfi  vires  adfint , partiris  tamen  vicibus 
melius  exterminatur*  Succus  craflus, valida 
defideratjfcd  modice  data : Vires  imbecilles 
neutiquam  (abito  ae  copiofe  quid  peragen- 
dum volunt. 

Purgatio  porro  curationis  ergo  fufeepta , 
nullo  temporis  diferimine  tenetur.  Prader- 
vans  vero,  vere  & autumno  melius  expeditur; 
& fi  tempus  ferat  lunae  motus  obferventur,  fub 
incremento  enim  ejus  omnes  purgationes  fa- 
ciliores &c  cum  minori  sgri  commotione  con- 
jungas dleobfcrvabis.  Principium  etiam  & 
augmentum  morbi,  licentiam  purgandi  exhi- 
bent i flatus  vero  quietem  imperat,  tum  enim 
natura  ex  pugna  le  recolligens  non  turban- 
da 

Jam  vero  ufurpandi  modus  non  vilipen- 
dendus  : Huicfolida,  illi  liquida  placent» 
quorum  tamen  hxc  citius  illa  tardius  operan- 
tur. Oportet  itaque  hic  maxime  cognita 
habere  quaelibet  purgantia  » horum  Schola 
Galenica  multa  fomniavit  genera  videlicet 
cholagoga,  phlegmagoga,  mclanagoga, 

i hydra- 


■ Digitized-by  (uOOglfii 


I 


fit  MedtcAmcntit  Pstrgantibui*  455 

hydragoga,  pro  quacuor  humorum  cantile- 
na. An  vero  haec  dentur  elc&ive  purgantia 
negant  mnannus  i»  fm  par<e»e(i  pag.  350* 
YVtltus  (jr  Svvahve  difq.  therap.  pag<  54.  &£ 
alii  phirei  ; quemlibet  potius  humorem  a 
quolibet  elici  purgante  verofimilius  eft  , atr 
traCfio  quidem  , ei  largienda , led  non  de- 
terminanda. * Et  cum  non  dentur  ifti  qua- 
tuor fiditii  humores  , quomodo  purgandi > 
Deftruunt  item  cleCtive  purgantia  catholi- 
ca » qux  omnem  humorem  excrementiti- 
um  expellunt.  Efficax  itaque  omne  legiti- 
me paratum  & exhibitum  purgans,  quicquid 
enim  fluxile,  tenue,  aquolum,&:  biliofum  in- 
venit  , indiftinde  exterminat  >■  lequente, 
fi  purgans  jufte  menluratum  fit  , crailiori 
pituitoia  , & plus  coagulata  excremento- 
rum parte  , atque  ita  ex  valido  medicamine 
omnes  confequentcr  fucci  crudiores  fece- 
duot  ; Nec  diverfiis  fecum  color  electio- 
nem indicat  * quia  fere  omnes  fiavo  colore 
tinguntur  , nifi  alium  colorem  ex  medica- 
mine traxerint  > chalybeata  namque  nigri- 
cantem fepe  exhibent  % rhabarbarum  fla- 
vum &c. 

Quod  verd  purgantiamultum  a Ce  invicem 
difctepent,& eorum  quaedam  leniter, alia  for- 
titer,- 


D<r  Midicametttus  Purgant  Hm', 
titer,  fit  multum  evacuent,  hoc diverfam iri- 
dicae particularum  texturam,  ratione  vel  aci** 
dorum  vel  alealinorum  ipiculorum  , variata 
difpofitione  figuratam , &.  humori  idoneo  fi C 
fimili  applicatam  ; non  enim  (emper  contra- 
ria contrariis,  {edfimiliafimilibus  (olvi,  8£ ex- 
pelli in  fuperioribus  fufficienter  experti  fu- 
mus. An  vero  ita  corporaliter,  vel  {altem  vir- 
tualiter  ad  partem  afferam  veniant  ? item  an 
cum  chylo  & (anguine  circulentur  ? 8t  an  ex» 
crementa  purgatione  reje&a  a corde  arteriis 
communicentur?  hinc  inde  quaeritur,  ut  CL 
Amm&nnu*  inquit,  fed  vix  deciditur.  Quod 
corporaliter  ad  partem  affe&am  non  veniant» 
probant  purgantia  ab  extra  umbilico,  & plan» 
tispedum  applicata : quod  cum  chylo,  & fan» 
guine  circulentur,  veclarant exempla  quibus 
purgantium  energia  chylo  & la&i  nutricis 
communicatur;  Et  quot  excrementa  a cordo 
communicentur  arteriis,  diarrhasa  a toto  de^ 
monftrar.  Sed  inftatC/.  Anwtannus, quod  utut 
,>bree  largiar,  inquit,  non  poflum  tamen  abfo- 
„lute  credere : qualis  enim  amabo,  anxietas 
„oriretur,  qualia (ymptomata,fi  Regia  corpo- 
„ris*purgante  invaderetur,8dpfa  Majeftas  lae- 
deretur; & cum  tormina  a purgantibus  Cxpi- 
„us  in  inteftinis  exgitata  fiat  intolcrabilia,quid 

fiet 


Digitized  by  Google 

* — m-  »1 


De  Medicamentis  Purgantibus.  4 61 

„fietin  corde?  & fi  humores  per  arteriasadin- 
„teftina  deferuntur, cur  non  fimul  (anguis  or- 
dinarie & ante  hypercatharfin  excernitur? 
„Vel  fi  acrimonia  humorum  corrodit  & ex- 
coriat podicem  > quid  ni  mulco  magis  hxc 
^acrimonia  cor  laedet  ? uc  taceam : dianhream 
„acoto eife  figmentum  Galenicumiideo  qux- 
pftio  haec  de  modo  operandi  purgantium , uc 
„&  aliorum  medicaminum  manet  indeter- 
„miuabilis.  VideVVillu  Pbarm.  Rat.Pechlin.  de 
jurgant  ib.  & alios. 

In  purgantibus  jam  Medici  gloria,  &r  aegro- 
ti falus  confidit , hinc  admodum  caute circa 
purgantia  procedete debet  Medicus,  ne  cir- 
cumftantias  neceflarias  negligendoexcclFum 
committat.  Quo  vero  purgans  fimplicius.eo 
perfectior  effetius  , quae  vero  immodica  va- 
riorum combinatione  conftant  compofica, 
damnant ur,quiapericulo(a  hxc  eft  confufio, 
kmgredientia.fiEpcracitisfefcexcontrarian- 
tibusparticulisconflata,  viribus  pecvertunt, 
& deftruunc  , corrigentia  tamen  ob  alienas 
vires  non  fpemenda.  Sed  appropriata  vehi- 
cula qua:  purgantia  ad  parres  quasque  vehant, 
ridicula  (unt , non  enim  eis  prudentia  ineft 
<}U2evixin  homines  cadit.  His  jam  praemiflis 
tttnscurlim,  ad  iplas  accedimus  formulas,  ubi 

primo 


pf  'P 

'■■illi 
12*  i i® I I 5y 


t V * 


• m 


'i 


Digilized  by  Googl’ 


▼ 

'^64  2>*  Medicamenti*  Turgttntibta. 

altet,  ut  vel  quarta  purgantium  pars  luffici; 

V*S: 

ji.  tartarivitrielati  $.f.  - 
dtagnd.  corrttlt  gr.  v. 
trochif.aIhand.gr.  itj. 

4?  gummt gutta  gr.j, 

ol.  an] fi gntt.  iij. 

mf.  fiat  pulvis  pro  dofi. 


yd  fy.  refin.fcamm.gr.  xij.  velxiiij 
antimoM.  diapbor.  cum  nitro 
tartar.  vitriolat.  gr.  viij. 

mf.  & pro  dofi  ante  paroxyfinum  febrilem 
hibe , ira  ut  fimul  natura  & medicina  opera 
queant. 

Si  humores  exciementitii  tenaciores  ex 
ftunt, liquidiora  melius  quam  ficca  operati' 
nes  perficiunt,  & tum  fi  leniori  rem  expedi 
polfe  exiftimas, 

Rhabarb.  pulv..  %.  ij. 

Aq.flor.  acac.^.ijk 
tinam,  §.). 


Infunde  per  nodem  in  lococalido,  mai 
adde  fyr.  cichor.  cum  rhabarb.  vel  rofar.  fol 
tiv.  propina. 

Vtl  If.  RefnJcUapp.gr.  xviij. 


* & 


Dinitized  bv  tiUOol^ 


De  Medicamentis  Purgantibus* 
aq.cichor.3j.& 
tinam,  g.  vj. 

fjr.  decichor.  c.  rbab.  i/,  mf. 

Vtl  §d.  HeJin.fcammon.gr.  xv. 

fac ch ari  candi$.  ii],  exatte  mixtis  adde 
jjrr.acetos.  citri  |.U. 

fflC  pro  doli, 

Vtl  &.  refin.jalapp.gr.  xv. 
cum  amygdalis  tribus  vel  quatuor  excortica- 
tis, & aquae  acac.  & cinamom.  ana.g.  iij.  fiat 
en*uilio,cui  adde  fy  r.  papav.  errat.  J.  j.  mf.  pro 
Jofi 


Vtl  Mann.  elett.%.  iiy. 
ftLfenn.el.^.vj. 
erem.  tart.  g.  ij. 
pajful.  min. 

conf.  coriandr.  ana,  g.  ii). 

milia  incila,  & crailiulculecontulaincludaQ- 
turnodulo,cuiaffundeaquae  bullientis  J.  xiiij. 
Hent  in  infulo  per  horas  vj.  poift  dat  colatura, 
vd  finevel  Cum  le  viexpreilione. 

Dolis  eft  ab  |.  ij.  ad  tiij. 

Si  chronicis  malis , lente  & lenljm  demo- 
liendis dirc&am  vdis  purgantis  vim,  vina  mc- 
Jicara,omni  ingratia  deftituta  adhibeas,  v.  g. 
*eq.vel  limile. 

Jk.  Radit.affaragi. 
graminis, 
filicis. 

Gg  rufii, 

r~'  ^ i 


Digitized  by  Google 


Vulvis  laxativus  vegetabilis , 


4 dt  D*  Medicamentis  Purgantibus, 

primo  Pulveres  ponamus,  & quidem  fe  fiftit 
hic  tanquam  univerfale  purgans, 


Pulvis  Catholicus  D.  D.  Mtch, 
aut 


Hodie.  lalapp.  . V 

mecnoac-alb.ana.Yo.j.  , ..‘j  ^ ^ 

diagrid.  fa/furat,^,vnj.  ■ ? ’ 

OLaniJi.g.j.R' 

ctnamom.  9«j. 

mf  fiat  Pulvis  fubtililfimus  cujus  Dofis 
9 •/*  ; 


h/app.rejincf.^.iif.  ’ 

pulv.pdychrejli.  g.  1$. 

Up.  bezoar.  orient . 9.j.  Mf.f.  pulvis  DoJis$.j 
ad  9»  $» 

Pulvis  polychrcftus  five  rubinus  vege 
tabilis  eft  refina  fcammon.  Tantalo  tubre 
tinda. 

Vel  *.  Refin.jalapp.gr.xvj, 

tartaripurijicat .9.  »*  i 

1 01,  cinam.gutt.it), 

ms.  fiat  pulvis  pro  dofi* 

- 

* 


Digitized  by  Coogta  ; 


— 


De  Medicamentis  Purgantibus.  4^ 
Vel  Ttym.jaUpp.  9. 15. 

fcamm.gr . v. 

jintim.  diapb.  eam  nitro  adhuc  mixti 
gr.xij. 

Sacchari  cand.  9.  /. 

Ol.cinam.gutt.  iij. 

Ms.fiat  pulvis  pro  una  vice. 

Vel  fi  fortiori  opus  fic  purgante  ut  in  Me- 
lancholia, Epilepfia,  Apoplexia,  quartana,  in 
ufumvcniacleq.  Nob.  Cncefelii 

Pulvis  He/leb  trinus. 


• Piorum  Helleb.  nigri  veri)  in  felici 

afpedu  Lunas  cum  Jove&crefcen te  ante  So- 
lis ortum  collcdorum. 

fac ch ari  albiffimi  ana.  f./. 

falis  ejfcntialis  acetofcll.gr.  xxiiij. 

effent.  citri  cx  cortic . rec.  extr.  gr.  xij. 

Ms.  fiat  pulvis  fubtil.  Dolis  9*/.  ad  9.  ij.  fpeci- 
fica  proprietate  fupra  didis  affedibus  me- 
detur. 

Quid  non  fpondet  tartarus  vitriolatus  ? 
hic  a multis  pro  univerfali  digeftivo  , & 
infigni  purgantium  ftimulo  habetur , adeo 
ut  pugantibus  jundus , cotum  vkn  adeoex- 

alteq, 


4 T)c  Medicamentis  Purgantibus. 

primo  Pulveres  ponamus,  & quidem  fe  fidit 
hic  tanquam  univerfale  purgans, 

•( 

Vulvis  Catholicus  Z).  D.  Mith . 

qui  1 

Hadic.lalapp. 

mechoac.  alb.  ana.tb.j. 
diagrid.  fu/furat,  yVitj. 

Ol.anifi.%.j>R. 
onamom. 

fiac  Pulvis  fubtiliilimus  cujus  Dolis 

0‘/* 


1 Vulvis  laxativus  vegetabiles . 

» * « {* 

JU,  h/app.  rejinof.^.iij. 
pulv.pdychrefii. 
lap.  bezoar . orient.  $.j.  Mf.f. pulvis  Dofis £./ 
ad  9»  I?. 

Pulvis  polychreftus  five  rubinus  vege 
tabilis  eft  rciina  lcammon.  Tantalo  rubn 
unda. 

Vtl  Refin.jalapp.gr.  xvj 


tortari  purificat.^,  8.  t 

Ol.ctnam.  gutt.ti). 

ms.  fiac  pulvis  pro  dofi* 

u.  r-»T  >. 


Digitized  by  Goo^Ic 


De  Medicamentis  Purgantibus.  4^ 

Ve l %t.  T^eftn.  jalapp.  9.  fi. 

fcamm.gr . v. 

yintim.  diapb.  cum  nitro  adhuc  mixti 
gr.xij. 

Sacchari  cand.  9.  j, 

Ol.cinam.gutt.  iij. 

M s.  fiat  pulvis  pro  una  vicc. 

Vel  fi  fortiori  opus  fic  purgante  ut  in  Me- 
lancholia, Epilepfia,  Apoplexia,  quartana,  in 
ufumveniacfeq.Nob.  Cnafelii 


Pulvis  Helleborinus. 

* Quj  Piorum  Helleb.  nigri  veri,  in  felici 
afpe&u  Lunas  cum  Jove&  crefcente  ante  So- 
lis ortum  collcdorum. 

facchari  albiffimi  ana.  f./. 

falis  ejfentialis  acetofcll.  gr.  xxiiij. 

ejfent.  citri  ex  cortic . rec.  extr.  gr.  xij. 

Ms,  fiat  pulvis  fubtil.  Dofis  9 ./.  ad  9 .ij.  Ipeci- 
fica  proprietate  fupra  didis  affedibus  me- 
detur. 

Quid  non  (pondet  tartarus  vitriolatus  ? 
hic  a multis  pro  univerfali  digeftivo  , & 
infigni  purgantium  ftimulo  habetur , aded 
pugantibus  jundus , eorum  vkn  adeo  ex- 
alte^ 


Digitized  by  GooJ  q 


4 6t  'Oe  Medicamentis  Purgantibus. 

primo  Pulveres  ponamus,  & quidem  fe  fiftit 
hic  tanquam  univerfale  purgans, 

Pulvis  Catholicus  D.  D.  Mkh. 

r qui  1 

' 

'Radic.lalapp. 

mechoac.  alb.  ana.  Hb.j. 
diagrid.  fu/furat,  yVnj. 

01.  ani  fi.  g.j.  15. 

cmamom.  ^.j. 

mfi  fiat  Pulvis  fubtilifiimus  cujus  Dofis 


Pulvis  laxativus  vegetabilis . 

lalapp.  refinofi%.iij. 
pulv.pdychrefii.  fi. 

Up.  bez.oar . «rtf*?.  9.j.  Mfif. pulvis  Dofis  £.  /. 

Pulvis  polychreftus  five  rubinus  vege- 
tabilis eft  refina  Tcammon.  Tantalo  rubro 
tinda. 

Ftl  Jfc.  Refin.jalapp.gr.  xvj. 

tortari  purtficat. 9.  fi.  .J • 

Ol.ctnam.gntt.iij. 

ms.  fiat  pulvis  pro  dofi*  , r . , 

" • V- 


Digitized  by  Google 


Ve  Medicamentis  Purgantibus.  46$ 

Vtl  $£.  Heftn.jalapp.  9. 1$. 

fcamm.gr . v. 

Antim.  diapb,  cum  nitro  adhuc  mixti 
gr.  xij. 

Sacchari  cand.  9. 

Ol.cinam.gutt.  tij. 

Ms.fiat  pulvis  pro  una  vice. 

Vel  fi  fortiori  opus  fic  purgante  ut  in  Me- 
lancholia, Epilepfia,  Apoplexia,  quartana,  in 
ufum  veniat  feq.  Nob.  Cncefelii 

Pulvis  Helleborinus. 

* Qui  Piorum  Helleb.  nigri  veri , in  felici 
afpechi  Lunae  cum  Jove  &crefcen te  ante  So- 
lis ortum  collc&orum. 

facchari  albiffimi  ana.  %./. 

falis  ejfcntialis  aceto  feli.  gr.  xxiiij. 

ejfcnt.  citri  ex  cortic . rec.  extr.  gr.  xij. 

Ms.  fiat  pulvis  fubcil.  Dofis  9*/.  ad  9 .ij.  fpeci- 
fica  proprietate  fupra  didis  affedibus  me- 
detur. 

Quid  non  fpondet  tartarus  vitriolatus  ? 
hic  a multis  pro  univerfali  digeftivo  , & 
infigni  purgantium  ftimulo  habetur , adeo 
ut  pugantibus  jun&us , eorum  vhn  adeo  ex- 
altet» 


Digitized  by  Goo£  t: 


2>f  Medie  Amenti*  Purgantibus» 
primo  Pulveres  ponamus,  &quidemfefiftit 
hic  ranquam  univerfale  purgans. 

Pulvis  Catholicus  D.  £>.  Mich. 

« qui 

Hadic.  lalapp. 

mechoac.  alb.  ana.Hk.j. 
diagrid.  fui  fur  at,  ^viij. 


Pulvis  laxativus  vegetabilis . 

Ui,  la/app.  rejinof.^.itj.  , 

pulv.poljfchrejli.  5. 1?. 

lap. btz.oar . crurt. 9.j.  ^//. pulvis  DoJitpj.j. 
ad  & 

Pulvis  polychreffcus  five  rubinus  vege- 
tabilis eft  rclina  fcammon.  fantalo  rubro 
tm&a. 

AW  Jk.  Refin.jalapp.gr.  xvj» 

t artari  purificat»  9. 1?.  . , . .V  ;•  .q 

Ol»cinam. gutt.iy. 

ms.  fiat  pulvis  pro  doli*  'S;mm 


Digiti?ed  by  Google 


Ve  Medicamentis  Purgantibus.  46$ 

Vel  JJf.  'P^fn.jalapp.  9. 1$. 

fcamm.gr . v. 

yintim.  diapb.  cum  nitro  adhuc  mixti 
gr.  xij. 

Sacchari  cand.  9.  /. 

Ol.cinam.gutt.  tij. 

Ms.fiat  pulvis  pro  unavicc. 

Vel  fi  fortiori  opus  fic  purganrcut  in  Me- 
lancholia* Epilepfia,  Apoplexia,  quartana,  in 
ufum  veniat  feq.  Nob.  Cnarfelii 

Pulvis  He/leborinus. 

• Qu[^i.  Piorum  Helleb.  nigri  veri,  in  felici 
afpeCtu  Lunae  cum  Jove&  crefcente  ante  So- 
lis ortum  collc&orum. 

' X 

facchari  albiffimi  ana. 

falis  effentialu  aceto  feli.  gr.  xxitij. 

ejfent.  citri  ex  cortic . rec.  extr.  gr.  xij. 

Ms.  fiat  pulvis  fubtil.  Dofis  9./.  ad  9.  ij.  fpeci- 
fica  proprietate  fupra  diCtis  affectibus  me- 
detur. 

Quid  non  fpondet  tartarus  vitriolatus  ? 
hic  a multis  pro  univerfali  digeftivo  , &: 
infigni  purgantium  ftimulo  habetur  , aded 
ut  pugantibus  /unCtus , eorum  vim  adeo  ex- 
altet» 


Digitized  by  GoAgie 


'4«4  Medicamenti*  Pttrgamiha. 

a]tet,  ut  vel  quarta  purgantium  pars  lufficiat 

v*g;  . ; 

‘ fc.  t*rtdri*ritri*lati 

diagnd.  ctrrreEH  gr.V»  » 

trochif.  alhand.  gr.  *£ 
gummi  gutte  gr.j, 
cl.anyfi  gntt.tij. 

*nfi.  fiat  pulvis  pro  dofi. 

fW  i$£.  refm.  fcantm.gr. xij.velxiiij. 

antimou.dtapbor.  cum  nitro  9»  & ....  ».’<  ^ 
tartar.  vitriolat.  gr.  viij. 

tnf.  & prodofi  anteparoxylmum  febrilem  ex- 
hibe , ita  ut  firaui  natura  & medicina  operari 
ejueant» 

Si  humores  excrememini  tenaciores  exi- 
ftunt, liquidiora  melius  quam  ficca  operatio- 
nes perficiunt,  &:  tum  fi  leniori  rem  expediri 
polle  exiftimas, 

Rhabarb.pulv.fr ip.  . 
aq.flor.  acdc.fr  ij.  . ' « •’  ' ’ - 

* ttnam.fr  j.  * i *- 

• • . • j 

* » • « #»<• 

Infunde  per  no&em  in  lococaiido,  mane 
. adde  lyr.  cichor.cum  rhabarb.  vel  rolan  lolij- 
.tiv»  propina. 

Vtl  Refm.ldapp.gr.  xviij. 


Digitlzed  by  v» 

<•<  ii» 


De  Medicamentis  Purgantibus*  455 
*q.cichor.Jj.&. 
cinam.%.  vj. 

fjr.  de  ciebor,  c.  rhab.  ij.  mf. 

Vsl  'ReJin.fcammon.gr.  xv. 

fac  ch  ari  candi  g.  ii).  ex  atte  mixtis  adde 
jyr.  acet  os.  citri  J.fi. 

mf  pro  dofi. 

Vel  refn.jalapp.gr.  xv. 
cum  amygdalis  tribus  vel  quatuor  excortica- 
ris, &:  aquae  acac.  & cinamom.  ana.  iij.  Hac 
cmulfio, cui  adde  fyr.  papay.  errat.  |.  j.  mf.  pro 
Jofi 

Pii  fi.  Mann.  elett.  |.  iiy. 
ftLfenn.el.^.vj* 
erem.  tart.  5.  ij* 
paffitl.  min. 

eonf.  coriandr.  ana,  £.  ii}. 

miftaincifa,  & cralliufculecomufaincludan- 
turnodulojCuiaffundeaquae  bullientis  J.  xiiij. 
ftent  in  infulo  per  horas  v j.  poft  fiat  colatura, 
vclfine  vel  c um  le  vi  expreilione. 

Dofis  eft  ab  ij . ad  iiij. 

Si  chronicis  malis , lente  & feniim  demo- 
liendis dircdlam  vdis  purgantis  vim,  vina  me- 
iicata, omni  ingratia  defticuta  adhibeas,  v.  g- 
kq.vel  fimile.  • * _ 

&.  Radie,  afparagi* 

graminis*  ~ 

flkU* 

Gg  rufii. 

% f.  r «**  1 

' a 

^ • 

* - ->  l \ r 


f)e  Medicamentis  Purgantibus»  - 
rufet,  ana.  g.  iy. 
tertie,  radie,  cappar.  £.  y. 
potypod.  yuercin.  %.j.  £>, 
htrb.  abfptth.pont, 
capill.  ven. 
centaur.  min. 
bjpertciana.m.ft. 
fumar. 

' meliff ' ' 
fcolopendr.  ana.  m.j. 

Plor.bonag . 
bngloff, 

ac  ac.  ana.  m,&. 

Fol.fenn.  el.  1.  y. 

Phabarb.e/.j.tf. 
t artari  albi  ernd.  y.  • 
fcm.  anifi . 

cochlear,  ana,  £,  iy. 
croci  $.j. 
macia, 

cinamom.  ana.  g,  y. 

frofle  incifa  & contufa  t>.  (&*  fpccics  pro  tri-  • 
us  vini  menfuris. 

Dofis  J.  iiij.  fingulo  mane. 

Si  in  prafervanHis  contagiofis  malis  pur- 
gandum fit, non  invenietur  praeftantius  quam 
hoc 


< 


Elixir 


Cu@itKed  hy  C ri>glgj 


*P)e  Medicamentis  Purgantibus.  467 

Ijlixir  Propr.  Rhabarb , Purgans. 

&•  Aloesfocotrin.^.i.S. 
myrrha  clttt.  $.j. 
croci  AnJiriaci^.S. 

"Rhabarb,  iij. 

Vini  malvat.opt.  Xb.ij. 
jpir.fulfuri*  campanati  $.  $. 

pulverifata  & mixta  ftent  in  digeftione  per 
menfem  & ultra, poftea  colentur  per  linteum, 
liquor  tin<ftus&  impraegnatus  ufui  aflervetur. 
Cujusdolis  a 

In  febribus  malignis  ^imoipfaPefte,  ut  Sz 
in  hypochondriacis  & uterinis  malis  prasftan- 
tius  vix  datur  purgans. 

Non  infimum  etiam  meretur  locum  le« 
quens 

Elixir  Citri  Purgans  D.  Micb.  ■ i 

%l.  Radie, jalapp.fo.i.B.  v > 

fem.carthami  fo.j. 
gumnu  guittt. 
fcammon.  rofat,  ana . ^,5. 

mf  & extrahe  cum  Elixire  citri,  poftea  adde 
aqua:  cinam.&lyr.  e fucco  citri  parum. 

Dolis  eft  a 5.  j.  ad  5.  iij. 

Elixir  fivt  Ejjentia  Citri  hac  eft. 

Gg  : Refcin- 


Digitized  by  GoogtS 


V 


!i 


l i . 


II 

.i  fif-  .*• 
1 1 •' 


in 

!•  v 


^8  JD e Mtdicamtmis Purgantibus'.  , 

Rcfcindc  flavas  citri  cortices  lubtiliflim^, 
relidam  pulpam  ponefuper  fornacem  per  G. 
ve!  8.  dies,  tum  exprime  luccum,  quem  per 
cucurbitam  deftflla , & exit  fpiritusvini  lpiri- 
tum  a:mulans>hunc  luperfunde  corticibus,  & 
extrahe  tin&uram  flavefeentem  palato  & 
oculis  gratam.  Ne  vero  interea  temporis  per- 
eant cortices,  parum  fucci  citri,  vel  aquae  rola? 
rumeisinfperge. 

Si  frigidum  ventriculum  cruditatibus  re- 
pletum acidis  , expurgare  velis,  prodeftfe- 
quens  , • - ; . -a 

Spiritu*  Pancbymagogus  Cneefelii. 

Trochifc.  alhand,  j. 
fcammon, 

gummi gutta,  ana.  £.  itj. 

affunde  fpiritus  anili  lfc.  j.  flent  in  digeftione  & 
ferventur.  Ejus  Dofiseftabg.  fl.adg.vj. 

Vel  (jnritus f alutis  Maxvelli. 

Spirittu  vini  potent tjfimtih./. 

Fol.  fenn.  el.  i.  i), 
jalapp.refin.^.j. 
hebebor.  nigri  prap arati  g.  vj. 

1 ■'  oleifoenic.anifi  aua.gutt.  aliquot, 

Folia  fenna:  & Helleborus  contundantur, 
jalappayero  minutim  incidatur,  & maceren- 
tur 


Digilized  by  Google 


*De  Medicamentis  Purgantibus.  46? 
tur  omnia  per  14  dies,  tunc  exprime  &adde 
iterum  tancum  novarum  fpecierum  quan- 
tum prius  addidilti  &c  ut  prius  procede  :dige- 
ftione  repetita  & colatura  facta , fi  placeat,  ad- 
huc fcmel  adde  novas  fpecies,&  ut  prius  pro- 
cede, tunc  Ipiritum  exprclfum  colatum  pro 
ufu  aflerva. 

Dolis  eftab  ad  J.j. 

Nec  hic-  duplex Q> tritus  pro  Viris  fy  Mulieribus 
contemnendus.  St  pro  Viris , 

ly.  Fol.fenn.  el.  <5.  ij,\ 

ligni fantt.  ‘ • 

farftparill. 

rad.  chi»£.  ‘ • 

bacc.juntper.  ana.  %.j. 
aloes  hepat.%.  2/. 

Incifa&contufa  infundantur  tnfpir.  vinili-  , 
bris  iij.  digeftione  pera&a,  tinctura  colata  fer- 
vetur. 

Dolis  2.  vel  3.  cochlearia. 

Si  Mulieribus  approprUtum  velis  hunc  , 

jpiritum, 

TU..  Fol.  fenn.  el.  * 

baccar. lauri.  pVi* 

Fol . card.  bened. 
aloe jficotr,  ana.  %.j. 

•%  Gg  3 fuper- 


Digitized  by  Google 


De  Medicamentis  Purgantibus* 
dipcr^indcconciiis  fo.ij.  fpir.  vini,  &j 
tur  tin&ura,  cujus  dofis  ut  fupra. 


Si  quk  delicatior 

expetat , 

Iahpp.  refin  s.pulv.%. 
jpec.  rojat.  wveU.  9- 15. 
amjgd.  d exc  . rt.  5. 15, 
faeci  vari  albi  i.  15, 

rnC  fiant  morfclli  pro  adultis  num.ij.  pro  itv 
fantibus  aliquot  annorum  num.  vj. 

Vel  fy..  Iolapp.pulv.  g.  iif. 
dtagrtd.fulf. 
gtimmigutt ■ ana.  J.15. 
erem.  tart.  9.  ij. 

Jpec.  arom.  rofat. 

diarrhod.  abbat.  ana.  9.  ij. 
facch.  aq.  cicb.  dr  cinam.fol.  iiij. 

£ fi  a.  Morfelli  pondere  dimidia  unciar* 

Vel  fiant  Morfuli  folutivi  de  lalappa* 

v.  g. 

&•  Conferv.  rofar. 

violar.purp.ana. 

' Jpec.  diatrag.frig.  i. 
radie,  jalapp.  refin.  %.j, 

* diagrid.fulf.Z.iij. 

facchar.  in  aq.  cinnam.  folut, 

' ilei  cin amomi, gutt,  vj, 

OnifigHtt,  itij , 


* a ■» 

, • » 


•• 


Digitized  U/> 


De  Medicamentis  Purgantibus^  47* 

mf  fiant  f.  a.  MorfeUi  pondere  uncia;  unius. 

Ftl  Bi.  X alapp.pulv.  £.fi. 

/<<rr.  9.  i/. 

refn.fcamm.gr , v/. 
ftcch.alb.  3.  fi. 

olei  citri,  rec.  ex  certic.  extim.guit.  i). 


mf.  fiat  morfellus  pro  dofi. 

' Vel  fiant  MorfcUi  D ia- Manna, 
v.  g. 

Manna  elefl.  Ifc.  fi. 

diffolvein  aq.  rofar.  cinnam.  & lucci  citri  de- 
putat. q.  f.  colatura;  adde 


cremor.tartar.  iif. 
jalapp.  refnos.gr.  xxxvj. 
maceris  gr.vj. 

ol.ftll.  anifigutt.  iis.  . ... 

mf.  fiant  f.  a.Morfelli  pondere  uncis  dnrudis, 

Fel  Ut»  Manna  eleft.%.j. 
t artari  purificati 
jalapp.  refinos.  3.  v/. 
olei  maceris gutt.x. 

f.C  a.  Morfelli  pondere  uncis  unius. 

Si  PtUuU  arrident  tibi  commenda  hafet 

Catholtcas. 


Bi.  Aloes fototrin. 
diagrid.  correBi. 
trochife  ■ alhand.  ana.  §•  /• 
JExiraBi  htdtb,  nigri  §.fi. 

Gg  4 


Cum 


X , 

f47*  U»  Medicamentis  Purgantibus. 

Cumfyr.  rofar.folut.  & balfarao  fulfuris  vero 
fiat  Malia,  e qua  formentur 
Dofi  9. 6.  ad  9.  j.  exhibenda?. 

Vel  fiant  ha  Pilula  C«„ 

fc.  ar ornat,  rofdt.  J. 

rhabarb.  tL 
x cotocjMtb. 

' helleb.  nigri  ana.  |./. 
jalapp.refin. 

Folifenn.  el,  ana.  i. 
fiammn.%.8. 

« majhch. 
florae,  calam . 
aloesfocoir. 

gumrm  arnmon.  ana.  5. 

ebuli  g.  ttj. 
falis  abfynth.  $.v/. 

Cum  fpir.  vini  & aq.  cinnamomi f s.  a.  Ex- 
tractum ex  quo  fermentur  pilula:.  Dolis  a 
9. 15.  ad  9.  j. 

Vel  ex  fo  Io  helkbori  extrafto>  addita  fiam- 
tnonii  reftna  fiant  pilulae,  quae  in  morbis  melan- 
cholicis & menfium  fupprelfione  mirabilii 
operantur. 

Pro  admodum  dclicatulis 
ximecrit  hoc 

Elefluarimn  Cy domatum  gratijj. 

Sc*mmon.  ritfl  ex  hoc  dnCturai 


De  Medicamentis  Purgantibus.  47$ 
trahe  cum  optimo  fpirituvini , reiteratis  vici- 
busquousque  omnis  tin£furaextra<da  fit  , & 
nullus  fpiritus  tingatur  amplius*  ' 

Jam  paratum  habeas  Ele&uarium  diacy- 
donion  nondum  ad  confidentiam  infpillar. 
ftijj.civil.&  cum  jam  fpiflefcere  incipit, affun- 
de paulatim  fpir.  vini  tindfum,  movendo  8c 
agitando  f|xatuJa,donec omnis  fpiritus  tin&us 
ailufus  evanuerit  rurfus,  ultimo  affunde  ali- 
quid aqua: cinnamomi,  recoque  parum,  ac 
tum  in  (catulas  effunde  & ferva.  , .? 

Si  fint  qui  nulla  plane  purgantia  afiumere 
queant,  eis  externe  adhibeas  feq. 

Vnguentum  Ieffenii  alvum  laxans. 

Fe  Vis  tauri. 

butyri  recent.  non  /aliti  ana  £.  ii], 
extratt.  belleb.  nigri. 

dtacolcynth.  ana,  9.  j. 
dissgrid.gr.  vj.  , 

Croci  gr.  viif. 

mf.  & lento  igne  coque  ad  confidentiam  mel- 
leam, & cum  nucis  juglandis  putamine  umbi- 
licoimpone.  Vel  applicetur  fequens 

• Emplajirum  purgans. 

&.  Semin.cataput. 

colocyntb.  ana.  % ij. 

Gg  5 . rad. 


474  Midicdmtntu  J>Hr£4ntibH/< 

rad.  &fel.  htlltb,  nigri, 
efuU. 

fucci  tilhjmulli, 
cucum,  afirtin, 

Ugrep,  / 

rad.  fambuci  ree, 
ebuli  anu.  ^.vj, 
aloes  heput . 
fcammon.  anu.  g.  i,  fi, 
therebin*.  ii/. 

mellis  defpumati  q.f,  ...  , 

mfiatf*a.Emplaftrumvclcatapla(ma.  1 

Miras  habet  vires  hoc  Emplaftrum  umbili- 
co impo  ficum  folvit potenter  alvum , vermes 
necat  & expellit,  ftomacho  applicatum  vomi- 
tum,renibus  &lumbi$  urinam  , & mammis 
mulierum  menftruaciet,  & abdomini  impo- 
stum partum  facilitate,  & fi  diu  geftetur  foe- 
tum expellere  dicitur. 

Vel  hoc  tibi  Maxvelli  oleum  recommen* 
datum  habeas,  ad  quod 
$<,  jiloes  Hepatic.%j. 
myrvha  jf.  v, 
ftttutaurs%.}. 

mC  & ex  retorta  deftilla  o!eum,cum  hoc  ven- 
triculum vel  umbilicum  inunge,  fuperimpo- 
fitafpongia  hoc  oleo  tin&a,  & efferum  mi- 
*eri*.  ...  / 

Sic 


Digilized  by  Google 


B— 


.ijrt!-?..-  • , v 

De  MedicamentU  Purgantibw,  457 

Sic  # (aecus  tithymallorum  laneus  ialc  , 
mixtus  & alvi  fa?cibus  recentibus  immifliis, 
violenter  fed  cum  dolore  alvum  movere  per- 
hibetur, 

H*cjarafuntpurgancia,quibus  varie  varia- 
tis&mutatisacquielccre  fane  poilumus,  uni», 
cum  tamen  hoc  lemperobferves,utita  medi- 
camcndifponas  , ut  &c  fapore  &c  odore  blan- 
diatur aegro,  & quod  validam  ac  fuavem  vim 
exmolefaltem  exigua  fpirat,femper  praefera- 
tur rcliad^^V'  * 

Nimius  vero  catharticorum  ufus  Galenicis 
— ~ ire  receptus  refpuatur,  inprimis  apo- 
*rga  fane  dofi,  & f*pc  repetita,  roaxi- 
lauftibus  propinata, qua:  ventriculum 
\cnervant& viribus  labefactant,,  ut 
iftmodumnifi  exliibito  medica-' 


iciat  munus. 


CAPUT  III. 


| hnitoria  exhihet 

y TOrum  tanta  (ane  efl:  efficacia,  ac  tantum 
JlX  beneficium, ut  etiam  ea, , qua:  aliis  pur-  x 
gantibus  ne  hilu  cedunt  mala,movere  foleant, 
magis  etenim  fune  catholica , & materiam 

••ffifr  • ’ * coa- 


SVy. 


Digitized  by 


■ 


De  Vomitoriis, 


477 


„quicquam  reperiaturpraftantius.  Hsccfunr, 
„porro  pergit  pag.  8.qure(pofl;40,  catharcica 
„vu!garia  fuccos  corporis  finceros  colliquan- 
,,tiamiferisdata,  centro  mali,  ventriculi  fer- 
„mentum,  aliarumquc  partium  depravantia, 
„neutiquamperta<5i:o,)  chronica  infirmitate 
„impenlc  etiam  exhauftis  propinata,  fuppe- 
„ciascveftigio  attulerunt. 

Quod  veto  Galenici  timiduli, talia  non  prje- 
ftent  fuis  praefer  iptis  vilioribus  vomitoriis,nec 
hincfidanc,  inde  venit,  quia  inpharmacopo» 
liis  praeparata  vomitoria  fiunt  cruda,  incorre- 
focx  fallis  fundamentis  enata,  viribus  eximiis 
orbata  & corrupta.  Si  vero  hi  a fuisprxeon- 
cepds  erroribus  remitterent,  & veriora  Chy- 
muE  fundamenta  haud  adeo  damnarent,  me, 
bora  fanc  medentum  fata  proditura  effient/ 
fed  redeamus  ad  noffcra  vomitoria.  Ha:c  qui- 
dem (quia  magis  contra  naturam  vomitus  agit 
quam  purgati o,)etfi operationes  fiuas  non  per- 
ficiant absque  anxietate  , totiusque  commo- 
tione: concremificunc enim  fxpe  labia,  cali- 
gant oculi,  & extrema  frigent,  quia  ventricu- 
lis rei  moleftae  injuriaconvulfius  totus  fiurfium 
impetuofo  conatu  fertur  : Nihilominus  ta- 
roen , fi  alias  Emeticum  fit  natura  confeuta- 
ncum,  & additis  aliquot  relol  ventibus,  abfter- 
gentibus,&:  leniter  purgantibus, propinatum. 


falu- 


4?8  De  Vomitoriis. 

falutifcrus  maxime  erit  vomicus > fi  modera» 
mine  compleatur.  Et  licet  tam  operofus  eflfc- 
dusnilfancnifi  terribilia fpirec,  tamen  rccol- 
ledis  viribus,  pacatus  deprehenditur  archeus: 
quicquid  enim  impuritatis  ac  illuviei  ventri* 
culum, & viciniam  infeftabat,hac  via  commo 
diori  ejedumell:. 

Hinc  Lien,  & ventriculum  contingentes 
partes,  via  hac  brevi  &:  expedita  omnibus  ex» 
uunturnoxis.imo&ea  qux  craffioris  funt  te- 
nacitatis ventriculo  excutiuntur  , ac  corife- 
quenter  tum  reliqua  corporis  fublevantur.  - 
Cum  tamen  interim  valida  hasc  vifcerum 
concuflio  non  fit  cuivis,  hinc  fime  proclivitas 
cu jusque  naturx  > ac  humorum  propenfio6£ 
motus  attendatur. 

Ad  vomendum  vero  aptus  cft  naufeabun- 
dus,qui  firmo  ftomacho,  & capite,  amploque 
pedore  exiftit.  Subito  hsec  expofeitur  medela 
cum  aeftuant  praecordia;  osamaricat,frequens 
lalivatio,  hypochondriorum  morius,  amaru- 
lenti rudus, & alia  junda  adfunt.  Econtra  vero 
cephalalgia  in  malignis , & haemorrhagia  la- 
ceflitus,  licut  nec  in  tabem  protlus, qui  exhatl- 
ftis  viribus,  & exuto  robore,  animo  facile  Jin- 
quit,  nunquam  ad  vomitum  cogendus. 
Conducibilis  verb  maxime  e rt  vomitus,  uj>i 
ventriculi  falus  claudicat , quicquid  enim  fh 

eo 


De  micor iu.  47$ 

eo  cruditatis  nomine  venit  , & ex  fingulari 
corruptela,  maligna  effumationc  cerebro  no- 
xium elt,  imo  ipfum  venenum  epotum,  fubi- 
taneo  hujus  adminiculo  line  omni  ejicitur 
noxa. 

Etipfe  ftomachus  crebriori  vomitu  exagi- 
tatus pmer  nacuram , vomitorio  fenfim  ex- 
hibito curatur. 

Non  bilis  quovis  modo  corrupta,  non  ipfa 
atra*  bilis  rabies,  nec  mucofitates  pituitofaefa- 
linae, in  intimis  etiam  vifccrum  cuniculis  con- 
tenta;, inconcufla  remanent. 

Sic  &:  febriles  poroxyfmorum  infultus,dum 
inchoant, hoc  prjEfentaneum  exquirunt  auxi- 
lium .-Febrilis  enim  focus  ventriculo  plerum- 
que vicinus  eft,  hic  vomitorio  legitime  adhi- 
bito,aut  extirpatur,  aut  infringitur,  ne  fomi- 
tem vel  vafis  vel  cordi  remittat.  Ipfa  enim 
fepenatura  in  tertianariis,  & quartanariis  vo- 
mitum movere  folet,  quidili  ergo  artifex  mo- 
tam Camarinam  , amplius  commoveat , ita, 
enim  revocatur  miafma,  vel  influxus  cohibe- 
tur, ne  originem  febri  praebeat. 

Omnibus  porro  catarrhis  fpicula  hebetar, 
ac  prjefcrvatione  etiam  arthriticos  mire  fub- 
Icvar.  Necafthmatici,  ncc  anhclofi,  fi  mo- 
do integro  degant  pulmone  , a vomitu  ar- 
cendi. 

Jdm 


Digitized  by  C,<J 


480  Vemitotiit* 

Jam  vomitorium  propinarurus  , tempus 
©portunum  notato,  li  enim  fincerum  lubetefc- 
cerefuccum , jejunis  exhibe.  Sed  fi  duriter 
quis  mobilis  exiffat  , ftratngcmate  adhibito, 
nimirum  poff  puftum, unius  hora:  fpatio  inter- 
jc<ffo,vomitorium  propina,  ita  enim  vacuatio 
facilicatur,& bonus  cum  malo luccus extrahi- 
tur: in  i pfo  attu  cum  vomendi  conatus  angit, 
oculos  comprime,&  caput  in  prono  litu  repo- 
ne,& fi  opus  differatur  nimium  , digitis  irri- 
tetur. 

Sivero  nimia  violentia  fatiget , compefca-* 
tur,cucurbi  cula  ventri  im  polita,  & lal  abfinthii 
cum  cochleari  recentis  limonum  lucci  exhi- 
beatur l vel  fomentum  adffringens  ventri  ap- 
plicetur, aut  laudani  opiati  aliquot  grana  por- 
rigantur, ita  enim  placida  quies  fontem  obtu- 
rat, & ftomachum  confortat. 

Sed  ipla  jam  adeamus  vomitoria, 'inter  qua: 
valentiora  , qua:  ulterius  vires  extendunt, 
quam  alia  fortiter  faltem  turbantia  , trium- 
phant. Ha:c  vero  a vere  purgantibus  non  na- 
tura, aut  fpecie,fed  gradu  falcem  differunt:  vis 
enim  in  his  excellentior,  in  purgantibus  vero 
minor. 

Quod  vero  fiepius  purgans  , vim  induar 
emeticam,  ab  humoris  ejiciendi  difpolitione 
dependet,  volatiliores  enim  & biliofi  a natura 

alias 


Dtgit 


: Google 


De  Vomitoriis*  48? 

#iia$  facilius  furfum  feruntur,  quam  conccnr 
trati  humores  acido- (almi  fcorbutici,  qui  ideo 
valatilioribus  fte  acrioribus  falinisvomitorio- 
rum  (piculis  exagitari  necefie  habent. 

Inter  omnia  vomitoria  ver£  excellunt  An- 
dmoniata  legitime  & parata,  & graduum  ra- 
tione adhibita.  Et  expeditum  6ne  tibi  pro- 
flabunt Emeticum , fulfur  Anttmonii , centau - 
mm  minerale  vecatum  9tartarus  Emeticus  , po- 
culum ex  te gulo  perpetuum : hoc,  E rite  fabrica- 
ta fint, mirandos  fan£  nec  laudandos  fatis  pro- 
flabunt effe&us,  Sic&do&iflimus  •JAiaxvcl- 
lus  communicat  ex  antimonio  purgans , quod 
univerfale,  & inftar  auri  potabilis  Tuas  opera- 
tiones perficere  deprodicat,&  obfcurioribus 
verbis  ita  deferibit : 

Fac  inquit,  exllibioHungarico  igne  natu- 
ras multiplicato  calcinatione, pul  verem  albif- 
fimum,  a fumo  cave,  quem  copiefe  emittit  t 
vemm  fi  pondus  hacce  calcinatione  tantum 
non  inveneris  errafti:  ac  tum  igni  iterum  im* 
pone , donec  pondus  augmentetux , &c  tum 
calcinatio  pcrre&a  eft. 

Recipe  hujus  pulveris  \ j.fpiritus  fummi  ve- 
getabilis fi.  fimul  mixta  digere  per  ao.dies, 

velmenfeni»  liquorem  decanta,  cujus dofis 
Z>  ij.  ad  J.fi,  eft  in  omnibus  morbis  fiimmum 

arcamua. 

Hh  Sipul- 


481  De  Pomitoriu» 

Si  pulvere  remanente  uri  rurfus  velis,  ut 
prius  caicina,  fed  calcinatio  citius  perficitur, 
& pulvis  virtute  &pondere  augetur , acidi 
fpiculisex  Sole  reattradis , &:  ita  perpetuam 
habebis  mineram  falutis.  Multa , pergit , tibi 
dixi.fiintelligis. 

Si  mitioriremcxpediendamjudicas , tibi 
commendo  gummi  guttam, qua:  prater  eme- 
ticam vim,  catharticam  obtinet, ac  hincnec 
intemperanter  effervefeit  inftomacho,  prae- 
primis  fi  tartarus  vitriolatus  &fpiritus  vitrioli 
commixti  fint.  v.  g. 

Jfc.  gummi  gHitefuh.gr.  xij. 
tartari  vitriolatigr.  viy. 

Jpir.  vitrio ligutt.  vj. 
acjH£  cinamomi  . 
julept  ro  ferum  ij, 

inf.  pro  una  dofi. 

Vel  ex  hujus  pulvere  cum  cremore  taftarl 
& mica  panis  in  pilulas  redadonon  contem- 
nendum habebis  effectum. 

Alias  non  ingratum  nec  violentum, fed  ju-^ 
eundum  admodum  vomitorium  praebet  Cl. 
D Ludovici  Oxyfaccharum,  quod  ita  parare 
jubet : . . • 

Recipecrodmctallorum,  legitimi  ut  de 
Anrimonio  parat,  fcrupulos  odo  , infunde 
■ per  triduum  in  aceri  communis  (nondeftilla- 
, tuut- 


Diqiti 


oogle 


De  Promitor  iis.  48$ 


hjUtpotc nimium  figentis  ) unciisdecem  in 
loco  calido, poftcafiepius  agitatus  liquor, (qui 
de  croco  quidpiam  diffolvic*)  filtretur,  eiquc 
anafacchari  albi  additur  &c  vitro  claufo  in  ca- 
lido detinendo  iponte  fol  vitur,&:  fi  placet,  es- 
fenti*  papaveris  erratici  drachma  tingitur,  ac 
ita tutiifimum  etiam  infantibus  exhibendum 
acquiris  vomitorium, cui  trimeftri  grana  duo 
praeterpropter  , anniculo  grana  feptem  &: 
odo, adultis  vero  ad  drachmas  duas.,  tres,  vel 
unciam  femis  > exhibitum  hoc  Oxyfaccha- 


Hh  2,  CAPUT 


rum,  optatum  admodum  praeftabit  eftc&um; 
Dehoc  refert,  quod,  cum  confcdum,uni 
praeterpropter  exprefli  oleofi  corticum  citri 
fucci  drachma  condire  inftituerit  , omnes 
ejus  ac  fingulae  dofes  indifferenter  quosvis 
per  inferiora  faltem  fufficientcr  expurgarint. 
Cum  verb  hoc  mulroties  tentaffet, nunquam 
Hhftmorlnm  eundem  effe&um,  inreccntcc 
Dxyfaccharo,  quosvis  modo 
quaeiito,  reperire  potuiffe  - 
refert» 


De  Medie  umentis  diureticis. 


AH 


CAPUT  IV\ 

'Diuretica  examinat. 

H^£cutinam,vcl  quicquid  impuri  feri  vi 
Cis,  vel  vifceribus  adhxret,  expelluni 
Non  vero  ea  exhibenda  , niii  natura  ad  vk 
urinarias  incliner , quod  ex  fudore  iiippreilc 
& copiofa  urina  (niii  eam  largior  potus  exci 
tarit,)  cognofcitur. 

Et  cum  naturam  uni verfaliter  expurgent 
& ab  attenuabili  humorum  colluvie  liberent 
hinc  ip  acutis  magnse  utilitatis  eiTe  etiam 
contra  commuqem  opinionem,  nonprasmis 
fis  univerialibus,  Excell.  Amrn&nmt*  aiTerit 
cum  ipia  fint  u nivei  ialia,  hinc  etiam  in  calcu  • 
loiisiiibito  ad  diuretica  tranfeundum  exteris 
paribus  jubet,  non  tamen  audacter,  in  omni 
renum  afFe&u  , ubi  de  calculi  prxientia  non 
fat  certi  iimus.  Notabilis  enim  hic  error  eft, 
inquit, quorundam  pradicorum,quiiine  dis- 
crimine diuretica,  &:  calculumpellentiaad- 
hiben^dum  enim  magnitudinem  calculi,  & 
numerum  ignorant. iaepius  calculum  in  angu- 
ftias  ureterumpellunt,  cum  ineffabili  patien  - 

tis 


Digitized  by  Goagfe 


*De  Medicamentis  diureticis.  4^ 
ris  cruciatu,  ficuti  Helmont  pluribus  haec per- 
trahat delithiafi  §,  15-.  drfecj. 

Refpiciunt  in  genere  diuretica , urinam, 
parte  ferofa  & falina  varie  variata  conftante, 
& ejus  largiorem  fulionem.  Cum  enim  cac- 
demfalinae  particulae  faep£  prava  vi  fcorbutica 
pclfimos  inducant  effedtus , hinc  ad  eadem 
diuretica  ante  omnia  confugiendum  erit.  • 
llniverfale  Diureticum  acidulae  praebent, 
his  a&uale  ineft  frigus, fed  po  tens  calor  &:  iic* 
citas, abftergunt  enim  &c  fucci  plurimum  ad- 
dunt, non abominandaefapore  , vifeida  inci- 
dunt , ac  tartarea  falina  refolvunt,  & cx  inti- 
mis corporis  penetralibus  educunt,  . 

Non  vero  una  via  excrementa  exturbant, 
licet  praecipue  per  urinas*  Humoribus  me- 
lancholicis, acidis,  falinis,  comixtione  aquea: 
fubftantix  fluiditatem  imprimunt  > adeo  ut 
pervias  urinarias  potiflimum  fecedant. 

Si  ideoque  vifccra  vis  impuritatibus  fcor- 
buticis falinis  expedita?  Si  ventriculo  &c  ner- 
vis afflare  robur?  & calidis  ac  frigidis  affe&i- 
bus  folamen  dare  plurimum  i adito  acidulas. 
Scdpraemiflis  praemittendis,  adaptata  diaeta, 
& aliis  obfervatis  legitimis  requifitis. 

Sihas  adire  haud  licet,  vices  fupplere  pos- 
funt  acidulae  artificiales,  quas  Henrtcus  de  Ro~ 
(bos  inpeculiari  tranatu , longe  elficaciores 

Hh  3 


r48£  B*  Medicamenti*  diureticis] 
naturalibus  ob  feparationem  fuperflua:  aquo- 
{itacis,&:  utilitatem  tam  hybemo.quam  aefli- 
vo  tempore»  praedicat,  easqne  ex  metallo  irt 
primam  materiam  redado,  auxilio  lalis  her-* 
metici,aut  optima  minera  adhuc  vivis, &pro- 
prio  fpiritu  impraegnatis, ac  facile  folubiiibus» 
certoque  membro  appropriatis  (ut  cerebro 
vitriolum  Lunae,  cordi  aurum,  epati Mercu- 
rium, pulmonibus  fulfur&c.)  vi  aquae  men- 
ftrualis  ex  iale hermetico  , & terra  virginea 
compofitae  extrahit , admirandaque  praeftari 
obfervavit. 

Alias  D.  Helvicus  hoc  modo  fuas 

paravit  acidulas  :v.g.  . 

Anttmen.  nitri  Arti. 

fulfuru  comm . ife.  f. 

contufis  probe  immifee  vel  terram  figiilatam» 
vel  bolum armorum,  velfilices  tulos,aut  are- 
nam mundam  optime  ficcatam,vel  quod  me- 
lius Martis  limaturam,tunc  inde  retorta:  ter- 
reae, & igne  aperto  vel  per  arenam  fecundum 
gradus  deftilla.  Si  lubet  irroretur  hac  tota 
mixtura  phlegmate  vitrioli,ex  vitriolo  crudo»  • 
per  fe  per  alembicum  deftillato , in  vas  r eci- 
piens praefuppone  aquam  frigidam  fontanam 
ad  tb . j ♦ circiter , v el  quartam  partem  phleg-  ; 
matis  vitrioli,  fteque  deftilla,  liquarem  extil- 
lantem  perM.B.  redifica  , quod  in.  fundo  * 
.manet  filtra,&;  ferva,  CL 


T 

*De  Medicamentis  diureticis.  487 

CLMolJenbroc.  de  Arthritide  vaga  refert, 
feexaphronitro  tinduram  facere,  quasmirse 
fit  efficacias  in  obftrudionibus  referandis,  &: 
refolvendo  tartaro  vel  fale  fcorbutico,  illum- 
que  per  urinam  expellendo:  hanc  ita  fabri- 
cat: 

Recip  cspbronitri,  q.  v.  fuperfunde#/><>«;» 
[tlis,  & ob  falium  contrariorum  repugnanti- 
amvidebis  miram  effervefeentiam  , hinc  in 
vafe  amplo  conjungi  debent > fada  vero  pu- 
gna, filtra  liquorem,  & habebis  infigne  medi- 
camen in  tartaro  per  urinam  expellendo  ut 
jamfupra  laudatum. 

Sic  & Pcnotus  infignem  paravit  fpiritum 
aperitivum  quem  hoc  modo  idem  Cl.  Mollen-  . 
hc.  elaborat. 

vitrioii  Goslartenfis & 
falis  tartart  %jj.  15. 
ftlic.  calcinator.  jfc.  vj. 

Indantur  rctortx  terrea:  , ac  gradatim 
ignem  augendo  deftillentur.  Caput  mortu-  » 
um  excoquatur , ac  fpiritus  excodo  fale  im- 
praegnetur , ex  quo  cum  argilla  figulina  glo- 
buli efformentur,  qui  retortas  iterum  immilu 
deftillentur, ac  deftillatus  fpiritus  redificetur 
& ad  ufum  fervetur . 

B.  D . KetUng  olim  Archi  - Epifcopi  Mag- 
! deburgenfk  Archiater  hunc  fpiritum  in 

6 • , * Hh  4 • litc* 


.fgagT 


» f 

'48^  De  Medicamentis  diureticis'. 
naturalibus  ob  reparationem  fupcrfluas  aqucv 
fitatis,&:  utilitatem  tam  hy  bemo.quam  aefti- 
yo  tempore»  praedicat,  easqite  ex  metallo  ira 
primam  materiam  reda&o,  auxilio  falis  her-, 
metici,aut  optima  mincra  adhuc  vivis, &pro- 
prio  fpiritu  impraegnatis, ac  facile  folubilibus* 
ccrtoque  membro  appropriatis  (ut  cerebro. 
vitriolumLunas,  cordi  aurum,  epati  Mercu- 
rium,pulmonibus  fulfur  &;c.)  vi  aquar  ment- 
ftrualis  ex  fale  hermetico  , &c  terra  virginea 
compofitae  extrahit » admirandaque  pracftari 
obfervavit. 

Alias  D.Helvicus^ititii}  hoc  modo  fuas. 
paravit  acidulas : v.  g. 

Antimon, mtrmna.  lb„f 
fulfur  is  comm.  fc.  j.. 

contufis  probe  immifce  vel  terram  figi Ila tam» 
vel  bolum  armcnum,vel  filices  tufas, aut  are- 
nam mundam  optime  ficcatam>vel  quod  me- 
lius Martis  limaturam,tunc  inde  retorta:  ter- 
reas, & igne  aperto  vel  per  arenam  fecundum 
gradus  deftilla.  Si  lubet  irroretur  hax  tota, 
mixtura  phlegmate  vitrioli,ex  vitriolo  crudo» 
per  fe  per  alembicum  deftillato,  in  vas  reci- 
piens prasfuppone  aquam  frigidam  fontanam 
ad  fe.  j.  circiter , vel  quartam  partem  phleg- 
matis vitrioli,  ficque  deftilla,  liquorem  extil- 
lantem  per  M,  B.  regifica  , quod  in  fundo 
.manet  filcra,&  ferva»  CL 


Digitized  ty  Google 


*De  Medie  Amentis  diureticis.  487 

Cl.Mollenbroc.  de  Arthritide  vaga  refert, 
fecxaphronitro  tinduram  facere,  quxmirx 
fitefEcacixin  obftrudionibus  refcrandis, 
refolvendo  tartaro  vel  fale  fcorbutico,  illum- 
que  per  urinani  expellendo:  hanc  ita  fabri- 
cat: 

Recip  caphronitri,  q.  v.  fuperfunde  (piritum 
filis,  & ob  falium  contrariorum  repugnanti- 
am videbis  miram  effervefcentiam  , hinc  in 
vafe  amplo  conjungi  debent ; fada  vero  pu- 
gna,filtra  liquorem,  &c  habebis  infigne medi- 
camen in  tartaro  per  urinam  expellendo  ut 
jamfupra  laudatum. 

Sic  &:  Pcnotus  infignem  paravit  fpiritum 
aperitivum  quem  hoc  modo  idem  C/,  Mollen-  . 
kroc.  elaborat. 

fy.  vitriolt  Goslarienfis  fe . iii.  G. 
falis  tartm  1 hjj.  fi. 

(itu.  ulcinator . vj. 

Indantur  rctortx  terrex  , ac  gradatim 
ignem  augendo  deftillentur.  Caput  mortu-  <■ 
um  excoquatur , ac  fpiritus  excodo  fale  im- 
praegnetur , ex  quo  cum  argilla  figulina  glo- 
buli efformentur,  qui  retortx  iterum  immifli 
deftillentur, ac  deftillatus  fpiritus  redificetur 
& ad  uflim  fervetur. 

B.  D.  Keiltng  olim  Archi  - Epifcopi  Mag- 
deburgenfo  Archiater  hunc  {piritum  in 

Hh  4 litc’ 


Digitized  by  Google 


r48£  De  Medicamentis  diureticis'. 
naturalibus  ob  feparatronem  fupcrfluae  aquo- 
fitatis,&:  utilitatem  tam  hy  bemo.quam  aefti- 
Yo  tempore»  praedicat,  easque  ex  metallo  in 
primam  materiam  reda&o,  auxilio  falis  her- 
metici,aur  optima  minera  adhuc  vivis, &pro- 
prio  Ipiritu  impraegnatis,ac  facile  folubihbus* 
certoque  membro  appropriatis  ( ut  cerebro, 
vitriolum Lunae,  cordi  aurum,  epati  Mercu  - 
rium, pulmonibus  fulfur  &c.)  vi  aquae  mert- 
ferualisexlalehermecico  , ite.  terra  virginea 
compofitae  extrahit  , admirandaque  prxftari 
obfervavit. 

Alias  D.  Helvie us  ^Mctrtd^  hoc  modo  fuas. 
paravitacidulas:  v.g. 

^ . Antimon . nitri  an  i.  ife.  h 
fulfuru  comm.  ft.  3.*/* 
contufis  probe  immifee  vel  terram  (igillaram* 
vel  bolum  armenum,vel  filices  tulcxs,aut  are- 
nam mundam  optime  ficcatam,vel  quod  me- 
lius Martis  limaturam, tunc  inde  retortae  ter- 
reae, &:  igne  aperto  vel  per  arenam  fecundum 
gradus  deftilla.  Si  lubet  irroreturhxctota 
mixtura  phlegmate  vitrioli,ex  vitriolo  crudo» 
per  fe  per  alcmbicum  dcftillato,  in  vas  reci- 
piens praefuppone  aquam  frigidam  fontanam 
adtfe.j.  circiter,  vel  quartam  partem  phleg- 
matis vitrioli,  ficque  dcftilla,  liquorem  extil- 
lantem  per  M.  B.  regifica  , quod  in  fundo 
manet  filtra,&:  ferva,  CL 


*De  Medicamentis  diuretici*.  487 

Cl.MolJenbroc.  de  Arthritide  vaga  refert, 
fecxaphronitro  tincturam  facere,  quaemirae 
fit  efficacias  in  obftrudionibus  refcrandis,  &: 
refolvendo  tartaro  velfale  fcorbutico,  ilium- 
que per  urinam  expellendo:  hanc  ita  fabri- 
cat: 

Recipe  aphronitri,  q.  v.  fuperfunde  (piritum 
filis,  & ob  falium  contrariorum  repugnanti- 
am videbis  miram  cffervefcentiam  , hinc  in 
vafe  amplo  conj  ungi  debent ; fada  vero  pu- 
gna,filtra  liquorem,  & habebis  infigne  medi- 
camen in  tartaro  per  urinam  expellendo  ut 
jamfupra  laudatum. 

Sic  & Penotus  infignem  paravit  fpiritum 
aperitivum  quem  hoc  modo  idem  Cl.MolUn - , 
broc.  elaborat. 

vitrioli  GosUrienfis  fc . iii.  15. 
falutartm  %jj.  fi. 

/ tlic . calctnator.  ffc.  vj. 

Indantur  retortae  terreae  , ac  gradatim 
ignem  augendo  deftillentur.  Caputmortu-  - 
um  excoquatur , ac  fpiritus  excodo  lale  im- 
praegnetur , ex  quo  cum  argilla  figulina  glo- 
buli efformentur,  qui  retortae  iterum  immifii 
deftillentur.ac  deftillatus  fpiritus  redificecur 
& ad  ufum  fervetur. 

B.  D.  Ketltng  olim  Archi  - Epifcopi  Mag- 
deburgenfo  Archiater  hunc  fpiritum  in 

Hh  4 ‘ htc- 


•;  i 


Digitized  by  Googlel 


-D<f  Medicamentis  diureticis 
naturalibus  ob  feparationem  fupcrflua:  aquo- 
fitatis,&:  utilitatem  tam  hy  hemo, quam  ariti- 
yo  tempore,  praedicat,  easque  ex  metallo  in 
primam  materiam  reda&o, auxilio  falis  her- 
metici,aut  optima  minera  adhuc  vivis, &pro- 
prio  fpiritu  impraegnatis, ac  facile  folubilibus» 
certoque  membro  appropriatis  ( ut  cerebra 
vitriolum  Luna:,  cordi  aurum,  epati  Mercu- 
rium, pulmonibus  fulfur  &c.)  vi  aqua:  mea- 
ftrualis  ex  fale hermctico  , &C  terra  virginea 
compofitae  extrahit , admirandaque  prxftari 
obfervavit. 

Alias  D.  Helvie usQicttiif)  hoc  modo  fuas. 
paravit  acidulas  :v.g.  ^ . 

Antimon.Mtrians.Vbj* 

fu If uris  comm . It.  f. 

contufis  probe  immifee  vel  terram  figillatam» 
vel  bolum  armenum,vel  filices  culos, aut  are- 
nam mundam  optime  ficcatam,vel  quod  me- 
lius Martis  limaturam, tunc  inde  retortae  ter- 
reae, & igne  aperto  vel  per  arenam  fecundum 
gradus  defeilla.  Si  lubet  irroretur ha:c  tota 
mixtura  phlegmate  vitrioli,ex  vitriolo  crudo» 
per  fe  per  alembicum  deftillato,  in  vas  reci- 
piens praefuppone  aquam  frigidam  fontanam 
adft.j.  circiter,  vel  quartam  partem  phleg- 
matis vitrioli,  ficque  dcftilla,  liquorem  extil- 
lantem  per  M.  B.  regifica  , quod  in  fundo 
manet  filtra,&:  ferva*  CL 


Digitized'by  Coogle^ 


De  Medicamentis  diureticis.  487 

Cl.Mollenbroc.  de  Arthritide  vaga  refert, 
fecxaphronitro  tin&uram  facere,  quasmirae. 
fit  efficacias  in  obftru&ionibus  referandis,  &c 
refolvendo  tartaro  vel  fale  fcorbutico,  illum- 
que  per  urinam  expellendo:  hanc  ita  fabri- 
cat: 

Recip  capbronitri,  q.  v.  fuperfunde  fpiritum 
felis,  &c  ob  falium  contrariorum  repugnanti- 
am videbis  miram  effervefeentiam  , hinc  in 
vafe  amplo  conjungi  debent  > fa&a  vero  pu- 
gna,filtra  liquorem,  & habebis  infigne  medi- 
camen in  tartaro  per  urinam  expellendo  ut 
jamfupra  laudatum. 

Sic  &c  Penotus  infignem  paravit  fpiritum 
aperitivum  quem  hoc  modo  idem  C /,  Mollcn - 
broc.  elaborat. 

l 'vttnolt  Goslaricnfis  . iii.  & 
falis  tartart  fo.//.  $. 
fide,  calcinator.  fo,  vj. 

Indantur  retortas  terreae  , ac  gradatim 
ignem  augendo  deftillentur.  Caput  mortu- 
um excoquatur , ac  fpiritus  exco&o  fale  im- 
praegnetur , ex  quo  cum  argilla  figulina  glo- 
buli efformentur,  qui  retortae  iterum  immiifi 
deftillentur  »ac  deftillatus  fpiritus  re&ificetur 
& ad  ufum  fervetur. 

B . D.  Ketltng  olim  Archi  - Epifcopi  Mag- 
deburgenfo  Archiater  hunc  fpiritum  in 
' H h 4 ' 'itc~ 


D<?  Medicamentis  diuretici*. 
naturalibus  ob  reparationem  fupcrfluae  aquo* 
(itatis, &:  utilitatem  tam  hybemo.quam  a:fti- 
\ro  tempore»  praedicat,  easque  ex  metallo  in 
primam  materiam  redado, auxilio  falis  her- 
medei, aut  optima  minera  adhuc  vivis,  &pro- 
prio  fpiritu  impraegnatis, ac  facile  folubiUbus* 
certoque  membro  appropriatis  ( ut  cerebro» 
vitriolumLunae,  cordi  aurum,  epati  Mercu- 
rium,pulmonibus  fuifur  &c.)  vi  aqua:  men- 
ftruaiis  ex  fale hermetico  , &c  terra  virginea 
compofitae  extrahit , admirandaque  pracftari 
obfervavit. 

Alias  D.  Helvicus  ^Mctrid)  hoc  modo  fuas 
paravit  acidulas : v.g.  ^ 

Antimon.mtrixru. 
fuifur 'u  comm.  fc.  f. 

contufis  probe immifee  vel  terram  figillatam, 
vel  bolum  armcnum,vel  filices  tuibs, aut  are- 
nam mundam  optime  ficcatam,Yel  quod  me- 
lius Martis  limaturam,tunc  inde  retorta:  ter- 
reae, & igne  aperto  vel  per  arenam  fecundum 
gradus  dcftilla.  Si  lubet  irroretur  hax  tota 
mixtura  phlegmate  vitrioli, ex  vitriolo  crudo» 
per  fe  per  alembicum  deftillato  > in  vas  reci- 
piens praefuppone  aquam  frigidam  fontanam 
adtb.j.  circiter,  vel  quartam  partem  phleg- 
matis vitrioli,  ficque  dcftilla,  liquorem  extil- 
lantem  per  M.B.  reftifica  , quod  in  fundo 
manet  filtra,&  ferva»  CL 


*De  Medicamentis  diureticis.  487 

Cl.Mollenbroc.  de  Arthritide  vaga  refert, 
feexaphronitro  tinduram  facere,  quaemirae 
fit  efficacias  in  obftrudionibus  refcrandis,&: 
refolvendo  tartaro  vel  fale  fcorbutico,  ilium- 
que per  urinam  expellendo:  hanc  ita  fabri- 
cat: 

Recipe  aphronitri,  q.  v.  fuperfunde  [piritum 
[dis , &:  ob  falium  contrariorum  repugnanti- 
am videbis  miram  effervefcentiam  , hinc  in 
vafe  amplo  conjungi  debent ; fadavero  pu- 
gna,filtra  liquorem,  & habebis  infigne medi- 
camen in  tartaro  per  urinam  expellendo  ut 
jamfupra  laudatum. 

Sic  & Pcnotus  infignem  paravit  fpiritum 
aperitivum  quem  hoc  modo  idem  C/.  Mollen- 
broc.  elaborat. 

vitriolt  Goslarien/is  . iii.  & 
falutartari  Hbjj.S. 

(ilic.  uktnator.  vj. 

Indantur  retortae  terreae  , ac  gradatim 
ignem  augendo  deftillentur.  Caput  mortu- 
um excoquatur , ac  fpiritus  excodo  fale  im- 
praegnetur , ex  quo  cum  argilla  figulina  glo- 
buli efformentur,  qui  retortae  iterum  immifli 
deftillentur, ac  deftillatus  fpiritus  redificetur 
& ad  ufum  fervetur. 

B.  D . Ktiltng  olim  Archi-Epifcopi  Mag- 
deburgenfi*  Archiater  hunc  fpiritum  in 

Hh  4 " litc' 


4*8  De  Medicamenti*  sunreticu. 

towsClMoUebroKtiim, datis, valde  laud». 

circa  auS  adrn,xrioncm>  prarprimisfi  illi 
rimm3vl^InaS'Ut'‘‘nt'  enimfp;- 

™™Z?Zi?pons  raicl“°- 

i M MoUenbrcc.  intcrim  refert  lc 

' P^ipiuncfali, 

Iridum^  co^«orcm  (almum  crudum 

dant  ^ ^ tanao  Ccrofas  a caeceris  aman- 

diunV  n,CrCt'0nCm  mirlra  ^«ione  "npe- 

“nt.quawaacra,  copia fua&energii  de- 
mentume0rT  rP™la  &&*««,  renum  fec- 

n.m  f ^yit'°rUm,fi  illlld  caiculi  arcnula- 

rum  fabrica  Vacet,  enervant,  temperanto ue 

fo r nonnT !CUl°&  "ncret‘°u«P)am  fa«a* 
buscu“l0fing°  UfUf  bifcclalibus  volatili- 
Poremnr  !|?e,d‘c,js><iuiaillaper varias mcor- 
rum  /n^ratloncs  debilitantur,  antequam  ve- 

confiSti  JragSrrdicntUr : hinc 

sSlrCC  S fUHm  Iudum  ***** 

' Wlici^oh^  ‘tfiX10ri  in,volucro  volatil« 

asionibus  refi|atcr'  uttotdlSeft>°num  fub- 
doncc  boPifftk  f0r  c°r’  us<Jue  co  ,at*tant 
($uu3c  calculus ^ m i ^^mi^cudine> 

* . « calculus  fiduduse^us  acidum  conti- 
nent 


f 


i 


• Di§tfeed-by  Gefogle 


De  Medicamenti  diuretici.  48$ 

ncntacalcalinum,)  eum 'diruat,  vel  ejus  co- 
pias iminuar^  ficuti  accurate  admodum  haeb  * 
tradat  politiflimus  VVtlhelmM  ten  Rbyne  in  fui t 
mtditittombus  de  veteri  Aledicina  p.  223,  ubi 
ulterius  calculofe  concretionis  fbivendac 
fpem  in  volatili  nitri  fpiritu  ponit,  cum  ex  Ta- 
libus volatilibus  maximam  partem  confhtua- 
tur  > hujus  vero  folutionis  cauTam  efle , quod  - 
Tuis  aculeis  obftru&iones  reTerat , &:  renum 
fermentum  confortet, ut  {anguineam  majfTam 
largius  praecipitet, fivc  Terum  a Tanguine  fepa- 
ret,ac  multa  dilutione  acrium  confluxum  im? 
pediat,vel  eadem  hebetet.  Et  cum  haec  vola- 
tiliaacida  Tuis ipiculis  non  cxa&e  illi  fermen- 
to refpondeant , deftru&ionem  calculoTae  &C 
fate  concretionis  , pro  fabricatione  inten- 
dant, inprimis  nitri  fpiritus;Et  hoc  confirmari 
credit  hiftoria, qua  nitrum  a provincia  Nitria 
deducit,  quod  plurimum  ibifcateat,ubincc 
rupes  nec  lapides  fere  ullos  permittat : forfan 
quia  hujus  fpiritus , ignis  inftar , homogenea 
congregat,  &c  heterogenea  Tcgregat,ac  penei 
tratione  Tua  calculoTum  diruit  vinculum. 

Ex  hoc  fundamento  fupradi&i  fpiritus  vi- 
res Tuas  trahunt, in  refolvendis  falinis  & tarta- 
reisac  coagulatis  mucilaginofis  excrcmenu- 
tiis  humoribus. 

Ubi  & maxime  excellit  Tin&ura  fueeini 

Hh  5 cum 


Dt  MecUcMHtntu  didphtreticit. 
cum  liquore  nitri  fixi  parata.  Uti&  tin&ura 
nitri  de  nitro  edo&a ; & fupradi&us  Cl.  VriU 
htlm.  ten  Rhy»erc(cn  Te  experientia  edo&um, 
nullum  Sal  volatile  magis  adverfari  calculo, 
quam  calculi : quod  & de  reliquis  maflae  fan- 
guincas,  &c  liquoris  ferofi,falinis  concrefcenti- 
bus  particulis  confiderari  meretur  , ac  hinc 
fpiritus  fanguinis  humani  urinae , vel  falis  ar- 
moniaci  volatilis  & urinofus  &:  acidus,  hic  ad- 
mirandas funt energiae,  infalinis  quibuscun- 
que concretionibus  refol  vendis. 


CAPUT  V. 

Sudorifera  confiderat  & Alcxiphar. 
maca,. 

HJEc  occultos  inquirunt,  ac  inveniunt 
meatus,  fuperfluas  enim  ferofitates, alie- 
nis utrinque  qualitatibus  imbutas,  per  totius 
corporeae  molis  porofitates  confeftim  in 
aquas  fpcciem  exprimunt. 

Cum  enim  hujus  copia  arteriae  tenduntur, 
& cor  potentius  folito  pulfat,  tum  natura  fuo 
molimine  ferum  fundit , & poros  laxat  i Si 
vero  claudicat  haec  natura:  benignitas , Dia- 

m-  ■ pho‘ 

7\. 

' O A * 


( 


Digitized  by  Google 


De  Medicamentis  diaphoreticis,  491 
phoretico  erigenda  eft,quod  fol  vit, fundi ^te- 
nuat fuccos  , fegregatque  a craifioribus  te- 
nues: Et  cor  ad  expulfioneminftigatumoicu- 
lavaforum,  cutisque  patefacit. 

Primo  vero  corporis  ambitus,  dein  fucces- 
five  interna  pleraque  exceptis  cavitatibus  ex- 
onerantur,quia  ad  intima  corporis  penetrant» 
fabrilia,  ac  agilia  fudorifera. 

Hinc  in  chronicis  frigidisque  deftillationi- 
bus,ubi  indomabiles  quandoque  regnant  hu- 
mores,mira  poffunt ; quae  vero  crafli,  falini, 
terreftres  nec  liquabiles, ut  in  halitus  vaporo- 
fos  faceflant,relinquuntur  ac  refpuuntur,aliis 
evacuantibus  tum  exterminanda. 

Et  licet  toto  corpore  ign  ea  extendatur  ca- 
liditas,  pcrftante  Iblum  virium  robore,  maxi- 
mam tamen  putrefeentium  humorum  copi- 
am eliminant, praefertim  ubi  quid  maligni  aut 
peftilentialis  concurrit:  Solis  enim  fudoriferis 
cordi  & ejus  canalibus  infefta  hoftilitas  ac 
pernicies  infringitur  , & malignitas  declina- 
tur, malitiaq;  ad  corporis  ambitu  deducitur, 
quorfum  nec  purgantia  perveniunt  unquam. 

Ante  omnia  tamen, &:  quidem  adolefcenta 
hoc  malo  expofeit  haec  remedia  malignitas, 
mox  in  principio  per  fudores  difeutienda,  nc 
paulo  poft  virium  robore  imminuto,  cor  op- 
prefliim  deficiat. 

Jam 


Digitized  by  Google 


r^t  *De  Medicamentis  diaphoreticis. 

Jam  vero  utnil  malorum  confcifcaturcor- 
pori,  mollitur  huicprxfidio  incumbendum, 
& nimia  materix  copia, fi  tempus  ferat, primo 
eximenda  cft  : Poftea  virium  robur  perpen- 
dendus , maxime  enim  hoc  fxpe  cadit,  dum 
cutanea  aperiuntur  ipiracula,  Sc  fpiritus  vita- 
lis, caloris  vehiculum,  evanefeit,  ac  humores 
iolvuntur. 

Non  vero  nift  blande  ad  fudorem  cogendi 
emaciati, & quorum  calor  &c  biliofttas  mode- 
ramen excedunt, in  his  enim  facile  jecori  ma- 
lum fuccrefcere  poteft. 

Aliquoties  de  die  movere  fudores , nili  in 
pefte  neceflitas  urgeat, malum  > duo  enim  vel 
tria  indufia  madefa&a  omne  id  abforbent, 
quod  cum  xgri  tolerantia  educibile  exiftit. 

In  hydropicis  hifcc  armis  in  acierrr  prodire 
haud  licet,  quia  copia  feri  excedens  prompte 
expelli  haud  poteft  , nift  plenitudo  humoris 
feroii prius  purgantibus  detrahatur. 

Quomodo  vero  jam  difeuti  ferofitas  de- 
feeat  videndum,  non  enim  fufficit  Diaphore- 
ticum aftiimere  , fed  opus  item  eft  calore  am- 
biente, qui  promovetur  regumends  corpori 
circumpofitis,utporidilatenturmagis,libera 
tamen  manente  refpiratione,  acitapedeten- 
tim  incalefcat  corpus,  ut  fic  madefa&um  ela- 
pfo  ab  haufto  realedio hora  diftluatj  tum  in- 

duiia 


Digitized  by  Google 

w ' . i 


■pwpipiipp^-crr-  y«f,?TO : 


Df  Medicamentis  diaphoreticis.  49J 
dufiamadida  femper  cum  calefadis  commu- 
tanda ; & omni  fane  conatu  frigus  arcendum* 
Probe  vero  felicitanthanc  operationem  jeju- 
nus venter  ,fomnus,xftus  hypocaufti , vel  filii 
ces  igniti, linteisque  aceto  madentibus  invo- 
lutae pedibus  axillisque  fiippofiti  , halitus 
itcmftragulis  conclufus  quoad  tolerari  pot- 
eft , in  pefte  vero  & malignis  fomnus  vitetur, 
ne  venenum  irrepat  ad  cor  : ubi  e contra  iri 
aliis  fuavi  prorepente  fomno,  a placida  quie- 
te, vigiliis,  doloribusqueexemptisfiidores 
rorant  copiofiusac  tolerabilius. 

Antequam  vero  ad  ipfa  accedamus  fudo- 
rifera , hoc  adhuc  notari  velim,  ne  ea  propi- 
nentur ubi  ferum  deficit,  nifi  aqueis  vehiculis 
copiofe  additis, quo  ferum  fubftantialiter  au- 
geatur nec  jam  deficiens  magis  exhauriatur. 
Sic&  in  primarum  viaru  cruditatibus^uan- 
doabundant,  antequam  expurgantibus  vel 
vomitoriis  .quoad  crafliores  partes  eliminatae 
fint  non  exhibeantur,  ne  ferum  coagulatum, 
magis  coagulent  , &:  impuritates  ianguinis 
quas  tollere  debent,  augeant  magis. 

Nec  fortius  impellendi  funt  adfudandum 
£gri,prxprimis  quorum  natura  non  inclinat. 
Hinc  peccant  illi  qui  in  febribus  tam  benignis 
qu&m  malignis  aegrum  continuo  infligant,  ut 
f*pius  phthifeos  metum  &c  alia  non  levia 

fiym- 


~ .T. 


W* 


494  *ZV  Medicamentis  diaphoreticis * 

fymptomata  incurrat,  hinc  natura:  conceda- 
tur tempus  oportet.cum  fiepe  prxftet  tenuis 
udor, quod  nunquam  prx  ftat  iudor. 

Tandem  ad  ipfa  deveniendum  fudorifera 
qux  vel  externa  iimt  vel  interna  : Externo* 
rum  nomineBalnea,Thermx, Laconica  exer- 
citia & fri&iones  & limilia  veniunt  i nun- 
quam vero  his  folis  res  ablolvitur  nili  ubi  in 
fpatiis  intcrcutaneis  materia  magis  hxret,  vel 
ubi  tumor  particularis  membrum  aliquod  fa- 
tigat, tunc  enim  expetitum  perfxp£  levamen 
prxftant 

Interna  varia  &:  diverfafunt,ab  AlcXiphar- 
macis  non  diftin&a  aiifi  levigradu;  fudorifera 
enim  confpicuum  magis  effe£tu  relinquunt, 
ubi  Alexipharmaca  absque  fenfibili  fxpe 
tranfpiratione  fanguinem  ventilant:  quia  ta- 
men ex  uno  hindamento  educi  ambo  debent, 
hinc  non  diflindVum  dabimus  examen : primo 
tamen  fudorifera  magis  , poftmodumverd 
Alexipharmaca  dabimus. 

Hic  vero  duplex fudoriferotum  Via  potiffiU 
tnu  confideranda,  vel  pet  alcalia  vel  per  acida* 
A Icalia  in  omnibus  illis  conveniunt  affe- 
ctibus ubi  ferum  acidis,  falinis,fcorbuticis,irri-* 
prxgnatum  particulis,  mali  originem  foVf  t i 
Inter  hxc  vero  maxime  volatiliaexcelluJatj 
qux  potentius  fixis fudorem  cient,  v.  g. 

4 


'Digitized 


♦ n f* 

T)t  Medicamentis  diaphoreticis.  495 

ij  -'  ! 

■ ; ■ : 

! » 
f 

fy.  ^icjua  Card.  bened. 

tenetlor.  C.  C.  ana.  | ,j. 

falis  vel.  C.C.^.j.\ 

fyr.papav.trr.%. 

!* 

m£  pro  dofi. 

Vel  &.  Sem.  card.  bened.  g.  y» 

» 

1 

» 

i* 

1 » 

V 

i:  1 

i- 

ay.fcabies.Z.y.  &. 

fcord.  1>. 

•M 

' £ emulfio  cui  adde 

, 'p 

i * 

falis  vul.C.  C.$.  fi. 

• ,<|J 

* > ' 
• ' 1 

faccbaricandt.^.j» 

:h 

mf  pro  dofi. 

1 : 

X 

Fe l fc.  jdqtu juniperi^. j. 

extraft.  jttnip.  9</. 

i 

i 

ol.  ejusdem  defl.  gutt.iy. 

i ►* 

falis  C.C.vol  fi* 
r b. juniperi  ^.y. 

p 

. t, 
t 1 

m£  pro  dofi. 

• \ 
K) 

1 , ‘ 

” , 

> 

Sivero  fimul  humorum  fermentatio  con- 

* «•’  * 

f ] 

. • 

.it 

i * 

currit.utin  inflammationibus,pleuritide,  ar- 

ticulorum  fluxibus,  ubi  &:  acidae  &:  alcalinac 

’ J 

f 

t 

• 

inter  fe  pugnant  , ac  fpiritus  hinc  pereunt, 

■ 1 
* ( 

& alcaiinse  fubiguntur  , ac  una  in  pus  de- 

• ‘ 

generant  , tum  ftatim  in  principio  jugu- 

* * 
i L 

: • 

V 

lari  debent  particulae  dimicantes  , eminen- 

, t 

tioribus  ludoriferis  volatilibus  fixis  combi- 

: • 1 

il 

natis, 

x 

' -;l 

■ > 

l i 

Digitized  by  GooglC 


De  Ah  iic  amentis  diaphereticis . 
natis , ut  funt  Antimoninm  diaphoret.  btTgarcL 
miner dt iMtrnm  fixum  & (imi lia,.  T um  enim 
volatiles  fpiritus  ftagnantem  fanguinem  non 
modo  refolvunt , poros  aperiendo  flidorem 
promovent  , fed  & acidum  peccans  emen- 
dant , expellunt  , quia  exagitant  &:  cum  eo- 
dem non  condenfantur,  quia  di  verfie  in  vola- 
tilitate&  fixitate  natura  funt,  &c  remanentia 
acria  attenuando  dulcificant,  bili  priftinum 
vigorem  reftituunt,  ferociamque  tollunt. 

v-  g- 

btzoard.  miner aI. 
falis  vol.  C.  C . ana.  9.6. 

Zinnab.  nativ.gr,  v * 
iattd.  opiat.gr.  j . 
mfi  pro  dofi. 

Sic  &:  acida  faqdflime,  levi  copula  combi- 
nata, optimum  j pradertimin  magis  biliofis, 
praftanteifedum,  parant  enim  viam  reliquis, 
/piculorum  fitorum  fimilitudine,  & ad  inordi - 
natos  ac  effufbs  feriunt  in  hoftes.  Sicobferva- 
mus  Tinduram  bezoardicam  acido  volatili 
legitime  copulatam, promptius  fudorem  mo- 
vere quam  absque  hoc  paratam.  Sicuti  com- 
perimur in  febribus  intermittentibus , palpi  - 
ratione  cordis  & fimilibus,  ubi  acidum  fimul 
peccat,  ^ 

SiBi- 


“DigTtized  by  GtTog 


i 


De  Medicamenti*  diaphoreticis. 

Si  Bilm  magis  volatilem , quam  acidum  re* 
fpicere  oportet  ,acidamelius  rem  expedient , 
acinter  hxc  quae  alcalinis  commixta  fixiori- 
busjvolatilitatcm  biliofam  & concentrant  ac 
expellunt , ubi  abfente  malignitate  fcquens 
petoptime  convenit 

Dxyfai  Diaphoreticum. 

Recipe  falis  eard.  benedi&i  q.  v.  fuperfun- 
defenfim  tantumacetigenerofioris,donec  & 
faldiflolutum.ac  ebullitio  fedara,  gratum  li- 
quorem acidum  praebeat;  tum  evapora  leni- 
ter liquorem  , fal  vero  relisum  folve  cum 
aquarofarum,  ac  per  o&o  dies  leni  calore  di- 
geret fiet  rubicundus  liquor,  qui  decanta- 
tur, & ad  ficcitatcm  exhalatur,  tum  vero  loco 
ficco  affervatur. 

Cujus  dolis  9./.  ad  3. 6. 

Si  malignitas,  vel  venenata  qualia,  langui- 
ncmrcfol  vendo,  virales  offendant  &:  deftru- 
antlpiritus ; eorum  vero  fpecialis  proprietas 
nondum  cognita  fatis  fit,  ad  Alexipharmaca 
univerfalia  confugiendum  erit. 

Sed  licet  nullum  fit  Alexipbarmacum 
quod  omnibus  venenatis  qualibus  conveni- 
at; attamen  dantur polychrefta, qua:  pluribus 
malignis  affe&ibus fidamen  attuliffe,  experi- 
entia comprobatum  habemus. 

Ii  locer 


— 


8 Dt  Btz.odr dicis  & sllexipbarmxru. 

Inter  haec  ante  omnia  excellunt  ihtriiri 

ccclcjhs  & ImtfurA  Bczoardtca. 

Hic  vero  obferva , in  principio , ad  majo- 
rem penetrationem  & difeuilionem  citio- 
rem 6c  ubi  malignitas  intimior , ac  naturain 
expellendi  opere  cedat , & exanthemata  re- 
trocedere obfervantur  cum  rcfpiratione 
difficili  &c  praecordiorum  anxietate , magis 
conducere  volatilia. 

Pollmodum  vero  circa  ftatum , vel  aequi* 
efcente  jam  &:  fedato  archeo , ubi  alcerarione 
& prarcipicatione  magis  opus , fixiora  plus 
convenire» 

Non  Vero  femper  fudor  cogendus, fcd  fuf- 
ficit  akxiph  arma  cis  rite  adhibitis , natura: 
librum  concedere  motum. 

imo&  hoc  maxime  venit  obfervandum» 
iit  homini  maligno  morbo  prehenfo,fubito> 
&:  ante  initum  fomnum,  alexipharmacum 
porrigas , ut  ita  in  prima  quali  herba  maligni* 
tatem  jugules,  antequam fomno  ad  cor  de- 
ferri ea  queat; . - 

Iam  ad  ipla  pralidia,  inter  quse,  propter 
nobiliora  ingredienda  , &:  fingularem  hinc 
energiam  , primarium  vindicat  locum , & 
propterea  ita  vocata 


Tk* 


Digitized  by  Google 


fye  BeZ.o*rtlicu&  Alexiph Armaris*  ■ 45^ 

Thertica  ccekjlu  qua  mihi  ita,  fit* 

Opu  legttime  par  at  t Vtij. 

Huic  in  confidentiam  melicam  reda&o, 
&fucci  limonum  depurari  jfe.j.  foluto,  in  ca- 
paci vitro  adde 

Trochtfi.  de  viperis  ij. 

«fjlor.%.  & 

* ' « 9Pf/lpAjciM«£,ig.  . v‘ 

•.  ■'.v . . . jpir.  vitnoh  volata  t 

myrrht  tlttl.  / ■ 

Hifce  adde  Extra&umexfequennbtfsfpo- 
<caebus  paratum.  v.g. 

•&.  isfngetic* 

■Carlw*.  i ; 

JmperatoK 

xomrajerv,  ana,  *ry. 

£etloAr.2.ij. 

$V.  mtnth.  mofchat.  , 'i  ‘ 

Vomar.fcord* 

ruMAna.i.iij*  , 

< typcrictf.j. 

Ex  his  fpcciebus  incifis  fiateuin  vinomal- 
vacicoipirituvirii  acuato  extra&um  , quod 
tum  rurfiis  fuo  folventc  fiolutum,  prioribus 
adde» 

....  * • . Porro 

» * - — 


joo  Ve  Bez.oardtcU  & sUexiplutrmtuu. 

Porro  adde  ex  fequ entibus  arometicis  C0ft« 
fedum  extradum.  v.  g. 

j^i.  Cinamomi acuti  lfc.  6. 
fi.  m ac  is. 

Ltgni  aloes  aua.  J.  ij. 

Ex  hifce  cum  aqua  cinamomi  fiat  fi  a.  Ex* 
tradum,quod  tum  aqua  cinamomi  rurfius  fio* 
lutum  prioribus  adde. 

Jam  ex  faecibus  poft  extrada  relidis  , & 
calcinaris,  ac  in  cineres  convertis  fiat  fal  , qui 
repetitis  folutionibus  purificatus  prioribus 
addatur. 

.'Poftea  inB.  abftrahatur  liquor  ad  rema- 
nendam extradi  liquidi. 

Spiritum  Vero  egredientem  fervapro  no- 
biliori aqua  theriacali. 

Jam  ut  confedum  extradum  in  cceleftcm 
exaltes  theriacam  fuperfunde  ei  fpiritum  vini 
juniperinumfumme  rcdificatum  adquatuor 
digitorum  eminentiam, & vafe  accurare  clau- 
fo,in  calore  leni  detineatur  per  6,  vel  7.  dies, 
donec  fpiritus  probe  fit  dndus  i quo  etfufo 
alium  fuperaffunde,  ac  laborem  repete,  do- 
nec fpiritus  omnes  vires  extraxerit , nec  tin- 
gatur amplius. 

Hoc  fado  maflam  remanentem  in  rever- 
berio  calcine , quo  flamma feniim  crema,  in 
cineres  abeat  materia , ex  qua  fal  elicies  & 
, v puri« 


Digitized  by  Google 


35*  StX.oar dicis  & Ahxtphirntdcis.  jof 

prtficatum  ferves  fpiritui  tindo  jungen- 
dum. 

Spiritum  jam  tin&um  & fale  jun&um , in 
B.lcnirtimo  dedilla,  Sdervaprofpiricuthe- 
riacalifumme  Bezoardico  : in  fundo  vero  rc- 
iidecvera  thcriacafeiTentia, cujus  unciis  qua- 
tuor  adde 

Pgrlarumprsp  Oritnh  \ 

Smaragd.prap.  ana.  B. 

Lapu.  boz,  >ar.  vert  5.  jf. 
bez.oard,  mtneral. 
cinnab.  n*tiv.  ana.  g.  iij. 

' *mb'*.grtf  %.j. 

mifce  continue  agitando, donec  eam  afTccuta 
fiat  confidentiam  ut  in  pilulas  formari  que» 
ant.  ; 

Hac  eft  extrada  mea  cccledis  Theriaca» 
^uam  ego  omnibus, etiam  maximis  folennita- 
tibus  paratis, Bc  ex  variis  inutilibus  ingredien-  - 
obus  praeter  rationem  compofitis , P harma- 
copolarum, longe  fanc  prxrero.  Percurre  eo- 
rundem de  hac  thcriaca  hinc  inde  editos  tra- 
datuIos,&  ingredientia  confidera , inv enica 
revera  multa  inconfiderate  aulmodum  addi- 
ta,qnx  quidem  molem , at  vires  minime  ad- 
dunt. Et  quid  comixta  gummita  ? An  ea  vim 
alcxipharmacam  exaltatura exidimas  - Sane/ 
cum  principalillimx  hujus  theriaex  vires  in 
opio  confidant , quid  opus  mulus  inutiliter 

■ "•  qu*- 


1 


Digitized  by  Google 


Jo’%  DeBez.9Mrdicu  &sffexipfiarmae£r. 
quaerere , quod  paucis  lifquc  vires  rtobiBbr£- 
bus  efficacius  obtinemus,  mfi  quis  praeter  ne- 
ceffitatem , vel  jfiimptus&r  labores , ex  nimia 
curiofttate,  multiplicare  inepte  velit, 

Opium  cft  quod  principaliter  hic  fiias  ex- 
ferit  vires, affentiente  nobis  C/.  D Ludovicnn 
fua  rlurm.  ubi  faluberrimum  opiicumalexi- 
pharmacis  aliis  Diaphorericis  copulationem 
fat  noffe  afferit,  eaque  etiam  in  malignarum 
illarum  cephalalgicarum  principiis  , opii 
tantillo  quali  condita , ima  in  augmentis  ad! 
diaphorefin,  (non  vero  flatu,  contra  vigilias 
atque  deliria,  ceu  tum  faepenumero  funefta) 
fecuriflime  magno  que  cum  juvamine  exhi- 
beri, tam  diu  fe  confirmatum  fcire  refert. 


Nec  diflentiunr  alii, inter  quos  Cl.  B.$w»lve 
vult,  narcoticam,  ad  diaphorefin  nonmmus 
prae Itare  acfalrnam  & hoc  non  accidentali- 
•cerfed  ex  fe,  cum  ex  eis  t inprimis  opium:, 
calore  id  cft  volatiliffimisfulfureo- falinis  par- 
ticulis conflet,  unde  etiam  Theriacam , Mi- 
ihridatium  ,<  Diafcordiiim  6c  plura  aha  anti- 
dota fudores  pracipue  eliciant.  Dofis  hujus 
theriaca:  utplurimum  efta  gr.ij.  ad  iiij»  in  pi- 
'lulis,  vel  cum  aliis  nobilioribus  remixti,  gr.). 
vclij.v.g. 

r'  C*rd.  bened.  vtltentlU  C.  C.  §./, 

Tintt.btz.Qard. gutti xx>  ■ - , 1 


Digitized  by  Google 


> 

T>0  Bcnoardict*  & Alexipharmacu.  $03 

thertac.caelejt.gr.ij. 

(ah>  viper.  vel  l.  C,  vvl.gr.  viij. 

fyr.  etot  citro  %.ij. 

mf.prodo(i  in pcfte  fsepius  repetenda.  :» 

Caji  oret  Extraflum . * 

Quod  ingreditur , hoc  fiat  modo,  v.  g* 

Cafiorei  >pt  recent.^.tiij. 
ftir.cerajor.nigr.  velit  tor.  convaK.%.  y' 


Caftoreum  ab  omnibus  membranis , SC 
pinguedine  purificetur,  incidatur  fubtiliftl- 
me  te  cucurbita:  vitrea  immifto  fuperfunda- 
tur  didus  fpiritus  : fadaque  unius  diei  ma- 
ceratione , abftrahatur  fpiritus  dcftillando 
fortiter  per  M.  B.  ad  iiccitatem  caftorei , ut 
omnis  fpiritus  iterum  proliciatur,  qui  allcrvc- 
turftudiofe. 

. Ex  refiduo  caftoreo  extrahatur  repetitis 
vicibus,  Ipiritu  vini  aifulo, edentia,  donec  fpi- 
ritus non  amplius  tingatur  ,poftmpdum  fpin- 
tusomnis  tindus  abftrahatur  levi  calore  M. 
B.  ad  confiftenciam  mellis , qua:  in  patina  vi- 
trea, ulterius  ad  latis  denfam  extradi  conU- 
ftentiam  evaporetur,  cui  denique  reftituatur 
fpiritus  ablatus,  te  addita  effentias  arant  lac- 

chariQ.  cxrec.cortic,extrad«e,p.  tumhat 

li  4 

• •»  V 


* 


L^. 


d, 


T)eBn.«*rMcu&*lexiph4rmdcit* 
juftaconfiftentix  extra&um : quod  propter  t 
particulas  falino  fulfureas  \ olatilcs  oleofas, 
ad  effe&us  cerebri  &c  uteri  ir  f.gnis  cft  Medi- 
cina. 

Ex  croco»  eodem  plane  modo»  jam  do&o, 
fit  itidem  eflentia. 

Prxtcrea  eriamTheriaca  ccelcftis . pro  Pa- 
nacaca  a multis  vult  haberi  , ad  omnes  fere 
morbos,  cui  tamen  nonfemper  eventus  re- 
fpondet , variis  quidem  medicaminibus  ad-  • 
modum  commode  inmultis  affe&ibus , (ubi 
fudorifera,&  bezoardica  defiderantur , item 
fpirituum  exfultans  matus,  dolorem,  vigilias, 
&c.  infert,)  combinaturi  quod  vero  in  omni- 
bus ferme  affe&ibus,ad  quos  vulgo  laudatur* 
ad  eam,  per  fe  Sc  aliis  haud  combinatam , tan- 
quam  ad  facram  anchoram  confugere  debea- 
mus,nimiumdi£himexiftimo , cumnon ubi- 
que & bezoardica  & narcotica  rem  expedi- 
ant. 

Accedamus  igitur  ad  alterum , quod  aliis 
univerfalius  volumus  , Alexipharmacum , 
quodobinfignes  vires  nuncupatur 

f . 

Tinffuru  bezoardica. 

Hanc  nos  ita  adornamus  ex  Cl.  D.  Ludovi- 
tii  Hojfmannit  & aliorum  mente,  v.  g. 


Digitized  by  Google 


De  Be^dr  dicis  <$•  Alexipharmacu i 
|e«  Radie.  Angelie* 

Carlina. 

enuU. 

Zed  ar.  ana.  iy* 
eroci  integri  Aujlrtact 
herb.fcordii . 

r utaana.m.j*  . ■ . * 

ctnamomitU  . 

tertie,  citri*  -v 

myrrha  el.ana. 5.  5» 

/i  ■ ' v 

cajtor* 

Opii  ana.  g.  y* 

Incifa  &:  contufa  infunde  in  fpiritus  baccar* 
jumperiveUambuci optime  dephlegmati  fo* 
v.ftent  in  digeftioneper  14.  dies  & ultra , fe- 
pius  in  cerea  agitando,  poft  fume  fpiritum  de- 
cantatum ac  leviter  quodammodo  expres- 
Tum,  qui  adde 

Spiritu*  tortari  volat il.  legitime  parati tb.  ij.$. 
fai ii  volat.  CC.  velfiiccint  if. 
ftintui  vitri  U volatili*  x. 

* ferit . campbor.  g.  ij. 

tingantur  velfantalo,  vel  ciTentia-papav. 
errat. 

Hxceftnobiliiltma&adeb  decantata  Me- 
dicina,aB.D  Michels,  ratione  quidem  ingre- 
diendum, non  vero  in  fundamento  differens, 
& ab  illo,  poft  mixturam  fimplicem,  qua:  ne- 
que ab  his  multum  diftat,  adeo  decantata  te 
diyulgattjUt  inftar  Panacea:  haberi  catperitdn. 

Ii  f plu- 


jqS  De  Btz.oardtcu  & Alexiphdrmacisv 
plurimis  corporis  humani  infirmitatibus* 
Cum  vero  B.D.Michels  deferiptio,  plurima 
minime  neccflaria  contineat  ingredientia  ra- 
tione quidemvirium  haud  abfimilia;  attamen 
quia  vilia  quaedam,  qua:  magis  molem  quam 
vires  addunt,  hinc  non  immerito,  didi  Cl. 
Medici,  (juxta  quorum  normam,  hanc  no- 
ftram  concinnavimus  tinduram:)corredio- 
neminftituerunt,fcledioralaltem,  8c  confpi- 
cuis  viribus  dotata  ingredientia  aiTumcndo, 
yiliora  vero  negligendo.  • - 

Vires  nobiles  latis  &:  decantatae  funt,  ia 
omnibus  illis  affedibus,  ubi  Alcxipharmaos 
& Bezoardicis  opus  efle  duxeris.  Hinc  in  qui- 
buscunque febribus  intermittentibus,  mali- 
gnis, morbillis,  variolis  epilepfia,  apoplexia, 
pleuritidc,cararrhis,utcrinis  (iirFocationibus, 
morbo  hypochondriaco  Sc  iimilibus , optimo 
cum  emolumento  propinatur  in  varus  conve- 
nientibus vehiculis,  vel  cum  cerevifia  fim* 
‘pliciter  , aut,  vmo  a guttis  x.adxx.  &L.re- 
mixta^ 

Principaliflima  energia  in  particulis  hujus 
cin&urae  volatilibus  (alino-fulfureis  conliftit, 
quas  non  fpirtus  tartarifolum  fed  & reliqua, 
Ut  camphora , opium,  myrrha  &c.  addunt. 

Sunt  qui  camphoraai  non  confultd  fempei 

*■'  ‘ ad<i 


Digitized  by  Google 


De  Bezoar dicti  & Alexiphmrmacit. 


addi  cxiftimant , ubi  fanguis  nimis  rarefactus 
ebulliat,  ac  ira  vigilias, iitim,  calorem  immo- 
dicum &:  fimilia  inducat : ac  fi  hoc  omnino  ita 
fehaberet  nunquam  in  febribus  malignis,  &: 
pelle  , ubi  principaliflimc  nexu  luo  folvitur 
ianguis,  &:  fpiritus  exultant,fui  juris  fadi , ex  - 
hiberi  deberet;  ubi  tamen  experientia  aliud, 
docet,  fcilicet, quod  tum  malignum,  veneno- 
fum  Sc  rodens  ac  fufFocans  acidum , patientes 
fineintermiflione  exanimans,  camphoraper 
osdata,  ftatim  abforbeat , ut  fpiritus  vitalis 
pnftinum  recuperet  vigorem ; obiervationc 
ex  acidis  huritibus  defumpta,  quos,  quo  fub  ■ 
tiliores  oftendit,  eo  expeditius  abforbet. 

Si  tamen  quis  aliquam  partem  absque 
amphora  affervare  velit, licet ; inprimis  cum 
dentur, quibus  odore  faltem  contrarietur,nec 
omnes  omnia  ferant,  •’  • • 

Quoad  fuperiorem  vero  difficultatem  ul- 
tro adimendam.  credo,  opium  blandimentis 
Tuis,  particularum  camphorx  fubciliumfpi- 
cula maxime  reftinguere,  vel  hebetare,  ne  ul- 
lum quidem  fuccrefcere  poffit  majus  ma- 
lum. • • •’  s 

Etquorfum  rapiuntur  illi?Si  fnfanguinis  ra- 
refadionibus,  calore  immodico  & fimilibus. 


ticulfuaru  fubtffitatc  eas  j uvjtre  rart 


prohibita  omnia, vel  ea  falte  volunt 


jo8  DtPwMrdicu  & Alexipharmacit, 

poliunt, fane  omnia  & Alexipharmaca&Bc* 
zoardicaalia,  qua;  ex  his  particulis  conflant, 
in  febnbus  malignis  Sc  limilibus  exularc de- 
berent,quod  tamen  experientia:  reclamat. 

Opium  ex  fupra  recenlitis  caulis, (in  theria- 
ca  ccelcfti.)  hanc  etiam  tin&uram  optime  in- 
gredi,di<3:iAuthores  conhrmant,nifi  exprelfa 
peftilcntium  narcolis  moderamen  fuadeat. 

Si  tamen  lubet, poteris  plane  omittere  opi- 
um in  compofitione,  & exhibitionistempore 
demum,  pro  rei  exigentia  de  tin&ura  anody- 
na  addere, quantum  requirit  morbi  flatus,  ita 
certius  erit. 


Univerfalioribus  jam  ciuftis  alii  Eleftuari- 
um  Orvietanumadnumerant,  quod  a U D» 
Stbaftuno  SchtffcrQ  communicatum  accepi 
hac  forma. 

• ' # - e *%*mb*AJ*±J  . 

Jfc.  Gentian< 
biftort. 
car/in. 

•"aiu  > ■ r.  ; ' • 

torment . 
di  fiam  alb. 
artftol.  rot. 

long* 

mthr. 

lard.fanfl,  in  umbra fccat. 
colam,  arem, 

* anchw. 

ui: 

cur t ana,  f.aq. 

quibui 


uiilllito:  t 

' ; ; i * 


Tti  j rf\ 


Digitized  by  Guujjlt’ 


De  Bezear  dicis  & dlexipharmacis.  509 

quibus  fubtiliifime  pulverifatis  adde  > 

Radie.  fcorz.oncr. puiv  ad pondut  omnium, 

Pulveris  hujus  fume  partem  unam . 

Meiltd  djpumati  partes  tres. 

Mifcc  bene  &:  fiat  Ele&uariumfuper  ignem 
lentum,  cui  in  fine  adde  ad  fingulasx.  libras 
Theriacae  Andromachiffc.  j.  vel  ifc.  j.  fi.  &fer- 
vain  vafe  terreo  ad  ufum. 


Necfequens  Theriaca  campofica  Cncefc- 
liivilipendenda,  quae 

$c.  7Tte>iac.csfndromach. 

cJfytitbndat.  Damocr.  ana.  ?.j. 
radie,  anthir.pulv.  J.  fi. 
iaptd.  bez.  ar.  or.  veri  9.  fi. 
co»f.a/kerm.%.$. 
conferva  borrajr. 
ciihor, 

rofar.dna.%.$. 
j fyr  e toto  atro  <j.f. 

mifce  f.fi  a.  Ele&uarium, 

Sic  & hoc  extra&um  antipeftilentiale  F. 
Hoffmanni  non  ex  minimis  eft,  quod 

Ut-  /.  Theriac . opt.  iif. 
cr.  ci  orient.  %-j. 

Fiat  cum  fpir.  vini  extrad. 

%t.  U.  Flor  fulf.  i.f, 
myrrhaelett.  \-q- 

olete  bac. jumpert defl.  q.J.std  eminent.  4. 
digit. 

fucctnideJHll '.  $.j. 

Dige- 


5«  o ; fit  Bajardicis  A Itxipharmdeu 

Digere  per  quatriduum, poftca  filtra,&  dc 
hac  extra&ione  adde  priorij)artes  xij. 

III.  &.  Hodie.  Angelic. 

Enuta  Ana.  <f.  v. 

Fiat  cum  fpir.  vini  extra&um,  hujus  partes 
xvj.  adde  prioribus, &:  digere  limul  calore  le- 
niflimo  in  vitro  claufo  per  o&iduum,  tunc  fil- 
tra  & ad  extra&i  conhflentiam  evapora»  tunc 
adde 

folia  C.C.  volat, 

fuce  ini.  vtlit.ana.  p.  xij.  : 

mifce , digere , & ferva pro  fummo  arcano  in 
peftc,  doli  9. 

Vel  tibi  hoc  Elixir  Balfamicum  P*  Emm» 
recommendatum  habeas,  v.  g. 

9t.  tJMumta  vera  7).  iy.  ' • 

mjrrrba  rubr.  & 

Angelic.^.  i).  ’ 

. i • troci  Auftr.%.iij,  ' 

Thertac.  I.  it).  „ 

'a  ■■  * 

cinamom. 

camphor. 

folu.  vol,  C.  C.  ana.  tj. 

Incilis  & contulis  fuperfunde  tin&uras  liiK 
furis,  ex  fulfuris  hepate  cum  fale  tartari  fa£to> 
cxwra&as  tfe.iij.  ftentindigeftionepcrtempus» 
vel lalcem  loco  levi  calido, probe  lalte  claula, 

; ” «•  doneq 


Digitized  by  CiOOgle 


[ ^ 

T)t  'Bez.oardicis  & atexipl:  armarii.  5*1 

ibftcc  optime  Tendantur  extra&ae  fpccies, 
tum  decanta,  vel  filtra  & ierva. 

Dolis  eft  a 9.  fc.  ad  9./.  . » 

UTus  externe  in  quibuscunque  inflamma- 
tionibus admodum  infignis  , cum  linteis  et- 
enim duplicatis  applicatus  omnem  fubito  ad 
miraculum  extrahit  inflammationem,  & do-v 
iorem*  . . { .V 


'VetbocfiaiElixirPeftiUnridte.  •.  . : 

fc.  SpintHt  therxacaiu  Tupra  ad  Tin<5t.  Bcaoard» 
«dparati  ttuj., . ,v  / , v"> 

Balfami  amimonialis  veri  fi.j.  ..  • . 

[alis  viperar  volat,  vel  C.l.J.  j,; 
camphor.  fi.  ij. 

Mifta  digere, donec  uniantur  probe,  tum 
Terva.  r’  * * t' 

Dofis  gutt.x.  xx  ad  xxx.  - 

f^el  Bi.  ff>ir. baccar.  fambai  ipcrfermem.  par  at. & 

reftificatijf.fo.ft*  *■  - 
cufn  hoC  fpirho  extrahe  Tupra  Tinffvr*  Bt* 
z.oartbc*jptcifs.  colatura  adde 
• Balfami  antim . ni  alis  J , ij, 

[alti fuccini  ve  at.  $.j. 

eruor  i 1 C.  volat,  fi.  j, 
camphora.^.iiij. 

Fiat.  f.a.  Elixir,  quodinpefte  &:  febribus 
malignis  infigne  eft  & pntlcrvativum  & cu- 
rativum. 

. *•’*  •-  L-*  Nom 

i - -i 


: ’!  i : •?  ■ 


•i'.  • 1. 

1 

\ ' : 3 

1 * ( > 


Digitized  by  Google 


«jn  De  Btzoar dicit  & ^lexipbtrmacie. 

Dofi  9.  & ad  9./. 

Non  mcpte  huc  refertur  Elixir  proprieta- 
tis Paracelli , cu j us  verum  menftruum  ille  re- 
ticuit , hinc  id  ex  mente  Schonii  corre&um 
apponimus. 

Primo  fac  (piritum  Juniperi  hoc  modo: 
v.  g. 

iv.  Faecum  vinimenfuras  1 6.  va(i  ligneo 
inditis  adde  contular.  baccarum  juniperi  ma- 
tur.rccent.menfuras  8.mifce  & adde  tartari 
crudi  pulv.  tfe.  S.  falis  comm.  tb.  j.  ac  repone 
vasclaufumper  tres  vel  quatuor  feptimanas, 
quovis  tamen  die  probe  mifcendo,ac  rurfus 
tegendo, & pannis  & operculo  ligneo,  debita 
hac  maceratione  vel  fermentatione  pera&a 
leni  igne  ex  velicadeftilla,  ut  de  fedccim  fae- 
cum menfuris,  fex  circiter  fpiritus  menfuras 
nancifcaris. 

Has  fex  menfuras  re&ifica  ut  tres  (altem 
remaneant,  quas  ferva,  item  poteris  fervare 
phlegma  pronovainfufionc.  Poftearecipc 
aqua:  vernalis  Martio,  Aprili,  vel  Majo  col- 
lectae potiflimum  id,  quod  vel  tribus  diebus 
ante  aut  poft  aequinoaeiu  m ftillavit  ex  alembi- 
co  ma  ori.  Hanc  bis  vel  ter  deftillando  puris- 
(imam  recipe, & ejus  menfuris  octo  adde  the- 
rebintina:  V «netae  verae  ft.  ij.  te  ab  initio leni^ 
ter  deitilla,poflea  paulum  au&o  calore,  do- 
nec 


Digitized  by  Google 


■J 


, Tfe  'Btz.oarHicis  & Alex ipharm acu.  |ij 

fiec6.  circiter  m enf j rx  egrelfe  Cm t,  a quibus 
oleum  clarum  fepara, 

Jamrecipc  fpirims  tui  junipcrini  menfuras 
tres  &:  aqux  vernalis  therebintinata?  ana  ad- 
de,  &:  la&elcet  aqua,hancper  alembicum  dc- 
ftilla moderato  igne,  ut  media  pars  evehatur, 
quam  (erva. 

Jam  reoipe  Aloes focotr  in.  tle8* 

Myrrha  eUB, 

4 %r ) :.k  . 'Croci AnftrUdnnii. ij. 

Speciebus  bifc  c grolfe  contulis  & cribratis 
adde menff  rui  prodicti  tb.tf.  Ipiritu  acido  voa 
latili  vero,vd  falis vitridi  aut  fulfuris , addu- 
lati,miice&fterit  per  nodem , die  verofe- 
quente  ulterius  addemenftrui  Ife.  iij.  itidem 
acido  volatili  acidulari.  Tummifcc,  ac  vitrp 

probe  eja  ufo  iftentper  aliquot  menfes,iingulo 

vero  die  agitentur.  Poftea  vero  decantatur 
Elixi  r&  ad  ttfiim  alTervarar. 


Prxfetvat  a p efte , febribus  malignis , con- 
fortat ftomadium,abfumitcatarrhos  &c  alios 
iitfgdes pateat  effedus.  Doli  9.  j,  ad  5,  j,  # 
trit 


ifiefficax  erit  boc  Elixir  Polychre- 

I Ju^ir " ' "* 


•♦3^,.  Aloesfictitrin 
myrrbe  «led. 

. rsrvtt.  U 

Egent**  mdvotu*  J.  atjs 

Kk 


Milia 


5*4  T)e  BcLArdicti  & Akxipb'Arm/icii. 

M ifta  ftent  hi  digcftione  per  14,  die$>filcrEt 

to  tunradde 

2 Ihabarb.  elefl.$.if. 
tXgaria$.  i/. 

•mf*  fervetur  pro  ufu.  ^ jJ 

EflfentiaMalvaticafitcx 
Herb.  roltlL 

Flor,  bello  d.hort  en f.aria.  rn.je 
Fini  Matvat.  menftrij. 

Defh'llatis,&  dido  ufuideftinandis* 

Neque  etiam fequentia  non  erunt «xafti 


Fulvis  Besjoardkus. 

Bi.  Antlmon.  dtiphoret.prxcip.  dc  antimonig  dt^ 

di  l ./. 

mArgarit.  orient.prtp.  £.  j. 
oculor,  cancrtg.y. 

C.C.  fine  igne  parat.  J.  *j.  R. 
umcornu  veri.  R. 
rafur.  chorie,  f.j.  {?. 

mf.  fiatpulvis  fubtiliflimiis,  cujus  Dofis 
"ad  5.  R. 

■*  .•  ].  * w 

Conducit  fingularitcr  in  peftc  , febribus 
malignis,  variolis,  morbillis,  eryfipclate  &c  il- 
milibus , fi  calidiora  alexipharmacagonfecu- 
re  exhiberi  poifeputas, 

..  ■ •.  Aiut 


r Digitized  b\ 


*De  Bezoardicu  & Alexipharmacis. 
Aqua  Btzoardica  Cl.  F.  Hojfman. 
temperata. 

iv.  Pomor.  citri  recent.  & fucculent. 


nu- 


mcr.  V). 

Exprimatur  fuccus.  eique  cortices  addan- 
tur, excluiis  feminibus,  adde 

fuca  fcordu  %,j.  f$, 

Aceioft. 

fcabiofk.  • • 

tard.  bened.  ana.  ffe.  5. 

Deft  illa  ex  M.  B.  & aquam  egrclTam  ferva, 
cujus  D ofis  l .) . vel  per  ie,  vel  aliis  commixta. 


Detottum  CC.  D,  Stmon  Pauli . 

IV.  R a fur  a C.  C.^.j. 

'Radic.carhtut. 
tontrajerv. 
faenicult  ana.  g.  iij . 
fem.  aejtti teg.  %.ij. 
z.ibebar.exactn<*r.  iij.  # 

Coque  in  f.  q deco&i  hordei,  & fub 
addde 

conferv.  ro/ar.r.  $.  ij. 

Ia  rrag.  1 

buglojf.ana.  *.j. 

Colaturas  libris  duabus  adde 

Jyr.  rubi  id<ti  y. 
faeci  citri  recent.  g.f. 

Jptr.falu,  volat.  B>j*  mf. 

Kk.z 


hnem 


Gela - 


'VI  •*  ■ Ut..  V~3S 


.j  itf  t>eBez.'*r  dicit  & AUxipkarmdC*. 

Gtlitina  C.  C. 

8i,  T^fitra  CC  tencU.fttcculcnt.  J.  if.  fi. 
idquafontun.fo.ij. 

Bulliant  ad  medix  partis  confumptionCS^ 
(pumam  non  auferendo  , tum  fiat  colatura, 

Haii  adhuc  calenti  adde 
fucet  cttrt.Z.if. 
gelat  m.  rubi  tdai  | 

4 /«4  linarrtomt.  fi. 
ambra.  grif.gr,  iij. 
mofhi.gr,  j, 

, ' viru gener ofioris  pro  lubitu.  . 

O rtmia  tum  leviori  calore  liquefa&a  pet- 
‘cellanis  vafis  immitte  iit  refrigefeant. 
Optime  hxc  & fimilia  aromatifantuf. 

'EjfcritU  citri ficu. 

Quae  conficitur  ex  corticibus  citri  recenti- 
bus, mediante  (acchari  albi  afperficme,  quod 
abraditur  rurfus,  cum  inverfa  cultelli  parte  in 
orbe  ftanneo,  usque  durii  faccharum  lucciin* 
ftar  fiat,  hoc  repetitur,  donec  faccharum  fic- 
cum  maneat,  & nullum  amplius  iucccfcat, 
Vel  hoc  citri  fpiritu  cardiaco  v„g. 

Recipe  pomorum  citri  q.  v.  remota  parte 
alba  inutili, confcind e reliquam, adde  laccha- 
ri  q.  f.  mifce  in  vafe  probe  claufo,ftent  in  dige- 
ftioncper7.  dies;  poftea  per  alembictim  de- 
, * • ftilla, 


- 

Digitized  by  CjOOgle 


* \ 1 r 

t>t  Sezoardicu  & Alexipharmacie.  ytjL 

iliHa , lubet  redifica  cx  arena,  ac  prodic 

fpiritus  limpidiflimus,qui  vires  collapfas  opti- 
me reftaurat. 

Si  ab  aere  maligno  praefer  vacivum  defide- 
ras,  fiant  hi 

••  _ , # «i  • 


Itechifci  Alexiterii. 

Ctrtic.  citri  recent.  %.j.  fi. 

Contunde  optime  in  mortario  lapideo  ad 
pultis  formam,  ut  per  fetaceum  trajici  queat, 
adde  *v£'V 

• '7r  *>  w>. 

* • v v .j&tratliAgelic. 

'-trUiv  Ztaoar.  a»a.%,j. 

„ :'Y ’■  i balfam.antim.veri.c.oWo  fuceini  parati‘9./ 
’’  'j?vh  de  fi.  rut.gutt.  v . 

V 1 proci  Aufir.  9*  fi. 
r-  i*i»  facchari  alb.  y.  fi. 

mifce,  & cum  albumine  ovi  clarificato,  vel 
mucilagine  tragacanth.f,f.  a.  trochifci, 

IMrV*  t- 

• 'Yj*  * i XvSSf  - ** 

Acetum  Bezoardicum  irrideat , 

Radie.  Angelici 

f’ -■>  ™ "*■  Imperat. ana.  z. y. 

Jc9rd.ana.$.v. 

• : e#f r/. 

irV  K -Vf /:r’- . Itvifiic.  ana.  f . fi. 


L. 


Digilized  by  Google 


5 lS  De  Bezoar dicit  & AlexiphormotiiK. 

- certtc.cttri  cum  ti  toinctf.  %»h 

myrrht. 

Therme,  opt^.  i itf»  - 

ctvnphor.  %.  ij. 

Acetivini  optimi  menfuram  unam»  Dige- 
icper  tempus  &:  filtraturamferva. 

Danturqui  amuletis  multum  tribuunt»  in*- 
primis  Ci  Thomjon  ex  Helmonte  > Eptlogtfmi 
Chjmici p.66.cx hae  caula:  Cur peftis,  inquit  * 
aliasque  aegritudines  nonnunquam  tam  perti 
nacesperfiftiunt,  generofis  pharmacis  vix  ce- 
dentes , debetur  materia  maligna: , in  conve- 
xa ftomachi  parte  fitse , ad  quam  pauca  reme- 
dia , integris  viribus  poflunt  tranfmigrare. 
Hinc  in  hac  anguftia,  Amuleta,  Zcnexton, 
quaedam  fiilfura  depurata  radiatione  «Sc  folo 
intuitu  Archeo indulgentia,  miram  praeftanc 
opem;  alcalibus,  volatilibus,  optime  corredis 
non prxmiflTis.  . .*  • 

Nullacxhismagis  comprobata  habemus, 
ac  ea  quae  Helmont  ex  bufone  recomjncn“ 
dat,  refert  enim  ie  bufones  applicuiflfe  bubo- 
nibus tte  efcharis,  tam  viris  quam  mulieri- 
bus. ac  ubique  non  fine  prompto  juvamine* 
Cum  autem  hoc  remedii  genus  delicatiori- 
bus, horribile  admodum  vifum  fuerit , coe- 
merunt alii,  maximo  pretio  Indis  Amuletum, 
_•  &ve  V caenorum  fnagnetem,  quem  Athon 4- 

fim 


Digitized  by  Gooftlgl 


Pt  Bcz.oar diris  & / Uexipharmacis . jj  £ 

fm  Kircherus , ab  H ifpanis  Piedra  dcllaco- 
bra  de  cabelos  vocatum  miris  extollit  laudi- 
bus in  fuo  Regno  naturas  Magnetico,  ubi  dc 
eo  praedicat , quod  hunc  fibiinfi  tum.  habear 
magnetifimim , ut  vulneri  abanimali  veneno- 
io  inflj<^appofitus,ftacimtenaciflime  adhas- 
rcattamdiu  donec  omni  veneno  attrado , fa- 
uatus  quafifuadponre  decidat  :.fi  vero  una  vi- 
ce, venenum,  ob  nimiam  copiam,  non  omne 
fuerit  exr.ra£kum,de  novo  appoiitus  adhasrea  t 
tam  diu,  donec  omne  venenum  plane  fit  ex- 
tra £tum. 

Hoc  experimentum  a Kirchero  &:  aliis, 
pro  infallibili  fuit  creditum, donec  Nobil.  Redi 
Archiater  Florentinus  plurima faliaefle  de- 
prehendit. 

Certius  Amuletum itaque  Buttlerus  Hel- 
inonti  communicavit  ex  bufonis  veneno  per 
vomitum  rejecto  quibus  Londini  aliquot  mil- 
lia hominum  pefte  correptorum  curaverat. 
Hoc  vere  ita  parare  juflit,  nimirum  bufones 
menfe  Junio  captos  prope  focum  fufpendi, 
iubftrata  ex  cera  flava  confefta patina,  & tan- 
dem poft  tres  dies  fufpenfionis , inveniri  mu- 
cofam  quandam  materiam,  una  cum  nonnul- 
lis infe£tis  vomitu  rejeftis.  Bufonem  vero  hoc 
veneno  rejcfto  , quod  tamen  ante  triduum 
non  rejiciat,  obire.  Hasc  vera  deprehendit 

Kk  4 Hel- 


ii 


» j 


Digitized  by  C .jft 


i 


j*o  J>e  Bez.o*r dicit  & AlexiptiArmatiK 

Helmonc ; Sed  cum  verum  hujus  ufunv&dt- 
&o  Buttlero  vellet  fafeitari,  qui  tunc  tempo- 
ris incarccratus  detinebatur  , cum  e carcere 
liberatum  Buttlerum  , nec  amplius  praefen- 
tem  invenit  , hinc  verum  hujusulinn igno- 
rans, attamen  ex.  hoc  re)e&o  veneno,  &:  bu- 
fonis cadavere  fcorhmcxftccato  in  pulve- 

rem rcda&o,  cumque  tragacantho  trochifcos 
paravit,  quos  tam  ad  pradervationem  quam 
curationem  infignes  deprehendit , &:  eorum 
veram  ac  probatam  experientiam  atteftantur 
Kircherus,  Zv  velfFerus  &:  alii*  v 

Ego  cum  terra  lemnia  gelatina  viperarum 
infuccata  hofce  formarem  trochifcos* 

Sic  etiam  pro  amuleto  admodum  recom- 
mendant  multi  cum  Helmontc  fruflum  fuc- 
cini  lucidum, quod  quovis  mane,  feptem  pla- 
netarum pulfibus  afrricatum,  ad  incalefccn- 
tiam , verifiime  a pefte  prefervare  afferunt. 

Uti  & fcquens  CLCnejfclii  Emplajlrum  Mm- 
gfteticum  quod 

Ifc.  Saccini  opt.  pulv.  & 

Intfon.  exfiicat.  & pulv.  $.j. 

mifce,  & huic  in  cucurbita  tantum  fpir.  vini 
adde, u t tfansverfum  digitum  emineat  poftin 
M.  B.  abftrahc  hunc  fpiritum,usque  ad  confi- 
ftentiam  magmatis , ter  affufo  femper  novo 
fpiricudiujus  quantitas  pr^fens  optime  fubigi- 

tur 


Digiiized  Geoglr 


*Dt  Bezoarebcii  Alexipharmacis.  <ftt 
ftircumEmpl,  de  Meliloto  in  Emplaftri  con- 
liftentiam. 

Hoc  fingulo  emundoria  applicatum  > 
amnem  attrahit  malignitatem, etiam  in  angi- 
nis, & tumentibus  tonfillis , circa  collum  ge- 
fiatum,ut  & aliis  malignitate  conj undis  atfe- 
ftibus. 

Iteminhxmorrhagiis  narium  , cx  nimia 
fanguinisebullitionefubillius  lateris  ala  ge- 
ftatum  , cupis  nanum  foramen  languinem 
ftillac,  vel  fub  utraque,  fi  utrumque  cruente- 
tur, mirabili  tradu,  fluxum  (iibird  collibet. 

Porro  etiam  01caginofa&:  ratione  praefer- 
vationis  & curationis  , non  contemnendae 
funt  energiae  in  pefte  , illis  enim  ventriculus 
belle  oblinitus  &:  quali  emplaftratus,  ab  acu  • 
tiflimis  &:  corrolivis  veneni  effluviis,  omnino 
fkintadus&lalvus. 

Hmc  Balfamica  fiilfurea,inprimis  e fulfuro 
Antimonii  parata  maximo  cum  effedu  exhi- 
bentur : ubi  nec  fequens  contemnendus 

Bdl(/unni  ‘vits.  H. 

% , Florum  fui  fur  u vitrtoiat.  iij. 

Aloa  Hepatica,, 
myrrha  eleft. 
olibam  and.  tty. 
croci  onent.  irttegr. 

CtnAWomi. 

Pf’'  3 Kk.S  cnfa 


Digitized  by  Google 


.*• 


] 20  ~De  Btzjoxr&icU  & AlexiptiArmattK 
Helmont ; Sed  cum  verum  hujus  ufunvitltd 
&o  Buttlero  vellet  feifeitari,  qui  tunc  ternpo^ 
ris  incarccratus  detinebatur  , cum  e carcere 
liberatum  Buttlerum  , nec  amplius  praefen- 
tem  invenit  , hinc  verum  hujus  uiurn igno- 
rans, attamen  ex  hoc  rejecto  veneno,  &:  bu- 
fonis cadavere  feorlimexliccato  &;  in  pulve- 
rem reda&o,  cumque  tragacantho  trochifcos 
paravit,  quos  tam  ad  pradervationem  quam 
curationem  infignes  deprehendit , 5c  eorum 
veram  ac  probatam  experientiam  atteftantur 
Kirch  erus,  Zvvelfterus&:  alii. 

Ego  cum  terra  lemnia  gelatina  viperarum 
infuccata  hofce  formarem  trochifcos. 

Sic  etiam  pro  amuleto  admodum  recom- 
mendant  multi  cum  Helmontc  fruftum  fuc- 
cini  lucidum, quod  quovis  mane,  feptem  pla- 
netarumpulfibus  affricatum,  ad  incalefcen- 
tiam , veriflime  a pede  prarfervare  aderunt. 

Uti  & fequens  Cl.  Cneffclii  Emplajlrum  Mm- 
gnetuum  quod 

Ifc.  Succini  opt.  pulv.  & 

bufon.  exficcat,  & pulv.  %.j. 

mifce,  Sc  huic  in  cucurbita  tantum  fpir.  vini 
adde.ut  trans verfum  digitum  emineat  poft  in 
M.  B.  abflrahe  hunc  fpiritum, usque  ad  confi- 
dentiam magmatis  , ter  affufo  femper  novo 
lpiritu,hu  jus  quantitas prefens  optime fubigi- 

tur 


l 


Bezoardicii & Afexipbarmacit,  ftt 
rur  cum  Empl.  de  Meliloto  in.  Emplaflri  con- 
fiftentiam. 

Hoc  Angulo  emundoria  applicatum  > 
omnem  attrahit  malignitatem,  etiam  in  angi- 
nis, tumentibus  tonlillis  > circa  collum  ge- 

flatum,ut  &:  aliis  malignitate  conj undis  arfe- 
dibus. 

Itcminha^morrhagiis  narium  , cx  nimia 
fanguinisebulhtione.fiib  illius  lateris  ala  ge- 
ftatum  , cujus  narium  foramen  fanguinem 
flillat,  vel fub  utraque,  li  utrumque  cruente- 
tur, mirabilitradu,  fluxum  fii  bito  collibet. 

Porro  etiam  Olcagtnofa  &:  ratione  praefer- 
vationis  Sc  curationis  , non  contemnendie 
funt  energiae  in  pelle  , illis  enim  ventriculus 
belle obhnitus  &:  quafi  emplaflratus,  ab  acu* 
tiflimis  corrolivis  veneni  effluviis,  omnino 
fitintadus&dalvus. 

Hinc  Ballamica  fulfurea,inprimis  e fulfurc 
Antimonii  parata  maximo  cum  effedu  exhi- 
bentur : ubi  nec  fequens  contemnendus 
Bal farnus  vit&  H. 

. Florum  fulfuris  vitrto/at.  iif. 

Aloes  Hepatia. 


Digitized  by 


Piatu  «.I  J ( md 


j ji  D*  BtTLotrdicU  cr  texi  pharmaci*, 

cubebar  ■ 4»  $ nj . 

u4»qc  ic.  \ j. 

'Rhabarb.  fi. 

Incilis  6c  contulis  adde  in  cu 
Olet  htntpcri . 
therebtnth. 

thaw  nttH.  4»n.  tfe.  fi.  »»»y 
/ fuci  ini  3.«*/. 

v caryophj/llor . ~.  fi. 

Hatcoptime  mixta , ftent  probe  t«uw ... 
digeftionepermenfem.-  tunc  fupernatantem 
Balfamum  clarum  decantare  poteris  Rcftaiv 
ti  vero  maffx  affunde  aquis  vernalis  there- 
bintinatx  tfe.  j.  fi.  & ex  cucurbita  appofito 
alembico deftillaleni  igne,  & prodit  Balla- 
mus qui  decantato  priori  commifcendus. 

Hic  ballamus  praeter  vim  alexipharmacam, 
iniignium  porro  eft  virium, in  aperiendis  re- 
num obftrudionibus,pe&oris  item  affe&ibus 
&;  (imilibus,  Doli  gutt.  v.  ad  vij.  & ultra. 

Externe  inundus,catarrhis  medetur,  con- 
fortat cerebrum  , nervos,  abfumit  tumores 
frigido  , curat  vulnera  & fim'" 
aiia  patrat. 


h 


‘U*! 


X>' 


HAc  dolorum  anchora  nil  aegrotis  grati- 
us, nil  omnino  acceptius , ex  hac,  indu- 
dam quietem,  jucundis  in  fomniispcra&am» 
fequitur  refocillatio  , humorum  temperies» 
acrium  dulcificatio,hincque  laudabilior  nu- 
tritio, labor  nullus. 

Haec  in  externa  &c  interna  diftinguimus. 
Inter  externa  numeramus  epithemata» 
quae  ex  pane  iimilagineo ; la&e,  croco,  & vi- 
tello ovi  confiunt.  Sic 
dorfo  applicati , dolores  i 
uti  & lac  calidum  vefica  exceptum , & in  do- 
lore pleuritico  lateri  dolenti  applicatum. Nec 
Pediluvia  contemnendi  funt  uiiis,  qua^cx  ca- 
pit, papav.  lachica,  meliloto  &:c.  fa&a  fuere; 
ac  optime  item  ad  conciliandum  fomnuia 
temuoribus  applicatur,  hoc 


9rum  [omniferum, 
pcpuleon 

papav.  exprejf.  5.  «/. 
radie.  mandrag.  *j ■ 


Croci 


V 

F 


Digitized  by  C 


PUT  VI. 


5*4  Zk  dnodinU. 

creet  or.  9.  vj. 
cajior.  9. i$. 

Opu.  9,  x/. 

tj.f. 

£f.a,  Emplaftrum. 

Vel  hoc  l nguentum  aut fimile , v.g. 

*a  ^'abaflnpulv.  j^fj. 

»»£.  popttL 

rofitt.  Mef.ana.^.j, 
oLnjmpb.^.j.  tf. 
camphor^.if. 

Opii.  corr.$.j. 
ww  modicum. 

' V-,  X'1 . ' J*,y  ' 7 ■ r • , 

mf.  fiat  unguentum  nuchae  & temporibus  in- 
ungendum in  capitis  doloribus  ♦ 

- * Vel  5*.  Oleinueifla^.j. 

opii  9 .j, 

facchart  Saturni  g.j, 

mf.  & inunge, 

I C7 

• Infignis  etiam  ufus  erit  fequens 

Fornum  [omniferum  Reg.  Polo» . 

9f.  Opiithebaic , 
r^»,  ladan. 
florae,  calam.  ana.  %.  y. 
ligni  aloes  pulv. 


i 


radio* 


r*. 


tjhc.  mojchat. 
cr  ct  ana.  $.  j. 

mixtis  in  fine  adde 


mojchi  or.  ► 
aojbra.Q.f, 
ol.  rofar. 


t)e  Anodx 

radie,  ireos pttlv.  ana. 


mf.  fiant  f.  a.  duo  pomayquae inanibus  tracten- 
tur cx  una  in  aliam, donec incaldaantj&  odor 
nares  feriat. 

Nervina  etiam  huc  referuntur,  qua?  alcali- 
nafuabalfamica  proprietate,  acrimoniam  & 
acidum  nervis  inimicum  abforbent  ac  de- 
mulcent* T alia  funt  fpirituola  fulfureo-fe- 
lina,  ut  Ipir.  vini  generoliis  > lumbricorum, 
C C.&fimiliaalcalina: indolis,  quae  omnis 
generis  doloribus  conveniunt,  membranofis 
tamen  melius,  qliamcarnofis,  xit  inflammati- 
onibus & fimilibus  applicantur. 

Haec  funt  anodyna  externa , quae  ab  inrer- 
nisfolo  gradu  differunt  , quaedam  cniin (unt 
anodyna,  quae  non  aeque  funt  narcotica,  nec 
hypnotica,  dum  nimirum  acrimoniam  qui- 
dem humorum  mitigant  , Sz  confequenter 
dolores  auferunt, &:  per  accidens  quoque  in- 
tcrdumlbporem  dent ; licet  {omnum  inten- 
tione primaria  non  efficiant. 

Ad 


Digitized  by 


1 '•'»  1 ' 

*j>($  ZV  AnoAinih 

Ad  interna  igitur  confugiendum , qu*  pfcf 
fe  anodyna  & hypnotica  funt,quaeque  incen- 
tivos fpirituum  motus  refrainant,  fpirituum 
clauftra  obfcrando  , acriores  vero  interim 
humores  obtundendo , ut  poftmodum repul- 
lulantes minus  odendatur. 

Ex  hifce  (exceptis  mineralium  veris,  vi  fua 
peregrina  fpoliatis  li.ilfuribus,;non  datur  prae - 
llantius  Opio 

Hoc, cum  di&a  fulfurea  apud  noftros  Me- 
dicos adhuc  fint  admodum  incognita  &:  rara, 
omnia  alia  praecellit  anodina , quo  Medicinas 
ftatus  adhuc  minime  carere  poteft,tcfle\^il  - 
lifio , & continua  experientia  ;imo  dantur,qui 
cum  C/.ii/xwlibentiusMedicinzerenuntiare, 
quam  O pio  carere  malunt. 

Laudatum  hoc  medicamen  rite  paratum 
ac  legitime  ufurpacum,  fumnnim  eft  reme- 
dium,quia  dolores  lenit,  fpiritus  exorbitantes 
reframat,fomnu  inconciliat,  morbumque  in 
fuo  centro  detinet  ut  tum  debellari, & matu- 
rari pro  lubitu  poifir. 

Ejus  quidem  laudi,  aliquid  derogare  vide  - 
tur  Cl.Ammannut,  quod  de  ejus  eife&u  nobis 
adhuc  dum  nihil  certi  conllet , cum  veram 
doiinignoremus  , ac  hinc  in  fedandis  dolori- 
bus & vigiliis, fsepiflime  vel  fine,  vel  cum  infe- 
lici dfcchi  utamur. 

At 

i 

) 

.*»  ; 

. : . V 


ti *asm+m 

Digitized  by  Google 


Atnoc  improvidis  potius  in  aurem  ; riw 
enim  paratum  Opium  & legitimi  adhibitum 
aliud  docet  Confer  VVcdetium  de  Opto. 

Et  politus  T homforty qui  etfi raro  eoutatur, 
cumHelmonte  tefte, terrore  plene  fit  opiato- 
rum exhibitio , ob  Talem  acrem,  amarumque 
foporiferum  oleum;attamen  ufum  in  Medici  • 
nahabere.non  diffitetur , proptercaque  hanc 
praeparationem  & corredionis  mpdum  com- 
mendat, v.g. 

Opium  igne  miti  expofitum,odore  fcetido 
exparte  Tpoliatum.fpiritu  Talis  vinofo  imbiba- 
tur,per  aliquot  dies  colore  moderato  digera- 
tur, tandem  Tai  tartarimaflae  acidulae  grada-  * 
timadmilce  hocque  toties  reitera,  donec  Ta- 
porem  aufterum  plarte  depoTuerit:  deinde 
Martis  Tulfuris  Tubdulcis  quantitate  Tufficien- 
ti  impraegnetur , bene  agitetur  , &:  in  mellis 
confiftcntiam  reducatur.Hujus  T.  in  Tpir.  vi- 
ni alcalifati  tt>  diflolvatur. 

Tindurainloco  tepido  eliciatur  decantc  - 
tur  vclfiltretur  in  vafc  vitreo  bene  obturaro, 

&ad  uTus  reponatur:cujus  Dolis  5.  ij.  iij.  Vel 
s-T cum  vehiculo  quovis. 

Sihanc  tin&uram  parare  Teis,  habebis ar- 
canumnon  infimu,  fed  le&iffimus  falis  vino- 
fusfpriritus  odore  gratiffimoafte&us,  ftoma- 
cHo  adaptiffimus , c faic  armoaiaco  fixo , mc- 
- dia  ite 


r 


Digitized  by 


DfgWe! 


i g L -in;- 

■ea  byTjOOglC 


Pe  sJnodinis. 

xdianrc  vino  dcphlegmato  fabricatus  pracfto 
fit , ut  &:  fulfur  Martis  legitime  paratum. 

Alias  ex  oleo  vitnoli  fubrubicundo  &faLe 
armoniaco  bis  vel  ter  a (ale  decrepitato  eleva- 
to, infpiritum  vini  re&ificatiffimumdemer- 
fis,  &hmulconquaffatis,  exftillatur  Ipiritus 
acidus  volatilis  f ragrantifTimus  & penetrans , 
ftomacho  vitalibusque  perjucundus , in  mor- 
bis cum  acutis  tum  chronicis  cum  levamine 
propinandus,  in  fuperiorisdefedu  etiam  huc 
trahendus.  Alias  item  nobiliores  praeparatio- 
nes vide  de  Opio. 

Dantur  porro  aliae  Opii  corre&iones  inter 
quasfcquentes 


Tillula.  Stankii  /f  Matthit . 

Non  funt  contemnendas  virtutis:  eos  re- 
cenfet  Utianovv,  off.  Chymic.  fhjficj.i.p 
confedio  talis. 

V.  Salis  tartarql.  affunde  olei  therebinth. 
modice,  q.f.  dum  pultis  inftarfiac,  vitrurr 
duin  colloca  ad  aerem,  motita  fubinde  micu- 
lis diebus  , ufque  dum  unita  fint , funde  no- 
vum oleum ; ac  hoc  reitera,  donec  omne  lal 
tartari  (it  (blutum , &:  laponem  candidum  na- 
dits(is:tum  Recipe  Extrach  Opii  cum  (pir. 
vimfadi  ^.j.  laponis  prsedi&i  |.ij.  mixtis  adde 
extradiHelleb.  nigri  per  (pir.  vinifadi^.j.& 

tan- 


Di  Aflodiniii  jy 

>fO  meliori  confiftentU  adde  pulv» 
rrrh  cx  J.  j.  mifce  & fervain  vale  be- 
to, ftc  ab  aere*  a quo  fubciCcrc  (olcr, 

ifttur  iiiterdutri  olei  therebint.  guc* 


\ (h  i 

i it 

fTT»T»TT 

HT^ItKfTTTTng 

!u?u«RTf 

HWm 

HiTrit  »n 

FfTiP 

«U| 

»py 

IT*m 

i »-*  i e fw' 

ii] 

Hk  '*  „ t 

WS 

TTT 

Digitized  by  Google 


,jjo  D<  tAnodinis.  1 

nativa  fupra  norata  (unt  : Si  enim  ita  crude 
tales  eximias  continet  vires,  quid  non  refo- 
luta  & in  vinum  vitas  ejus  fultur  redadum  ef- 
ficiet! 

Interea  fy.  Opii  legitimi  paratu 
cjftnt.  croci. 

ctnnab.  nativ . ana.  tj. 

Fiant  Pilluhe  quarum  dofisgr.v.vj. 

Jam  quibus  conveniant  Opiata  paullo  di- 
fpicicndum  , omnium  in  genere  humorum 
acrimoniam  demulcent  , & fuavem  vigilia- 
rum inducunt  requiem,  modo  a nimia  ficcita- 
te  non  oriantur  , ubi  pediluvia&capitiluvia 
melius  adhibentur, vel  humedantibus,  ac  ita 
per  ftratagema  demulcentur  vigilia:  , prefer- 
tim  inlenibusalymphsedefedu  induda:. 

In  quibuscunque  (eri  & (anguinis  fluxibus 
fcil.  narium,  uteri,  diarrheea,  dyfenteria,  fe- 
bribus catarrhalibus  , inligniter  humorum 
acrium  refrenant  impetum>&  optime  paeane 
Archeum. 

Quemadmodum  autem  in  didis  humori- 
bus attenuatis,  fubtilioribus,  acrimoniaque 
praeditis  peroptime  conveniunt  Opiata,  ita  in 
eis  fi  ad  coagulationem  tendunt  copioli,  no- 
centillimafunt,utin  hydrope,  pedoris  affe- 
dibus,afthmatc  &c.  fi  in  pulmonibus  peccans 
cxiftac  materia , tum  enim  plus  eam  concea- 

tranc. 


\ 


'uiy 


i 


Jbe  Cephtlicu, 

trant,  quam  folvun  r,  hinc  cauce  proceden- 
dum. 

Ha?c  Univerfalia  funto. 

* Sequuntur  Medicamenta  certa?  parti  ma- 
gis appropriata. 


CAPUT  VII. 

■ Cephalica  continet» 

IVTOn  hic  prolixum  inftituemus  difeur- 
fum  de  corporis  quibuscunque  affc&i- 
bus  , & qua?  circa  eos  confideranda  veniunt, 
fed  /altem  ea  tangemus  Medicamenta , qua: 
in  genere  huic  parti  magis  , quam  reliquis 
corporis  partibus  dicata  funt.  Hippocrati 
enim  adftipulamur  , morborum  omnium 
unum  eundemqueeffe  modum  , fed  locum 
diverfum  & differentem  : non  fccus  ac  ve- ' 
gerabilia  omnia  aqud  riutriuntur  und  & ea- 
dem , diverfis  tamen  impraegnata  feminum 
particulis , ubi  haec  planta  has,  alia  alias fibi 
implicat  particulas, natura:  fua:  convenientes, 
non  enim  sequalis  eft  omnium  recipiendi 
modus;  ficinter  Medicamenta  dantur,  qua: 
jjropterea  particulis,  plus  huic  , quam  alteri 
parti  dicatis  conflant.  ' .«'■  ' 

L1  t Ingc* 


Digitized  by  Google 


jji  Dt  Cephalici/. 

In  genere ca omnia  Cephalica  funt  , qt 
nervos  refpiciunt  confortandos  , & fpiric 
dulcificandos  j qualia  funt  omnia  eaquaspa 
tieulisfubtilioribusita  dulcificant  acrium  fp 
cula  & re&ificant , ut  fine  impedimento  cai 
dem  in ipfos animales  fpiritus,  nervorum  gr 
tum  pabulum  abire  queant. 

Hzcutplurimum  volatilia  funt  & fubtili 
fima,  quorum  proprium  fumma  eft  dulcedc 
utiin  fpiriruvini  manifeftum eft, inter  querr 
& animales  fpiritus,  tanta  videtur  communic 
utcos  languentes  refocilletadmodum,taIiun 
etenim  particul.  expaniioni  aptiores  funt,  qm 
funt  fubtili  ores,  ac  hinc  qua;  movenda  funt,  ve 
getiori  etiam  & diuturniori  motu  incitant : ta 
lia  requirunt  vigilia;  fenum. 

Sunt  vero  alia  fixiora  qua:  quidem  per  fece 
phalicanon  funt,  ut nn nervorum vel/piritu 
um  animalium  pabulum  migrent , attamen, 
eorum  efficaciam  promovent& exaltant,  uti 
omnia  ca  qua;  hoftes  quoscunque  nerveos 
oppugnant,  ac  debellant.  £t  funt  vel  externa 
vel  interna. 

Cephalica  magis  fpecialia  tefte  Helmonte , 
faU uolatiltfe commendare  folent , qualia  funt  fe- 
re aromatica  omnia,  fulfurea,  olcofe  & vola- 
tilia, acutiori  Solis  motu  exaltata  & dulci  fica- 
ta, qua;  fpiritus  augent  & eorum  languentium. 


Digitized  by  Google 


T 


fry/r 

/ 


'VT'* 


D*  Cephalicis.  53  j 

acrimoniam  , vario  modo  inducam  corri- 
gunt. Wxcfunt  vel alcalia  volatilia , vel  acida  vo- 
latilia., ultima  natur*  opera,  pcrfe&a,&artifi- 
gs manu  legitime  feparata. 

Ex  alcalwtss  funt /alia  volatilia, [anguinis, C.C. 
Cran.  Httman.  urina , Succinite  fimilia. 

Ex  Acidis,  omnes  a cralTioribus,  crudis  par- 
ticulis liberati  & fumme  volatilifati  ipiritus, 
minerales  prasprimis. 

Di  verfus  vero  eft  horum  effe&us:  Alcalia , 
Jpirittss  confortant , augent , ^ exaltant , ac  ex- 
ultarc  faciunt  , ubi  e contra  confortando 
t oncent r an  t , & exorbitantes  eorum  motus  rc- 
frasnant. 

Hisadnumcramus  mineralium  fulfuracor- 
rc&a, quas  radiales  fuas  cerebro  communicant 
vires,  & ab  impuritatibus  diverfomodo  ave- 
hendis, illud  vindicant. 

Inter  fixiora  minus  fpecialia  locum  habent 4 
omnia  abforbentia,  humores  acres  irritantes 
praecipitantia  te  demulcentia,  te  vei  interna 
vel  externa. 

Externa  varia  funt  vel  humeifantia , refrige - 
rtntia,  v.  g.  epithemata,frontalia.  Vel  difcu- 
tientia,  ut  apophlegraatifini , fternutatoria. 
Vel  Anodyna  ut  Unguenta,  Balfami : vel  robo- 
rantia varia  bahamica  olcofa,  fpirituofa  te  fi- 
milia. 


L1  3 % 


Intel- 


m De  Cephalici * 

Intelligenda  vero  omnia  hafa<unt,&  confi* 
duranda  univerfalibus  praemifiis : Si  enim,  pro 
exemplo,  in  catarrhis  lotiones,balnea,vclbal* 
(amica  calidiora  inungendo  adhibeas,  materi- 
am liquando  & in  vafa  prxcipitando,graviora 
induceres  mala.  ^ 

Porro  irem  minus  fpecifica  Cephalica,  re- 
fpiciunt  humores  varie  alteratos  & vel  quanti- 
tate vel  qualitate  peccantes. 

Si  lympha  pura , fpiritu  nimium  iaturata 
volatili  fulfureofalino,  exiftat,  particulis  per- 
egrinis imprsegnafa,  quae  ut  in  ebriis  confpi- 
cuum, turbant  animalium  fpi rituum  motum} 
tunc  vel  parcior  diaeta,  Vel  magis  acida  condu- 
cunt. 

- Si  ver6  deficiat  haec  dulcis  lympha  & abfu- 
rnatur.ut  in  febribus  ardentibus,  tum  conve- 
niunt optime  vel  epithemata,  vel  eraulfiones 
egregie  hume&antcs  & refrigerantes. 

Si  vero  in  fenibus  hxc  abfumatur,&  vigiliae 
excrucient,  fpiriru  animali  deficiente  , tum 
hume&antia  fuavia  fulfurco-falina,  quale  vi- 
num efh&  fimilia  proflant. 

..Jam  fi  formula:  placeant, fequentia copfu- 
le,  ubi  primo  fc  offert  ex  liquidioribus  feq*  i 

K^tcju*  Cephalica  D.  W. 

Qt.  Radie.  Angtltc.  , ...  j | 

ciftrurot . 

a f arm 


Digitiz&j  t'y  u!" 


De  Cephalici/.'  jjj 

ireesjler. 

caryopbyllat.  ana.  £.  ij. 

Herb.dr  fumm.falv.acnttfol. 
major  an. 
antbof.  ana.  m.j. 
famm.  melijf. 
bavendul. 
thymi.]  * » . 

FI.  rofar.  r. 

Ultor,  convall* 


primul.  veru  ana.  m.  fS. 
cartic.  citri,  rec.  ext. 

arant jrtc.  ext . ana.  g.  ij. 
ligni fantal. alb. 
piver.lonz.alb. 
cardamom. 
cubebar. 
edam.  arem. 

/em.  erue.  ana.  %.j. 

Zingib. 

Zedoar. 
nuc.  mofch . 
macerie. 

garyophyll.  ana.  %.  G. 
ctnam.  el.^.j. 


Incita  & confraga  infunde  in  vinialbigc-  . 
nerof.  ft.  iiij.  poftea  per  veficam  deftilla.  £z 
remanentia  incincrata  fiat  tal,  quod  cumaqua 
circuletur. 


Aqua 


L1  4 


fit  Vt  Ctphaliek, 

Anhtkmt  Cephafas. 

_ / 

y.  Thurii. 

maftieh . 4*4.  J.j, 
mucus, 
piper,  long, 
nucis  tn  fch. 
cinamom.opt . 4*4,  I*  f?, 

FI.  attthoj . 
falv. 
fambue. 
majoran . 
toforum, 

baftltcon.  ano.  foti, 
gr  unor,  juniperi, 
ane,. 

baetar,  lauri, 
fem.anifi. 

fatrtie.  . - - . - 

paeon,  ana. 

4/0«. 

fantaU  eitrin.  ana.  f. 

Pulverifata  omnia  fic  incila  infunde  in  4, 
men  furis  (pir.  rini  opt.  digeramur  per  8.  dies, 
«upc  deftilla  ex  M.  B.  quod  primo  ftiJlat  fer- 
vetur ad  internos  ufus  , quando  minus  clara 
exire  incidit,  mutato  excipulo,  (eorfim  illud 
excipe  ad  externos  ufus. 

Vires  hu/us  aqua:  fpirituofar,  ficuti  &praN 

ccdcn- 


Digilized  by  Google 


7>t  Cephalici*.  737_ 

cedentis  infignes omnino  funt,  in  Apoplexia, 
Epilepfia,  Paraiyfi,  Vertigine,  Tremore,  Le- 
thargo, animi  deliquio, & interne  & externe. 

Dofis  eft  a cochleari  j . ad  jj,  iij.  vel  iiij. 

/qua  Magnanimitatis » 

y.  Tormicar.  acidum  redolent,  cum  olla  ter- 
rea mcllc  intus  inun&a  captarum, 
m.vj. 

Jpir.  vintanthojati.  %.iiij. 

Liltor,  <wm*//.fimpl,  %.j. 

mixta  ftent  per  o&o  dies  in  formicarum  ma- 
gno acervo  vale  bene  claufo  : Pofteadefblle- 
tar  ex  M.  B.  &:egreiruslpiritu$re&ificetur. 

Huj tu  recipe  iy.  - 
jpir.  vitriolt  vo/ati/ijf.I.  j. 
aqua  Anhalt.praced.  g.  fi. 
confefl.  alkerm.  g.  i], 
jpec.  diambr,  fi.  fi. 

mixta  digerantur  in  phiola  hermeticeobfera- 
ta per  14.  dies,  poft  filtra  per  chartam, & ferve- 
tur in  vitro  probe  claufo. 

Vires  infignes  funt  in  cerebro  confortan- 
do,Epileplia,  Apoplexia, Lipotbymia&c.  de- 
bellanda- 

Dofis  cft  fi. j.ij. 

Ll, 


• dfU4 


jfjg  De  Cephalici/. 

Aqua  MagnanimitatU  alta. 

Recipe  Spir.  viniter fuper  formicitf.  q.  Yeftif. 
mtnf.iiij . 

kerb.  mehjf.  m.  iif. 
eortte.  citri. fl.  6. 
artam. 

c*r}cphj/Il.$.  i/, 
eardamom i. 
cubcbar « ana.  J.  vj. 

. X.tdo0T.  tf . 

majhch. 
ji  orae,  calant. 
benz.oi.ana.$.j.&. 

Stent  in  digeftione  per  8.  dies  & no£fces.* 
Poftea  dcftilla,  roftro  alembici  impone  mo- 
fchi  9.1$. 

Formicae  collegae  fint  luna  crefcentc,  circa 
{olftitium  aeftivalc,  menfc  Junio, fereno  ccclo, 
in  cucurbita  in  qua  fruftrum  calci  repofitum 
fuerit, ubi  lufficientcm  earum  copiam  habue- 
ris, baculo  acuto  exime  cafeum , & fu  perfun- 
de fpir.  vini  ad  eminent,  j.  digitorum  & de- 
ftilla,in  fpiritu  cgreflfo  recentes  formicae  in- 
fundendae &dcftillandae,  donec  fpiritum  for- 
micarum effentia  habeas  admodum  imprae- 
gnatum. 

Aqua Catarrh alis.  F.H. 

yu  Summitatum  ferpilli  tampejlrit*  rec.  ft a- 

tim 


- *J$t  Cephalici*. 

titn  in  primo  flore  colie&.  q.  v.  affunde  Vini 
MdhjAttct  q.  f.  ut  tres  emineat  digitos,  inco- 
lentur in  cucurbita  capaci,  firmiter  claufa,  per 
14.  dies,  tunc  deftilla,  deftillatum  recentibus 
aflunde fummitatibus,  rurfusqueut  antea  ad* 
Solem  digerantur, aut  deftillentur,  tandem  in 
quamcunquehujusaquaelibram,  infunde  ra - 
furat ligni  fajjafr as  J.fS.  tempore  ufusper  incli- 
nationem fepara  q.f.  ad  ufum. 

Vires  non  funt  contemnendaein  quovis  ca-> 
tarrho,  prifervac  ab  Apoplexia, Epilepfia.  Pa- 
ralyfi  &fimiiibus.  Doficochi.j.  vefpcri quan- 
do catarrhi  moventur. 

Aqua  Cephalica  ali*  D.  P.H. 

V,t.  Fl.  libor < convall,  m.  <viij. 
affande Vtnt Rhenani ft . ij. ftcntpcr  *}.  dies 
& no&es,  poftea  adde/?,  paeon . m.  hj.  ftentrur- 
fus  per  3.  dies  & nolles,  poftea  per  M.B.dcftil- 
la : in  deftillato  infunde  f 

.4 

Flor.  Uvtndul.  C 

anthoj 1 » 

ftoechad.  arab.  ana,  m.  f. 
tarjofhyli.  3.9.  - 

n*c.  mofchat . $.j.  E>. 
tttbebar.$.j.  > - ; 

radic.pocon.^.j. 

flent 

I . . - 1 . ' 


"•  w Y " ' 


Digitized  by  Google 


I 


2 


54© 


De  Cephalici*. 


{lentininfufione,podeadcdilla,  &:  dedillato 
adde  cerafir.  nigr.  Jylvejlr.  enucleator . contuf. 


jsed in  Hemicrania,  Cephalalgia , de- 
fluxionibus ex  frigido.  Dofi  cochl.y.  vel  ij. 
tempore  vefpertino. 

Haccfunt  liquidiora,  quae  citiori  ope, & ubi 

ficriculum  in  mora  rem  expediunt,  ut  in  Epi- 
epfia,  Apoplexia,Lipothymia,  affe&ibus  hy- 
ftcricis&fimilibus.  In  hifcc etenim  expedite 
iuccurrunt  fpiritibus  animalibus  crudioribus 
acidis,  falinis  particulis  irretitis,impeditis,alte- 
ratis  , di&orumqucfpirituum  impedimentis 
reprimendis,  corumquc  viribus  augendis  & 
exaltandis. 

Sequuntur  paulo  majori  confidentia  prae- 
dita v.  g.  Balfami.  Inter  quae  hoc  loco  non  con- 
temnendus venit  D.  D.  Rappen. 


ly.  Tbtrebint.  Venet.  io.  immitte  olla:  ma- 
, gnaeinvitreatae  cum  aqua:  vernalis.  C q.  ut  ali- 
quot em  ineat  digitos,  poftea  fucccflivis  vici- 
bus per  aedatem  infunde  herbas  & do  res  in 
(ua  exaltatione  colle&os  v.  g. 

Jje.  Flor.  Ulter*  eonvaU . 

Mareijf.  y » 

garyopbyll.  hortenf.  opt.  odorat, 
fior.thilia. 


Balfanms  albus. 


rofarum  emifol. 


Digitized  by  Google 


De  Cephalicis.  541 

arantiar. 

citri. 

jatmini  ana.  m.  ij.veliu. 

Htrb,  & fummit.  hjjfop. 

mehjfa  atrae, 
mentha  nrfchat. 
origani. 
ferpilH. 
baflicon . 
majoran . 

rofmaini. 
iavendula. 
thymi  ana.  m , jj . 
tmic.citrirectnt. 

arant,  rec.  ana.  %.  j. 

Singula  ante  impofit ionem  grofle  snci dan- 
tor,ac  in  hebdomade  bis  vel  cer  fpatula  lignea 
lubigantur&mifceantur;  ut  probe  putreicant 
^fermententur  per aeftatem.  Pofteaex  vefi- 
cadeftilla, addita  aquse  recentis  q.f.  & oleum 
cryftalli  inftar  clarum  feparctur  ab  aqua  , U 
Urvetur. 

Vires funt  infignes  in  Apoplexia,  Vcrtigi- 
ne,Gatarrhis,&:  limitibus, ac  n defluxiones  re» 
perit, abfumendo  eos , locum  quafi  pungit  6C 
‘edicat , ad  guttulas  aliquot  vertici  inftilla- 

tus. 

Interne  Renes  purificat,  ftomachum  con- 
°«ar,&  urinam  pellit.  Dofi  gutt.  x.  ad  xx. 

SaL 


Cephalicis : 

Bal farnus  alius  ad  Memoriam : 

D.D.rr.  1 

\ '»] 

3c;  GMitm.ammon.tl t&. 

myrrht.  tl.  in.gr an.  ana.  j. 
baccar  .lauri, 

croci  oricnt.  x J 

btnzjoi.  ..  j 

amjgdalar.  ana.  f$.  • 

Tai.  lauri,  rec. 
fior.lavendul.ana.m.j, 
ol.  laurin.  tif. 
sitp  Anbalt.  (upradift. 

Aromat.  ana,  fo.  6. 

Incifa  ac  confra&a  per  menfcfn  infunde. 
Poftea  deftilla,  dcftillato  adde falU  volat. /ang. 
humamZ,.t).  - • s 

Okianthof. 
falvia. 

fuca  ni  per  fpir.  vini  rettif.  ana.  £.0. 

Circulentur  & ferventur  feparata,  fpir.  & 
balfamiis  ejus.  Doiismane&  vefperi  cochlear 
f.  ad  unum;  confortat  cerebrum , memoriam 
& fimilia:  hujusguttiihe  aliquot  interne  & cx* 
terne  eidem  ufei  inferviunt. 


Balfamus  Apoplefticus, 
D.  Bgfii. 

Ifc,  Oleinuciftaexpr.  g.  ij. 
ambrsgrifS.y.gr.vj,  v 


txofchi. 


— * 


- 6igitized  by  Google 


' De  Cephalicis.  . 
mofchi.  9.*>. 

Z.ibetbi  £.j.  , 

Oleo  nuciltaz  in  mortariolo  calido  liquato 
ambram  adde,  oleo  cinamomi  & fuccini  lolu- 
tam,  mofchumque  fpiritu  rolarum  cum  Zi- 
berho,milceomnia  probe,  & refrigeratis  adde 
Ballami  Peruviani  q.  f.  ad  confiftcniiam  ju- 
ftam,tum  ferva  in  loco  frigido,  ne  leparctur. 

Ballamus  Peruvianus.  , ' 

Vires  funt  notae  fatis  in  confortando  cere- 
bro , praefervandaApoplexia,  acre  maligno, 
naribus,  temporibus  &cc.  applicatus. 

• i ! 

, ’ ( 

Aius  Collegii  Romani. 

Ifc.  01.  nucis  mofchat.  xpr.  J,  /. 

Balfami  Indici  veri, 
ambragrif.^.y. 
nsofi  hi  di  Le  v ante  $.j. 

Olei jiill.  falv.  cum  lil.  convall.  parat  gutt.  xx  I.  s 
mafttcb.  gutt.x  v. 
caryopbjll.gutt.  xij. 

, fuccint gutt.vj. 

cinammi  9 ,j.  ft.gutt.  y.  ^ 

gummi  tacamahac.  q.f 

mC  fiat  Ballamus. 

1 

Qai 

i 


Digitized  by  Google 


1 


J44  Cephalicis * 

Qui  confortat  cerebrum,  excitat  fpmtuij 
pradervat  ab  Apoplexia,  liberat  a Vertigine, 
difcutit  cruditares  acidas  (ctifum  frigidi  indu- 
centes .-umbilico  illitus  a colica  liberat  &c. 

Si  fenfim  fpirituum  animalium  impedi- 
menta removenda  & fpiritus  confortandi,  du- 
rioris confiftcnti*  medicamina,  liquidioribus 
pracftant  ,vquia  citiori  diffipationi  minus  fub- 
jacent.  Inter  haec  convenit  fcq. 

Extraclum  Epilepticum . 

$t.  Meduli*  eaflur.  %.j,  8. 
frecini.  jf. 

Vifii  corjrltni [.quercini %.j* 
fant  ali  ct  trini. 

jpec.  dtarrhod . ssfbb.  ana*  8, 
jetar.  vanar,  vtrtd.  exficc , 

Ohbamfukj.  ana.  $.  ij. 
fem.  paeon.  reft.ttmp.  colleft.  £.  tj. 
fiir.thili *. 

pdeon.an*.p.tf. 

' er  ci  er.  , / 

flere  r,  pavn.  ana.  8* 
macens. . ' 

; gnlnng.  ana.  %.j,  8. 

Cum  fpirituvinianthafato  fac  extra&um. 
liquido  adde 

Salis.  v*lat.cran.httman.  %.  ijj* 
cenfeff.  de  bjacjntku*  y. 

Opii 


Digitized  by  CjOO^Ic 


De  Cephalicis, 

Opii  legitime  parati  $.j, 
cinnabar,  nativ.  %.ij. 
per  larum  praparat.  8.  * 
e Aqua  Anhaltin . Cephal.  f ./♦' 


14* 


Mifce  exa&e,  & longa  agitatione,  levi  igni 
impolita  reduc  in  confiftentiam  extra&i,  e 
quo  formentur  Pillula?,  quorum  Dolis  9-  fi. 
ad  9»  j. 


Vel  fiant  ha  Ptllula,  * . 

fy.,  Extratli  liquiritia, 

aloes  ana.  J.fi. 

Voronic,  alpinipulv, 

fiorac.calam, 

myrrha. 

laud.  opi  at.  ana.  9,  if. 

extratli  croci$.j.  , 

Cumfyr.papav.  errat.  & elixir,  proprieta- 
tis,addita  aqua  Anhaltina  fiat  ^/afia,c  qua  for- 
mentur Pillula?,  infiftendis  catarrhis  optimi 
efferus,  Doli  9.  fi.  ad  9.  j. 

Si  tnhc  cafiifimul  evacuandum  fit, 

{&..  Aloes ficotrin.  £.vj, 
magtfter.jalJpp. 

troch.alhand.ana,  %.j.  . 

* (lorae.  ingran.  clcft, 

extraftt  caftor. 

• tigni  aloes  ana.  J=fi. 

Mm  * (**• 


;w  vvr 


f4* 


De  Cephalicis, 

fuccinipnlv.  %.ij. 

Dorontc.  pulv.$.t).  W 

olei,  flill.  fttccim gutt . vj . 

Cum  Elixir  Proprietatis  Rhabafbarifato  & 
Aqua  Arihaltin*  t.  {.a.  M. P. Dolis Pillular.  a 
9.  fi.  ad3.fi. 


Vel  fiant  ha  D.  T.  H. 


iy>.  Ladani  depuat.^.j. 

extrath  M.P.cochiar.^.j. 
fucet»*  alh.  praparat,  9-  fi. 
fal  fucctni  volat. 

fang-  human.  volat,  ana.gr.  xij. 

- rejin . ja/app.  9 ,/. 
mofcki  gr.v. 
ambrxgr.vij. 

Cumaqua  fl.  thiliae  fiant  Pillulae. 

Dofis  a 9.  fi.  ad  9 . j.  mane  & vefperi  ante  le- 
dtiingreflummeatarrhisabiumendis,  & £pi- 
lepfia  praefervanda. 

Si  Praecipitantia  fimul  ex  ufu  efle  videan- 
tur, quo  in  primis  viis  fermentum  malignum» 
fpiriubus,exhalationibus  fuis  corrodeutibus, 
pungentibus,  inimicum, deftruatur,&  altere- 
tur, (equcntiaaD.D.  MichacU  communicata, 
cenducerccrcduntur,  quale  eft, 


Magi 


Digitized  by 


De  Cephalicis»  . 

Magifterium  Epilepticum  ejus» 

U<.  Vngul.  alcis. 

cranit  humani  violenta  morte  perempti. 
Cornu  alcis» 

C.  C.  ana.  %.j. 

Smar.gd.or. 
umcornu  veri  £.  ij» 

Pulverifatis  affunde  menftruum  ex  fale  & 
alumine  paratum  q.  C folutionem  pra:cipita 
rpiritu  virrioli,  poft  ed  ulcorationem  adcTe 
Magtfterfuccini  %.j. 

Magifterium  Cor  diale  ejusdem. 


%t,  Margarit . orient.  S» 
cora/lrumr. 
lapid.  pcrcar.  ana.  %.j» 
ra/ur.  choris. 

• C.C.ana.g.vj. 

Pulverifata  cum  didto  menilruo  fblve  & 
(pir.  vitrioli  praecipita,  tandem  edulcora. 

Ex  his  emergit  ejusdem 


Specificum  Cephalicum * 

Cinnabar.  Nativ.  purif \ |.  ii]> 
foecul.poeon.  $-j»8. 
magijler  Eytlept.  S, 

, cor  diale.  jjf. 

mE  fiat  Pulvis. 


Mi: 


Mm  i 


■”V~ 


1^8  De  Cephalick. 

Mirum  quantum  hifce  magifteriis  ha&e* 
nusadfcriptumiit,  & in  quanto  pretio  habita 
fuerint,  fcd  juxta  noftra  principia  hiec  magi- 
fteria  admodum  arroganter  prafdicata  lua  na- 
fla  fuere,  quippe  non  iunc  ni  fi  pulvis  ope  acidi 
crudioris  corrofus,  & viribus  genuinis  defti- 
tutus.  U elioris  fane  effe&us  judicarem,!! abs- 
que {elutione  cum  acido,  di<foe  fpecies  in  {ub* 
tiliflimum  pulverem  converfac  & prarparata: 
darentur,  majorum  tum  virium,  in  praecipi- 
tando crudiori , & in  corrc&o,  nervor  mole* 
ftante  acido.  Hinc  fcquentes  Pulveres  magis 
Ipecificos  j udico,  ut  eft  v.  g. 


Pulvis  Epilepticus  Mcebii. 

Iji.  Cinnab.  Nativa  Uungar. 

aut  imo».  rttUf.  ana.%.  6. 
Smaragd . or.  praparat. 

C.C.  fine  igne. 

Cornu  ulcus  fine  igne . 
vifci  cerilini  ana . j* 

no,  f.  pulvis. 


Vel  hic  25.  Sch. 

' •« 

Tulv,  Mare  h ion.  %.iif. 

fitccini  albi  pr&parat.  £.  ij. 

apic.  C.  C. pbtlof. prtparat.  Vclcaldfl» 

radie»  paon.  aha.  £,  vj» 

anti*. 


Digitized 


by  CjOOgle 


« Jr 


De  Cephalicis, 
kntimon  diaphoret.  §.  fl, 

Smaragd.  pr  separat.  g.  ij. 
cranii  human.  pr  separ  at.  i?. 

mf  f.  Pulvis. 

% 

i.  h.  i. 

yi.  Succini  albi prstparat.  %.  j.  I?. 
rad,  paeon. 

Doronic.ana.  $,ij, 
tortic.  citri  8. 

Ipec.diantbof. 

dtamlrse  an  A.  £.  j.8, 
corall.  r.  pr  separat.  J 

margarit.  pr  separat,  ana,  £.  j, 
falis  vol.  cran.  human.  9.  ij,  ' 
ambrt.gr.  v, 
itwfchi.gr. vi], 

mf.  f.  Pulvis  fubtiUflimus. 

Vel  hic  D.  Egfit. 

' j$i.  Entis  horizontis:  f.  ele&r.  miner.  immat.f  .& 
cum  aqua  flor,  tbilix  prarparat.  adde 
cranii  humani prtparat.  & calcinati. 
macis,  ana ij. 
croci  ^.j. 

m£  f.  Pulvis. 

Dofis  a 9. 6.  ad  9.  j,  tribus  diebus  ante  & 

poft  novi  & plenilunium.  Infantibus  datur  ad 

5r- v*  vj.  ' ; . 

Mm  3 Si 


Digitized  by  Google 


5jo  Df  Cephalieu. 

Si  delicatuli  fint , auibus  faccharata  pla- 
cent, eis  poflunt  parari  Roc,ube  fcquentes  v.  g. 

Jic.  Extraft.calam.  aromat. 

r ut  ha  ana.  9./.  •'  >• 

OUi  defl.  ruthd.  . » 

fuerint  ana.  9-15. 
facchari  jnaq.  ruthas  folut.  iiij. 

Fiant  £ a.  Rotula:,  pradervantes  ab  Apo- 
plexia, Epilepfia',  Vertigine, acre  maligno  &c. 

Vel  Recipere,  diambr, e. 
dramofchi. 

pgrlar.praparat.  ana.  j. 
conf.alkerm.ctmpl.^.ij. 
facchurialb,  aqua  rofar.  fragr.  folut. 

f.  f.  a Rotuix. 

Vel  ExtraBi  ligni  Aloes. 

antbra  grtf.ana.gr. iiij.  J'fX'  * 

fucctntalb. 

’ mofchtgr.  tj. 

O/.  nucifla  gr.  viiij. 
facchar.  alb.  itj. 

Gum  aqua  Anhaltina  folutis.  f.  f.  a.  Rotula:. 

SiExternafimuIapplicari  debeant, v.g.  i 
Gatarrhis  fuffocati  vis,  fiat  feq. 

Emplaftrum. 

Fk.  Ladani  purifftmi  fi.  vj. 

fttrac.ltqntd.  %.j.  • '* 


iDe  Cephalicis.  ' J5* 

Ol.deft.maJHch.  $.j. 
caryophyll. 
roruntar. 
macis.  ana . 9«  R 
pulv.  fucant  opi.  %.  $. 
iapid.  magntt.  £.1]. 

Cum  oleomaftich  & cerae  q.C.f.C  a.Empl. 
quoddcrafis  capillis  vertici  applicandum* 

Vel  hoc. 

Ut.  Macis, 
nuctjis. 
olthani. 

* msfltch. 

Jijrac.  calat». 

gHmrmjstniper.  ana.  9.  ij.gr.  v. 
rofar.  r.  %.  j. 
ladan  . iiij. 

thertb. cypr.  %.ij>  , 

F.  f* a.  Empliin  mortario  calido  , quod  in 

Apoplexia,  Epilepfia5Catarrhis3bregmati  ap- 
plicatum mira  praeftat. 

Vel.! 

Ut.  Gummi  carann. 
tacamahac. 
elttmana.%$. 

Balfami  Peruv.  5.  ty. 

Opii  thebate.  5.  R 

mf.  fiat  Emplaftram  Catarrhalc  eximium. 

Mm  4 Si 


De  Cephalici*, 

Si  fterftutatorianccdlaria  videantur,  cape 
haxicNo  bilis  deLMuhnen  compofitioncm,  < 

j$i.  Tabaci  opt.  %.j.  ' 

Ji,  Ultor,  ctnvall.  - 
major  an.  ana,  Z,  ut 
mthof.  4 . * 

lavenduU  ■ ' ’ . 

cbeiri. 

betonic . ■ * ’ 

. thilia  ana.  %.j. 

Jielleb.  alb. 

falis  vitrioli  ana . 15« 

. ..  . fm.mgell.  $.j.  . . * 

mofchi  gr.  vj. 

Ombragr,  itj. 

tnf.f.  pulvis  lubtililllmus  eximius  in  Apoplc- 
xia,  Catarrhis  &c. 

Vel fyL.  Tabaci  ope.  ^.vj. 
majoran.^jS, 
mofchi  9.  fi, 

balfam,  Apoplett.  9,  y,  * 

Zibethigr.  icv. 

Ol.  caryovhyU.  9.  y. 

Ugmrhod,  g.j.8.  - • 

|&(  fiat  pulvis  fubtiliifimus. 

Fumus  Catarrhalis  expetatur, 

' Succini  ulbi  f . y.  15.  y. 

gUneneo 


Piai!izGd_bU^>jak  j 


• Di  Cefhaltcu*  J5J 

gumttti  anime,  majhch , thuris  ana, 
car  annet  \. «. 

J J x 

flar,rofar . r.  %.  v.  ii, 
ialattfi.  g.  y. 
lavcndttl , J.  9.  S, 

* calcatripp,  %.j.  , 

• tarjtpbjtt.  Q.ut],,  , . 

Jhrac,  calamit.  %.  y.  \ „ ' 

mf!  fiat  Pulvis  groffus  carbonibus  infpcrgca- 
dus  pro  fijffimcnto, 

5/  Cucupha  placent , 

94,  Hcrh.verortic , 

majoran.ana.m.j.  , 

• . Jf.  rofar.  damafcen. 

rapte i fjtccini  ana.  5.  /, 
ftorac.calam.el.%3,  * 

fpec.diambr , * • . 

aromat.  rofat . 4W4.  £.j, 
cici  ligni  rhod.  £,fi.  ; ' 

mH  fiat.  Pulvis  groflus. 

Vel  FJ.maioran. 

rorismarin.  . v 

Summ.Flor.anthof. 

[er pili. 

mcnth.mofchat.  . ‘‘  -e 

lavendul. 

chamom.  rom.  ana.p.if . 

*Radic.  irersjl.r.  2[.  i?. 
gummi  amma. 
florae,  calam. 

• ,!  Mm  f 


HV«. 


11+ 


Dt  Cephalici*.  , 
benzjoiana.  £.  tj. 
ftm.nigtU. 
fucum  utbi. 

fummtat.  thymi  ana.  $.j. 
mfcht. 

ambrd  ana  gr.  vif. 

Incifagrofie  irrorentur  aqua  Anhaltina,  & 
cxficcata  in  pulverem  redigantur. 

•'  Jam  fi  haec  ipecialius  reftri&a  velis , ad  cer- 
tum quendam  cerebri  aftedum  v.  g. 


t AdEptlepftam^ 

Et  alios  convulfivos  afFe&us ; Ego  (equenti 
methodo  miranda  praeiliti. 

Primo  Vomitorium  praemii! ex  antimonia- 
tis  vel  fi  huic  non  concedebatur  ufus,vel  mor- 
fcllos  vel  aliud  purgans  non  ingratum  exhi- 
bui, repetitis  vicibus. 

Poftea  cum  utplurimum  inlultus  ifti  con- 
vulfivi  oriantur  ex  lympha  acri  mordicante 
acida , nervos  pungente,  hinefequens  opti- 
mum inveni  v.g. 

, Ut.  Aq.betonie. 

Jl.thiUo. 

, , f ante.  ana.  l.iiij. 

tinfl.  fuccini  t artor.  %.j. 
fptr.fa/is armon. volat. urinof. 

Jjr.fi.  fxm.l.  i- 

m£ 


DigitizecTBy  Gobgk-I 


p» 


De  Cephalicis.  555 

mfb.  mixtura,  de  qua  lingulis  horis  pro- 

pinentur cochlearia  bina. 

Vel  *i.  Aq.fior.thilU. 

. ceras,  ntgr. 

y esfnhaltin.  Cephal,  ana.  iy. 
TtnB.fitccmi. 

fl.  hy per  ici  ana . ii], 
flir. falis  armon.  £.  j. 

vol.fang.human . $.j.  B. 
confefl.  alkerm.  $.j. 
laud.  opiat.gr.  vj. 
jyr.fi. paeon. 

mf.  fiat  mixtura  lingulis  dimidiis  horis  cochl. 
ij.vel.  iij. 

Donec  ferocia  motuum  convulfivorum 
fra&a  oblervetur. 

In  Paroxilmo  liberum  concelli  motum, 
©blcrvatione  a T aranrulis Hefumpta, quorum 
venenum  (altu  vel  motu  curatur, ira&  hic  mo- 
tus, nonpotefl  dTeimpedimento,indiflipan- 
do  nervis  inimico  veneno  convellente. 

Externe  Nucham  diligentiflime  inungere 
curavi  hoc  vel  fimilioleo.  v.g. 

Ut.  Olei  Utmbric. terr. 

fl.  hy per  ici  ana . %.  1?. 

’ ' * caftorei.Q.ij. 

Olei  albi. 

fuccini  ana.  %.  ij. 

Jpir,  falis  armon.  g.j. 

mf. 


Vel 


De  Ophthalmicis, 

Vel  Oleifitccini , 

jjfica. 

cofior,a»a,^,tf, 
fi.  hypcr. 

fucci  ruth<t  exprejf.  ana.  iij,  Mifce. 


CAPUT  VIII. 

Ophthalmica  offert  nobiliora. 

HJEc  vero  ubi  humores  peccant  nun- 
quam in  ufum  vocanda,  antequam  cru- 
diores particula;  mediantibus  purgantibus  le- 
gitime imminutae  fuerint,  impoffibile  etenim 
videtur  partem  aliquam  bene  curare,  nifi  to- 
tum male  affe&um  iimul  refpiciamus  :Et  tum 
in  Ophthalmiis  etiam  gravioribus  demum 
repellentia  locum  habent. 

Sihifceprxmiflls  Univerfalibus , Inflam- 
matio perflet. 

Hoc  faltem  vile  non  inconveniens  erit, 
v.  g. 

ijt.  Albuminis  ovi  num.  ij. 

In  hoc  tere  tamdiu  aluminis  frufium^  donec 
abeat  in  coagulum  album:  cui  adde 

afu*  rofar. 

foniculi.ana. 

. T mifce, 

, r S 


Digitized  by  Google 


^Z)e  Ophthalmici 'i.  iJ7 

tnilce,  & cum  pctiis  cannabinis  pernoctem 
impone. 

Vel  fi  hoc  rem  haud  expedire  videatur, 
Aqua flor,  cyani, 
chelidon, 
euphras. 

rofarum  (ale  proprio  acuar»  ana. 
ft-ij- 

Hafce  fu  perfunde  aquas  calvi  viva  recenter 
efurnotra<St£e,poftea  filtracis  adde 

Phlegmatis  urina  cum  vitrtolo  albo  deftill \ 

, • . lfc*'?- 

/alis  armoniaciy  vel  falis  urina  $.j.  f>.  v 

mifce,  & flent  in  vale  aurichalcino,in loco  fri- 
gido , agitando  faepius  donec  perfe&e  colo- 
rentur, tuncultro  per  aliquot  menles  expone 
poftea  filtra  & ferva , oculis  inftillandam  cum 
aliis  appropriatis. 

Hanc  aquam  omnia  alia  collyria  excellere, 
&:  ad  omnes  oculorum  affe&us  absque  refpe- 
du  caufle  a qua  oriuntur  \alcrcyMonfFebure 
refert,  cum  habeat  virtutem  refrigerantem, 
dcficcantem,mundificativam,  deftruat  omne 
falcorroflvum&  mordicantem  humoris  lero- 
fj,  unde  dolor,  pruritus,  inflammatio,  & varia 
alia  oculorum  mala  ortum  trahant. 

Vel  fiat  hoc  collyrium > 

Se.  ^quaJpcrm.rMar^.it» 

- ?%■ 


5^8  De  Ophthalmicis, 

fhlegmat.  vitrioli  %.j. 
faccban  Saturni . 
creet  met  ali.  ana.  J.  j. 

Digerantur  per  menfem  , poftea  filtren- 1 
curcuriofe,dequo  tunc guctatim oculis  inftil- 

lctur.  ; 

0 

Vel  &.  Aqua  chelidon. 

' fani  culi  ana.  %.j. 

vitrioli  alb.gr.  vj,  * 
focchari  Saturni  9./'. 
camphor.  gr.v. 
facchar.  candi  9 . j.  fi. 

mCfed  aquas  croco  metallorum  prius  infufs 
fuerint. 

Vel.  Recipe  ad  mediocrem 

duritiem  codum,huic  dempta  tefti, 
& vitello  exempto,  cavitati  inde 
/acebar  i Saturni  gr.v/ 
camphor.  gr.iij. 

Vltriolialb.gr.  v.  ..  * 

w<//if  ro/^r.  fi. 

fiat  expreflio  fortis,  liquori  expreflo  adde 
aqua  f amiculi  fi.  * 

miice&  bis  vel  ter,  de  die  inftilletur. 

• 1 

f?/  fiat  hoc  Vnguentum, 

&.  ror.  aq.  rofar.  Qpt.  loti.  \*j* 

tutia  proparat.  Q.j. 
vitrioli  albigr,  xx. 

facchart 

< } 


Digitized  by  Google 


*De  Ophthalmicis. 


SS9 


facchart  Saturni gr.xv.  \ 
camphor.  g.  ij. 
faichari  cand.$.j. 
ml  f.  unguentum. 

Etfi  vitriolum  aliquo  modo  dolorem  exci- 
ter, non  nocebit, quia  acriora  oculi  citra  ullam 
noxam  ferunt  , dolore  etiam  momentanei 
tranfeunte, 

Siconcurrente  contufione  & tumore  ano- 
dynarequirantur, 

fiat  hoc  Cataplasma. 

• Flor,  chamomiU. 


vitelli  ovi.num.  ij. 
croci.  5*  1^* 

Coque  cum  la&e  vaccino,  vel  humano  in 
cataplasmatis  formam. Cl.D.Ludovict  m&ximc 
recommendat  viperarum  pinguedinem  non 
adulteratam  , moderato  igne  a cralfamentis 
lcparatam,  & de  die  oculis  bis  vel  ter  ad  gut- 
tam inftillatam,  ac  omnia  alia  collyria  in  ru- 
bedine, puftulis&r  profundis  etiam  vulne- 
ribus  oculorum,  fuperare  certo 


melilt.  ana.p.j. 


* 


pomor.putrid  \ij. 
[em.  foenugrac. 
mica  panis jimil.  iij. 


^ A V* 


aderit. 


t 


CAPUT 


Ve  Oticis • 


f<So 


CAPUT  IX., 

Otica  tradit . 

DE  afle&uum  horum  caufis,  five  de  flu- 
xionum exordiis  vix  nos  hic  implica- 
mus, cum  multa  dentur  circa  catarrhos  deli- 
ramenta G demea , quas  uberius  Helmont  mani- 
fcflavit  : Non  enim  dari  catarrhos  extra  ve- 
nas C/.  defendit,  ubi  in  fuaParaneft 

p.itf.  hasc  habet:  Si  aliquid  dc  catarrhisfta- 
tuendum,  dicerem catarrhi  materiam  inefle 
infanguinc,  &ejus  fero,  & generari  in  parti- 
bus quibusvis,  narium,  oculorum,  palati,  &c. 
citra  dcftillationem  Galenicam.  Exemplo  a 
muco  narium,  coryza  dclumpto,quas  genera- 
tur citra  defluxum,  quando  glandulx  copio* 
florem  lympham,  lentam  fundunt,  quas  de- 
inde partibus  adhaeret,  a calore  porro  infpis- 
iatur,  flquidem  fl  lympha  cochleari  igni  ad- 
moveatur, abi*t  in  Gelatinam , qux  deinceps 
plebejis  pituita  audit,  & catarrhos  vulgares 
conftituit. 

Non  vero  dari  hos  catarrhos  a cerebro  in 
di&asglandulasnarium,  vel  in  fauces,  pulmo- 
nes &c,  probat  os  ^ribriformc  non  perfora- 
tum, 


Digitized  by  Google 


J)e  Oticis.  fit 

turd  > ac  ita  viarum  aliarum,  exceptis  venis  6C 
arceri  i s,defe&us.  Deindefalfas fubfunt hypo- 
thefes,ac  fi  cerebrum  eflet  indar  alembici,  qui 
a partibus  inferioribus  attraheret  humiditaceS 
in  magna  copia,  quattum  a frigiditate  cerebri 
condenfentur.  Et  fi  catarrhi  a cerebro  deflue- 
rent, certe  non  fufAceret  cranii  capacitas,  pro 
quantitate  muci  vei  aqua;,  quas  interdum  fo- 
lum  in  coryza  ftrophiolis  excipitur. 

Omnium  igitur  fluxionum  veram  origi- 
nem immediate  efle  ex  fanguine  verum  eft> 
licet  fiendi  modus  ambiguus  maneat  t cum 
Hc/monfeimetim  credimus  > omnem  inflam- 
mationem, & tumorem  cum  pulfu  duro,  do- 
lore* & calore,  a folocfle  fpiritu  caufaliter,  ab 
mflxa  vero  (pina  occafional;terk 

Quicquid  enim  in  fanis,  inquit  noftet  tfel- 
m»t,  edit  asiones  fanas,  idipfum  m morbis 
tdit  a&iones  vitiatas : fpirisus  enim  vitalis  ca- 
lefacit hominem  naturaliter  in  fanitate,  idem 
qui  asftuat  in  febribus  •,  pro  exemplo  fit  fpina 
quernadigito  infixa,  adfcu  & potentiali&cr  fri- 
gida,mox  in  digito  excitat  calorem  p.  n.  non 
quidem , quod  calidi  humoresaffluant,  quali 
perlinam  eo  convocati,  cxfpe&aflent  fpinae 
vulnus,&  qui  alias  fuisfedibus  temperati  refe- 
dident  : fiquidem  eruor  vulneri  proximus, 
primus  accurrit,  aditum  venienti  cruori  prat- 

Nn  ' ripit. 


jzr-r-  ■■■■ 


1?«  Otitis. 

ripit ) & ipfe  per  fe  quoque  non  calet , (ed  c 
gratia  lpiricas  vitalis. 

In  corpore  noftro  acidum  venis  hoftilev 
raeltipina,  quod  (piculis  luis  varias  innofti 
corpore  excnattragxdias  i hoc  Ii  Dominiu 
acquirit,  ex  vano  diartas  errore  &c.  tum  biie 
exagitando  efFervefcentiam  vel  inflammati 
nem  intere,!!  vero  planeeam  (ubigic,(uapu 
itura  gangrenam  infert,  &(i  eundorum  a 
quiritvires,  carie  offa  devorat,  ut  tum  caro 
acorrodentisacidi  praedotninio,  albicer, ac 
aqua  fortis  langumis  ruborem  dillipaflet : 
vero  adulta  ei  copulatur  bilis,  pro  hujus  vi 
busvelflavelcit,  aut  in  nigredinem  magis  i 
clinat.  Quando  enim  corrofivumfellis  alea 
fphacelatas  partes  mortificat  , carnis  por 
fucci  nutritii  vehicula,  quali  cicatrifat,&:  rc 
quum  venas  (anguinem  fubcuntcm  ita  in 
cit  , ut  hinc  cor  appellans  febrem  accend 
Atque  ita  videmus  in  dulci  (anguine  omi 
latitare  humores,  quorum  quilibet  ab  hoc 
cretus,  propria  facultateproftat,&  cum  a 
dus  omnium  maxime  incommodus  fit,vel 
ubique  figuris  conlpicuus;  (ed  licet  univer 
liter  ita  acuminatus  fit  , differt  tamen  i x 
commixti  vel  copia  vel  robore  : licuti  h 
in  omni  ulcerum  genere  notamus,  ubi  do 
pro  materia  commixta  variat, longe  enirrr 

hemt 


De  Oticis*  '• 

hemctitiores  introducit  dolores,  fi  bili  fe  irn* 
plicent  acida  fpicilla  , quam  nadmixtae  pi- 
tuitae tenacitas  * oleive  circa  culpides  obvo- 
lutio,acidi  aciem  diminuat,  vel  hebetet;  fic- 
uti  h^c  acute  pertradht  Cl.  Wtlhelm.  ten  Rhy- 
m in  fuis  meditationibus  dc  Veteri  Medi* 
cina. 

Cum  igitur  dolorum  omnium  caufo  ab  aci* 
do  varid  commixto  & refoluto  ortum  trahat, 
liinc  acriora  auribus  nunquam  funt  inftillan* 
da,necun£tuofa  neque  vifcida,  ne  acido  refo* 
luto  pabulum  pr&beatim 

Pracftant  verd  omnia  illa, quae  ballamicis  fa* 
lino  - fulfureis  volatilioribus  particulis  coti* 
iiant,  qualis  efthic 


Spiritus  AcevtJUcus \ 


St-  Radie,  helieb,  alb. 

cjclamin. 
porrtana.^.fo, 
fttmmit.  origan. 

major  an.  ana.p.j*  ;i-  ■ * 

Hor.  lavtndul, 

anthof.cma.p.fk 
cajior.  eL 
JNuc.  mofch . 
fcm.  cumini . 
carnis 

V - - 


; j 1 ; I < • 

c *■  - 

;*n  *),»  '«i 
* 

. • f'i  |i!.  J 

.?/.<•>  ' / i hi  *.(H  ’ { 

• \ t5 


- -..i 


•a 


\ 


Digitized  by  Google 


5*4  Oticit » 

tvornm  formicor. 
miUefedttm  ana.  g.  y. 
baccar.  laun  nutn . 

/*c«  pz/ci*  5*  y- 

(piritm  luntpert  re&if.  q.  f Ut  4-  digitOS 
emineat,  fadta  digeftione  filtra. 

lndolore  applicetur  hic  fpiritus  cum  pane 
calido  rec.  e clibano  extraho,  cui  bacca:  lauri 
inco&asfint, inter je&o  circulo  ex  panno  lineo 
confe&o,  ne  aduracur  auris. 

Velfirem,  inftillato medicamento  in  au- 
rem, citius  expediri  poffe  fentis. 

Capos  n\xvak\).  excavatis  immitte 
fil.  amygd.  d. 
fucci  abfynih. 
laEtti  muliehru  ana.p.aq. 

Claude  caepas,  & in  clibano  artentur  donec 
nigrefeant,  poftea  contunde,  &deexprcflb 
fucco  tepide  auribus  inftillentur  quasdam  gut- 
tula: , ac  obturetur  auris  bombacemofchaco, 
rum  vero  patiens  cubet  in  aurem  oppofitam, 
quo  profundius  illabatur  medicamentum. 
ytl  jj*.  formicarum  ova . 

axung.ferpent.  ana.  %.  8. 
tinftur* faffafrat  ta<  tarifat. 

Digere  donec  omnia  foluta  fint,  & in  ole- 
um fubtile  abierint  hoegurtatim  infblletur. 
Pro  lingulari  arcano  CLLttdavia  reemmen- 


s 


Digitized  by  Coogle 


De  Otici 'u  5«j 

iatpmguedtnem  viperarum , fupra  Ignem  mode- 
ratum a cra  fla  mentis  ieparatam,  ad  guttulam 
bis  vel  ter  de  die  inftillatam. 

Vel  Jfc,  Axung.  hnj tu  viperina, 
fetlu  leporini, 

olei  ehamomll , carni,  ana.$,j. 
Ztbethi.gr.  iij,  ( 

mifcc. 

Vel  (pir.  formicar. 

ttnil.fajfafras  tortari f ana.  %$, 

extratt.  caflor.  9.  j. 

olei  chamomiU.  canti,  gutt.  xx . 

Mifce,& applica  tepide,  fuperimpofitolin- 
teamine  intenie  calefa&o,  ut  medicamen  in 
aftum  promoveatur,  hoc  continua  donec  do- 
lor celier, 

Maxime  alii  laudant  oleum  amygd.  amar. 
cum  pomo  colocynthidos  optime  digeftum, 
poftfortiifime  expreflum , ac  fepius  mftilla- 
tum. 

r 

' Tinttura  Saffi.fr as  tartarifat* 
fit  ftc. 

Ligni fajfafras  opt.  $.j.  8. 

Jpir.  tortari  volat il.  opt.  $.j. 
jpir.f.rmicar.  rettif,  tif. 

Extrahe  tintturam,  , 

Si  efEcaciorem  operationem  velis,  primd 

N n j per 


566  T>e  Otici* . 

. per  Infundibul  um  , m unico  capite  linteo  cati* 
diilimo , fuffkum  excipe  , interea  vero  arger 
mafticet  aliquid  cinamomi  > ita  enim  mafti- 
cando  meatus  auditorius  magis  hiat,  ut  eo  ce- 
lerius fuffitus  penetret  ad  intima  : tunc  finito 
hoc  ftatitn  inftilleturliquor  auribus  tepide  ad 
gutt.  ij.  vel  iiij.  & applicetur  auri  goflipium 
mofchi  vel  ambre  odore  imbutum. 

Maxime  item  conducit (friritus (aUs  armeniaci 
vapor  > ex  angufti  colli  vitro,  meatu  auditorio 
exceptus,  vel  fal  armoniacum  &:  fai  tartari  ana 
angufti  colli  vitro  inclula,  & aqua  quadam  ce- 
phalica hume&ata , in  inflanti  fundunt  vapo- 
tem  auri  excipiendum. 

Si  Tumor  [imut  concurrat  * 

|e.  Radie,  alth.  | .j. 

' fol.  malv. 

fi.  anethi. 

chamomill.  ana.  m.j „ 
cap.  papav,  num.  ij. 
fer».  Uni  5-  U). 
foenugraci  %.  fi* 

Coque  cum  Ia&e  vaccino  pro  fotu,  fluxio- 
ne vero  & tumore  fedato,  reliquum  diflipetiu 
medicaminibus  antepofitis. 

Si  inflammatio  & calor  externe  aurum  in- 

vadanr, 


w, 


ized  by  Google 


De  OdontalgtcU  567 

invadant , cum  petiis  Elixir  Ballamicum  ap- 
plica , quod  fubito  dolorem  & ruborem  ex- 
trahit. 


} CAPUT  X.  - 
Odontalgica  exhibet . 

Hic  dolorsequeacaliarum  fluxionum, five 
refolutionum,abaeidoefl:,ex  ultimi  ali- 
menti dentium  particulis,  refoluto , nervum 
rodente,fiinternusfit>  & dentem  perdente, 
fecus,  quam  li  magis  in  gingivis  dolor  hasreat, 
vel  glandulis  lalivalibus.  Si  dolor  fit  magis  in- 
ternus conveniet  ante  omnia  fequens 
« 

Spiritu*  Odontalgicus . 

Cortic.  rad.  mandrag.  y. 


fior.lavendul. 

papav.  errat,  ana.  i).  , 

ftm.ftaphU  agfix. 
rad.pyrethri. 
earyophyll. 
clibani  ana.  5.  fi. 
camphor. 

N n 4 troci 


Digitized  by  Google 


D*  Odontulgicit^ 
croci  dnagr.  xTJk 
Opiitl.%.§. 
ftir.  vinirettif.^.x. 

Infunde  per  tempus , poftea  exprime  & fil- 
tra*  aede  hoc  fpintu  commeatui:  cochleae 
inore. 

Ytl  Jk  Ligni /antlia 
farfapartll. 

fantal.  alb.  alb%ana : «. 

/HCcintj.8. 

Pulverilatis  affunde  fpir.  Yini  reflificatilE 
Ifc  j.  digerantur  vale  claufopero&iduytrijCt*- 
jus  fajpius  cochlear  teneaturin  ore. 

Si  fpiritusvini  cum  Zingibere  i ifufus  fue- 
rit,acde  hoc  fpiritu  una  vel  altera  gutta,  nari- 
bus attrahatur  , fubito  dolorem  fillit  dentU 
um. 


Vel  fiat  hat  Aqua  Odcntalgica. 
Radie,  pyrethri  J.  iiy. 

hyo/ciamt  vj. 
certic.  radie,  mandrag. 
eary  phyll.ana.  X.u. 

Rtl.buxu 
falvia. 
plantag. 


cY 


ferpilli. 
l.ba 


fl.  balaufl. 

toforum  ana.  p.  y. 


> j 


* 


Digitized  by  Google 


De  Odontalgicit,  5 

Coque  inCcj,  dmttt  hordei  ad  3 * viij,  colativ» 
raadde 

mellis  rofati  colati  ty.  £.  x •> 
C4mpher.gr.  v. 

Opii  cor  reft.  $.j. 

Si  haefepius  colluatur  os. 

« 

Si  dem  cavus  Jity 

Philon,  Rman.  £.  /. 

Olei  ligni  buxigutt.  vj. 

Opiicorrettigr.  x. 

fiat  mafla  aliquantulum  duriufcula,  dehacalU 
quid  immutatur  denti  cavo  cum  bombace. 

Yd  Jk.  Qleicampb. 

buxh 

caryophytl,  ana.  9.;'. 
nuctjlscxpr.  q.f.  pro  confiftentia 
adde 

extraEt.  Opii  6. 

fuhgin . Jplendent.  q.  f.  pro  tin&ura  nigra,; 
Ha;c  mixtura goffipio  excepta,  Sc  denti  ca- 
vo immifla  fedat  omnem  dolorem  cx  qua- 
cunque caula* 

Phajdro  recommendac  pinguedinem  ra- 
narum, a qua  in  excavatum  dentem  immilla 
dolorem  quiefeere  in  perpetuum  aiferir. 

Ycl  Nitri  praparat.  g,  j.  camphor. 

Oleo  buxi  iaatliniment.  quod  denti  doetv» 
u applicetur. 

Nn  f SUt 

/ 


Digitized  by  Google 


Digitized  by  Googte 


De  Cor  dialibus. 

Si  dolor  magis  iic  externus,  & copiofum 
humorem  jundum  vehat,  tibi  hoc  Paracelfi 
commendatum  habeas.  fcil. 

Sume  per  ficariam  feminam  piperis  inftar 
mordicantem  , coque  paulum  in  aceto , ac  co- 
dam herbam  denti  dolenti  vel  maxilla:  per 
horas  aliquot  impone  , tunc  herbam  ex  ore 
defumptam  in  terram  defode  quo  putrelcac, 
bc  cdTabunc  catarchi. 

Sic  etiam  Sabina  in  cerevifia  decoda  &in 
ore  detenta  liberat. 

Kornthauer  maxime  laudat  dccodum  cor- 
de. mcdiaftin.  radie,  prunor.  fylveftr.  in  cere- 
viiia  vel  vino  fadum,&  in  ore  detentum,quod 
etfi  ab  initio  ob  adflridionem  videatur  auge- 
re dolorem, egregie  tamencundcm  mitigare 
aflerit. 

Si  accedat  tumor  glandularum  fub  maxilla 
& tuber, 

jj i,  Olt*  lumbric.  terr.  g.  vj . 
chamomill.  £.  y. 

Calefadis  imbue  lanam  fuccidam  &:  applica. 

Vel  quod  omnem  abfolvit  paginam,  Elixir 
Balfamicum  applica  quod  fubito  omnem  bc 
colorem  & tumorem  inflammatum  tollit. 

Sunt  alii  qui  externis  dolorem  optime  mi- 
tigant. v.  g. 

qt.  Ex- 


De  Odontalgicls.  $7* 

ExtraEli  favtna.  j. 
pulv,  radie,  pyrethri, 
piper.  Lng. 
cantbarid .9.  j. 
enfoorb.gr.  xij. 
thereb.  venet.  3.  tj. 
picte,  fiaval.  j. 
ceraflav.  ij. 

mf.  fiat  Empla(lrum,quod  allita  indu£tum  re- 
troaures  ponitur. 

Vel  temporibus  applicatur  Empl.  ex  gum- 
ini tacamahac,  cum  oleo  hyolciami  liquato, 
addito  pauco  camphor.  opio  & oleo  nucilbe, 
&fericoindu6lo. 

Vel  hoc  pro  expertillimo  communicatum 
habe 

Jpir. fu  furis  per  campanam.  %.j,  ] 
antimonii  crudi  pulv.  %.ij> 

Stentinfula  perno&em,manefiltra,  tunc 
fi  in  fuperiori  maxilla  doleat  dens  , inunge 
tempora,  (i  vero  in  inferiori  maxilla  fit  dolor, 
inunge  laterem  affe&um  externe  , led  brevi 
poftaqua  fontana  eluatur  rurfus,necutis  adu- 
ratur,ita  enim  potentioriacidodebiliuscorri- 
gitur&fuperatur, ac  extrahitur,  non  fccus  ac 

ignis,  c digito  adulto  debilioris  ignis  particu- 
las extrahit, 


Sigitv 


jyi  *Dc  Qdontalgicu, 

Si  gingivarum  exulceratio  & putredo  fuc- 
crefcat,  tunc  acida  magis  conveniunt  adftrin« 
gentibus  qualibus  pra?dita.  v.g. 

Radie.  tormcntilL  iij. 

btjlort.  f./«  & 
fi.  rofar . r. 

balaufi. 

cupul.  gland.  ana.  j. 

Coque  in  aqu*  cochlear,  iij . in  diplomate* 

in  cucurbita  cum  luo  alembico  munito,  &rc- 
cipulo  appofito,  tribus  horis  peragis  exprime 
& calide  filtra,  filtratoadde 
alumini s %.j, 

liquorem  itcmegreirumrurfusaddc , filtra  & 
ferva,  pro  collutione  oris. 

Vel  3£.  Aceti opt.  %.j, 
mellis  rofar.  Z.j. 

Coque  ad  confumptionem  aceti  > ultimo 
adde 


aluminis  g fi  • . 

& ulterius  ad  confidentiam  mellis  inlpiiTa, 
& hac  mixtura  gingiva?  probe  infricentur,  & 
paulum  in  ore  contineatur,  tum  vero  cxfpua* 
tur. 

Huc  fpe6bac  qtiam  fequens 

Tinttura  Odontalgica. 

Cummi  lacca  ft 


ma- 


Digitized  by  Google 


De  OdontalgtcU  57$ 

maflich.  et. 
alunnrt.  ana.  tij. 
iapid.  medicam. 

' radie,  ijper.  rOt, 

ire  sjl  <r» 

tormcntill . £.  /. 

#.*  falvia* 

fontan.  ana.  It.  0. 

Digefta  per  tempus  parum  coque,  tum  fil- 
cra&  ferva  pro  crebriori  oris  collutione. 

Vel  cum  phlegmate  /j» ritus  falis  armon.  te 
Ttnttura  Catechu  ana.  ablue  diligenter  gingi- 
vas fanguinolentas. 

Vel  recip t tinttur&  lacca  fuperiorisjam  do- 
&e,  te  tmttura  Catechu  ana.  & utere  pro  tin- 
ftura  odontalgicaabfolutiffima,  qua:abfter- 
git,  mundificar,  confolidat,roborat,  te  fangui- 
nolentas curat  gingivas. 

Si  pueri  difficulter  dentiant,  fiat  feq. 

Balfamus. 

%e.  Butyr.  tnajal.  non  [aliti  %.j.  0. 
fingued.gallin.  % 
fucet  cancror.fiuv.  exprejft. 
fcdi major,  ana.  %.p 

Coque  ad  confurnptionem  humiditatis  in 
diplomate,  cui  in  fine  adde 
f anguinis  e crijlagallt  $.j. 

Milce , te  poft  unam  te  alteram  reiceratam 

cbul- 


“2)«  Odsntalgtcit. 

ebullitionem  exprimamur,  addefacchari q.  f 
produlcedine  mifce  , achoclmimentodili- 
genterdentes  illinantur. 


St  dentes  nigredine  infecit  fwt. 


-•  f\ 


vr} 


Corallor.  rubr.prxparat. 

Upid.  pumic.puh. 
tryftalior.praparat.  ana . 0» 

treosfl  r. 

terra  c at  echu.  . “i 

dracon. el.ana.Zj.ij. 
alum.ujhfy.j. 
cAryophyli.  num.  X. 
fyr.  de  rofu ftccis.  it).  0. 

fiat  mixtura  pto  fricandis  dentibus. 

Vel.  Recipe  chartte  tenuiffimae,  (ciffx,  & 
vitro  immiffif,  affunde  fpir.  falis,  & agita  bacu- 
lo, donec  abeat  in  linimentum  quafi  alburh, 
tunc  adde  iuccicitrigutt.  xx.  fperm.cetigr.vj. 
filis  armoniaci  gr.  v.  mifce  fiat  linimentum, 
hoc  dentes  fricentur,ita  tamen, ne  labia  attin- 


gantur. 

Vel  fi  omnibus  numeris  abfolutum  velis 


dentifricium,  fiatfeq.  fpiritus  Dentifricius  />, 
FauJ/t  qui  omnem  abfolvi-t  paginam. 


Digitized  by  Google 


57$ 


. De  Cordialtbtu. 

%t.  Nitri%.  fi. 

Vitrioli  l.j.  fi. 
falu  armon.^.j. 
alumin.%.  nj. 

arenas  lota?,&:  exficcatae  duplum,trita  & mixta 
dcftillentur  per  gradus,  liquotegrdTusre$i- 
ficetur  per  M.  B.  & fervetur. 

Cum  charta  bibula  in  globulum  formata, 
&aqua  fontana  prius  hunae&atajtum  hocfpi- 
ritu  imbuta, fricentur  dentes, qui  in  momento 
eburnei  fiunt,  hac  tamen  cautela,  ne  labia  at- 
tingantur. 


CAPUT  XI. 

(^or  diali  a examinat. 

HALc  , antequam  legitimam  prarftent 
apem,  caufa  morbifica  prius  ablata  fic, 
alias  fruftra  adhiberi  notabis,  praeter  expe&a- 
tionem.  ln  viventium  etenim  corde  lampas 
ardens, variis  veldimioiiituc  vel  exaltatur  mo- 
dis,pro  fpiritus  vitalis  variadifpolitione,&  fpi- 
Darumfive  fpiculorum  conftitutione.  Inge- 
niofe admodum  Ipirituum  fabricam  , ac  eo- 
rundem vel  impeditum  vel  audum  motum 
pertrahat  politus  nofter  C/.  VFtlh.  ten  Rhyne, 
Bilis  inquit , univerlalis  in  fangume  motus. 


t)e  Ccrdialhitt,- 

five  circulationis  author  primarius, particula- 
ri etiam  agitationi  lubjacet  : Dum  fubacidae 
lympha:  obvia  vitalem  excitat  efferveicenti- 
am , dum  inrer  fe  particulis  divcrla  figurarum 
acieinftru&is, dimicant,  ut  innatum  calidum 
jugi  ter  toto  in  corpore  foveatur. 

Verum  illa  perturbatio  medium  commix- 
tionis,&dulcificationise(f,  qua  omnia  mitia> 
quia  ex  motu  fubtilia  evadunt  ut  tandem  in 
ipfos animales fpiritus  eleventur.  Hax  enim 
Inter  hos  & vitales  intercedit  differentia*, quod 
vitales  fanguini  cui  in  temperiem  cedunt,  in- 
cludantur, qui  tum  animales  potentialiter  in- 
cludunt. Cum  vero  hia&ua  languine  fepa- 
rati  funt , animalium  fun&ionum  authores, 
(quatenus fci).  humoribus fefeimmifccnt » ut 
dulcificent  vitales,)  exiftunt. 

Jam  indicaflefufficiat, omnis  generis  ignes 
per  modum  eifcrvefcentia:  excitari  * five  vi- 
ralis fomes  nativo  calido  foveatur*  five  humo- 
ri in  fervorem  proni  confiunt  > fivefecreti 
oiei  partes  in  feinfurgant,  in  quibus  fumma 
a&ivitatis  fphaeraeft,  ut  totam  (anguinis  mas- 
fam  non  modo  rarefaciant,  verum  etiam  * ni 
humidum  radicale impediret, incendium  mi- 
narentur: obftat  ideoq,fpirituum  vehiculum 
fanguinis  humidum, & lympha:  vafa;  qua:  ve- 
ro fi  c radior  vifeiditas  * ad  valvulas  ftagnam 

jm 


Digitized  by  Google 


De  Cordi  Alitus.  $yf 

implicct*  & cum  novo  lympha  abundantioris, 
tanquam  piftilli  atfluxu  adigatur , dirumpun- 
tur^ afcitide,vcl  pe&us  vel  abdomen  offun- 
dunt»  ' 

Videmus  hinc  vario  modo  offendi  fpiritu- 
um  & fabricam  & a&ionem,  vel  enim  diffipati 
fpiritus  > corrodentes  relinquunt  humores, 
velipfi  in  ferox  alcalinum  proclives,  praecor- 
dia exadiuare  faciunt , & ardentes  inducunt 
febres. 

Hifce  jam  e fundamento  haud  confidera- 
tis, irrito  omnia  propinantur  cordialia : Bina 
ergo  fundamenta  acidi  & alcali  in  genere  hic 
curiofe  menfurentur. , 

Si  Ipirituum  diffipatio  vel  oppreffio*ex  cru- 
diori acido  ortum  ducat,&  particulae  fpiritua- 
les  volatiles  fulfurea:  dulces , eodem  fuppri- 
mantur  , languinem  rarefacientia  fulfurea, 
olcofa,  aromatica,  falina,  volatilia,  maximi 
conducunt. 

Spirituum  verd  deficientium  rcftauratio 
melius  fit  per  balfamica  fulfurea;  Motum  ver6 
& fluidiratem  feri  vigorantia,  per  falina,  vola- 
tilia inprimis. 

Hifce  fundamentis  fequentes  fuperftrui- 
mus  medicaminum  formulas,  ubi,  fi  plus  (pi- 
riiuum  defe&us,quam  fcrifluiditas,refpiiicn- 
k Oo  da, 


Digitized  by  Google 


borrag. 
frimal.  vcrU. 
tilia. 

rorismarini. 

Fol.  major  an. 

matrifylv.  ana.  y. 
Flor,  fceon. 

vio  lar.  cami 
lilior.  convall. 
betonte. 
lavendul. 
tunica  ana.  %.j. 
floechad.  utrimque 
%adic.  Doronic . 
cortic.  citri. 


Digilized 


De  Cordialibue.  jy? 

rafir.fantal.  citri». 

rubri,  an*.  %.j. 
caffla  lign.  vera, 
galang.  minor, 
radic.contrajerv . 

anthor.  ana.\.  fi. 

JSluc.  mofib. 

macie. 

caryofhyll. 

ligni  Aloes  odor  at.  ana.  it/. ' 

troci$.i/.S. 

camphor.  9.  i/. 

Plini  Mdvat.  opt.  Ifc.  iit/.  v • 

»s4<j.rof*r. 
acttos . 
borrag. 
buglojf. 

fi.  thilia. 
meltjf. 

betonic.ana.  Ife. /. 

mifce  digerendo  per  aliquot  dies,  poftea  de- 
ftilla  per  vitrea  vafa  magna  probe  lutata  ex 
M.B.  & excipiantur  primo  ft.  iiij.  feorfim, 
poftea  alise  4.  rurfus  capiantur  feorfim,  & tan- 
dem rcliquisdeflillenturad  ficcitatem. 

De  prima  deftilJatione  ft.  ij.  (eorfim  po- 
nantur in  vitro, & obturata  ferventur  probe.  S. 
Aqua  cor  dialis  fimplex. 

Alias 


Oo  x 


jgo  De  Cordialibtu. 

Alias  vero  libras  duas  primae  deftillationis 
fume,  & adde 


£JfentU  cin  amomi faccharat.^.vj. 
citri. 

caryophjU. 
macuana,*.§. 
cenf.  alktrmti  compl. 

falu  ex  cap.  mort.  calcinat.  & cum  ultimas  deftil- 
lationis  liquore  extrafti , & ad  fummum 
purificati  quantum  datur. 

Digefta  diebus  io.  vel  it.  filtrentur  per  char- 
* tam , infundibulo  vitreo  claufarn,  tum  ferve- 
tur &fignetur,  aqua  cordialis  compofita,  five 
tin&a. 

. Quatuor  vero  libras  fecundas deftillationis 
ferventur  feorfim  & fignetur  aqua  cordialis  fe- 
cundaria. 

Ufum  judiciofus  quilibet  bene  neverit,  fpi- 
ritibus fuppeditant  pabulum,  particulis  aro- 
matis fulfureis  volatilibus  conftantes , inpri- 
tnis  aqua  cordialis  fimplcx,  tin&a  vero  pras- 
terea  fimul  feri  fluiditatem  , viscofitatdn 
emendando,  vigorat. 

Nec  abfimilem  efFe&um  prsftat  aqua  ci- 
namomi  fuo  loeodeferipta; 

y~tl  Rofar.  recent.conttu.  fy.j. 

flor.lavcndul.m.ij. 
melijf.m.j. 
earjopkj/il.TtHm.  40. 

cin*- 


\ 


Digitized  by  Qo^lc 


De  Cordtahbtu.  jji 

cin  amomi.  %.j. 
radie,  ir  eos  for.  8. 
benz.ei. 

' florae,  calam.  iy. 
cortic.  citri  num.  iif, 
arant,  num.  ij. 

Incifa  & contufa  cum  vino  generofo  de- 

ftilla. 

Si  hajcomnia  velis  efficaciora  reddere, quo 
llmul  pituitam  vifeidam  efficacius  infringanr, 
& fluiditatem  concilient  , adde  fal  volatile 
fang. humani,  vel  C.C.  autfpirit.  falis  armo- 
niaci,  vel  fal  volatile  oleofiim  &:  fimilia.  v.  g. 
zsfqua  c in  amomi. 

borragtn.  ana.fry. 
ejfent.ambra  g.  1?. 
falis,  volat,  oleof.^.j. 
fyr.cin  amomi ij. 

mifce* 

Si  magis  volatilia  odorata  placeant,  fiat 

feq. 

Bffentix  Ambra  & Mojcki * 

Ifc.  jimbrt.^.j.  \ 

mofihi. g.!?.  * '7 

conf.  alkerm.  £.  ij. 

• Jpir.roftr.opt. 

Ulior.  convall.  ana,  6, 
aj.carbuncul. 

Elixir.  vitaMatthiol.  ana. 

Oo  j mixta 


» * r->  * t 

t 

;«V*  >L  v*#»  a. 


i 

(M 


i 


Digitized  by  Google 


j3t  De  Cor  dialibus* 

mixta  circulentur  per  14.  dies  vel  ultra  , vafc 
optime  claufo,  poft  filtretureflcntia&: ferve- 
tur curiofc  > haec  maxime  fpiritus  vitales  & 
animales  recreat. 

Si  fimul  ratione  acidi  volatilioris  praecipi- 
tantia velimus  addere  vel  ligantia, 

Aqut  acetos. 
melijf. 

borrag.  \ 

buglojf.  ana.  iiij. 
rubi  id<ti. 

rofar  .ana.\.v.  ^ 

cinamom.  g.  iiij» 
margarif.pnep.tr.  £.j. 

C.  C.  ujii  prtparat.  %.  ij. 

mifce,  &rolarum  julepoedulcora.  S.  Aqua 
Perlarum. 

Vel fiat  talis  Emulfio  cor  dialis» 

% ■ 

amjigd.d.$.8. 
aqua  cin  amomi. 

bnglojf.  ana.  iij» 
jiqut.fi.  acat. 

cerafnigr.ana.ij. 

Fiat  E mulfio,  cui  ad  de 

lulepi  rofar.  j.  S. 
magtfier.pprlar»  vel  prtparat. 

coralL 


Digitized  by  Google 


De  Cordiaitbtu . 

eirall. praparat. ana.  g.  B. 
manu*  Chrifi.perlat.%,  ij. 

raifcc. 

Vel  fiat  Pulvis  Cer  dialis 
D.  G.M. 

5*.  Eboruprap.  B. 
cor  ali.  r.  pr<tp.  £./. 
margarit.  occid.  prap.  9* 15. 
el.fiill.atr  i rec.gut.  x. 

mifcc.  Doliis,  quantum  tribus  cultelli  cufpidi- 
busfumipotell. 

Vel  hic  D.  B.  B. 

Rt  Margarit.  er.  prap  arat.  |. 

C.  C.ufii.  prap  arat.  vj. 
ejf.  de  corde  cervinum,  xv, 
fantal.citrini 9.  itij. 
lapid.  Smaragd.  or. 

Rubink 

granator.  ana.  9-  /» 

mi  Ice , fiat  Pulvis  fubtililfimus  Dofis  eft  9*  i» 

Dantur  etiam  externa  quae  fpiridbus  refi- 
ciendis optime  fuccurrunt,  inter  quae  lauda- 
tur cale 

Epithema  cordiale. 

St.  ' Radie.  Angelic. 

Doronic. 

. bctnutriueque ana.$.j.  - c 
Oo  4 Ul' 


d * 


i*  ' 


Digitized  by  Google 


rc 


S% 4 Cordialtbtn, 

FtUdiri. 
citri . 

citrat.  ana.p.  u. 

Flor,  rofar. 
caryopbyll. 
citri, 
anthof. 
jptuana.p.j. 

njmphp.j.ti. 
cortic,  citri  rec.txt . 

arant, rtc.  txt, 
caryopbyll.  arem, 
fantalor.  om*. 
ligni  aloes  ana . 9.  ij. 

Incilis  & conquaflatis  adde 

croci  integri  incijt,  $,j. 

mifta,  aqua  cinamomi  humc<5lata  tepide  cafN 
pis  manuum,  & cordis  regioni  applica. 

^ naribus  attrahatur  &c  odore  recipiatur 

Aqua  Angelica  Odorata, 

Af*  rofar.  opt.  tfe.  iiij. 

naphe.  ft.y. 

Vini  Rhenani  tfc.  S. 

Senz.oi.  iij. 

, florae,  colam.  1.  j, 

labdani  de  baro.  £. 
lig»irhod.$.G. 

JrrtcitrM.S.if. 

tyrpcvi 

■r 


Digilized  by  Google 


D»  Cordia/ibfU, 
cyperilong. 
caryophyll.  £.j. 
einamomi  fi.j.  j?, 
iretsflor.  %.iy- 
corttc.  citri  ext. 

urant,  ana.  num.j, 

Grofleincifa  & contufa  per  quatriduum  in- 
funde, fingulis  diebus  movendo,  poft  macera- 
tionem dcftilla  ex  M.  B.  egreflum  liquorem 
rcaffonde&dcftilla. 

De  hac  aqua  primo  egredientem  nobilio- 
rem feorfimexcipe,acei  infundeambra^mo- 
fchi,  zibeti  cum  pauco  lacchari  trita  & nodu- 
lo inclula,  & in  vitro  probe  claula  fervetur. 

Vel  Fiat  hac  4 qua.  de  Cypro. 
fle.  Benz,oi.%.j.$. 

florae. calam.^.j. 

ligni  aloes  , ■ 

einamomi  el.  %.  vj. 
caryophyll.  nam.  ij. 

Omnibus  fubtiliffime  contufis  fuperfunde 
aquas  rolar.  opt.  pintas  i j.  & (imul  bulliant  len- 
to igne,&  va(c  claufo , d onec  pinta  una  femis 
reftet.  Colaturae  infunde 


ntofchiopt.  gr.xij. 

ambra  grif.  gr.  viij . 

"»  « • , * ",  Jo 

z,ibethigr.  iij. 

benz.oi  q.  pt. 
faccbari  candi  parum . 

Mifta 

Uo  J 

0 

De  Cor  dialibus. 

MiftainPhiola  optime  claufa  infolentur. 

Ex  hifce  aquis  fit  fuffitus Regius  &:  nobilis, 
fi  in  vale  ad  hoc  opus  parato  argenteo , vel  vi- 
treo , cineribus  calidisimpofito,  vapor  exha- 
lans excipiatur  , vel  eo  camerae  perfumen- 

tUEx remanentia  Aquar  Angelica:  pulverifa- 
ta,cum  tragacantho  & carbonibus  thilia:,cum 
aqua  Angelica  hum  edatis  fiunt  candela:  fu- 
males optimi  ufus. 

Vel  additis  ambra,  mofcho,  zibetho,cum 
grumis  panis  calentis  recenter  ex  furno  extra - 
di,&cum  tragacantho  mixtis  fiunt  armillx  & 
corallia  odorata  optima. 

Quemadmodum  vero  haec  jam  dida  cor- 
dialia^balfamicis  fuis  fulfureis  volatilibus  par- 
ticulis fpiritus  exaltant,  & feri  tenacitatem  at- 
tenuanti liquefaciunt  : Ita  jam  dicenda  fpi- 
rituum  exorbitantem  motum  reftinguendutn 
rclpiciunt. 

Inter  haec  Acida  inprimis  legitime  parata 
volatilia  excellunt,  aqueis  ferum  reftauran- 
tibus  diluta;  hinc  in  febribus  ardentibus  Jula- 
pia  acidulata  optime  conceduntur  , largiu! 
pota. 

Si  hifce  magis  Cordialia  immifeere  veli 
kius  , fcquentia  conducunt , ubi  magis  ex 
ccllit 


Sptrr 


’•  f 


T 


De  Cardialibus.  $87 

Spiritus  Regius  F.  Hoffmanni. 

Jfc,  Spiritus  rofar.  rettificatijf.  $.  iitj,  0. 
falis  volatilis.  $.j.  0, 

Infunde  in  retortam  vitream  , & collo  re- 
tortae immitte  ambragrtf  5.0.  mofcht.  $.j.  mi- 
fta  & linteolo  mando  involuta  ; tum  deftilla 
igne  leni  per  arenam  , ac  refolvetur  mofchus 
&ambra  inliquorcm,&.  evehetur  inftargela- 
tlnae  > (piritui  deftillato  adde  confett.Alkerm. 
q.H  cum  linteolo  in  quo  ambra  & mofchuS 
njerunt,  & ferva  curiofe. 

^Dofiseftagutt.  xx.adxxxx.  cum  lyr.  rubi 
idaei  vel  alio  liquore  convenienti. 

■j&  Vel  fiat  hac  aqua  cor  dialis frigida. 

^flor,  nymphea  ajb. 

horrav.rec.  ',r " 
bugl>(f.  rec . ana.  %.j. 

7 citrat.  m.  vj. 
tic . citri  rec.  ext.  num . vj. 

" taltcitrin. 

.**  jk  'V  v 

, rofar.  r.  muria  condit,  m.  vj. 
i comufa  infunde  in 

jua  acetofa  rec. dejlill.  •> 

m f fior.borrag.  per  vitrum  deft. 
meliff.  citrat. 

*'  e jkutor.rcdolent. 

, rubiidaiana.fb. i. 

' j.'  + r J m , 


. . \ 

milia 


riwf- 


588  De  Cordialibue . 

mifta  per  alcmbicum  vitreum  deftilla , deftil- 
lato  adde  ftccci  citri  rec.  opt.  depurat,  q.f  pro 
acore  v.g.  ad  tb.  S.  aquae,  fucci|.l$. 

H^c  aqua  efl:  infignis  ufus  111  febribus  ar- 
dentibus, quia  optime  cum  tindluraBezoar- 
dica&fimilibus,  ubiadeft  malignitas,  mifce' 
tur. 

. / f • K 

Vel  fiat  talis  K^icjtcx  cor  dialis 
temperata. 

■ 

fit,  Succi  borragin, 
bugloff. 
acetofr. 

rojar. ana.%.j.  • ■ uZfi 

Flor,  ac  ac.  m.  ii j . 
pomor.  citri,  nam.  iij, 
cinamom.  £.  vj. 
jjnHtal.citrin. 
tigni  aloes  ana,  %.j. 
flor,  caryophyll.  m.  ij, 
meli  fi  citrata,  m.  j. 

DeltillaCa. 

Si  expetatur  ' ; 

Elefiuariam  Cor  diale» 

fit,  Conferv.ro far.  f . viij. 

pulpa  citri  %.)• 
ecnfcft.  alkerm,  iij. 


r 


*Pe  Cor  dialibus. 


flitricdricondit.  ij. 

4 ebriic.  citri  condit.  |.y.  & 
margarit.  or.  prav.  g,  vj, 
cleicitiamomi. 


m 


V-T  « 


citri,  ana.  gutt.iij . 
fir.rHbiidai.~qf, 

Fiat  Elediuarium. 

Vtl  ®e.  Conferv.  pulp.  citri  iij, 
i / rofar.rubr.^.ij . 

' J ‘ i'  > COrtic.  citri condit.%.  IS. 

■ v v;  confeft,alkerm,%.iij. 

;.v  > V fifir.jalis  volat,  dulcis gutt.  xxxi 
: 7 fir.dceios.  citri  q.f. 

mi/ce,fiat£le&.  , 

| ' ^ 1 1 ■’  < * ' . ; 

Si  externa edam  hic  defiderentur.» Hac  hoc 

:*.jl**  - v ipithema frigidum, 

' • ..  ■* 

’ meU&  . • 
rojar.ana.g./. 


*■  t « 


• *•#  - 

TV  K i "-'*dceti rubi idai ?./.  0. 


''■1: 


t^P*  cortic.citri.rec,ext.$,Vi  ' 

mifce  & tfepide  applica,  \ . v 

fitnilia  in  febribus  ardentibus  optl* 
nad  Condicunt  acidis  fortificata  cordialia, 
quia  Ipimus,  medicaminibus  Volatilibus  ex- 

■ - hau- 


V 


i • 


f9°  De  PeUerahkut» 

hauftos,&admodum  fudoriferis  diflipatos  re- 
ftaurant,&  concentrant. 


CAPUT  XII. 

, . i 

V 

TeB oralia  exhibet.  - V 

HiEc  in  genere  pulmones  relpiciunt , in 
fuoulu  frulhatos,  qui  tamen  intricatus 
admodum  eft  & controverfus : hinc  tantam 
reipirationis  ignorantiam  Cl.  Ammannus  ex- 
clamat : atque  in  Medicina  inquit  idem  cpn- 
tingerequodin  Aftronomia.  Nam  ante  Co- 
pernicum  terra  credebatur  immobilis  , jam 
vero  mobilis.  Sic  Helmont  negat  moveri  pul- 
mones , /ed  effefoluminftar  cribri  per  quod 
aer  in  thoracem  (libeat  ; quod  tamen  falfum 
efle,  iplam  auiopfiam  demonftrare,  quippe  ea 
compertum  habeamus  moveri  Pulmone: 
thoracis  motu  ut  refpiremus ; quam  ver&  re- 
fpiratfonem  i piam,  nobis  ufitatam  magis,  qua 
notam  ede  diebus  Cl.  Ammannns  luget : atque 
hanefuam  thefin  probat  phyfiologicorumlic< 
de  uiu  pulmonum  & refpirationis  modo*  p 
Interim  tamen  donec  veriora demonftren 
tur,credendurn,  refpiratione  ianguinem  per 
fici,  circulantem,  dum  aer  in  fpiracione  at 

tragus 


Digitized  by  Google 


rartWWi  , 


t.g . ; .•*-  ;•' 

PcRoralttms.  , jyi 

rra^d^  volatili  fuo  fpiritu  acido  dulci  (angui* 
nem  imbuit  & impraegnat  , fixiores  vero  & 
crudiores  contentas  partes  praecipitat , & per 
pulmonum  innaram  vim  ejicit,  atque  ita  fpiri- 
ius  tenaci  humorum  torpore  detentos  liberat 
& extojlit:  Prout  jam  particulae  falinae  five  acti- 
vae aerem  varie  ingrediuntur  , itavariant  vel 
acidas  vel  alcalinas  malli  (anguineae  particu- 
las. Sic  in  zephiro  latitansalcalinafulf  uris  per- 
egeriorem reddit  hominem.  Si  vero  aci- 
t fimul  volatile  per  Zephyrum  vehatur  fe- 
t hcdicis  fpiritu umdillipationeex- 
cpurruntj  fpiritibus  enim  fuppedirat 
I & fi  alcalinte  fua?  parti  combinatum 
acidum  hoc  volatile,  pulmonum  exulcera- 
‘hrrenr,  acidum  etenim  hoc  volatile 
pars  alcalina  acidum  putrefa&i- 
Itet.  Secus  quam  Boreas,  qui  trifti 
idipri  acido  tiri&us,&:  arboribus  6c 
fter  extftit ; in  melancholiam  pro* 
iftitram  protra&iorem  accerfit. 
^if^Piperficiaric  corpus  taligit,  illud  ftrin- 
gtt,faciem  excoriat , labiaque  findicSi  vero 
4^>rquences  animum  cura; , vel  terror,  aut 
v^g^^ijphmoderara;,  &c.  idem  hoc  crudum 
ad  interiora  compellant  , floridum 
obtundit  fanguinem,  languidioremq;  reddit 
pullum ; acer bosque  halitus  verius  cerebrum 
'JL  ' v dimic* 


ni 


f9° 


De  PcB  oralibus. 


haufto$,&  admodum  fudoriferis  diflipatos  re- 
damant^ concentrant. 


JEc  in  genere  pulmonesrelpiciunt , in 


fuoufu  frultracos,  qui  tamen  intricatus 
admodum  eft  & controverfus  : hinc  tantam 
relpirationis  ignorantiam  Cl.  Animannus  ex- 
clamat ; atque  in  Medicina  inquit  idem  con- 
tingere quod  in  Aftronomia.  Nam  ante  Co- 
pernicum  terra  credebatur  immobilis  , jam 
vero  mobilis.  Sic  Helmont  negat  moveri  pul- 
mones , led  elfefolum  inftar  cribri  per  quod 
aer  in  thoracem  fubeat  ; quod  tamen  falfum 
elTe,  ipfam  amopfiam  dcmonftrare,  quippe  ea 
compertum  habeamus  moveri  Pulmones 
thoracis  motu  ut  refpiremus  > quam  vero  re- 
spirationem ipfam, nobis ufitatam  magis,  qua 
notam elfedi&us  Cl.  Ammannus luget:  atque 
hanefuam  thefin  probat  phy liologicorum  lice 
de  ufu  pulmonum  & relpirationis  modo* 
lnterim  tamen  donec  vcriorademonflrren- 
tur, credendum,  refpiratione  languinem  per- 
fici, circulantem,  dum  aer  in  Ipiratione  ac- 


CAPUT  XII. 

Te  81  ora  lia  exhibet . 


tradtus 


*Z Pcfloralikw.  ffl 

trafhis,  volatili  fuo  fpiritu  acido  dulci  (angui- 
nem  imbuit  & impraegnat  , fixiores  vero  & 
crudiores  contentas  partes  praecipitat , & per 
pulmonum  innatam  vim  ejicit,  atque  ita  fpiri- 
tus  tenaci  humorum  torporedetentos  liberae 
& extollit:  Prout  jam  particulae  falina?fivea£ti- 
va?aerem  varie  ingrediuntur  , ita  variant  vel 
acidas  vel  alcalinas  ma(fa?  (anguineae  particu- 
las.Sicinzephiro  latitansalcalinafulfuris  por- 
tio,vegetiorem  reddit  hominem.  Sivero  aci- 
dum (irnul  volatile  per  Zephyrum  vehatur  fe- 
paratum , hc&icis  fpiritu  um  diflipatjone  ex- 
hauftis  fuccurruntj.rpiritibusenim  fuppedirat 
pabulum;  & fi  alcahnaefua?  parti  combinatum 
litacidum  hoc  volatile,  pulmonum  exulcera- 
tioni conferrent,  acidum  etenim  hoc volatile 
parat  viam,  & pars  alcalina  acidum  putrefa&i- 
vum  abfortiec.  Secus  quam  Boreas,  qui  trifti 
(ale five  crudiori  acido  tin£l:us,& arboribus  &c 
pecori  finifterexiftit ; in  melancholiam  pro» 
nis  triftiriamprotra&iorem  accerfit* 

Et  fi  (uperficiaric  corpus  tangit,  illud  ftrin- 
git,faciem  excoriat , labiaque  findit/Si  vero 
dillorquentes  animum  cura? , vel  terror,  aut 
vigilia?  immoderata?,  &c.  idem  hoc  crudum 
acidum  ad  interiora  compellant  , floridum 
obtundit  (auguinem,  languidioremq;  reddit 
pulfum ; acerbosque  halitus  verius  cerebrum 

dimic- 


fpl  Ve  Pcflordlibus . 

dimittens , fanguinesve  maflas 
fcens,  fpirituumque  animalium 
quandamconftituens,  turbat  mente 
vos  vellicat, convulfiones  excitat,  cor 
/linfurgit  altius,  fpiritusin  totum  di/ 
mortem  accelerat  : Alias  in  fauces 
cas  exalperat,  ftrangulationemvc  iis 
Alias  in  inteftina  fsviens  eadem  co 
immanes  dolores  colicos  eXcitat,& 
ftringit •>  Alias  ad  urinarias  vias  mig 
tium  fupprimit.  Verum  mitius  exi/ 
ial,fanos  alacriores  a vidioresque  efficit*  quan 
doque  theumate  infeftat  s prof 
penetrans,corporis  obftipat  poros ; 1 
acidiores  , tufliculofisac  arthritis' 
producit:  Pleuritidi  , fiauftralisl 
viam  ipfi  comparaverit  anfam  dat. 

Wilhtlmus  ten  Rhyne . 

Cum  igitur  ab  extra  ab  aere  tant 
hantur  mala, quid  non  inipfocorportT 
biturmali,ex  varii  dista? erroribus. 

A tqueita  diverfimode  Pulmonui 
turufus,  femper  tamen prsgrefla  fp 
tnonniana,  ex  h um  or  utn  fccretioneo 
de  fpirituutri  exilium,  & poft  hoc,  hf 
lu&a,  concretio  denique  exfurgit. 
(spiflime  accidit  ubi  immoderata  celcrior- 
que  frigida  ingluvies  asftuaate  corpore,  /an- 
gui- 


*£)(  Petiorahluii  fp} 

guinem  Coagulat, ubitum  difta  hutiiofum  fe* 
cretio  prsftoeft,  pulmonibus  tum  5 fecretiS 
fuis  aculeis  fetifim  cortofionem  inducens,  S£ 
putredinem  acecletans*  Prout  jam  Crudiores 
hx  aCidaJ  particula  i variis  pituitas  particulis 
obvolvuntur  i Velbiliofis  Velalcalittis  itnpli^ 
caritur*  ita  variant  in  pulmonibus  indudlieffe- 


8us,  Vellenti*  Vel  celeres* 

Omnia  igitur  Pe&otalia  i tefpiciunt  coa* 

gularttes  particulas  acidas,  Vario  modo  indu» 
aa,&  difretentesjac  Vel  afllima*  Vel  anhelatio* 
flem*  autfuffocationem  3 vel  ipfam denique 
phthifm  inducentes  j &cUm  fecreta  parteal* 
caiiiia  dimicantes.  ' 

Talia  funt  ingeriere  balfamicajulfureis  fd* 
linis  volatilioribus  particulis  prodita  medica'1 
mina  i Vel  acida  Volatilia,  qua:  crudius  acidum 
re6tificant,rpititibusriiccurrunt,&craflriotum 
Cfuditacum  fecretionem  adjuvant  * putredi- 
nique rcfiflurtt  i & feparatarum  Cohtrariatt- 
tium  particularum  combinatiotiem  intefl* 

Optime  VCro  haec  acida  fint  volatilifata  & 
exaltata  ac  dulcificata,  alias  plus  mali , quam 


commodi  afferrent*  ^ 

Conflat  eX  his  quaminconfiderate  noftri 
Calenici  faepiusfaccharatis  infiftant,  cum  no- 
tum fit  ex  refolutione  facchari,  quale  acidum 

pp  haec 


/ 


\ 


d by  Google 


Digitize 


594  D*  Pettorfilth**- 

haec  contineant,  quod  fecretum,  in  corpore 
pugnam  excitat,  & pulmones  magis  exafperat 
exedi  eque. 

Nec  concipere  pofliim  vias,  per  quas  haec 
dulcia  pulmones  intrant  integra  nec  refoluta; 
per  alperam  arteriam  in  illas  illabi  haud  pof- 
lunt,cum  nec  fubtiliflimi  liquoris  guttula  abs- 
que dolore  & fufFocatione  tranlmitti  poflit, 
ac  propterea  valvula  obdet : Per  ventriculum 
& longiorem  Viam  absque  refolutione  haud 
migrant , & tunc  fi  refoluta  illuc  perveniunt , 
quid  aliud  quam  malum  augendo  agunt  refo- 
lutae  particulae  acida*. 

Eli  quidem  & laccharatis  fuusufus,  at  nul- 
lum unquam  vidi  phthificum  eis  rediturum. 
Dulcia  ergo  veraquaerenda , qua:  non  mutant 
fuarii  efientiam  s fed  integris  viribus  ad  ho- 
ftctii  vehuntur , talia  funtiiilfurea  exaltata  &C 
volatilifata  falina , qualia  in  triplici  dantur  Re- 
gno, in  mineralium  tamen  fuifuribus  potenti- 
us quam  ih  vegetabilium.  Ubi  vero  morbus  in 
fuaadhucdum  infantia  conftitutus  exidit,  le- 
viora faepius  conducurtt , fi  rite  adhibentur  ; 
dantur  enim  in  vegetabilibus  dulcibus  parti- 
culis praedita,  &alcalinis  volatilioribus  imbu- 
ta,qua:  f itd  parata , &applicata , fuam  exerunc 
vim,  ctfi  debilius  quam  quae  cx  minerali  defu* 
milntUr  Regno. 

Si  ul- 


Digitized 


De  Pettoraltbus.  s$$ 

Si  ulcere  ittdudto  acida*  fubiguntur  parci*, 
cula?,  ut  in  biliofis  iarpius  evenit,  tunc  putredo 
velocius  repens,  optime  acidis  volatilioribus 
inhibetur  & corrigitur. 

Jam  ipialuftrabimus  medicamina  genero-  / 
/iorn,tam  debilia  quam  fortiora,  inpettoris 
variisaffe&ibus  uiitata. 

Si  cuffisdef  perata  & harmoptofis , concur- 
rente fimulefferveicentcfanguinis  motu , uc 
femperfereinPhthifeos  initio  fieri  folet,  ad* 
iintjD.  D,  Faushocpropinavit 

. . ? 

Decottum  Ve6iora.lt. 

Radie,  liquerit.  £.  vj. 
tujfilag. 
ciebor. 

pob/pod.ana.  |.f>. 
tr eos  flor, 
chindt  opt.^.j. 

Hcrb.fcabios . 

captll.  vener . 
tfttftlag. 
veronie . 

fi.  rofar.  r.  arut.  m.  8. 
fem.  4.  frig . toaj.ana.  6» 
anifl.  5.  ij. 

jttjubar.  ' 

febeflen  ana.  nnm.  v. 

Pp  t,  caris 


c 


Digitized  by  Google 


f90  De  Petloralibtu . 

hauftos,&  admodum  fudoriferis  diflipatos  re- 
ftaurant,&  concentrant. 


CAPUT  XII. 

<*  :•' f:':'  * ‘ ;■  >'  ,>jf| 

V efflor  ali  a exhibet • 

HJEc  in  genere  pulmonesrelpiciunt , in 
fuoufu  frullratos,  qui  tamen  intricatus 
admodum  eft  & controvcrfus  : hinc  tantam 
refpiratiotiis  ignorantiam  C/.  Ammannus  ex- 
clamat ; atque  in  Medicina  inquit  idem  con- 
tingere quod  in  Aftronomia.  Nam  ante  Co- 
pernicum  terra  credebatur  immobilis  , jam 
vero  mobilis.  Sic  Helmont  negat  nnoveri  pul- 
mones , ifed  eflefoluminftar  cribri  per  quod 
aer  in  thoracem  fubeat  ; quod  tamen  falfum 
efle,  ipfam  amopfiam  dcmonftrare,  quippe  ea 
compertum  habeamus  moveri  Pulmones 
thoracis  motu  ut  refpiremus > quam  vero  re- 
fpirationemiplam,  nobis  ufitatam  magis,  qua 
notam eHedi&us  Cl.  Ammannus luget:  atque 
hanefuam  thefin  probat  phyfiologicorum  lite 
de  ufu  pulmonum  & refpirationis  modo. 

Interim  tamen  donec  veriora  deinonftren- 
tur,credendum,  refpiratione  languinem  per- 
fici, circulantem,  dum  aer  in  fpiratione  at- 

cradfcus. 


MT  ^ 

v De  PcHoraltlfM.  tyi 

tradbns,  volatili  fuo  fpiritu  acido  dulci  fengui- 
nem imbuit  & imprsgnat  , fixiores  vero  & 
crudiores  contentas  partes  prscipitat , & per 
pulmonum  innatam  vim  ejicit,  atque  ita  fpiri- 
tus  tenaci  humorum  torporedetencos  liberae 
&extol!it:  Prout  jam  particula  felinae  five  adi- 
vxaerem  varie  ingrediuntur  , ita  variant  vel 
acidas  vel  alcalinas  malfie  fenguines  particu- 
las.Sic  in  zephiro  latitansalcalina  fulturis  por- 
tiojvegetioremreddithominem.  Sivero  aci- 
dum (imul  volatile  per  Zephyrum  vehatur  te- 
paratum , hcdicis  Ipirituum  diffipatjone  ex- 
hauftis  fuccurrunt,  1'piritibus  enim  fuppedirat 
pabulum ; & fi  alcalins  fuae  parti  combinatum 
Utacidum  hoc  volatile,  pulmonum  exulcera- 
tioni conferrent,  acidum  etenim  hoc  volatile 
parat  viam,  & pars  alcalina  acidum  putrefadi- 
vum  abforf>et.  Secus  quam  Boreas,  qui  trifti 
ialefive  crudiori  acido  tiridus,&:  arboribus  & 
pecori  finifterexiftit  i in  melancholiam  pro- 
nis triftiriam  protradiorem  accerfiu 
Et  fi  tuperficiarie  corpus  tangit,  illud  ftrin- 
git, faciem  excoriat , labiaque  findit-  Si  vero 
dillorquentes  animum  cura? , vel  terror,  aut 
vigilis  immoderata;,  &c.  idem  hoc  crudum 
acidum  ad  interiora  compellant  , floridum 
obtundit  fenguinem,  languidioremq;  reddic 
pultum ; acerbosque  halitus vertus  cerebrum 

dhnic- 


' -i* 

a 


Digifeed  by  Google 


fgl  Ve  PcIXordlibui»  •'/  ■ 

dimittetis,  fanguinesve  mafTasfeitttlm&flbf* 
fcens , fpirituumque  animalium  tunc  partem 
quandamconftituens,  turbat  mentem,  ner- 
vos vellicat, convulfiones  excitat,  corrodit*  & 
fiinfurgit  altius,  fpiritusin  totum  diffij&t^ac 
mortem  accelerat  .*  Alids  in  fauces  irruens 
cas  cxafperat,  ftrangulationemve  iisminatur  i 
Alias  in  inteftina  fxviens  eadem  compungit, 
immanes  dolores  colicos  excitat,&  alvum  ad- 
ftringit  i Alias  ad  urinarias  vias  migrans , lo- 
tium fupprimit.  Verum  mitius  exiilensidcm 
(al,fanos  alacriores  a vidioresque  efficit,  quan- 
doque theumate  in  fellat  i profundius  vero 
penetrans,corporis  obftipat  poros ; humores 
acidiores  , tufficulofis  ac  arthriticis  noxios, 
producit:  Pleuritidi  , fiauftralisMcrcuritU 
viam  ipfi  comparaverit  anfam  dat^  Hxc Ci 
Wilhtlmut  ten  Rhyne> 

C um  igitur  ab  extra  & ab  aere  tanta  adve- 
hantur mala, quid  non  in  ipfo  corpore  gencta* 
bitur  mali, ex  varii  diaetae  erroribus. 

Atqueitadiverfimodc  Pulmonum  fruftra- 
turufus,  femper  tamen  prargrefla  fpinaHel- 

inontiana,  ex  humorum  fecretioneortaj  iin- 

de  fpirituum  exilium,  poft  hoc,  humbrum 
lu% , concretio  denique  exfurgif.  Sicuti 
ffcpiflime  accidit  ubi  immoderata  celcribr- 


• 1111  Uli  V/  UWVI  V»  A %.  UWi  

que  frigida  ingluvies  sftuautc  corpore,  fan* 

gui- 


*T)e  Pefioratibuii 

guinera  coagulat, ubitum  difta  humotumfe* 
cretio  pracftoeft,  pulmonibus  tum  i lecretis 
fuis  aculeis  fetifim  cortofionem  inducens,  & 
btitrediiiem  acceleraris*  Prout jarti  Crudiores 
L:  arida*  particula**  variis  pituita  particulis 
obvolvuntur  , Velbiliofis  Velalcalinis  impll- 
caritur^  ita  variant  in  puimotlibus  indutili  effb» 
£his,vel  lenti*  Vel  celeres* 

Omnia  igitur  Peftotalia  * tefpiciunt  coa- 
gulantes particulas  acidas,  Vario  modo  iiidu» 

diffetentes*ac  Vel  afthm  a,  Vei  anhelatio* 
flem,  autfutfbcatiotiem  , vel  ipfam denique 
phthifjti inducentes,  &c cum  fecreta parteaU 
calitta  dimicantes*  . t ' * 

Taliafimt  ingenere  balfamica.lulfureis  Id* 
linis  volatilioribus  particulis  prodita  medica- 
mina  j Vel  acida  volatilia,  quae  crudius  acidum 
reftificant/pititibus  fuccurmnt,&  ctafliotum 

cruditatum  feCtecionem  adjuvant  , putredi- 

nique  tcfiftunt , & feparatarum  Contrariait- 
dum  particularum  combinationem  Inteft* 

durit*  . . 

Optime  VCr6  haec  acida  hnt  volatililaca  & 
exaltata  ac  dulcificata,  alias  plus  mali,  quam 
commodi  afferrent*  ^ 

Conflat  e*  his  qUairtinconfiderate  noltn 
GalenicifaepiUsTaccharatis  infiftant,  cum  no- 
tum fit  ex  relolutionc  lacchari,  quale  acidum 

pp  h*c 


Digitized  by  Google 


594  D*  PtftoraliltM' 

haec  contineant,  quod  lecretum,  in  corpore 
pugnam  excitat,  & pulmones  magis  exafperat 
exedi  eque. 

Necconcipere  pofliim  vias,  per  quas  haec 
dulcia  pulmones  intrant  integra  necrefolutai 
per  alperam  arteriam  in  illas  illabi  haud  pof- 
funt,cum  nec  fubtiliflimi  liquoris  guttula  abs- 
que dolore  & fufFocatione  tranfinitti  poffit, 
ac  propterea  valvula  obftet : Per  ventriculum 
& longiorem  Viam  absque  refoliuione  haud 
migrant,  &c  tunc  fircfoluta  illuc  perveniunt, 
quid  aliud  quam  malum  augendo  agunt  refo- 
lutae  particulae  acida?. 

Eft  quidem  &t  (accharatis  fuusufus,  at  nul- 
lum unquam  vidi  phthificum  eis  reftitutum. 
Dulcia  ergo  veraquaerenda , qua:  non  mutant 
fuarii  dlentiam  * fed  integris  viribus  ad  ho- 
ftem  Vehuntur , talia  fune  lulfurea  exaltata  & 
volatilifata  falina,  qualia  in  triplici  dantur  Re- 
gno, in  mineralium  tamen  fuifuribus  potenti- 
us quam  in  vegetabilium.  Ubi  vero  morbus  in 
fuaadhucdum  infantia  conftitutus  exiftit,  le- 
viora fepius  conducunt,  (i  rite  adhibentur  s 
dantur  enim  in  vegetabilibus  dulcibus  pani- 
culis praedita,  &alcalinis  volatilioribus  imbu- 
ta,quae  i*ird  parata , &applicaca , fuam  exerunt 
vim , etli  debilius  quam  quae  ex  minerali  defu- 
mumiir  Regno. 

Si  ul- 


Digitized  by  Google 


*De  Pe  floralibus.  /^5 

Si  ulcere  irtdudo  acida*  fubiguntur  parti- 
cula, ut  in  biliofis  tepius  evenit,  tunc  putredo 
velocius  repens»  optime  acidis  volatilioribus 
inhibetur  & corrigitur. 

Jani  iplaluftrabimus  medicamina  genero- 
Uora,  tam  debilia  quam  fortiora,  in  pedoris 
variisaffedibus  ulitata. 

Si  tuflis  defperata  & ha?moptofis , concur- 
rente fimuleftervelcentefanguinis  motu , uc 
femperfereinPhthifeos  initio  fieri  folec,  ad* 
fint,  D.  D,  Faushocpropinavit 

? 

Becoclum  Pettoralc. 

Jfc,  Radie.  liquirit.  vj. 
tujfilag, 
ciebor . 

pob/pod.ana.  ^.fi. 
ircos  flor.  g.  i). 
chin<t  opt.^.j, 

Hcrb.fcabios . 

capill.vcncr . 
tufilag. 
veronte . 

ji.  rofar.  r.  ana.  m.  fi. 
fem.  4‘frtg.  waj,  ana.  fi. 

aniji.  £.  ij. 
jujubar. 

febeften  ana,  nam.  v. 

Pp  a coria 


De  PeB  oralibus, 
c anear.  num.  viij. 

cubebar.^.j.  •*  , 

cauli  cum  papav.num.  §r»’ 
hordei  mund.  m.j. 

Infunde  horis  vj.  vd^plterius  cum  f.  q.  aq, 
font.  in  loco  calido, poftca  coque  in  diploma- 
te ad  medietatem, 8aumcolentut  fortiter. 
Colatura  recipe  vtiij.adde 
fyr.  de  licjuirtt.  £.  X . 
loch.fani  & experti  fj.j. 
mellis  rogati  colati  15. 

mifce&  de  hoc  Deco&o  fume  tempore  ma- 
tutino & pomeridiano  per  fe  J.  iij.  vefperi  ve- 
ro uni  dofi  adde 

Effent.fi.  papav.  errat.gr.  v. 
laudant  Optatigr.  /'. 

Olei  defi.  anifigmt.  iij.  M L 

Vel  Recipe  Radie. piant ag. 

endiv.  ana.  |.  ij. 
herb. portulae. 

violar.  ana . m.  iij . 

/ em.  cydon. 

pjyilti  ana.  g.  iij. 
pajful.  min.  %.j.  . 

jujubar.  num.  xx. 
fior.  papav.  err. 

violar.ana.p.tj. 

Coque  in  f.  q.  aqux  font.  Colatura  furra 
%.  viui.  adde 

fucci  portulae. 

fyr.  diacodii  ana.  J.  j.  ttif 


Digitized  by  Google 


De  VeUoralibtu. 

mf.  fiat  potio  pro  quatuor  dofibus. 

Si  (anguinis  (putum  perftet,  . 

54.  Mufci  cran.  human . volenter  extinHi 9t  fi. 
croci  MartU  legittme  far  at.  gr.  vj. 
conferv.  rofar.  |.j. 
laud.  ofht.gr.  iiij. 
cum  fjr.  de  rojis ftccis.  <j.f 

Fiat  ele<5h  pro  i.  dofibus. 

Si  pulmones  ultro  infeftentur,  neque  pra:- 
grefla  medicamina  malum  abftulerint  , li- 
quens exhibe. 

cUretum  V effloruit. 

%adic.  ch/na  oft.  5,/. 
acetos , fi, 

ligni fantal,  citrin.  ij. 
acfna  flav . defit  liat.  lb.  vj. 

Infula  coque  ad  tertias  circiter. 

Colatur a%.  iiij. adde  , 

conferv.  rofar.  damafeen.  ■_ 

violar.ana,  |,fi, 

Fol.  (en.  el.  j^. j. 
agar,  troebife.  g.  ij. 

rhabarb.elett.%.j.$.  ' i 

(em.  cartham.  conquajf. 
antfi. 

foenic.  ana . 9./.  fi. 

Stent  infufa  per  nottem,mane  fic  frigida 
colentur  fi  contuitum  videbitur, adde  pro  gra- 

Pp  5 ' ua 


Digitized  by  Google 


•#6S  B)e  Peroralibus. 

tia  paulum  facchari.  Dofis  mane  f . iij.  ad  v. 

fi  non  operetur  efficaciter  , reiteratur  ve- 

fperi. 

Vel  fiat  hac  Aqua  Anttphtifica 
\ Z)>  B. 

9 1.  Succi  veronic. 
piant  ag. 
heder.terrcfir. 
agrimon . 

Jcabios. 

ftilmon.  maculat. ana. %.viij. 

Radie,  confolid.  conci*.  & contus,  iiy. 

Limacum  e fuis  conchis  extraft.  contus. 

hepat.  vitulin.  in  fruft.  minutim  incis.  anc.  m.  ij. 

laUiscaprilli  menf.  iitf. 

Digerantur  per  triduum  in  M.  B.  de  hac 
aqua  exhibe  5.  vel  4.  hauftus  tabido,  finguli 
hauftus  grate  edulcorentur  faccharo  ro- 
fato.  , 

Aut  fequens  in  utum  veniat  aqua  pero- 
ralis. 

Aqua  flor,  ac  ac. 
fcabios. 
farfar. 

veronic.  ejfentif.  ana,  tfc.  1$. 
aflhmatic. 
loch.  fani  ana.  %*tiij. 
cin  amomi  %.j. 

§r. 


Digitized  by  Coogle 


De  PeftoralibfU,  5 99 

Jyr,  papav.  errat, 

violar.  ana,  q.  f.  ad  gratum  dulcorem. 
Vel  /equentia  exhibeantur, 
jfc.  ssfmygd.  d excort, 
pinear.  rec.  ana.  ij. 
jpec.  diatrag.  frig.  ij.  fi. 
dtaireos.f, 
diambra  ana,  £,/. 
fem.  melon. 

cucurbit.  ana.  £.j. 
laft.fulf.Q.ij. 
fi.benz,oi$.j.fi. 
magift.perlar.^.j. 
facchar.  aq.  afthmat.  folut.|.  vitj, 

f.  f.  a.  Morfelli. 

Vel  %t.  Jpec.  diaireos. 

dtatrag.frig.  ana.  ij.  . 
fljr.fulf.  alcalifat.  9.  ij, 
flor,  benzjoi  $.j. 
extratt.  enula^.j. 
croci  cpt.  9.  ij. 
facchar.alb,  iiij. 

fiant  C a.  Rotulas. 

Vel  54.  fucet  glycyrrhic.  injpif.  fi. 
Jpec.diatreos^.tiij.  ) 
fl.ftilfuru  alcalifat. 
macu.  ana.  %.j. 
facchdr.  penid.  $.j.  fi. 
olei  anifigutt . vj. 

pp  4 Cum 


Digitized  by  Google 


0QO  Pe  VeBordibtUh 

Cum  aqua  tufTdag.fQlutQ  tragacantho  fiam 
rotula. 

Pcl  3$.  Succi  liquir.mfpijf 

facchar.cand , ana.  fi, 
penid^.j. 
fjtec.dtair.  %.j,8. 

Cym  mucilag,  tragac.  inaq,  appropriata  fol\t- 
tof.  (.a. rotula;, 

Omnibus  hifcc  irritis  , & quidem  fi  brevi 
efferum  haud  optatum  pra?fteqt , fuadcQ  ut 
mifla  facias  , & generaliora  in  ufwn  trahas, 
qua?  fulfqieis  fuis  volatilioribus  particulis  ul- 
cus inhibent , &:  pravum  in  pulmonibus  jam 
fermentum  putrefadivum  corrigunt,  & fpi ri- 
tibus inquinatis  fuccurrunt  quo  (e  extricent  & 
tnalum  fubiganr. 

Talia  funcgenerofioraefulfure  parata  me- 
dicamina,qualia  de  iulfure  tradimus , quibus 

tamen  mineralium  1'ulfura  potentiorem  opem 

prajftant, 

Si  extra Phthifeos  metum  Tufiis,  Aflhma, 
infeftent,  pulmonibus pituita  crudiori  nnimis 
acri  tamen  infar&is  fequentia  conducunt,  v-g«. 

54,  Loch,.  de  pulmone  vulpis 

fani  & experttana.  |.j, 
aflhmatic. 
iqch.fani  una..  %.  vj. 


iy  Googie 


$t  fefteralibw* 


fi.fiflfnr,  ttcido  for  tif , 9,/, 
exir.  enuUgr.  viij, 

Iflf!  cochleatim  fqrnendum.'| 

Vel  lockdefarfar. 

fani  (fr  expert.atta, 
' j(/r,  de  iwbis.  f , & £./, 

co»/;  Alherm.  9, 1$, 


jfnr.fulfttris.  gutf.  xf 
tnC  fiat  liiidus, 

Yd  'Rgdic.  helen,  %.j, 

Itqtitr.  x' 

* angelic, 

fol.  kjlfop-  An  A.  % $* 
faccburi.^.ij. 

niifcef.  pulv.  de  quo  fumatur  mane  &c  vefperi 
Cultelli  cufpis,. 

Vel  &.  Sperm,ceti%.  #, 

fiiccmpr<ep#rat.$,j% 
laud.  opiat.gr.  iij. 

mifcc  pro  dofibus  vefperi  antecQEnam  S£ 
jilh  introitum  ledi*  Tempcrat  optime  lym-* 
pham  vitiofam  , §c  tollit  tuifim  periodicam 
oo#u  excruciantem  » malinae  enim  lenit 
rpermaCeti  acrimoniam  muci  expedorandi, 
refolvit  vifeiditatem  e j us*  & mobiliorem  eum 
pertinacius  agglutinatum  reddit,  prajprimis  fi 
in  pertinaciori  malo  bis  vel  ter  in  (eptimana 
ejus  ufus  fub  introitum  ledi  repetatur* 


Vel  fy.,  Sperm.ceti^.ij.. 
flor,bcnz.oi$.j. 


■*t  r 


wvak 


Digitized  by  Google 


4ox,  T>e  PtftoralibtU' 

cinnab.nativ . 
myrrha  ana.  9.  fi. 
yi/w  fucem  i vol.gr»  xv, 
l.op.gr.tif. 

milce,  fiat  pulvl.  pro  j.  vel  4.  dofibus  vefpcrti- 
nis. 

\f  cY\p>famJpermaccti  exhibetur  optime  cum  1 
cercvifia  calida  in  qua  butyri  inflat  folvitur. 
Dofiseftigr. v.  ad 9.  j.  imo 3.  j. inafthmate & 
catarrho  fuffocativo  non  facile  fallibile,fi  mo- 
do non  eft  rancidum. 

Sic  infantibus  afthmaticis  optime  condu- 
cit hoc 

Iji.  Sperm.  cttinon  rancidi^. j. 
conferv.  vio  lar.  purp.%.  vj. 
olei  amygd.  d.rec. 
agaric.  troch . 9 •> 

^5r/  Ifc.  rotula  diatrag.frig,  J.  0» 

Iperm.  ceti,  3.  fi. 

mifce,fiat  pulvis  fubtililT.dequolaspius  cultelli 
cufpis  exhibeatur. 

Si  raucedo  infeftet 


84.  jyr.  de  eryftmo . 
jujubis. 
violar. 

de  alth.  Fernel.  arta.%,  fi. 
facchxr.  penid.  q.f 

fiat  Elegma. 


Vel 


Digitized  by  Google 


Ve  PeBoralibw*  €o$ 

Vel  %t.  Cdpar.  allii  num.ij.vel  iy. 
axungia  futtia  tantum : 

fubigantur  & contundantur  ac  mifceantur  in  • 
mortario  calido  ut  fiat  linimentum,  cum  hoc 
no&u  cubitum  iturus  inunge  quamoptime 
plantas  pedum,  prope  ignem  probe  infrican- 
do,ac  tum  linteis  calidis  pedes  involve , ac  ita 
leftum  pete,  mane  ceffabit  raucedo. 

Vel  ccepas  allii  cum  cerevifia  coque,  & dc 
hoc  mane&vefperi  detur hauftus. 

'Vel  fiat  hic 

Syrupu*  Violarum  cempofitut. 

u4qu&  PeBoral.  aftmatic. 

tuflilag. 

veronic.ana.%.  viy. 
papav.a'b.  tfy. 

Hifce  calidis  immerge 

Florum  violar,  martial.  rec.  a petiolis  virid. 
except.  Ib.j.  Fada  maceratione  per  nodem 
invafe  ftanneo  cooperto  ne  quid  expiret,  fiat 
expreflio. 

i Colatse  infufioni  denuo  immerge  Flores 
violar.  rec.  g.  vj.  & fada  maceratione  aliquot 
horarum  fpatio  ut  prius  exprime,  tandem 
adde 

faccbari  albi  emar.  pulv.  %.ij. 

- - Ac 


Digitized  by  Google 


De  Pefioraltbw. 

Ac  fola  diflolutione  facchari  in  ftannea  pa- 
tina, fupra  aquam  ferventem  fiat  fyrupus,  qut 
Coletur  per  linteum  8>c  fervetur  proufu. 

1 Um.  fy.  fyr,  vioUr . comp.  %.  y. 
papav.  err. 

phlegma  vttrioli  cum  radie,  ireos  infus, 
ana.  fi, 
e flent,  anifu  g.  ity. 

naifce  fiat  lineus, 

Sic  etiam  Externa  fepius  opem  prxftant, 
inter  qua:  hoc  conducit 

Vngucntum  Pcclorale. 

Bf.  Capar.fub  cineribus  affat.num.xijn 
butyr.  caprini  ree.  %-iy> 
axung.  anfenn. 
ciet  liltor.  a 'b,  una.  tf< 
croci  fi,  r. 

fapon.  £.  y, 

mf  fiat  unguentum» 

Optime  huc  refertur  Pleuriticus  latcruti 
dolor,  cujus  caufa:  a:que  ac  pulmonum  afFe 
ftuum  dubia:  admodum  hic  invefligari  de 
bent,  antequam  medicamina  prajfcribamus. 

. Verior  & principaliflima  caufa  acidum  ei 
refolutum  pleuram  inflammans,  ob  indudar 
eflervelcentiam,  ex  (anguinis  & fpirituum  d 
.Vifione,  ortam. 

Sur 


Digitized  by  Google 


j De  PeEioratibut* 

Sunt  vero  varia  qu*  hanc  divifionem  in- 
tendunt, vel  interna  vel  externa. 

Interna  eadem  funt  quas  fupra  de  Pulmo* 
num  afleduum  caulis  adduximus.  Extern* 
Vero  caul*e*dem  polfuntelTe,  nili  ratione 
loci  differentes ; Sic  nudi  pedoris  frigido  ae- 
ri expolitio,  huncinducere  poterit afledlum, 
li  concurrat  dilpolitio ; frigidior  enim  auraaGi* 
dos  luos  aculeos  per  corporis  poros  mittit,  qui 
tunc  (anguini  fe  adfociando  eundemjcoagu- 
Jant.  Poft  ingrelfum  enim  illi  poros  obiti- 
pant , liberum  languinis  motum  impediunt, 
angufhoravafamagisangunt  > &tum\*:olati- 
leslpiritus  fecedunt,qua:ver6  tum  in  fangui- 
ne  funtadverf*indolis,interfepugnant,con« 
crefcunt  &in  pus  mutantur  muriaticum.  Sic- 
uti  haec  ulterius  ingeniose  admodum  explicat 
Cl.  meus  politus  Wtlhtlmm  ten  Rhyne.  Ubi 
cos  impugnat  qui  ex  pituita  Pieuritidis  cau- 
fam  primariam  derivant,  cum  hsec  potius  in- 
tcrpartes  languinis  litigium  impediat  fua  te- 
nacitate & lubricitate  vifcida.  Potius  ver6 
oleolarum  particularum  acidum  , quam  pi- 
tuitam in  caula  elle  ftatuit , ac  febrem  limul 
ardentem  ex  inordinato  in  corpore  motu  tra- 
here ortum.  Quod  vero  ardor  continuus  in*  , 
fellet  , cum  tamen  acidi  comes  frigidus  lit, 
oleofae  partis  vitio  adfcribcndum  ducit, in  quo 

fan* 


Digitized  by  Google 


M T)e  VtHlorAlibtU. 

(anguinis  oleum  non  plane  in  fua  fecedac  pri- 
ma quoad  fenfum;  & (i  feceflerit,inquic,  tanto 
ferocius  inalcaiinas , oleolasque  partes  inlur- 
gec,  ut  incendio  conflagrent  vifcera. 

Et  licet  pus  cum  acido  fimul  non  fuppeditet 
oleum  , utrumque  tamen  ex  afFe&a  parte 
emergit  i quod  enim  (piritiium  (eceflii  mordi. 
cat,  per  (anguinis  appullum  defricacur,  ac  to- 
tam (anguinis  maifam  inquinat , qua;  tunc, 
cum  ad  cor  continuo  regurgitet , incenfivam 
illam  fovet  efFervcfccntiam. 

Ac  propterea  facilius  ex  acido  ardoris  , 
quam  horroris  (enfum  inferri  pofle  fentit. 
Ad  fit  enim  acre,  indat,  acidum,  aderit  & 
bilis  oleum  & alcali  , qua;  licet  per  (e  non 
peeeent,  ac  tanto  magis  inculpata  (Int,  atta- 
men ad  fervorem  nata, eundem  excitent}  Et 
£ bilis  renuat, tamen  profundos  ciinflgetaci- 
dum  aculeos,  ut  (ponte  etiam  ad  pugnam  in- 
citetur* 

Ubi  e contra  contrarium  ex  concreta  elut- 
cefcit  pituita, quas  in  intermittentium  febrium 
initio,  pro  eo,  quem  bilis  cumadverfario  fuo 
dimicans  minatur  fervore, membra  horrore 
concutit. 

Atqueita  pleuritidem  , acido  coagulante 
ortam,  & a (anguinis  impedito  motuindui- 

dam, 


Digitized  by 


Google 


De  PefxoralibiU,  6oj 

&atti,fblvi  per  ejusdeni  motus  reconciliatio- 
nem duplicem  , nimirum  vel  totius  mafls 
fanguinea*,  vel  minimarum  in  eadeiA  conten- 
tarum t particularum  5 Illum  folvi  phleboto- 
mia j hunc  vero &illum, conglomeratarum  li- 
ve ab  acido  coagulatarum  particularum  defri- 
catione j dum  volatiles  fpiritus  fulfurei  dia- 
phoretici, non  modo  fanguinem  refolvant, 
porosque  aperiendo  fudorem  promoveant, 
ied  Se  acidum  peccans  emendent  & expel- 
lant, cum  exagitent  , pc  tamen  cumeohaud  ' 
condcnfentur , quiadiVerfein  volatilitate  &: 
fixitate  riaturac  fint;  remanentia  acria  attenu- 
ando dulcificent,  bili  priftinum  vigorem  refh- 
tuant,  ferociamque  tollant  ; adeo  ut  fpiritus 
animales, fanguinetn  temperando,  vifcera  ro- 
borent,humorum  pmernacurali  impetui re- 
fiftendo,eo$demque  ablegando,expellcndo- 
ve  aptiores  reddant. 

Huc  itaque  fpe&ant  acidum  coagulans 
leftruentia  diaphoretica  & alexipharmaca 
rupra  expolita,  volatilia,  balfamica,ut  fune 
rin<5hbezoardicafpir.tartari,  C.C.  falia  vo- 
atilia  > vei  fixa,  ut  antimom  diaphoret.  oculi 
aneri,  dentes  apri,  falia  card*  benedi&i,  tar- 
iri  & fimilia  alcalina.  Quae  tamen  exul- 
aote  nimium  fanguinis  motu , magis  quam 

vola- 

i 


1 


Digitized  by  Google 


£6%  t)i  PettordUbtii. 

Volatilia  Conducunt, etiam^humidi  fivelyttt* 
pha;  concurrat  copia,  opiatis  & acidis  Volati- 
lioribus reftinguendoi  remixta* 

Si  acidum  coagulans  admodum  peccate* 
ex  fcorbtitica  difpofitione,  compertum  habe- 
as, & ferum  deficiar, 

Aquacard.  bened. 

papav.  errat,  dnd.  gf* 
tintt.bez.od:  d.$.j. 
falis  vol.  C»  Ci  gr.  vj*  - 
/and.  op.  gr.j. 

Jjr.  papav.  errdt.  j*  ij* 

mfi  fiat  mixtura  i lingulis  <5.  horis  repetenda 
inprimis  fi  concurrat  malignitas* 

Vel  rafur.  dentis  apri. 

dntimort.  diaphor.  dnd.  t).j. 
cinnabar.  rtatiV.gr . vitj* 
laud.  opiat.gr.  j. 

mfi  fiat  Pulvis  aliquoties  exhibendus*  ubi  fer 
fufficicnsadeft  Copia, alias  cum  fequenti  exhi 
bendus  emulfione,  v.  g* 

feni,  card.  bened.  x 

marid  ana * */•  fi* 
fem.  papav.  dlb. 

melon.  excort.  ana.  %,j.  fi* 
dq.  card. maria. 

papav . errati  and.  iiif. 

fiat  1,  a.  Emulfio  , pro  lubitu  pauco  laCcHa 
dulcoranda* 

5 


Digitized  by  Google 


i) e Petloralibw. 

Sic  edam  ob  alcali  quod  conrinet,a  muhfs[ 
ftCabipfoHelmoAce  recommendatUr  ftferco'- 
ris  equitii  manipulus»cum  hauftu  viniexpreS- 
fiis, pauco  facchari  edu!coratus,&  propinatus*  ' 
Cxpe&ato  fudore  in  te&o. 

Nec  inconveniens  huc  erit  fecretUm  quod 

Dygbi  habet  > qui  fumit  panem  re&mtefc  et 
clybano  eXtra<3um>diVidit  per  medium>&  biS 
na  theriacaiUitum*  calide  applicat*  unam  paf* 
tem  pe&ori  dolenti*  alteram  4 tergo,  ac  ita  r*i 
linquit  pe*  aliquot  dies,  doftec  ApoftemaFup* 
puratilm  ejiciatur*  * *9 ! r 

Vel  fumunt  alii  caepas  num.*x,  & eoquuht 
tum  la&ead  pultis  confiftentiam*  &cawplas* 
matis  inigar  wterlapplicaht. 

Si  biiiofum  corpus  hoc  infeftettfr  morbo* 
Veluti  magis  aptum, & effer vefcend  motuiaC- 
commbdatUm  ,tum  pfimfc  ad  ejiciendam  fu- 
petabundantem  bilem  , Confulto  ftatim  pro- 
pinatur vomitorium  amimoniatum  legitimi 
paratum,  poftea  fubito  ad  fpecifica  inhbC  a£ 
fe&uitur*  V.g* 

Ra/t*r.dcniis  apri, 
bcitl , 'cancri,  and.  1?* 
fior.fiilfdr.  cum vttrioiojiiblimat.gr.vy. 
mntimbn.  diapborei. 
radte.  bardartapulv.  ana^gr.  Xit. 

milce  * fiat  pulvis  cum  aqua  bardan*  vel  card* 
matiae  (umendus*  hic  fermeiitationem  bilio- 

Qq  fana 


De  Peloridibus.  <jrt 

Vel  bibatur  ad  asftum  in  Pedore  Contem* 
perandum  per  dies  aliquot  haec  emulfio. 

Amygd.  d. 

fem.  q.frig.  maj.  ana.  fi* 
aqUa  cubor, 
borrag. 

fapav.  etrat.  ana.  q.f.  vel  Ife,  j.  fiat 
emalfio,  cui  pro  grato  dulcore  adde  jyr.  de  althea  Fer + 
nd.tj.f. 

Velli  adiit  bilrofarum  particularum  vel  al- 
calinarum  coagulatarum  copia,  cralla  tenaci 
pituita  implicata , incidatur  &t  folvatur  per  id, 
per  quod  coagulatum  fuit*  fcil.  per  acidi  vo- 
latilioris (picula  5 quorum  loco  ha&enus  Ga* 
lenici  &alii  crudius  acidum  in  oxy  meile  pro- 
pinarunt, nec  contemnendum  efFe&um  faep£ 
confcquuti  fiiere,  etfi  ignorata  eflfe&us  causa 
cflentiali,  V.  g. 

eAq.fcxhos. 

tard.  bened. 

* verohic. 
tuffilag.  ana. 
jjrr.de  l.qnir. 

byfop.ana.hfv  . < 

oxymed.fimpl.  $.j.  fi. 

mf.  propinarunt  vel  fcquens  hydromel  exhi- 
buerunt v.  g> 

Q.1  * tuMU 


Digitized  by  Google 


fit  Ve  7 0eBoralilm. 

Melli*  virgin . 

/acebar,  alb.  i.j.  d.  - I 

t//m*  opr.  tij. 

aqttdfont.purtjf.  lb.  ty. 

Coque,  & defpumacum  Sc  colatum  locd 
potus  ordinarii  adhibendum  (erva. 

Huc  etiam  pertinet  illud  a D.  Cardilucio 
laudatum  antiplcuriticum,  ubi  vel  magis  vel  J 
minus  robuftis  exhibet  fuccu  nafturtii  aqua- 
tici recenter  expredum,  & cum  tertia,  quarta  . 
vel  quinta  parre  aceti  fquillitici,  Vel  vini  addita 
portiuncula  falis  communis , & (i  lubec  olei 
olivarum,  mixtum  j de  qua  mixtura  omni  fe- 
mihora  circiter  Unum  vel  alterum  cochleae 
exhibere  jubet.  Atque  hoc  apoftema  rumpi,  , 
febremque  reftingui  certo,  aderit  , cuilibet 
temperamento  applicabili. 


CAPUT  XIII. 

Stomachica  ConjideraU 

HiEc  potidimum  refpiciunt  Ventriculi 
robur,  & quidem  fermenti  Vel  legitime 
veldepravate  condituri  ratione > ab  hoc  enim 
dependet  totiusOcconomia,veliana  vel  aegra^ 
Inibi  prima  valetudinis  (emina  ac  radices  con» 

icr  untur, propagantur  jinolelcunttandcmc^tic 

, • = ma- 


Digitized  by  Googie 


&e  StomAchicu.  61$ 

maturantur  , fermenti  bene  condituri  ope» 
quod  duplex eft,  vel  amarum  /pccificum  al- 
caiinum  veficula  fellea  inclufum,  vH  acidum 
peculiare  a (plenis  promo  condo,  pancreate 
fuppeditatum,  . ' . v-' 

Haec ftuu a&ionum variarum,  & transmu- 
tationum inftrumenca,  quae  quo  magis  incul-  ; 
pataexiftunt  , eo  nobilius  vifcera  maflaque 
ianguinea  corporis  Oeconomiae  munus  fufee- 
ptum  perfolvunt. 

Haec  ambo  j unfta  /alfum  conftituurtt  ven- 
triculi fermentum,  & digefhonis  inftrumen- 
tum,quod  exinde  putredini  adverfkur,  vifeo- 
fos  Jencosque  fuccos  emendat,refolvit,  fecum- 
que fine  noxa  abducit;  pro.  falute  hominis  ; 
hinc  falis  cibarii  ufus  ventriculo  gratus,  Hu- 
jus fermenti  falini  altera  impurior  portio  fe- 
queftrata  per  ordinaria  excernitur  emuntto- 
ria:  altera  fubciliorum  partium  magis  magis-? 
que  clarificatur  & in  nobiliores  ufus  deftina- 
tur, nimirum  pro  fpiritimm  fabrica»  & lingula- 
rium partium  nutntione  materiam  miniftrar. 

Hinc  quicquid  medicamentofi  cum  falibus 
volatilibus,  affinitatem, confonantiam,  pro- 
portionemque  gerir,id  in  fanando  permagni 
rftimandum  eft  momenti.  Bina  hsec  fermen- 
ta variis  aherationum  & depravationum  mo- 
dis fubje&a  extant  , unde  infinitas  querelae, 
hinc  ili»  lachrymje! 

1 Q_q  i A«*- 


Digitized  by  Google 


D*  StcmAchicit. 

Acidum  feminalis  aut  formalis  fermenti 
inftromencum, in  ftomacho*,  vel  defe&u,  vel 
cxcefTu  peccare  notatur»  - 

Defe&us,  naufeam,  annorexiam,  dyfpepfi- 
' am:  Exceflus  exorbitantem  ogfyv,. famem  cani- 
nam , vel  exoticas  maceria?  appetitum  prodi- 
giofum , Virginum  pica  adesarum  , indu- 
cit. 1 - 

Prioris  vitium  Emeticis  convenientibus, 
crebro  oblatisemendaturjhifceenim  acidum*, 
putrida  vel  biliofa  maceria  intricatum , velab- 
forptum  bbertatedonatur-. 

Pofterioris  error  poflimus,quia  effrenis  ap- 
petitus difficilius  temperatur,  plura  edulia  in- 
gurgitat,quam  re&e  transmutare  valet,  unde 
copiofa  exaggerantur  excrementa  ac  for  des  * 
quibus  in  Arcbaei  finu  aliquantisper  fotis,  pra- 
vam qualitatem  induentibus , innumeras  cala- 
mitatum catervae  corpori  humano  convellun- 
tur. Hujus  acidi  exceflus  alcalibus  ,&akalinis 
praecipitantibus  ac  hebetantibus  corrigendus 
venic.  i* 

Jam  fi  fecmentum  crudioribus  alimenti 
particulis  obrutum, & fupprefliim  notetur , 
ventriculi  calor  exinde  labefactatus  exiftac 
conveniunt  aromatica  fulfure  volatili  fuav 
pollentia,pra?miflo  prius  vomitu»  Interhae< 
non  ex  infimis  eft  fequens.  3 £ ‘ 

- * . jfq», 


Digitized  by  Google 


J)e  Stomachici ir.  ^*$ 

* 

iniqua  Stomachica  D.  W. 

Se. 


N,  mofch. 

macerie.  s- 

toriandri  ana.  g.  9. 
fem.foenic. 

amfiana.j.  ft. 

herh.menth.m  fchat.Vb»** 
rofar.r.m.ij . 

Omvmncifamaccrcntmmffir.flor.ftmhu- 

t 't,  fuccicy domor . & viniCMaLvat  ct  ana.  Ifc.  ij. 
poftea  deftilla  & ferva,  roborat  optime  ven- 
triculum , cruditates  re£tificando  & corri- 
gendo. Dofi  cochl.  j.  & ultra. 

Velfiathsec  - 

*y 

Aqua  Vanis. 

3t.  Meduli,  fanis  tricic.  VS.tf» 

VI.  mofebat. 
cin amomi,  ana.^.ij. 
caryophyll.  f.6. 
galang.  3.V/. 

• Q.4  4 Mc- 


Radic.  calam,  aram*t.c:ndti.  g.y- 

Zingib. 

Jlaved.  arant. ficc.  ana.  vj.  y 

caff.liqn.vera.h  6. 


Dlgitlzed  by  Google 


4Lg  Stomachici 5r. 

Spiritus  Majlichinus. 


St.  Mafiich.  eleSl.  | . iij. 
cinamomi  fi. 
macis. 


\ 


coftiaromveri.  vnat  %.j. 
earyophyli '.  J.fi. 
car  danto  mi. 


, galang.  v 

acdoar.ana.  £.  iij. 

Incifa  & contufa  infunde 


in  Mahjatici 


genero  [i  tfe.  vj.  & (J>ir . vini  Vs.iij.  poft  deftilla  Ca. 
& ferva  egrefliim  fpiricum,cujus  Dofis  5.  ij.  ad 
|.  fi.  fulcra. 


Simor  felit  arrideant . 


jfc.  Cinamom.el.  $.ij. 

earyophyli t 

iV  »w/c». 

Zingib.ana.  £.8. 
macii. 

piperis  ana.  9.  fi. 

(pecierum  grofle  contufarum  recipe  3.  iij. 

’ ’ amygd.  d.  excort.  j.  fi.  1 > 

fac  chori  opt.  %.vj.velx,  . 

f.  f.a.  Morfclli  ftomachales.  > 

! • - • - - *-»> ; Ex 


Digitized  by  Google 


De  Stomachici* 

Externa  etiam  aromatica  oleoia  huc  opti- 
me faciunt  inter  qua:  fequentia  excellunt  * 


y.  g. 

Oleum  Stomachate  Viride  D.  VVith . 


Ui.  Rutha  recent.  m.  iiif. 
mentha  crijp.rec • 

ahfymh.  ,, 

anethi,  ana.  rec.  m.  iij. 
flor,  ch  amomt  ll.m.ij. 
baccar. jumperirec.  m.  iij. 
lauri,  m.j , 

fem.  cumini.  %.j.  < 

2V,  mofchat.  num.  iiif . 
catam,  ar  ornat.  3.  i?. 

majlich.  iij • f 

Vmi  rubri  q.  f.  velXS.  j. 
OleiOlivar.rec.Xb.ij • " 

macerata  per  tres  dies , coquantur  $£  expri- 
mantur: adde  exprefTo  , 

dei  abfjnt.ftttt.  ..  , „ 
ruthaana . 

In  debilitate  & dolore  ventriculi  inungar- 
tur  regio  ventriculi  calide>  vel  etiam  clyfterv 
bus,  aliquot  addantur  cochlearia. 


Vel  fiat  hoc  Balfamum  Jlomachicum. 
jjt.  Olei  nucis  tnofch,  expreff.  j. 
majlich , 


mtrt* 


Digitized  by  Google 


V. . . ..  <£>*  StamdehitU. 

Medullae  panis  adhuc  calenti  affundatur  ad 
hume&aciQncm  falcem  Vinum  Malvacicum* 
^contufa  poftmodum  cum  C q,  vini  malvati- 
ci  ponantur  in  digeftione  per  4.  yel  f,  dies* 

poftea  e*  M.  & defti.Uata  cohobencuc  & fer-t 
ycncur, 

Vel  haec  Aqua  Anifi  compo£ 

Scm.  Anifi  tfc.  fly 
foeitic. 
dauci , 

cary,  ana.  |.y,  fi, 

(inorno  tm.  ■ 

caryofhyll.  ana,  J.  & , 

-M  mofcb.ana.  £.  j, 

Jlaved.  aram . rw,  vj. 

■ for.  vini  rettificati  ft>.  v. 

fn  pulverem  groffum  reda&a  infundamus 
per  dies  aliquot,  poftdeftillenturf  a,  cui  de? 

phlegmata  adde  pro  lubicufal  & oteum  anifi 

q.  C 

•1 

Vel  ^Abfynthit  Tinttur*.  _ 

Sc.  Calam.aromat . 

corttc.  arant,  ana . 5* 

* citri  ^.ij. 

(inamom,  g,  j. 

v abjynth.  m.  ifc 

card.  bened.m.j , 

•SjM  Wh!*L*-  >»' 

Spir, 


Digifeed  by  Google 


Po  Stomachici* 

Splr,  vini  generos,  ft.  »j.  J,  iiij, 
mifta  diebus  oftoftenc  infula,,  poftea  filtra 

(erra,  polis  3.  j.  i j.  ad 

, " * 

Aut  fiat  Aqua  Carminativa  hac.. 

fy..  flor,  chamomill.  Rom , m.  xxx,  / 

Incila  infunde  in  aqua  chamomill.  Ifc.  xvj, 
ftenc  in  digeftione  in  loco  calido  per  8.  dies, 
poftea  exprime  fortiter : in  colatura  rqrfus 
chamomilla  Romana?  m.  xxx,  infunde,  ftenc 
iterum  in  digeftione  per  8.  dies,  poft  colentur 
& exprimantur  fortiter;  in  colatura  denique 
infunde 

chamomill.  Rcmart.  m.  xv, 
flaved.cortic.  arant.  g.  q. 
abjj/nth.  pontic.  m.j. 
centattr.min , 

r*itg.  , * 

origani  ana.  m.j.  1). 
fem,  anethi. 

a»ifi. 

foenic.ana.  hi.  6. 

(Urvi  U 
cin  amomi, 

§ mu  cis  ana.  &.  j ** 

Stent  in  infufo  per  menfem,  poftea  deftilla  ex 

M.  B.  & (erva.  . ? 4 4^ 

Si  cruditates  vomitu  fincmolcfti,  pr*milTa  * 
yamitorio  fcquens  in  ufum  veniat 

O 0 f 


Digitized  by  Google 


M Stomachici*. 

Medulla?  panis  adhuc  calenti  affundatur  ad 
hume&atiqncm  falcem  Vinum  Malvaricum* 

/ $£  contula  poftmodum  cum  C q*  vini  malvatt- 
ci  ponantur  in  digeftione  per  4.  yel  dies* 
poftea  ex  M.  fi.  deftilta  cohobeurur  £c  fer* 
ycntur,  v'.,  ,J.r  ' 

Vel  ha?c  Aqua  Anifi  compoC 

$c.  Sent.  Anifi  tfe.  IS. 

foEHIC. 

dauci, 

carv.  ana.  %.j,  8. 

( inamoeni . - - 1 

carjrophjU.  ana.  g.8.  t 

maris* 

iV*  mofch.  ana.  j, 
flaved.  arant,  ree.  vi, 
jpir.  vmi  reElificati  tfc.  v. 

fn  pulverem  groffum  reda&a  infundantur 
per  dies  aliquot,  'poftdeftillenturf  a,  cui  de-, 
phlegmata  addepro  luhicufal  & oleum  anifi 
q.  f 

VelxAbjynthiiTinftura.  ^ 

9e.  Calam.arontat. 

cor  tic.  arant,  ana.  /y, 

* citri.  $.y,  ■ V. 

(inamom,  j. 

K herb.  AbJjrttk.  m. 

card.  bened.  m.j. 

w.  B% 

Spir, 


Digitized  by  Google 


. Stomachici* 

Spir,  vini  generos,  tfc.  i j,  f , iiij, 
mifta  diebus  oftoftent  infula,,  poftea  fihra  8C; 

ferva,  polis  £.j.  ij.adf.fi, 

y U ,\1 

Aut  Jiat  Aqua  Catminativa  hac. 

fy-  Vior.  chamomiH.  Rom , m-  xxx,  / 
Incila  infunde  in  aqua  chamomill.  Ifc.  xvj, 
ftenc  indigeftione  in  loco  calido  per  8.  dies, 
poftea  exprime  fortiter : in  colatura  rgrfus 
chamomilla  Romanae  m.  xxx,  infunde,  ftenc 
iterum  in  digeftione  per  8.  dies,  poft  colentur 
& exprimantur  fortiter  } in  colatura  denique 
infunde 

chamomill.  Rcmatt.  m.  xv, 
flaved.  cortic.  arant,  f . ij. 
abjjnth.  pontte.  m.j. 
centaur.  min. 

Pf*  . - a " l ' 

ortgaru  ana,  m./.L), 
fem,  anethi, 
a»if% 

foenic,  ana,  h i.  fi. 

CUrviU 

cinamomi, 

macie  ana. f.fi.  ? • ■ .y*!| 

StcnEtninfufopermenfem,poftea  deftilla  ex 
M.  B.&(erva.  - 

Si  cruditates  vomitu  fincmolclli,  prajmilhl  ' 
vomitorio  fcquens  in  ufum  veniat 
' O q ? 


Digitized  by  Google 


¥>*  Stmtchid*. 

Medulla?  panis  adhuc  calenti  affundatur  ad 
humeftaticmem  (alcem  Vinum  Malvaticum* 
$c  contula  poftmodum  cum  C q<  vini  malvati- 
ci  ponantur  in  digeftione  per  4.  vel  f.  dies* 
poftea  e*  M.  fi.  deftillara  cohobentur  & fer^ 
ycntur. 

Vel  ha?c  Aqua  Anifi  compof, 

3*..  Sem.anifi%.$.  ' 

f ce  hic. 
dauci , 

carv.  ana.  %.j,  #. 
sinamomt. 

carjophjS,  ana,  & , 

macit. 

iV*  mofch.ana.  $.  ij. 
flaved.  arant.  rec.$.vj. 

' 1 ; jpir.  vini  rcBsficati  ft.  v. 

fn  pulverem  grofliim  reda&a  infundantur 
per  dies  aliquot,  'poftdeftillentur£a,cui  de, 
phlegmaco  adde  pro  lubitu  fal  & oleum  anili 
q.  C 

■ 1 

Vel  t^ihjynthti  Tinftura.  ^ 

fy.*  Calam.ar  ornat , f 

cor  tk.  arant.  ana . iy< 

• citri  ij.  / , 

tinamom.  %.j. 
herb.  abfynth.  m.  iq. 

card.  bened.  nt.j . 

•dfrf 


Spir, 


Po  Stomachici*  <fijj 

Spir,  vini  geheros.  tfe..  ij.  J,  iiij. 
mifta  diebus  o^oftenc  infufa,.  poftea  filtra  & 
ferya,  Dofis  3.  j.  i j.  ad  J.  fi. 


Aut  jiat  Aqua.  Carminativahac, 

$£,  f&r.  chamom/H-  Rom , m.  xxx,  / 

Incifainfunde  in  aqu*ch*mmilt.%,yi]x 
flent  in  digeftione  in  loco  calido  per  8.  dies, 
poftea  exprime  fortiter  * in  colatura  rurfus 
chamomilla?  Romanae  m.  xxx,  infunde,  ftent 
iterum  in  digeftione  per  8-  dies,  poft  colentur 
& exprimantur  fortiter*  in  colatura  denique* 
infunde 

chamomilL  Rcmatt.  m.  xv. 
fiaved,cortic,  arant , y. 
abjynth.  pontic.  m.j. 
ctn%*w.  min. 

1-Ug. 

origani  ana.m.j.v. 
fim.  anethi. 

*nif*% 

fosnic.ana,  fi, 

<arvi%.j, 

cinamomi, 

macii  ana.  ^.6.  =) 

Stcn  c in  infufo  per  menfem,  poftea  deft  illa  ex 

M.  B.&lerva, --  * 

Si  cruditates  vomitu  fuitroplcfli,  praanilfil  ’ 
vomitorio  fequens  in  ufum  veniat 
' O o 5 


|I<$  Stomachici*. 

Medulla?  panis  adhuc  calenti  affundatur  ad 
humc£latiqncm  falcem  Vinum  Malvatiqum* 
$£  contufa  poftmodum  cum  C q.  vini  malvati- 
ci  ponantur  in  digeftione  per  4.  Yel  7,  dies* 
poftea  ex  M.  B.  deftiljata  cohobcncur  &c  fer^ 
ycntur, 

Vel  haec  Aqua  Anili  cpmpo^ 

5*.  Sjm.anifi  lb.1?.. 
fexiC'  J.ij. 
dauci . 

carv.  ana.  %.j,  fi, 
cinamomi. 

carj/ofhjll.  ana.  fi.  t 

wmk. ' 

iV*  mofch.ana.  $.  j, 
jiaved.  arant,  rec . vi. 

» 1 ; jpir.  vini  reftificati  fc.  v. 

fn  pulverem  groflum  reda&a  infundantur 
per  dies  aliquoc,  'poftdeftillencurf  a.  cui  de-? 
phlegmata  adde  pro  lubitufal  84  oleum  anili 
q.  f 

‘ l 

Vel K^hjynthtiTinftur*.  _ 

9c.  Calam.ar  otnat.  ' 

cor tic.  arant,  ana.  g.  * y, 

* citri^.ij. 

cinamom.%.  j. 

'x  hcrb.abjfjrnth.m.iy , 

bened.  m.j. 

-iM  w.  £* 

Spir, 


Digitized  by  Google 


. Stomachica  <Jiy 

Splr,  vini  generos,  tfc.  ij.  J,  iiij, 
m»Aadiebus  ofto  Aent  infula*  poAea  filtra  & 
ierya,  PoIis&j.ij.adf.JJ, 

vi 

Aut  Jiat  Aqua,  Carminativa  hac. 

ij£,  flor.  qhamomiU..  Rom.  m-  xxx. 

Incila  infunde  in  aqua  chamomill.  16.  xvj* 
Aent  in  digeAione  in  loco  calido  per  8.  dies, 
poftea  exprime  fortirer : in  colatura  rurfus 
chamomilla?  Romana?  m.  xxx,  infunde,  Aene 
iterum  in  digeAione  per  8.  dies,  poA  colentur 
& exprimantqr  fortiter*  in  colatura  denique 
infunde 

(hamomiff.Rcman.m.  xv. 
jlavcd,  cortic.  arant.  |.  ij. 
abjynth.  pontic.  m.j. 
c tutam,  min . 

■ 

origani  ana.  m.j.ti» 

/em.  anethi. 

*»ifi \ 

fcenic.  ana.  %.j.  8*. 

carvi  J.y, 
cinamomi. 

tnacu  ana.%.8.  • • * l 

Stcn  t in  inAifo  per  menfem,  poAea  deAilia  ex 
M.  B.& (erva*  ; 

Si  cruditates  vomitu  AntmolcAi,  prtfmiffa  ' 
vomitorio  fcquens  in  ufum  veniat 
' O q J 


Digitized  by  Google 


£tg  T)e  Stomachicis.  , 

* , » 

Spiritus  Aitjhchinus. 

It.  Jlfaftich.  eleft.  iij. 
cinamomi 
macis. 

v cofliarom.  veri.  vna.^.j. 

caryophyl/.  g.  8. 

CArdAmomi. 

v 

,4»4.£.*$r. 

Incifa  & contufa  intunde  in  Vini  Mahatici 
gener  ofi%.  vj.  &J}ir.  vini  %.iij.  poft  deftilla  £a. 
& ferva  egreffum  fpiricum,cujus  Dofis  5.  ij.  ad 
J.fi. &ulcra. 

Si  morfe Ili  arrideant,  . 

jfc.  Cinamom.tl.  ij. 
caryophyll. 

iV  mofch. 

Ztttgtb.  an  a.  £,£,  ' 

macis, 

piperis  ana.  9. 6. 

(pecierum  groffe  comularum  recipe  iij. 

Si,d.excort.$.j.8.  > 

ari  opt.%.vj.vtlx,  ... . 

f.  f.  a.  Morfelli  ftomachales. 

? V. Ex 


gAlang. 

z.edoar 


Digitized  by  Google 


.1 

Ve  Stomachici*  * 

Externa  etiam  aromatica  oleoia  huc  opti- 
me faciunt  inter  qua:  fequentia  excellunt » 
y.  g. 

oleum  Stomachale  Viride  D.  VVilb, 


jje.  Rutha  recent . m.  iiij. 
mentha  crijp.rec, 
abfynth. 

,J  . . ;■ ' •'  i 

anetht.  ana.  rec.  m.  tg, 
flor , chamomtll.  m.  g. 
baccar. juntperi  rec.  m.  ig. 

lauri,  m.j, 
f em.  cumini. 
jV,  mofchat.  num.  iig, 
cajam,  ar  ornat.  3.  f . 
maflteh.  £.  iij. 

Vini  rubri  ej.  f.  velVb.  f. 

Olei  OHvar.  rec.  tfe.  g- 

macerata  per  tres  dies , coquantur  & expri- 
mantur: adde  expreflfo  , 

dei  abfynt.fttll.  .. „ 
ruthaana . %.g» 

In  debilitate  & dolore  ventriculi  inunga- 
tur regio  ventriculi  calide,  vel  etiam  clyftcri- 
bus,  aliquot  addantur  cochlearia. 


Vel  fiat  hcc  Bal farnum  ftemachicum. 

jjt.  Olei  nudi  mofih,  exprejf.  j. 
maflteh , 


MIM- 


\ 


Digitized  by  Coogle 


$IQ 


*T>c  $tom<tehicit' 
mentha  ana^. 
ctrjoptyll. 

f arvi* 

. _ . \ 

macts  ana.^.y. 

Balfam:  Peruviani  |.1$. 
ceraalb.q.J.  Mf. 

(iat  Balfamum  nobile  fragrans^quod  mitahili-- 
;cr  ftomachum  roborat  illitum. 

Si  placeat  Emplajlrum * 

Jtdafticb.%.  iij.' 
tacamahac  %.j.  *j> 

Re fin. flor  ac.  c alam, 
olei  maflich. 

cjdon.  ana,  %,jj.  • 

hifce  leni  calore  mixtis  adde 
gall.  mofchat.  5*  **/• 
caryophyllorum. 
cinamomi, 
ligni  aloes. 

JV.  mofchat.  ana,  £.  ii/. 

cera  virgin.^.  viij. 

Agitentur  ac  impaftentur  optime,  ultimo 
veto  cum  parum  refrixerint  adde» 

Balfami  Peruviani  j.  w 
mifceinEmplaftruro. 

/*«/  $t.  Maflich. 

tacamahac . j.j* 

..'••.vi  ' olei 


Digitized  by  Google 


De  Stomachicis. 

. r > ■ > 

e Uinucifi.  %.vj. 

abfynth.  de  fi.  *}•  / 

Satfami  Peruviani 15. 
cera  q.f. 
flatEmplaftrum. 

Vel  ad  compefcendum  Vomitum  fiat  tili 
Cataphfma.  ^ y 

Fermenti  acris  iij* 
mentha ficc.pttfo.  >.  • 

majhch.ana.%.j.8*  - ■ > ■' 

carjophjf/l.  £.j.  •:  i 

acetirofacei.e/.f.  -i 

liat  cataplafma  quod  calidi  ventriculo  appli- 
cetur. ; 

Nec  infimsB  Tortis  efl:  Mixtura  Balfamica 
D.Dolsei.  , ? v 

Soccolad.  fevtlienf.  |.y.  8. 
olet nuefia  expr.  %.ij.  15.  , j 

Salfami  Peruv.  nigri  & albi  ana.  £.  15. 
cinamomi.  %.j. 

cum  £ q.  Vini  Malvatict  £ Mixtura  ventri- 
culo debili  applicanda. 

Jam  fi  praeter  cruditates,  acidum  fimul  co- 
pia 6c acredine  peccet,  prioribus  alcalia  com- 
binentur volatilia  vel  ablorbentia  alia.  Inter 
ba?c  admodum  recommcndtU  Cl.  ‘Thotnfonfuam 
hjfenttam  ftomachtcam , quam  etfi  claris  verbis 
haud  ponat,  attamen  ex  circumferiptionibus 
videtur  ita  parari,  v.g. 

fy..  Spi- 


Digitized  by  Google 


4 2.1  StotH  TchU.it, 

ijt.  Spiritus  falis  .armon,  volatilis  opt.  re- 
ttif. 

filis  t artari  volatilis , vel  fpir.  vini  tartar. 
ana.  p.  xq.  umanturprobe,addko  oleoNuci- 
ftjeexpreflo  benzoi;  myrrha  eled.  ana.  q.  C 
cohobencur  & uniantur. 

Si  Nux  mofchata  (di&us  CL  Thonfon . eptlo - 
gismtchymia  §.  ijy.  inquit,)  cumalcali exalta- 
to rite  cra&etur,  evehitur fpiritus  odorus  cor 
exhilarans,  qui  partes  membranofas,  nervo- 
fas/olidat, memoriam  repollelcit,  intelle&um 
clariorem  parit:  &§.rj<5.  Benzoina:  particu- 
lae fulfureae  ab  omni  faeculentia  repetita  de- 
ftillatione  perpurgatae , deinde  cum  euftoma- 
chico  intime  copulata:  fragrantiflimam  expli- 
cant EfTentiam  > qute  in  paffioriibus  cardiacis  , 
item  Pulmonis  morbis  maximo  cum  fucceflu 
propinatur. 

Exhifce  ingredientibus  & fim  ilibus  fa  «Sta 
Eflentia  ftomachica  infignes  obtinet  vires  , 
fuccoscnim  degeneres  acidos  urentes  mul- 
cet, gas  fylveftrccompefcit,  Lienis  vitia  cor- 
rigit, fermenta  invigorat , ftomachum  cor- 
roborat, fanguinem  purificat , poros  cutaneos 
recludendo : folatur  renes  urinam  provocan- 
do , r ena:  genefin  prohibendo  , genitam- 
que  difturbando  i dolori  colico  opitulatur  , 


Digitized  by  Google 


\ 

De  Stomachicis . 61$ 

acAlexipharmacum  eximium  probet : Anti- 
fcorbuticum  praeftentiflimumjacidum  retun- 
dens exhibet : Uteri  luflocationem  5 indigna- 
tionem & furorem  compefcit,  fluorem  album 
corrigit  i Dyfpnaeae,  acafthmati  fuccurrit, 
inanimo  a pallionum  melancholicarum  ex- 
halationibus atris  obnubilato  ferenitatem  cre- 
at, hypochondriacasque  vexationes  placat,  & 
quaelunr  aliae  virtutes  a Thomfone  latius  de- 
/criprae. 

Dofls  confueta  efl:  a 20,  ad  60.  guttas , licet 
aliquoties  in  acerbiflimis  anguftiis  5.  6,  vel  7. 
cochlearia  in  appofico  vehiculo , cum  infc- 
quente  integra  medela,  faltem  perpetuojleva- 
mine  aegrotis  unius  horae  fpatio  fc  propinafle  ■ 
refert. 

Optime  etiam  hic  conveniunt  abforbentia 
& praecipitantia  quando  cruditatibus  expulfis, 
acidum  adhuc  dum  exluperat,  & bilem  aerio-  1 
rem  reddit  v.g. 

concharum  prapar  at. 
oculor,  cancri  ana,  9 ,j. 
cinnabar,  nativ.gr.  vif.'  , 

mC  pro  doli  flepius  reiteranda. 

* 

Vd  fy..  Corall,  r.praparat . ' , 

matris  periar,  praparot.  ana.gr,  xv.  J 

•j 


i 


Digitized  by  Google 


J)t  Stomachicis, 
faech*'i  Saturni  gr.  vii). 
ttnamom.  pulv. 
tnacus.  ana.gr*  v. 

mifce,  fiat  pulvis  pro  dofi. 

Si  acidum  fimul  fenfim  evacuandum,  in- 

fringendum, fiat  fequens 

* - t ' ■ 

Tinfilura  Vita  Mai. 

) jt,  JElixir.prdpr.  Hhabarb. 

Elixir  vita  Aiatthiolic. 
tinElur  at  artari  ana.  jjj.  vii)» 
confett.  alktrn».  compl. 
flor.  tume,  rubr . g. j. 

per  tempus  infufafikrentur  & ferventur  in  vi* 
ttobene  claufo 

Vel  Fatmwtt. 

i * * \ 1 

$i,  Elixir  Propr.  rhabarb.  |.jf» 
tirtft.tartariopt.h  vii). 
aqua  dmflc<:mp.£.  vi). 
confeEi , alterno. ftntm.  a.  1?, 
flor,  i Unie.  tubt*.  g.j* 

Infula  filtrentur.  Dofis  eft  a ad  g.  i j. 

ultra. 

Vires  harum  tin&urarum  infignes  funt*aci- 
- dum  crudius  reftificantj  fuperHuutn  obtun- 
dunt, U temperamentum  duplicis  fermenti 
vigoraut  j ac  amborum  squalitatem  proeu- 

tanti 


Digitized  by  Google 


De  Stomachicis , 6if 

rstiit  iiincftomachum  roborant,  lanitatem 
ant,  & ad  prolongandam  vitam  con- 

}•  .V  • • ■ 

j ; 

ntum  deficiat , & a bile  volatili 
datur,  ac  anorexia  ventriculum 
clmifib  vomitorio,  exhibeantur 
cm  bilis  fulfuream  domant  Sc 


C 1 v 


V.  * 


funt  Elixirpropr.  Paracelfi  cujus  loco 
honii  ceu  magis  correctum  fubftitui- 
mus,fic&  foiritus  (alis  volatilis  acidus  ftoma- 

‘ ..‘tf  ’ ..2  O-  . . • 1 ' 


ptatiflimus  , ut  & acidum  tartari  ru- 
brum iantalinum , fupra  de  digeftivis  tradi- 
tam, nec  non  talis 


Titturacitrirofkta. 

Flor.rofar.r.Z.j.  : p /■*, 
ttcci  ckticlarif,  16;  j, 

vel  nitri , vel  [trifuris  acidi  v, Utilis 

kSsxmfyi ) ‘v ' : « • 

calore &tinda  colentur , adde 
'i, q»[.  ... 

%S*8lY  * . 

achlear,  j.  velij.  vel  per  Ce,  vel  in  for- 
n aqua  fontana,  acetofie,  aut  fi- 


i ftomachi  alterationem  in  genere 
r , ne  nimis  hume&antia  fiepius  exhi- 

" Rr  ' f-tem  n- 


De  Stomachicis. 

beantur,  omnia  enim  laxantia,  maximis  hatt 
ftibus  propinata,  ventriculum  flaccidum  red 
dunt,&  retcncricem  ejus  vim  debilitant.  Hin< 
etiam  magis  refrigerantia  quam  calefacienti; 
Ventriculo  nocent , cum  fitvilcus  natura  fu; 
frigidum:  Nec  propterea obtundendus  calor 
talibus  calidis,  quorum  particula:  volatiles  le 
viterexhalant , &c  fubftantiamcraflioremre 
linquunt  difficulter  fubigendam,  talis  eftra 
phanus  rufticanus  , qui  quidem  moderat; 
quantitate  convenit  ventriculo  robulVo,debi 
lem  vero  ex  di&a  caufa  lsedit. 

' . CAPUT  XIV. 

V . r 'x'. 

Hepatica  tradit . 

HEpar,olim maxima:  dignitatis  erat,dun 
fanguinem  credebatur  conficere,  & pe 
venas  alimentum  diftribuere:  nunc  vero  poft 
quam  larva  nobilitatis  eiddm  detra&a,  vix  co 
latorii  vice  fungitur  * quamobremnon  de 
fuerunt,  qui  jecur  jocofis  monumentis  prole 
querentur  : quam  ingeniorum  otio  abuten 
tium  feftivitatem  , mirum  quam  graviter  5 
acerbe  tulerint  veterani  quidam  Galenicae  mi 
litiaJ  ftipatores.  „ 


Nari 


N. 


V 


W .. 


V 


Jpj.  1 


m 


De  Hepaticis.  City 

Nam  Deos  I\ominesque  obteftari  funt,  uc 
injuriam  huic  viFccri  illatam  , ulcilcercntur:*. 
quanquam  minus  redte  dolendum  erae  ftu- 
diofis  epaticae  dignitacisj  quod  jecur  gignendi 
fanguinis  poteftate  privaretur  ; nam  ea  quo- 
que ratione  a magnis  criminationibus, & con- 
tumeliis vindicatur  •,  quotus  enim  quisque 
morbus  non  imputatur  vitiofis  humoribus, 
quos  paflimepatis  culpa,  fedfalfo  progenitos, 
cri  m inant  u r i m periti  M edi  ci?  haec  C/.  Ammart» 
nut  ex  Confentino . 

Ufum  vero  hujus  vifceris  omnium  optime 
haberi  pofle  ex  illis,  quae  vel  ad  ipfum  vel  ab  eo 
fluunt,  conje&uratur. 

Ad  iplum  vero  deferri  ianguinem&  fpiri- 
tus,ac  ab  eo  rurfus  fluere  fanguinem  a defaeca- 
tione relidtum,  bilem  item,  inquit,  & lym- 
pham. Ut  hinc  pateat,  Epar  tantum  colato- 
rium  bilis , & juxta  Gbjfomum , fcaturiginem 
lymphae  velaquaedudluumeife. 

Principaliora  ergo  Hepatis  produdh  , bi- 
lem fcil.&  lympham,  medicamina  Hepatica 
refpiciunt,  alterata,  &velexceflu,veldefe£l:u 
peccantia. 

Bilis  a Galenicorum  fchola  ha&enus  pro 
excremento  habita  fuit ; fed  fi  hoc,cur  duode- 
no anne&iturfeftunc  potius  inteftino  re<5to_ 
alligandum,  ne  chylum  inquinet  ? * 

Rr  z Ec 

7 


1 ' ' , 

6zg  Z)*  Hepatici*. . 

Et  cur  aromatica  enervatam  bilem,  & per 
eam  animales  fpiritus  hinc  vires  tam  cito  re- 
flauranc  ? Et  fi  naturam  providam  refpicias, 
annonreperies  inter  aves  & pifccsrene  & lo- 
tio non  vcrofelleearentes?  qua:  ergo  eos  de- 
mentia cepit,quod  excrementis  id  adnumera- 
rene  / inpi  imis  cum  tanta  etiam  ipfiusveficulas 
fit  dignitas,  ut  ea  ex  lanione  collapfa , una  Sc 
tocumamm  i!  concidar,  ficutirefert  re&no- 
mine#//*2£ur&  / cum  tamendentur  uxores 
qua:  ex  puerperio  lxfa  vefica  urinaria  incolu- 
mes vivant. 

Altioresergofunt  Bilis  vires, quam  Galeni- 
cis  fcire  datum  elE,  fale  enim  balfamico  vola- 
tili alcalino  gaudet , quod  per  indefinitos  ac 
anguftillimos  cerebri  cuniculos  circulatum,in 
ipfos  etiam  re^ificatur  animales  fpiritus. 
Gonlidcraqusfo  iratum  quenquam,  &,  dum 
ferocia,  &r  ex  ira  bilis  acrimonia  fpiritibus  ani- 
malibus accedit  , obferves  eum  certo  vix  loco 
manere  ; incalefcere,  fuccuti,  6c  fi  dentibus 
mordeat,  venenati  quid  partibus  adfricare  ; 
nec  quoque  viperam  nifi  lacefTitam  & iratam 
ladere.  Atque  hinc  manifeftum  ficr  quantum 
virium  fpiritibus  bilis  addat,potifIimum  fi  ani- 
madvertas maniacos  ita  incalefcere,  ut  etiam 
intenfiffima  non  curent  frigora , ac  Herculeo 
tum  robore  proflantes : fic  etiam  videbis  con- 
tinuo 


Digitized  by  Google 


De  Hepaticis.  > 6x9 

tinuo bilem,  furoris  hominum  caulam  e(Te,  fi 
nimium  redundet. 

Confiat  hinc  bilem  univerfalis  in  (anguine 
motus  Authorem  e(Te primarium, & fubacida: 
lympha:  obviam  vitalem  excitare  efferve- 
(centiam,ut  innatum  calidum  jugiter  toto  in 
corpore  foveatur  , & crudiores  particula:  ita 
re&i  (icentur,  ut  tandem  dulcificatas  inipfos 
animales fpiritus  eleventur,  non  enim  aliter 
in  corpore  humano  fpiritus  differunt , quam 
gradibus  fubtilitatis  : vitales  (anguini  inclu- 
duntur & hi  tunc  animalis  potentialiter  in- 
cludunt ;&  cum  hi  a (anguine  aftu  (eparantur, 
animalitim  fun&ionum  authores  conftitu- 
unt,  & humoribus  (e  immifcentes,  vitales  dul- 
cificant rurfus. 

Circularis  ergo  motus  natura?  maxime  fa- 
miliaris-, Exjaun&o  enim  quafi  oritur  bilis,  &: 
in  idem  regurgitatrurfus,  dum  bilis  percyfti- 
cum  hii)C communem duftum  ad inteftinum 
vergit  duodenum  , ut  cum  pancreatis  acide» 
concertet, & fi  quid  utile  reftct , cor  appellar/, 
ibidemque  vitalem  effervefcentiam  auget,  ut 
ibi  (anguinis  oleum  in  (a!  quadantenus  abeat, 
(ero  folu  bile , uttum  rurfus  per  arterias  cyfii- 
cas  propulfusad  veficulam  felleam  deferatur, 
quo  particulas,  veficaria?  tunica:  poris  appro- 
priacas,incyfiindin8tcat  falinas  oleofis  obvo- 

R r $ lutas, 


? 


Digilized  by  Google 


T>e  Hepaticis, 
lutas,  ac  ita  ex  fangume  fcgregetur  iterato, 8c 
ex  contrariorum  pugna  recolligatur  &c  ad  Tu- 
am cy  ftin  fecernatur.ac  ita  ex  fine  principium 
denique  inchoetur rurfiis.  Pluribus  hic  nos 
jion  immifcemus,ne  limites  noflras  ttanftlia- 
mus  ; faltem  paucis  attingentes  lympham, 
live  ferum  laudabile,  laticem,  aquam  cryflal- 
Jinam, 

Unde  hujus  vafa  oriantur,  rem  adhuc  eue 
intricatam  Cl.  Ammunnus  confirmat,  etfi,  in- 
quit , CL  Bartholinus  reliquis  in  hac  materia 
fuerit  accuratior : Ghjfonius  tamen,non  audet 
perfedamjCerramque  omnium,  quas  ad  lym- 
pham fpeclarepp(Iint,demonftrationem  pol- 
liceri/ 

Intcpim  certum  eftabEpate,&  juxta  Riiyfch, 
a Liene  plurimos  ramos  ad  receptaculum 

chyli  commune  tendere.ubicumchylocom- 

mifcetur,  & per  duftum  Thoracicum  adfcen- 
dit  lympha  in  fubclaviamj  certum  etiam  eft, 
inventis  valvulis  lymphaticorum , lympham 
non  a centro  ad  circumferentiam,  Tedab  hac 
adillud  ferri,  vel  moverh:  idem  patet  ex  altero 
lymphaticorum  genere , quod  ex  artubus,  vel 
extremis  corporis  partibus,  oritur,  uti  hoc  lu- 
culenter demonftrat  charleton. 

Multo  minus,  ufus lymphae,  planeincertus 
effe  poteft  i fiquidem  hic  liquor  fanguini  pro- 
• ficuus 


•v  ^ V 

*Dc  He faticii-.  6} X 

ficuuseft  j dum  ejus  coagulationem  impedit, 
& quia  maxima  illius  pars  jam  antea  ad  volati- 
litatemeftperdu&a,  fubacidula,fpiritibusvi- 
ralibus  fele  facile  adjungit,  & vitalem  efferve- ' 
fcentiam  promovet/ 

Neceffarius  ergo  hic  liquor  eft,  qui  fangui-  ■ 
ni  fluiditatem  legitimam  inducit,  fi bene con- 
diturus, depravatus  vero  itidem  varia  inducit 
mala.  Ob defedhim febres ardent;  fiexcedat 
ruptis  vafis,hy  dropem  inducir,&  varie  depra- 
vatus catarrhos  exfufeitat,  & infinita  mala  in- 
ducit. 

Duplicia  ergo  jam  hic  occurrunt  medica- 
mina, &:  qua^  bilem  &.  lympham  vario  modo 
depravatam  &r  alteratam  refpiciunt : maxima 
amborum  eft  convenientia , uno  enim  exce- 
dente , alterum  fuccumbit , «qualitas  ergo 
fumme  neccftaria. 

Si  bilis  excedit  volatilitate  acri  & copia» 
tunc  abfumitur  lympha,  oriuntur  febres  ar- 
dentes, & ftmilia  mala. 

In  hoc cafu  conveniunt  diluentia  , acida, 
volatilitatem  bilis  mfriqgentia , lympham  re- 
ftaurantia&  ftmilia  fequentikus  formulisno- 
tata.  Excellit  inter  haec  feq. 


Rr  4 


ijftn- 


by  Google 


€$Z  De  Hepaticu» 

Ejjentia  Hepatic a. 

JJt.  Succi  ac  et  oft  clarificat,  ft.  viij. 

Tamar indor.  rcctnt.  1 b./. 

Tama. indi  fine  recentes,  grata  dulcedine 
pnediti , non  nigredine  infe&i.  T amarindi 
terantur  mediante  cochleari  ligneo,  in  ditio 
fucco,donecfibr»  optime  feparat»  fint,  me- 
dullavero cum  fucco  probe  remixta  extet, 
tunc  colaturi»  per  linteum  fa<ft»,immifceali- 
quot  ovi  albumina,  & cucurbit»  vitre»  im- 
miiTa,  & alembico  c»co  fuperpofito  coquan- 
turin  M.  B.  per  $.  vel.4.  horas,  poftea  colatur 
per  linteum  denfum,  cum  levi  expreflione , & 
colatura  infpiflatur  in  vitro  ad  confidentiam 
melleam , ac  fer vatu  r. 

Si  h»c  eflentia  absque  empyreumate  legi- 
time parata  eft,  grato  fapore, fucco  citeiohaud 
cedit. 

Vires  infignes  obtincr,  in  effervcfcente  vo- 
latili, acriori  bileconcentranda,  hinc  in  febri- 
bus ardentibus,  vifcerum  inflammationibus, 
immoderato  calore  , fiti  nimia  &:  fimilibus 
optime  conducit.  r 

Ufus  eft  talis  vel  fimilis.Recipe  laftU  caprillt 
menf.  iij.  ebullienti  infunde  acpua  cichorii  fo.  j. 
in  qua  hujuseflenti»  uncia  una  foluta  fit,  tunc 
ieparatur  ferum  a cafeofa  la&is  'ubftantia  *, 
«•  ' _ ferum 


De  Hepaticx,  $$$> 

ferum  vero  fi  non  fit  clarum  latis,  cum  albumi- 
ne ovi  clarificatur,  &prolubitu  faccharipau- 
lum  additur,  fi  grata  arrideat  dulcedo  : tunc 
fervatur,  & de  eo  bibitur  laepius  hauftus. 

In  Poru  ordinario  fiat  potus  talis. 

Jfc.  Hordei  mundi  m.j. 
violar Kmart.  m.  fi. 
radie,  cicbor.^.j, 
cinamom,  %.j. 
fdcchari.%.  ii). 
sJcjua  menfurai  duae, 
aceti.  ij. 

Coque  ad  trium  digitorum  calum , r&  (erva 
pro  ufu  ordinario. 

Vel  fy..  Semin.  portulae.  tfe.  fi. 

fucci  endiv.opt.  defpumat.fb.i/. 
aceti  opt,  fi. 
facchari.fa.j. 

Succus  cum  femine  infundatur  perd.  &n. 
tunc  coque  cum  laccharo  in  fyrupum,  de  hoc 
fspius  exhibe  |.  j.  cum  aqua  cichorii  & fonta- 
na pro  julepo. 

Vel  fy.  Sacchari  ft.  iy. 

j4<juafontan.  tantum,  fo!ve&  coque  de- 
fpumando  cum  album,  ovi  num.  iii/. 
tunc adde 
u4qu<erofar.  Ife.  vj. 
fucci  limonum  num.  30. 
fem.  anifi  conquaff.  m.j . 

coque  ad  dimidias,  tum  cola&lerva  , cu«| 

R r y aqua 


' .4  De  Hepatici/. 

aquaTontana  vel  dcftillatis  fumcndutn  pro 
Julepo. 

- Si  Nobiliorem  velis  potum, 

S4,  Conferv.  rofar.  cocbl.  ii/.  *. 

borrag . 
bugloj. 

acetofell,  Ana.  cocbl. y 
fucci  rtbtum cochl.  iii f. 
aqua  endiv. 
acet  os. 


buglojf. 

cichojr.ana.1fo.  f?« 


mifce, unica  ebullitione,  tum  colaturam  refri- 
geratam ferva  pro  J ulepo. 

Sic  etiam  conducit  maxime  feq. 


w «*  * 

Aqua  Hepatica  refrigerans. 

> Fol.latttic.m.vj . 

vitis, 
endiv. 

acetofell.  ana.  m.  iit/. 

Radie,  ciebor,  f . ii/.  1?« 
faeci  melon. 

cucurbit.  r 
cucumeris  ana. 
bacc. fragor.  Ifo.j* 
mifta  cum  rore  Majali  dcftilla,  addito  modico 


falis,  & (erva  aquam  in  febribus  ardentibus  & 
/■*  • l • I \ o - ^nMtni  ufus. 


fimilibus  interne  & externe  opnmi  i 


Vei 


Digitized  by  Google 


De  Hepatici*, 


Vel  fiat  Decottum  Alterans  hn 
E.  Sstx- 

'Radie,  chin.  ij.  £. 
fantal.  rubri  pulv.  £.j, 
fi.  papav.  errat,  m.  $. 
rojar.  r.  eltft,  m.j. 

Tunc  cum  aqure  fcuiLinaemenfuris  circiter 
j 7. vel  B.fiatdeco&umjaddiris  cortic. citrt, 8. 

, Nitri  dulca  %.f.  aquam  hanc 
ebullientem  didtis  ipeciebus  fuperfunde  , & 
te&a  itent  pe  r 1 em  p us  i nfula. 

Infufiom 's  hujus  filtrau  libri 's  viij.  adde  ; 
fyr.  acet  01,  cirri. 

granat.  ( 

nbium  ana.  \.i&. 
fuccibetber. 

citri fint  faccharo  ana.  q.  f.  pro  grata 
aciditate. 

aquacinamomi  parum  ad  gratiam. 

Vel  Acjuafontan.%.xxxj . j 

facchari  canui.  x. 

Bulliant  leniter  &c  colentur  in  colatura  fer-, 
teutiifima:  infunde  per  horas  12.  1 \ 


fantali  rubri  pulv.  iif. \ 
fior.  rofar.  r.  m.j. 
fuce  i citri  crudi.  £ . xxii  ij. 

iColaturstindae  unciis  o6to  adde. 


L 


Digitized  by  Google 


De  Hepaticis* 

fyr.  herber. 

granator.  ana.  £.  vi/, 
fucet  citri  rec.  > 

ac/.  cinamomi  %.j. 
jptr.  Nitri  dulcis  q.f.  mf. 

Aut  fequencem  tibi  habeas  recommenda- 
tam 

Tincturam  Rofarum. 

A/utfntan.  menfur.  j. 
coriandri,  confradfc.  J.  j» 
tyyujl&panis  a(Tat.  fruCtum. 
jpir.  vitrioli  vel  nitri  dulcis  cochl.  j 

Coquantur  ha?c  invicem, & cum  ebulliant 
fuperfundeleqq.  fpeciebusv.g. 
rofar.r.m. j.S. 
cortic . citri  cumfucco  ntim.j. 

cinantoni.  %./. 

facchari.  %.  itif. 

ftent  infufa  per  diem,  donec  tin£tura  probe 
cxtra&a  excet,tunc  filtra  & ad  ufum  ferva* 

Si  vino  aflueti,  eo  carere  haud  velint  fiai 

fcq* 

Vinum  Hepaticum  refrigerans » 

Jit.  'Radie,  ciebor . rec.  ft.j.  $. 
acet  f a it/, 
herb.acetos.  m.iij . 
tamarind. 

fi.  ro 


r *i)f  Hepaticis. 

■J^/irfar.  r.  m.  y. 

• 'ttpafular.  min.tb.B. 

' • pomor.  citri  num.vj.  - ■ , 

l crem.tartari.^.j . 

Inciia  & facculo  indita  infundantur,  in 
menfiiris  decem  vini  veteris  debilioris,  de  quo 
apudpaftum  primus  fiat  hauftus , fi  una  men- 
furaextra&aeft  > aliareaffundenda  recentis 
diftivini  menlura.  ■ ■ ; 

Sic  etiam  optime  hic  conducunt  abforben- 
■tia& praecipitantia  quxregurgitantem  , Ipu- 
mefeentem  & exorbitantem  bilem,  xqueac 

acidum  exfuperans,  in  motu  fuo  inhibent  > & 
fermentantem  refrenant*  fic.  v.  g. 

Ifc.  Cor  4/I.  r.  prapara 1. 9. j. 

periar,  praparat.  1 

l , cinnab.nativ.ana.^r.v.  • • - ■ 

mfi  fiat  pulvis  ptodofifxpius  reiteranda. 

4* placet  Eleduarium, 

gt.  Confer,  acetofell.^.ij.  • 

condit. pulpa  citri. 

radie,  cichor.ana.^.j.  ■■■  . ‘ / 

" effen t.  ex  cttri  cortic.  ext.  %.j. 

jpir.  vitrioli  dulcis.  %.&• 

mifce,de  hoc  ixpius  lumatur  quantitate, nucis 

mofchat.  ‘ . 

Hxc  de  Bile  volatili,  pingui,  acri,  quando 
febres  ardentes  inducit, lympham  abiumit,  Se 

. obvq- 


De  Hepatici*, 

ob  volatilitatem  cum  ianguine  non  re&e  co 
hsret. 

Sivero  vifcofa  nimium , &:  proptereafan 
guini  minus  unitur,  conveniunt  volatilia,  aro 
matica,  de  ftomachicis  notata.  Hazc  fi  pro 

greditur,lympha:copiofieviamftruit,  & tum 
minor  fiteffervefcentia,acfi  tum  acredo  acce 
dat  falina,cache£ticus inducitur  corporisha 
bitus,&  varia  alia  mala,  hydrops,  afeitis 


miliaoriuntur. 

Inhoc  cafu  conveniunt  humedantialpiri 
tuofa aromatica  falc  volatili  abundantia,  qu; 
defe£tum  lpirituum  animalium,  acidam  lym 
pham temperantium  refarciunt,  qualia fupr 
de  ftomachicis  itidem  notata  funt. 

Si  vero  eo  progrediatur  depravata  lym 
phse  copiofie  cruditas  & aciditas , ut  Hydrop 
&fimilia  inducantur,  tum  etiam  mattialifi 
gitim^  parata  & alcalifata  conducunt , qu; 
prstcr  vim  cruditates  acidas  reftificatidi 
roborant  & leviter  adftringunt,  abfumpt 

acido.  ■ . 

Si  ver6  pbftru&iones  cum  humore copol 
conjungas  fine , in  forma  ficca  ea  magis  coi 
ducunt.  Si  vero  ficcitas  & fcirrhefcentia '< 
tumor  durus,  i)>i  ea  diluentibus  remixtacoi 

veniunt  magis. 

, A,,*?. 0.,,;  i , ;Sk' 


*• 


De  Hepaticis*  €yp 

Si  copio/a  adfichumiditas  fiat  feq.vel  fi- 
milis  ^ 

Pulvis  Cacbeflicus.  v 

&.  Martis  cum  tari  aro  p Arati  alcalifati  £,/» 
pilis  genifia. 
tamarifci. 
abfynth.ana.  %.j* 
fuccini  albi prap  arat* 
an  amomi  anA.  %.  fi. 
facchari  £.j. 

mfi  fiat  pulvis  fubtiliflimus,  cujus  Dofis  fi.  ad 
g.j-mane&vefperi. 

Vel  Croci  Martis  folubilis  dulcis  9,  fi.  . 

peHar.prAparat.gr.  viy. 
corall.  r.  praparat.gr,  xv* 
cinamomigr.  vj. 
facchari^.  j. 

ttifi  fiat  pulvis  pro  dofi  faspius  reiteranda» 

Iri  hoc  cafu  etiam  maxime  conveniunt  in- 
termediata  purgantia,  qualia  fupta  ex  jalappa, 
gummigutta&fimilibus  dedimus. 

Si  lympha  fiteraflior,  & tenax,  tumorem, 
fcyrrhum  &:  fimilia  inducens  , tum  magis 
liquida  in  uftim  veniant  , v.g.  (eq.  exhibea- 
tur. 

Vinum 


<4°  Et  Hepaticis. 

Vinum  hydropicum . 

jjt.  Radie,  urtic,  < 

*£«/*.! 

sreot  ana.^.i 5.  f 

litjuirit.^.j . 

cinerum  gemfia.  , : . 

juniper . 

fabarum  Jlr ominis  ana . £ . 
baccar,  ebuli,  ^.j. 
rhabarb.el.  ij* 
fem.  citri.  %.j. 
croci  M artis folubilis.  %.  iij. 

Incila  & contula  d.  ad  nodulum  menfurs 
vini  infundendum,  cujus  dolis  mane  iij.  ad 
J.iiij.  cum  Ipir.  falis  arm.gutt.  xx. 

^Jr/  &.  Cortic.fraxini . 

tamarifeiana.  %.  1?. 
fajfafr asl.iij. 
radie,  he/leb.  nigr.  ij. 

cucumeris  ajinint  ante  plenam  maturita - 
, f «w  vel  ligno fitatem  collett.  g.  ij . 

polypod.  %.  vj. 
caryophyllat . 
falis genijt.  ana.  %.  fi. 
croci  Martis  folubilis  %.j. 

concila  & concufa  dentur  ad  nodulum  pro 
duobus  vini  menfuris.  Dolis  J.  iij.  hasc  lenliir 
incidunt,corrigunc  & evacuant,  pertempu: 
exhibica>&  pro  tolerantia  a?gri  propinata. 

w£*  pia 


De  Spleneticis* 

jPlura  (erum  copiofum  lalinum  corrigea- 
iia , & fimul  diuretica  i ntermediatis  vel  prac- 
in  /fis purgantibus,  quaere  fupra,  quaecUmfi- 
muliteni  Diaphoretici  fint , maxime  conve» 
hient  lymphae  attenuandi > corrigendae  Ova- 
rio mddo  expellendae.' 

Reliqua  lymphar  vitia  quando  vel  magis 
Veimmus  elt  acida»  Vel  copiolavcl  deficiens» 
vel  vifeoia  aut  liquidior»  Vel  impura»di&is  me- 
dicaminibus fimiliter  patenti, 

~ - - - m, 

CAPUT  XV, 

Splenetka  exhibet 

Lienem  perpendentes,  vifcetis  hiijtts  nata*  * 
ram  nortdum  Vere  perfpe&am  foft&lugc* 
mus  cum  aliis  infinitis  i etfi  enim  toftlpicia- 
inus  infignia  ejusdem  Vala>inprimis  arterias» 
&copioios  ner  Vos>ufus  attamen  tcfte^*»*»*;** 
w latet  maximam  partem. 

Credibile  intetim,  imo  quodammndode* 
monftrabile,  fieri  in  hoc  viicere  & dulcifica* 
tionem,&  fanguinis  plus  quam  perfectionem.4 
exhaufti  enim  animales  (piritus  ianguinem 
dulcificantes,  hic  fuas  crudiores  acidas  parti* 
culas  fccernere  videntur,  pancreate  excipiett* 

S-i’  dai 


Digitized  by  Google 


#4*  Spleneticis. 

das,quotum  fpirituolioribus  acidi  dulcificati! 
fpiculis  arteriofb  ianguine  adve&isfimul  re- 
farciri  queant  rurfus,  lecretx  vero  pro  initian- 
da  chyli  fermentationein  inteffcinis,  & puri  ab 
impuro  feparatione  inlervianc.  H uic  particu-f 
larum  feparandarum  ului , lympha  inlervit  * 
qua  vitiata,  feparatio  item  di<5ta  depravatur, 
unde  infinita  mala;  Si  enim  acida?  ilice  particu- 
lae fiibtiliiTimisfpiculis  dulcificatis  dcftituta?* 
coacervantur  in  (anguine  , vel  vifceris  male 
conflituti,  vel  lympha:  depravata?  caufa  , ca- 
chexia  pra?fto  efl: : Vel  fi  concepta,  in  mentd, 
idea  fpiritus  animales  afficit,  &hifcetum  affi- 
ciatur fanguis&  in  motu  retardetur,  acriores 
redduntur  humores  cum  fpiritibus,  quibus  fi 
legitima  denegetur  feparatio^didlamala  Scor- 
butica, Hypochondriaca,  Arthritica  hinnii*  > 
merafimiliacxfurgunt.  Pro  exemplo  Melan- 
cholia ancillatur,  cujus  caufieetfi  omnes  fere 
externa?,  vel  ex  cogitationum  perturbatione* 
paupertate,  amore,  & fimilibus  fint enata: , at- 
tamen fpiritus  animales  inficiunt,  ut  in  motu 
&a£tionefua  veloci,  perturbati,  totam  infici- 
ant fpirituum  Oeconomiam,  & corporis  de- 
bitamconftuutionem  lanam  invertant. 

Si  paulo  apertius  declaratum  yelis  opus,  en 
afiertionisprogreflum»  • 

Quem-  i 


ized  by  Google 


\ 


t)e  spkimktti  (?4  J 

Qadttiadmodum  bilis,  univerfolis  in  fangui- 
Remotus,  Author  primarius, per  Hepar  Tuum 
perficiens  circulum, ibidem  concentradores, 
ied  crudiores  fuperfluas  particulas  fulfureas 
relinquit,  ita  in  hocvifccre  fpirituum  anima- 
lium crudiores  & rudiores  particulas  falinas 
dulcificationi  incptx5&arteriofo  fanguinead- 
dufoe , feparancur  & remanent , fubtdiflimas 
vero  & exaltatae  volatiliflimae  particulae  ner- 
vorum fibrillas  feparatae  fubeunt  non  fecus» 
acfi  filamenta,  plantam  quandam,  hume&a- 
tura3avafisfundoaqua  pleno  ad  radicem  plan- 
is apponas,  videbis  tenuiorem  aquam  fecun- 
dum filamentorum  du&um  tran{cendere,ex- 
altationi  vero  ineptam  remanere»  i . 

Hic  vero  remanentes  & ifti  plusquam  per» 
fc&ioniineptx  particulx  > partim  Lienis  ca* 
vernis  implicantur,  una  fiibnigricansqus  pa- 
renchyma componentes  j partim  ad  pancreas 
amandantur,  per  appofitaiymphx  vehicula» 
vafa  nimirum  lymphatica  , neceflario  tum» 
fermentanoni  fcil.  infervientes,  in  pri- 
ma chyli  , crudiori  depuratione  & defasca- 
tione. 

In  hac  illibata  & fanguinis , lympha:  > 81 
fpirituum  circulatione , integra  confiftit  fa* 
nitas  i per  innumeros  enim  gyros  circulari 
fpiritus  oportet  quo  fua  mixtione  dulci- 

$ f a hea- 

/ __  - * 

't 


Digitized  by  Google 


'$4<  Z)e  SplenettcU. 

hcationem  perficiant, & nutriendas  partfcspfc^ 
ninflime  tingant  , quia  lubtih  languincve&i 
carnis  penetralia  fubeunt,&  tenuiflimis  fibril- 
larum latebrislele  infinuant.  Dulces fint  cir- 
culati  fpiritus  , ne  fuis  aculeis  carnemdcpa- 
fcantur  crudiores,ae  atrophiam  pro  nutritio- 
ne  inducant  i humores  namque  crudiores 
quando  fpiritibus  orbi  magis , potius  fatigant 
quam  nutriunt* 

, En  fpirituum animalium  primariam  fabri- 
cam, qui  tum  ad  cerebrum  delati , tc  ab  ej  us- 
demun&uofa  fubftantia  poft  tantam  circula- 
tionem derivati, nulla  poftmodum  aculeorum 
rudimenta  in  fenfiliflimis  etiam  nervis  ex- 
ierunt. Hinc  volatiles  fpiritus  , fpirituuni 
reftaurationi  expeditiflimi  fune  > multorum 
gravium  morborum  tuti  & praefer vatrices  & 
dcpultriccs.  Nec  bona  alimonia  ac  nutritio» 
tam  a plurimorum  ingurgitatione,  quam  fpi* 
rituoforum  moderato  & legitimo  interventu 
dependet. 

Jam  circa  vifeeris  fplenetici  ufum  occupa*» 
tis,  mulca  obveniunt  impedimenta  , quae  di- 
dam fpirituum  fabricam  invertunt,  &C infinita 
mala  corpori  humano  contrahunt,  & funt  vel 
externa  vel  interna. 

Inter  externa  adftant  varia  animipathema- 
ta»  inter  interna  di^ta  varie  depravata,  fed 

haec 


Digitlzed  by  Google 


De  Splenetici/,  64$ 

ha?c  remota  , proximioribus  & immediatis 
ftruunt  vias,  quando  fpiritus,  remotioribus  ii- 
lis, in fua a&ione  perturbati,  fenfim depravari 
incipiunt, ac  tum  negle&o  principio  mali,cru* 
dicatibus  magis  magisque  obruuntur  vel  dc- 
iaflantur  & hebctefcunc,  unde  laditudo , me- 
lancholia, triftitia,  & tandem  malo  ingrave- 
Icente, lienis  parenchymate  cruditatibus  prae? 
ferrim  acidis  repleto, ac  lympha  depravata,in- 
craflata,  infinita  majora  mala , fcorbutica , ca- 
che&ica  , hydropica,  arthritica,  &fimilia 
emergunt,  . . , 

Principaliora  ergo  Medicamina  qua;  huc 
fpe&antfintalcalina,  volatilia,  fpirituola,  re- 
folventia,  tenacitatem  lympha;  temperantia, 
Diurctica,Diaphoretica,abforbentia,  & fimi- 
lia,qualiafupradeHepadcis,(utpotecujusaf- 
fe&us  cum  hujus  vifccris,  admodum  Concor- 
dant : ) alibi  tradita  funt ; nili  quod  validiora 
requirat  Lien  aperientia  quam  Hepar , inpri- 
mis  fi  limofitates  & lymphat  tenacitas  jam  fi- 
xas egere  radices.  Haectamen  in  genere  in- 
telligantur, ubi  lien  acidis, aufteris  humoribus 
circumfluxus  exiftit. 

Ubi  verb  alcalina  praevalet  conftitutio, 
conveniunt  ea  de  hcpaticis,&  bile  infringen- 
dacommunicaca. 

SX ) Ingc- 


Digitized  by  Google 


44  & Spleneticis. 

In  genere  hic  pro  panacxa  habentur  mar- 
tialia^quaeob  lingularem  alcalinam  energiam 
errans  in  corpore  acidum.,  fibi  afiociam>  CL 
ikomfone  etiam  tefte  i Ferrea  inquit^reme- 
yydiaexquifiteinftruda , fuccorum  coagulan- 
tium texturam  invertunt* : proinde  coagu- 
„lara tandem,  a natura:  robore  refoivuntur,  &C 
„obftru6tiones  fplenis  uteri,peraccidensape- 
^riuntur  r eadem  etiara  medicamenta  mace- 
3yrix  impetuofas,  liquores  vitales  colliquantis 
J}  atque  in  exorbitantem  balfami  animalis  pro- 
„fuhonem  Archeum  irritantis  reframatio- 
»,nem  laciunt  i-  profedfco  ita  urmenftrua  etiam 
>,dcfc&uo£a  vel  fuperflua,  ab  eadem  Medici- 
na emendari  queant , caulae  fcih  fpinofae  ca- 
„bdcentis,nec  non  congelantis  amotione. 

Ex  hoc  item  fundamento  Acidula:  admo- 
dum conducunt  , quiapracer  accidentalem 
aperientem  vim,calorem  temperant , & lym- 
phae tenacitatem  diluunt , folutum  vero  aci- 
dum rudelalinum  per  urinas  educunt.  Vires 
», illarum  admodum  depraedicat  C/.  dtttm 
yJCkomfon  ; Vita:  inquit*  commoda  plurima 
„emergunc  e fontibus  acidis  fperma  hilfuris 
»,primigeniumlapientibus,nec non  metallica 
„Martis  vena  impraBgnatis,unde  ventriculi  &c 
j,inteftinorum  tunicis  adhaerentes  fordes  ab- 
s>ftergunc& abluunt»  ftomachi robur  fijufta 

pro-  | 


Digitized  by  Googltf 


De  Splenetici/,  64 7 

^proportio  fumatur,  copfervanc,  crafla.  vifco- 
>,fa  excrementa  evertunt,  acciditares  quadam- 
tenus retundant  tartareas  , coagulationes, 
„obftru<5tiones  caufantes,  (unde  febres  perci- 
, ,naces,fcorbutus, flatus  hypochondriaci, i&e- 
„ritia, hydrops &c.  oriuntur:)  referant,  elimi- 
„nantque,  menftrua  provocant,urinaj  exacer- 
bationem leniunt  , duelech  fabricam  pro 
«tempore  impediunt,  im6  lynagma  fabulo- 
„fum  initians  disj  ungunt, infiiper  membrana- 
„rum  laxitati,  atque  villorumtoniremiflioni 
«auxiliantur:  quapropter  ad  diarrhoeam, liem 
„teriam,&  coeliacam  conducunt,peraccidcns 
«porro  cephalalgicis, afthmaticis,  vertiginofis 
opitulantur. 

Sed  eandem  hicoblervari  volumus  & com 
fiderari  fententiam,  quam  de  Hepaticis  fupra 
pofuimus , nimirum , ubi  humiditas  copiofa 
lymphatica  exfuperat,in  forma  ficca  martia- 
lia  propinanda  , fecus  ubi  lympha  tenacitas 
magis  liquidis  diluenda. 

Praster  martialia  de  Marte  fupra  tradita,  fe- 
quentia  non  infimas  funt  fortis,  vegetabilibus 
aromaticis,  aperientibus  maritata : inter  haec 

maxime  laudat  D.  Ttmaus  tuam. 

* ■ .* 

Ejfenttam  Hypochondriacam, 

Limatur.  Martis  fubtilijf.^.ij^  > 

irroretur  (pir.vitrio/i  q,f.  , ( 

: Sf  mixta 


Digitized  by  Google 


Splenetici*. 

mixta  ftentin  vafe  vitreo  per  triduum , poftea 
affunde  vini  albi generofi  Ife.  ij.  fient  in  dige^ 
ftione  per  7.  dies , agitentur  quotidie  aliquo* 
Ues,in  colatura  infunde 

^rochije.  de  cappar.  %.  vj. 

rhabrb.  5.6, 

Jpec.  diarrhod.  abb.  £.  ij, 

duurion.fantal.  %,j.  \ \ 

aromat.rofat,  5.7.6, 
frem.taxurt^ij. 
fecul.bryn. 

aron . ana.  9.  ij. 

Jal  fraxini. 

cickor.  ( 


abfynth.ana.  $.j. 
troci.^.j. 

Mixta  digerantur  in  M,  B.  per  triduum  * 
poftea  colentur»  colatura  ad  medietatem  ab-. 
ftrahaturperdeftillationem,  refiduum  ferve-, 
turin  vitro, 

Dofis  eft  a 9-  6.  ad  3.  & ex  carnis  jufculo,  vel 
alio  liqnore,  ' . 

Multo*  przifhntius  hxc  fit  Eflentia  fi  loca 
Martis, vitriolp  irrorati, addas  croci  Martis  fb- 
lubilis,  hic  etenim  expeditius  fal  nocuum  ob- 
errans abforbet , .quam  acido  jam  feturatus  & 
folutus  Mars.  a ; 

Poterit  etiam  fieri  tale  Vinum  Medicatum.. 

Y,  g. 


Digitized  by  Google 


i 


De  Splenetici? * 

Ontit.fraxm.  , 

radie,  cappar. 
tamarifei . 
tadic.  feniculi. 

petrfel.  ana. 
hqrb.  cu/cut. 

capid.  vener.  ana.  m.  fi. 
cin  amomi. 
v mucis  ana.  £.j. 

fetu,  anifi. 

agni  cafii  ana  p.  ii}, 
fi.  borrag. 

buglojf.ana.  %.ij. 
croct  Martis folubilis  u, 

mixea^  ia  eribus  vini  menfutis.  infufa,  propU 
oentur  bis  de  die  ad  v. 

Vel  fise  tale  Vinum  Splenetico-  Hyftcri* 
cum. 

Hadic.  enut.  camp.  . 
fcorz.oner. 
hy  nta. 

buglojf.ana.  %.v. 

' polypod.q.^.ij. 

Fcl.mehjf. 
fc&l  pendr, 
ceterae  b. 

Fol.  puleg. 
artbemie. 
thymi. 


epitbymi. 
Flor * vorrag. 


sf\ 


h>Sl». 


Digitized  by  Google 


0ifo  *De  Spleneticis, 

buglojf. 
hjperici. 
thilid . 

snthot . , 

, acactar,  ana.m.ft» 
fem.  arttfi  $.  iy. 
fileris,  mont . ' 
dttuci. 
dngelic. 

pafiinac.  hortenf.  and.  g.f.  fi* 
Fol.fenn.  or.  iy. 

'Rhapont.  Z.j. 
einamomi. 
z.edo*r,  %.y. 
cortic.  arant. rec.  %.j» 

Incifa  &contufa  dentur  adnodulum. 

Hunc  ad  fundum  dolioli  , fex  menfuras 
continentis  affige, ac  affunde  ab  initio  fequen- 
cis  lixivii  menfuram  unam  femis.  v.  g. 


Recipe  menfuras  quatuor  aquas  fontana:, 
in  hac  faspius  extingue  chalybem  ignitum  , 
mm.  hac  aqua  chalybeata  & cineribus  junipe- 
ri puris,  fac  lixivium;  In  hujus  lixivii  menfuris 
tribus  coque  paflular.tninor.  J.  vj.  major.  ij. 
demptis  acinis  concifis , Sc  contufis  minori- 
bus,donec  dimidia  pars deco&a  fit ; hoc  lixi- 
vium colatum , fervens  ut  di&um  fuperfun- 
de  nodulo , quatuor  vero  horis  elapfis  reple 

dolio* 


De  Spleneticis,  (fji 

doliolum  vino  veteri,&  relinquantur  per  dies 
aliquot  v Poftea  veniatin  ufum,  nimirumbiba- 
turdeeomanc&vefperi  hauftus , prazmiifis 
manealiquot  cochlearibus  jufculi. 

Sic  admodum  etiam  conducunt  tales  mix- 
tura: , qute  acidum  vaporationibus  nocivum, 
& fuffocans  expedite  peflundant , & aculeos 
atterunt,  & edulcorant.  v.  g. 

Bc.  Aquafxnic. 

melijf. 

mcnth. 

. yugiojf* 

fl.papav.  err. 

fumar. 

loch.fani. 

. cin  amomi.  • ■ 

• afihmatic.ana.^.j, 
elix,  vita  Matthiol+Z).  tij. 
jj/r.papav.  errat. 

rubiidaiana.  %.8. 
fucci  kermes  ij. 
cenfett.  a/kcrmesg.j, 

/.  cpiat.gr . vitf. 

jpir.  Ja/u  armon.  8. 

falu  fticcini  vol.  9.  ij. 

lintl.  hj/perici.  ■ . < 

, ■ [accitu  tartarifat,  ana.  ij. 

m 


Digitized  by  Google 


4ja  *Z)e  SpUneticu. 

de  hac  mixtura  detur  fepius,Vel  fingi* 
lis  dimidiis  horis  j.  vel  ij.  cochlearia,  inftantq 
paroxysmo, 

Excel!  VVedtUtts  recommcndat  ex  Hei» 
monte  decorum  vel  infafum  oculorum  cwcr  'tx 
cum  vino  fa&um, acquirere  enim  faporem  al< 
calicum,  & egregiam  medelam  dolorum  hy« 
pochondriacorum  , nephriticorum  & alio- 
rum plurimorum  morborum  clTe,  afferit. 

Si  prajter  peccans  rude  acidum , copia  hu- 
moris lerofi  exfuperare videcur , magis  folida 
forma  conducunt  adhibita  medicamina  in- 
rermediacis  purgante  vi  leyiter  praeditis,  qua? 
fimul  acidum  iero  contentum  corrigendo 
evacuant  , tale  eft  Eledfcuarium  Eq.  tiobon, 
D.  Majerne. 

%*dic,  liquit  it.  rat.  £ iut 
pljfpd, 

Jtm.  antft. 

foUiculor.ftrtn.  ah  u y. 
x ficuum  pi»g,num.  p. 

[em.  carebam.  conquajfi 
lelfinn , tl.  aha.  6, 

Goque  cum  fi  q,  aqu*  ad  dimidias, cum  co- 
latura extrahe  lequentia. 

Pulpapajfular.min , 5.  w, 
caffiafifiuU. 

prunorum  ana.  %.j.  probe  mixtis  adde. 
Xhabarb.fin.  pulv.  cum  ol.  cinam.  irrorat.  $Jif* 
Uptd.  Ufutli.prap,  y»  Jjr, 


Digitized  by  Google 


l)e  Spleneticis. 
fj/r.  de  pomis.  ^.J.  %.if. 
ambragris  gr.v, 

tnifce  fiat  C.  a.  Ele&uarium. 


pe/  fiat  talis  CenfeFlio  Splenetica 
/.  H.  I. 

Otnferv.  caryophyll.  rubr.fts.f 
ttitri  tartartfat.  5 . J. 
falis  melijf. 

uruc.ana.  %.i). 

JucciniVolat.  £.j. 
balfami  antimottial fu  aiunt  i. 
viti  fcemcult  fuper  corallia,  r.infufi  & ti(t» 
$i  an a.g./.fi. 
tiuamomi.  9*  fi. 

ttnammi  opr.  p*lv.  J,  fi. 
gArjophjU.^.y. 
nucis  Indic,  condit.  ii), 

ambragris.  fpir.  rofart  (olut.  9./. 

mifce  exa&e  & (erva  curiofc. 

Dofis  j.  fepius  exhibita. 


Fit  item  Syrupus  Spleneticus  htt 
modo. 


$t,  Pajfular.  minor,  Ifc.jf. 

‘ radie,  rubiatintt.  %.j. 
eringii. 

polypod.  arta.  fir 
ttafiurt.  aquat. 


m De  Splentlkisl 

fi.  bttglojf.  aM4.  tfJ.j»  „ I 
Jem.  antfi,^.  i?» 

Coquecum  f.  q. aquar,  colaturas  Ife. j. 

Jucci  pomor.  vii). 

In  hifceper  tres  dies  infunde 

v Croci  Martii  folubtlts  y. 

Poftea  colatura  adde  iacchari  albi  q.  £&  ad 
fyrupi  confiftentiam  coque. 

Cl.Sy  fotus  hifcefuis  Pilulis  Spleneticis  mul- 
tum tribuit. 


Cummigalhani  aceto  fquillit.  folut.  9.y.  * 

vitrioli Martis  ad  albed.  calcinat, 

mafiich.  ei.  ana.^.j* 

cafior.0pt,t).&> 

tny rrh.Vnhr.gr.  XV* 

croci  opt.  9.  f. 

troch.alhand.$J. 

refin.fcammon. 

jalapp.ana.  $.fi 
olei  citri. gutt.  y. 

mifce , fiant  pillulas  num,  /o.  de  eis  capiat  le* 
&umingreflTuriis  num.  vt  vel  vi/* 

Vel  Se.  Extraft.cathol. 

Manis fucco  pomor*  borsdorfi 
fa&.ana*9./.  15* 
dtagrid.fulf.gr.  vty* 
refin.  jalapp . 

croci  Martis  foluh.  and.  %.]. 
cumbalfamo  antimonialifiant.fia.  Pilluls. 

SieX* 

* 


Digitized  by  Google 


' ~ Di  Splcntticti*  tfjjf 

Si  externa  ex  ufuefie  videantur  , fiat  tale 
Emplaftrum. 

i^.  Empl.  de  melilot.  ij. 

gummi  ammon.  aceto  folut.  */» 
trochtfc.  de  appar.^.j.S. 
olei  abjynth.  dejl.  $.j. 

- cer<£t  therebint.  ana,  q,  f.  ut  fiat  HfflpI»1 

Pii  Se.  Olei  defl.abjjnthy 
ruta. 

jpir.  falis  arm.  ana.  fi* 
hoc  inungatur  regio  lienis.  . 
Gircamardalium  adhibitionem  notaquat 
fupra  de  Mart?  notari  voluimus 1 , an  excre- 
menta tingantur  vel  non;  fic&  motus  impe- 
randus, quo  humores  torpidi  excitentur,  & 
medicamentum  acuetur  magis,  praeprimis  fi 
in  Forma  ficca  five  folida  propinata  fuerint 
martialia.  , 

Si  tenacitas  pituitae  coagulatae  eo  proceffit, 
utmox  concrelcere  & lapidefcere  velle  videa- 
tur, tunc  acida  volatilia  exhibenda,  quae  coa- 
gulationem deftruunt, acido  indu&amrin  hoc 
omnibus  prseftatfpir.  nitri  volatilis,  quem  fuo 
beo  quiere. 

! Obfervandum  etiam,ut  dulcia  jufte propi- 
tientur, ne  excedente  eorum  ulu  cruditatibus 
acidis  materia  fubminiftrecur,&  ma- 
lum augeatur. 

CAPUT 


Digitized  by  Google 


CAPUT  XVI. 
Anticolka  tradit , 

AT roces  has  dolorum  furiandi  verfis  acidi 
depravatis  mixturi-,  ortum  debent  ex 
biiis  enim  pinguioris  miXturajubi  bilis  inflam- 
mata fu  bigi  tu  r,  ardoris  inducitur  fenfus  , ad 
gangrasnam  accedens;  Sivero  fuba&a  bile, 
velpauca>  vel  minus  pingui,  pituita  tenaxac 
Cedat, tum  fub]ataefovefcertcia,a!gidi  fenfus 
tdeft  in  remotis  partibus  , cum  #ftu  hypo- 
chondriorum, dolorepertcrebrante,  disten 
dentem  gravante>lancinaUce  & :c.  pro  varia  ita- 
que mixtura  dolor  item  variat,  exfurgentibuj 
fimul  flatibus  plurimotum  anxietatum  caufis< 
ex  depravata,  corruptarum  particularum  fer- 
mentatione. 

In  genere  ergo  medicamina  acidum  refpi- 
» ciant  varie  depravatum  i Si  vero  bilis exfupe- 
ret  copia , ncceflario  praemittatur  Vomitd 
tium,ctiamaliquoticsrepetendumfiopiisefl< 
i duxeris.  Po(teaabfbrbcntia&  temperanti; 
exhibeantur, qua:  rarefa&am  bilem  acido  ex 
agitaram  domant  &:  infringunt, ac  fermenti 
gas  lylveftre  exhalans  coercent  i talia  iun 
x " antim 


Digitized  by  Google 


De  Colica.  6fj 

antim,  diaphoret.  oculi  cancri , concha:  pra:- 
parat.  ac  alcaIinafimilia,opiatis  combinata,& 
oleo  cortic.  aranc.  vel  fimili  carminacivo  irri- 
gata v.g. 

Ocni,  cancri. 

ATitim.  diapbor. 
margar.prap.  ana.  9.  & 

Opii  laudat.gr.  ij.\ 
cici  carjoph.gutt.  ij. 

xnilce,fiatpul  vis  pro  dofi  larpius  repetenda. 

Si  vero  pituita  fimulvifcida acriori  bili  jun* 
gatur,aromatica,  incidentia,  refolvcntia,  car- 
minantia & fimilia  demulcentia  & dulcifican- 
tia nervina  exhibeantur  , inter  qua:  non  infi- 
mum fibi  vindicat  locum  fequens 
Tinftura  Carminativa. 

$£.  Radie,  colam,  arom. 
helen. 
z.cdoar ■. 
galang.  minor, 
cinamom.  opt.  ana. 
cardamom. 
bacc.  lauri. 

juniperi,  ana.  g.iif . 'i 

ftm.anift . 
fienicuti. 
corvi. 

cumini.  ' 

antthi  ana,  bj. 

Tf  JUvt4, 


Digitized  by  Google 


658  . De  C«lic a. 

flaved.  cortic.  arant.  fi. 
flor,  chamom.  rom.  exficcat,  %.  j.  fi. 

• Concifa&  contufa  mifce,  & infunde  in  Vi- 
vi Malva.tici%.  vttj.Jflir.  vim  jfc.  ij.  flent  in infu- 
fione  loco  calido  per  14.  dies,  tum  deflilla  ex 
M.B.  excipiendo  feorfim  liquorem  fpirituo- 
fiorem  primo  egredientem , qui  fervetur  pro 
mentlruoad  extrahendam  tin&uram.  Dein- 
de porro  excipe  benigniorem  aquam  ad  fo.  ij. 
quam  ferva  pro  aquacarminativa. 

Jam  Radie,  calam.arom.  / 

helen. 
x.edoar. 

. galang.min, 

cinamomi. 

cardamomi  ana.  g.  ij. 
flav.  cortic.  arant.  fi. 
fem.anifl. 

earviana.g.itj. 
croci  ^.ij. 
baccar,  lauri.  fi. 

Incilis  & contufis  fuperfunde 

jpirittu  prioris  fyirituofi  . iij. . 
Digerantur  per  tempus  fepius  movende* 
poflea  filtra&adde 

Olei  anifi . 
foenic. 

carvi.  . ~ .. 

*-v : \ . : araM 

" \ j 


Digitized  by  Cfoogi 


De  Colica. 
arant. rec.ana.%.  6. 
cary  phyll.  9*15. 

Jpiritue  folii  armon.^.iiy. 

milce  & digere  donec  unita  probe  confpicias, 
tunc  ferva  pro  efficaci  medicina , in  quamplu» 
rimis  afte&ibus,  colica,  torminibus  hyftericis, 
flatibus  uterinis,  vertigine  & limilibus,n9n  la- 
tis praedicanda. 

Jam  Aejuofanic. 

papav.  errat,  ana.  %.iy. 
tinftur.  jam.  dtEio  ij, 
conf.  alferm . 
laud.  nptat.gr.  v. 

fyr.foentcult.  %. 15.  £ • 

mi!  de  hac  mixtura  lingulis  horarum  quadra- 
turis exhibeantur  cochlearia  ij.  vel  iij.  donec 
dolor  ceflet. 

Vel  Acjuafoenic. 

menth.ana.  %.it/. 
cinamom.  %.j.  ejfertt.  zedoar.  %.  t/. 
conf.  alkerm.  $.j. 
fpir.falii  armo». 
laud.  optat,  gr.v. 

Jyr.foenic.^.S. 

fiat  mixtura* 

Externe  umbilico  inungatur  lequens. 

Olei  N.  Mofcb.  expref.  %.j. 
corvi. 

abfynth.ana.^.j, 

Zibcthigr.v • mifce. 

Tea.  • v/  Sido- 


$6o  T)c  Colica. 

Si  dolor  contumax  perflet  fub  horam  fo- 

mni  adhibe  fcq. 

St.  Uud.opiat.gr.  ij. 

extrafl-z.edoar.gr.  iij . 


olei  caryophyll.gutt.j. 
mifce  fiant  pillula:. 

■ Sic&  ha:c  viliora  fiepius  dolorem  abftulc- 

runc,v.g. 

St,  Theriaca  g. ». 

cortic.  arant,  pulv.  g.j. 

detur  cum  vino  generofo  calido  fuppolito 
umbilico  crufta  panis  aflata,  fpiritu  vini  hu- 
meftata  , ac  caryophyllorum  pulvere  con- 
Iperfa. 

Vel  St.  Cortic.  arant. pulv. 

femin.  cumini  ana.  9»  */• 
cajlor.clefli  $.j. 

mf.  fiat  pulvis  pro  doli, cum  vino  fumendus. 

■jQuoniam  noftri  Galcnici  hic  clyfteribus 
multum  tribuunt,  &adillostanquamad  Ia- 
eram anchoram  confugiunt,  uteorum  bene- 
volentiam captemus,  unum  vel  alterum  ap- 
ponamus,ad  cujus  normam,infinitos  alios  po- 
terunt fabricare:  nos  nullum  adhibere  praeci- 
pimus, do&i,  conftringentes  acido-aufteras 
particulas,  alvum  oblerantes,  longe  aliis  de- 
mulcentibus indigere  remediis  , quibus  de- 
ftru&is  vel  dulccfa&is,  obftru&io  alvi  per  le 
remittit , levi  faliem  adhibito  purgantt.  Si 

tamen 


De  Colica.  ^6\ 

tamen  cui  lubeat,  fibi paret  enemahoc  velli- 
mile.  v.  g. 

, Jfc.  Radie,  alth. 

foenic.ana.  %.j. 

Fol . malv. 

parietar. 

Fler.  chamomt/L 

meliloti  ana.  m.j. 
fem.  anifi. 

foenic.ana.  £.j. 

camini.  , 

tace.  laur.  ana.  %. 15. 

CoLcynth.  inpei . 15. 

Coque  in  C.  q.  aqua?,  colaturas  jfc.  j.  adde 

olei  lini?',  j. 

balfami fulfur.  fuccinat.  9-/. 
camphor.  9. 15. 

mifce,fiatclyfter,  qui,li  flatus  adfint  copioli, 
repetitis  vicibus  injiciendus,  brevi  tamen  in- 
rerjedta  mora. 

Hic  Cl.  Wedelius  notari  vult,  utclyfteribus 
carminativis  olea deftillata  pariae  indamus,  ne 
acredine  eorum  dolor  augeatur, 'eui  facile  ad- 
lHpulamur,quia  in  lua  refolutionc  fenfilifiimis 
acidis  Ipiculisprasditafunt , qua  fi  humorem 
non  inveniunt , inteftinorum  membranas  ad* 
oriuntur  fic  rodunt. 

Egolanc  nullum  colicum  clyfteribus  vidi 
reftitutum>  quiahi  mali  aream  uua^uam  at- 

. T t j tin- 


Digitized  by  Google 


De  Colica, 

tingunt,  inprimis  inreftinorum  viis  fixam, 
ibi  ex  maligna  fermentatioi  e exortam , n e: 
tam  a prava  materias  copia,  quam  inordinati 
fermentacione  ex  fubtiliflimis  & acutillitnis 
Cepe  particulis  indudam. 

intcrim  a nonnullis  pro  experto  audivi  ex- 
hibitum hoCjV.  g. 

fyt.  Pulv,  coiocynth,  $.j. 

Ebulliat  in  petiacum  brodiiprunor.dama- 
fcen.  ft.  j.  Hoc  detur  pro  enemate  absque  ulla 
additione  , quod  tamen  haud  diu  retinetur, 
tunc  vero  fubito  injiciatur  lac  calidum  fero 
cervino  quam  pingue  faftum.  Detur  etiam 
aegro  de  la£le  ifto  bonus  hauftus. 

Si  tandem  acidum  rude  rodens  eo  aegro- 
tantem perduxerit;utau<5ta  bilis  inflammatio- 
ne , & ejusdem  tandem  fuba&ione  etiam 
membrorum  contra&ura  fucccdat,  poftfij- 
dorifera  nobiliora,  volatilia,  confortantia,  dul- 
cificantia, tandem  ad  topicadeveniatur,  hoc 
modo: 

Membra  contra&a  linteis  afperioribus  ad 
calorem  confricentur,  tum  fpiritus  tartari  re- 
ftificatus  alcalilarus  probe  infricetur,  & pofl: 
hscoleumgalbanctum illinatur,  fuperpolita 
radice  Ivmphyci  majoris , in  aqua  ad  pultem 
deco&a,  atque itanulla  contra&uraex  colica 
refiftet^cd  intra  14  dies  utphirimum  ceffabir, 

' ; i 2 - • Vel 


De  Alvi fluxu  Sanguinis  profluvio . ✓ 66$ 
Vel  infricecur  optime  junduris  membro- 
rum contra^orum  alumen  plumeum  , &fu- 
perilljnaturoieumfpiGr,juniperi& thercbin- 
thinae , hoc  extrahet  rude  in  articulis  conten- 
tum acidum, ut  /klis  inftar  adhaereat,  hoc  vero 
ira  continuetur  per  14.  dies,  donec  contradu- 
ra  ablata  notetur. 


CAPUT  XVII. 

Alui  fluxus  & [anguini*  profluvii 
remedia  confiderat ♦ 

LUgcnda  (ane  corporis  humani  conditio, 
innumeris  aerumnis  ftabilita,  & hadenus 
intricata, ut  etiam  in  minimis  vix  fides  haberi 
certe  queat,  inprimis  Ii  affedibus  Galenico 
more  traditis,  & false  explicatis,  infiftamus; 
& mirandum  , in  re  adeo  necefiaria  & ardua, 
hucusque  a tempore  Hippocratis  fubftitiffe 
Medicorum  , inprimisGalenicorumfubtili- 
tatem , cum  tamen  Hippocrates  per  acidum, 
amarum  , & infinita  fimilia  , fufficientem 
(ubminiftraritahfam , in  hxc  certiora  inqui- 
rendi fundamenta  , ex  quibus  tandem  cer- 
tior partium  adivarum  (chemarum  dodri- 
na  » emergat  , qux  fane  corporis  humani 

Te  4 affe- 


Digitized  by  Google 


664  2>tf  Athi  fluxu  & 

affe&ioncs  verius  dcmonftrant,  exipfis  hu- 
moribus  feceflum  paflis  delatas,  quam  humo- 
res Galenico  more  confiderati. 

Quantum  intra  non  multos  annos  emolu- 
menti Medicina:  accreverit,  ex  hifce  funda- 
mentis , fchematum  fcil.  perveftigatione  , 
commonftrant  ex  Neotericis  Clariffimiviri, 
qui,  ctfi  nondum  perfe&am  alfecuti  fuerint 
hujus  do&rinas  fidentiam;  attamen , ftimulum 
addiderunt  ne  in  difficillimis  hifce  animum 
defpondeamus,  credentes  ad  exemplar  Hip- 
pocratis per  Dedalxam  dextram  omnes  no- 
itri  corporis  affe&us  facile  demonftrabiles 
fore.  Cautior  enim  Hippocrates  ad  guftus 
organon  (ua  detulit  qualia,  ac  varias, & intra  & 
extra  corpus,  figurarum  fpeciesefiedocuit, 
quibus  afte&ioncs  corporis  advenire  confue- 
verint;  fi  in  eis  partium  a&ivarum  (themata 
acuriori  lance  trutinaremus,  facile  affe&uum 
differentias  metiri  deberemus. 

Principalis  hic  locus  daturmixtioni  , qua: 
temperiei  focia  & figuris  adverfaria:  hac  fuavi, 
hacjuftahominis1nnititurfanitas,dulcinamqi 
mixtione  nutritur  corpus,  fivefitfanguis,five 
lym  phaticus,  vel  ner  veus  fuccus,  hic  enim  pet 
mille  capillarium  vaforum  anfra&us ira  fubti- 
lifari  & volatilifari  debet , utejus,  quem  conti- 
ner,  (alium  (piritus,  omnem  confpicukatem, 
i ; : 'ac 


Digitized  by  C 


•qoglej 


Sdnguwinu  Proflavi 0.  Y 

jcfchcmatifmi  certitudinem  fugiat,  & fug-. . .* 
jam  li  hic  contraria  particularum  leparata- 
rum  acie  diiTidcac,  inteftinus  exfurgit  motus 
dmuldolorificus  , &.  licet  in  dulci  languine 
omnes  latitent  humores, illorum  tamen  quili- 
bctabhoc  lecretus,  propria  facultate  proftat, 
& quantum  dc  acido  pollidet  , tantundem 
confpicua:  fchefis  exierit  i Illud  tunc  eft  quod 
diyerfes  in  corpore  noftro  excitat  tragoedias, 
prodiverlalchematis  conftitutione,  iliudde- 
cidente  de  vertice  catarrho  nares  excoriat,ii- 
lud partes  arthritide  vexatas  compungit , ac 
caloris  fenfum  mentitur,  mediante  illo  me- 
lancholicus fuccus  lancinat  colica  prenfos  &c 
diftortos,  biliofusvero  dilacerat.  Et  annon 
hoc  eft, quo  fermentum  ftomachi  famem  ex- 
citati annon  mediante  hoc  bilis  cum  lympha 
amicam  vitae  ciet  pugnam  ? 

Sed  hic  laedentium,  faitem  confideremus 
vitia  fic  quaenam  fpicula  in  propofitis  noftris 
alvifluxibusfeexferantjhicinquirendumjam 
cflfct:  hic  vero  ejus,  fcil.  acidi  Ichcfin  variat  vel 
admixta  bilis , vel  aliae  al  calinse  terreftres  par- 
ticular,diverlis  cibis  implicata:,  qua:  pro  dive* 
la  mixtura  & textura  affe&um  variant,  fi  fepa- 
rato  occurrunt  acido. 

Congeritur  verd  vitioforum  humorum 
contrariantium  colluvies  fenfirn  in  prima  cor- 

Tc  j poris 


666  De  Alvifluxu  & 

poris  regione,  vel  illuc  ad  inteflina  ex  arteriis 
vel  critice  vel  fymptomatice  effunditur,  ac  m- 
teftina  ad  continuam  ftimulat  excretionem: 
quandoque  etiam  accedens  corrofivum  fellis 
alcali  ita  corrodit  inteflina,  ut  gangramamin 
ducat,  ubi  tum  fanguinem  inficiens,  &cor  ap-' 
pellans,  febremque  accendens,  mortem  ac- 
celerat. 

Sunt  vero  hic  alvi  fluxus  pro  diverfis  hu- 
moribus varii,  vel  benigni  aliis,  vel  maligni. 

In  aliis  etiam  vel  plus  vel  minus  una  cum 
fecibus  alvi  materia;  corrupta?  excernitur  , 
prout  pervenas  laileas  plus  vel  minus  trans- 
colaturchylofa:  maffe. 

In  aliis  copiofa  ejicitur  ferofa  colluvies, 
lympha  copiofa,&vitiofaexifl:ente.  ' « 

. Inajiis  bilis  acris  corrodens , fpumansque 
accedit. 

Alios  alvi  fluxuum  humores, copiofum  tiu- 
git  acidum  , quod  fimul  dolores  intenfos  ad- 
dit. 

Ssepiusitem  ipfe  excernitur  fanguis  ex  ru- 
ptis, erofis , vel  alio  modo  apertis  venulis  inte- 
ftinorum  minimis. 

• Atque  ita  variat  alvi  fluxus,  pro  di  verfa  aci- 
di fchefi  , ratione  cujus  varia  fcorbuti  alia  in- 
ducuntur mala  , de  quibus  integri  tra&atuli 
proflant ; fed  cum  omnis  affe&us  acido  cor- 
rupto 


Sanguininit  Profluvia,  . 66j 

rupto  ortus  jfcorbuticus  nobis  fic,fingularia 
ejus  medicamina  lubminiftrare  noluimus, 
comprehendentes  omnia  ea  medicamina 
qux  feorbuticis  medentur  aflrethbus,  fu b aliis 
quas  ex  acido  ortis  fpecifica  fune,  five  enim 
vocentur  affe&us  fcorbuticus,  five  affc&us 
acido  varie  corrupto  & alterato  enatus, 
idem  eft. 

In  primo  jam  cafu  ubi  chylus  excernitur  de- 
pravatus, vel  propter  vifeiditatem,  aut  crudi- 
tatem a la&eis  non  receptus,  tum  prasmifftfc 
chalybeatis,  aromatifatis,  antiacidis,  evacuan- 
tia exhibeantur. 

Si  fluxus  alvi  fit  ferofus,  tuneex  hibitis  prius 
evacuantibus  leniter hydragogis,]alappeis  fe- 
ri copia  extrahatur:  poftea  abforbentia,  cor- 
roborantia, antiacida  &c  leviter  adftringcntia 
propinentur , inter  quas  fequentia  condu- 
cunt: 

IJ t,  Ttyabariy.toft.^.ij.  ,A_ 

nuc . mofchat.  9.  fi. 
laud.  optat.gr.  j.  mifce. 

Vel  lj£.  Nue  is  mofchat.  num.j. 

• (or  me  utili,  pulv.  J.  tj. 

facchari  albi  J.fi.  mifce,  , >* 

& cum  pane  butyro  non  faliso  illito,  exhibe. 

Vel  in  (equenti  aqua  propina,  v.g. 

JJt.  Aq, 


Digitized  by  Coogle 


663  De  Alvtfiuxu  & 

%£,  Aq.menth. 

cord.  temperat* 
periar,  ana.  %+j, 
jyr.cydpn.  J.j. 
extr.  tormcntill.  ^.j. 
conf.alkermcs  %.j.  mifce* 

Optime  etiam  conducit  hic  Pulvis  Dy (enteri- 
cus D.  F.  H. 

%t.  Croci  Martis  adftring.Z.j, 

C.  C.  ufii  praparat.  %.D. 

' rad.bijlort. 

tormcntill . ana.  £.  i/, 
cinam.  el.  $.j. 
faecar.  Satnrni.^.ij. 

m£  fiat  Pulvis,  cujus  Dofis  a 9.  j.  ad  $.  8. 

S ic  & cx  re  erunt  externa, quale  v . g.  eft  feq. 
Oleum  adjlringens » 

'Fadtc.  tormcntill.  5.  tf, 
cortic.granat,  %.}.  B. 

Jl.rofar.r. 

balaufl. 

hypenc.ana.  %.vj.  1 

mafite.  tngran.  eleft. 

T^adic.Anchus.  # 

Jang.  dracon,  ana.  & 
oletoliv.  rcccnt.%.j, 

vini  rubi.  ft>'  R 


) 


In 


Digite  «1  by  Google 


F>rnr  * 

( 

Sanguinis  profluvie . CCp 

In  pulverem  grofle  conci fa,  coque  ad  vini 
confumpeionem,  coletur  tum,  & fervetur  ad 
ufum. 

V r/  fy.  OleiNucifla. 
mafluh. 
cjdon.  aria.%.}. 
abjynth.defl .9.$. 

mifce,hoc  ventriculum  roborando  adftringit 
iilitufn  faspius. 

Vtl  f}£.  Theriac.  q.  V.  < 

olsi  carminat,  q-f.  , 

mifce,pro Emplaftro  quodi  C/.  VVedel  admo-  . 
dum  laiidaturin  alvi  fluxu  etiam  dyfenterico, 
torminibus  &c. 

Si  biliofus  furor  alvi  induxerit  fluxum , ea 
obtundendo, concentrando,  poftea  evacuan- 
do firmanda  & reftinguenda,  talibus,  quibus 
ineft  facultas  biliofum  humorem  tam  fluidita- 
te,quam  acredine  ex  acido  haufta,  tumultu- 
antem, ftimulantem,  contemperandi  & de- 
mulcendi. Talia funt  infrigidante  vi  praeditay  / 
inter qu<e  hic  martialia  alcalina  praeftant,  qua- 
lia modo  fupra de  fpleneticis tradidimus,  ubi 
lyrupus  chaly  beatus,  crocus  Martis  rite  alcaii-: 
latus,  & fimilia  leligenda. 

Si  nulla  lingulari  venenata  acredine  adhuc 
dum  bilis  infera  exter,  fequenria  etiam  con- 
ducunt  ftiptica*  v.g.  ■* 

Emu!- 


Digitized  by  Google 


6yo 


De  Alvi  fluxu 


Emul/io  attemperans. 

Sem.  quatuorfrig.  major . ana.  ij. 
p^pav.  alb.  %.  iq. 
amygd.d.^.j. 
aqua  e fucco  cydon. 
foli  jr.  quefcus. 

■ plantag.  aua.^.iij. 

fiat  Emulfio,  cui  adde  ' ' ' 

aqua  ctnamomi  cum  vino  cydon. 
myva  cy domor.  &. 


mifcc  pro  4.  v el  5.  dofibus. 


Externe  Hepatis  regioni  poteft  applicari 
hoc  vel  fimile. 


$»,  Fartu,  hord. 

carnis  cucurbit.  ana.  |./. 
fantalirubri  pulv.  " . * 

• : fi.  nymph.  ana.  £.  ij. 
t > aq.fempcrviv.  / 
plantag. 

violar.  ana.  0. 

fiat  cataplajfma  quod  applicetur. 

Si  tandem  acidi  progrcffu  bilis  fuba£ta,  ac 
ipla  Dyfenteria  inducatur  &:  Gruentus  alvi 
fluxus,  vel  etiam  bilis  nondum  fuba6ta,(ed  ab 
acido  furiofe  agitata  & fpiculata  malum  au- 
geat ; fequencia  abfarbentia , demulcentia, 
coufbrtantia  , bezoardica  & fimilia  conve- 
nient . 

- In 


wmmrw 

Sanguinis  profluvio.  671 

In  hoc  calu  D.  Hagendom  plures  Dy (ente- 
ricos rdt  itu  ille  affer  it  pergenerofa  Bezoardi- 
ca,  v.  g.  tinduram  Bezoardicam  cum  tinctura 
Unodyna  remixtam  , fudorequoad  poffibilc 
proledo,poftfudorem  vero  pulverem  ftypti- 
cum  internum  Cingulis  4.  vel  6.  horis,  in  potu: 
vero  ordinariocerevi  lia  tenui,  tinduram ter- 
ra; Catechu  cum  anodyna  remixtam  ad  <So. 
guttas  quotidie  exhibitam  , maximi  depre- 
hendite effedus,  refert.  Sicv.g.  •-  , 

Acf.  menth.  ii]. 

TmU.bez.oard.gutt.^0. 
anodyn.  gutt.  xij. 

lap.hamat.gutt.xv . < 

balfam.  fygutt.  vij. 

mifce  pro  una  vice  lingulis  j.  horis  repetendo.  » 
Pulv\s  Jlyptkus  internus  hic  ejl. 


Si.  cPulv.  Bez.oard . veri  f$. 

Catechu prapar.  9.  tiij. 

pulv.  anodyni  ?>. 

olei  cinamom. gutt. j.  mifce. 

Dolis  9.j.adJ.  15. 

Sic  etiam  has  Pilulas  anodynas  didus  D. 
Hagendorn  admodum  recommendat,  v.  g. 

§c.  Catechu  extratt,  & ad  dimidias  vel  ultra  eva- 


porat, g.  */. 


pulv. 


Digitized  by  Google 


W 'Wf  i -•  ; 

67*  .De  -dhiflftxtt  ‘ 

pulv,anodjn.$.j.  mifce,  hifce  addi  quandoque 

poterit. 

lapid.  bez.oar.  orient.  gr. ve/  jr. 

Dofis  Pillurarum  9.  j.  5. 15. 

Tin&ura  terras  Catechu  fit,  fi  pulvcrilaue 
terras  affundas  Ipir.  vini  tartarilati  q.  f ac  more 
lolito  extrahas  & filtres.  Si  tin&uramevapo- 
ras  ad  ficciratem,  habes  terram  Catechu  opti- 
me paratam, cujus  pauca  grana  pro  dofi  fuffi- 
ciunr,  in  omnibus  alvi  fluxibus,  fluxu  item 
menfium  immodico, fluore  albo,urina  cruen- 
ta, gonorrhoea &fimilibus.  - 

D.  G.  Mcebius  hunc  Tuum  Pulverem  Dy* 
fentericum  admodum  commendat,  qui 

%i.  eJPulv.  lapid.  h tmat it.  j . 

C.  C.  cum  antimonio  ufii. 
croci  Martis.  15. 

magtfter  ccrallor.  cum  fucco  citri  faffci. 
medulla  lapidum.  g./.15. 

mifce,fiatpulv.  cujus  Dofis.  9.  j.  ad  g.  fi. 

In  dyfenteria  maligna  addit  (polia  lerpen- 
tum. 

Di&i  pulveres  optime  cum  fcq.  Syrupo 
propinari  poliunt,  v.  g.  fi  fit 


Syrupus  Dy/entericus  e N.  Mofch. 
fle.  Nucis  mofibat . condit,  num.  tj . 
Vini  Mdvatici  iiy. 


Con- 


Digitized  by  Google 


/ 


* & Sanguininu  Profluvio»  $7$ 

Coeunde  in  mortario  Japidep  in  pultis 
formam , noftea  cxprciTum  coque  ad  confi* 
ftentiam  lyrupi. 

[aximeitemalii  recommendant  liquorem 
rafigillata,  qui  fit  ex  terra  figiilata  minudtfi- 
‘ Ima,  aflulo  fpiricu  vitrioli  correfto,  qus 
;ulata  in  lapidem  quali , in  loco  humido 
mntur  in  liquorem  dulcem  adftringen- 
i,  fummumDy  lenteris  & fluxuum  alvi  re- 

"Hpfe'  •' 

Tandem  omnibus  irritis , nihilque  profici- 
ibus,  vel  parum  faltem,  D.  Scharleton  ad  aci- 
tanquam  ad  Iaeram  anchoram,  confu- 
►racipir.  ■» 

(fixus  colliquativus  Atrophia?  vel  HedU- 
ca?  comes  infeftet,  hume&antia,  infrigidantia 
te fimul adftringentia , acrimoniamque  lali- 
nam  dulcificanda  prsftofint,  qualis  eft  fupra 

IjtoDpotcft  non  conducere  , ad 

• • 

Lattia  recentia  menf.j, 
v ,*»  wt  Nucis,  mofih. incif. num.  y. 
gran.  piper,  num . xviij, 
caryophyllor,  num,  xv,  * 

cinamomi.^.j. 

-t  ; ^ cortic-qucrcm  znnofe  interior. 

Incila  te  contufa  , coquantur  donec  una 
quarta  pars  decofta  fit, tunc  colentur,  colatu* 

Uu  ram- 


Digitized  by  Google 


^myv 


(’■’  I 


».  -r 


■ • ' ■' f v • ‘grr- 

i»  - j .-  * »4,,  ■ i 

^74  ^De  Alvi fluxu  & V ” ■ \ 

ram  in  quatuor  divide  partes  , unam  propitia 
mane, al  teram  hora  decima, tertiam  a Meridie 
hora  quarta,  quartam  hora  lomni,&  fihoeper 
aliquot  dies  recenti  confedbo  la&e  reiteretur, 
nulla  nec  diarrhoea  nec  dyfenteria  perflabit,!! 
dolor  maximam  partem  ablatus  6ft , non  ad- 
modum calide  hoc  lac  propinandum.  ^ \ * 
Quodclyftcresattinet,  quos  hicGalenici 
magni  faciunt,  de  eis  C/.  WedtUus  nojat , non 
dari  clyfteres  adftringentes,quia  humiditate 
fua  blanda  , magis  emolliant  , ac  praeterea 
omnis  humor  intellino  re&o  infufus,  ceu  ipfi 
pcregrinus,irritet  ti  ad  excrerionOm  ftimulet. 
Nili  illi  potius  acredinis  temperandas,  & cor- 

rofie  membrandas  intellinorum  fubftantii 

*•  ,-*y  * * « 8. 

demulcendae  &confolidandar  cauta  exhibiti, 
per  accidens  adflringant.  Caveas  vero  pe 
oleola  acria,  lalina  indantur , ; quoniam  haec 
conlolidationem  impediunt  i,  Ex  omnibus 
vero  conducit  lac  cum  febo  cervino  calide  in- 
je<Stum,vcl  oleo  amygd.  d.  commixtum,addi- 
tis  paucis  balfami.  fulfuris  guttulis  , quale  de 
colicis  dedimus. , 

Infuper  notandum  circa  a dftf ingentium 
exhibitionem , ea  lingulis  y.  vel  6.  horis  repe- 
tenda , quia  eorum  efficacia  inrra  id  tempus 
remittit,  hinc  non deliftendum  fubito:  Ac 
hasc  nota  omnibus  alterantibus  etiam  adhi- 


ben- 


--  . k 


itize<J  by  Google 


Sanguinis  profluvio. 


*7f 


ic  per  tempus  infiftendum  medicami- 
lefimtionceifedusadhibico,  &ju- 
,nonpromoreP(eudo-Medicorum, 
: non  ftatim  juvante  ? fubitoaddliud 
it,  undenon  minimum  produnt fu- 
antiam,  nefeientes  quid  pra?(cribanr, 
>rdinare  modo  debeant, 
etiam  fola  adftringentia  nimium  irt- 
& (ola  opiata  nimium  figanr,  hinc  ea 
iantibus  aromaticis,  abforbentibus,com- 
imus,  qua:  (imul  dulcificando  refolvunt, 
omne  intentum  exfatiant. 

; (anguinis  fluxus,  puto  Ha:morrha- 
i narium,  uteri,  Hasmorrhoidum &c.  ru- * 
iris, eadem  obveniunt  acidi  (picula  , quas 
lalvifluxus  fabricare  audivimus,  fed  di- 
igendi  modo,&:adionisloco.  Ortus  e(fc 
lacaCido  acri,  oleofie  Sc  volatili  admodum  al- 
ckli (aras  bili  occurrens,&  quo  inculpata  rpagis 
&-#ticera  haec  fune  , tanto  magis  ad  fervorem 
B^taeundam  excitanti  ubi  (i  bilis  renuit,  tam 
profundos  ei  infigit  acidum  aculeos,  ut  etiam 
fponte  ad  pugnam  excitetur.  Accedit  (aepius 
lymph*  copia  &exfuperantia  , qua:  didam 
contrariantium  pugnam  optime  promovet:, 
quo  eo  facilius  & levius  in  fe  invicem  impin- 


gant. 

. 


Uu 


Huc 


< 


Ve  -Alvi fluxu  & 

Huc  itaque  fpe&anc  remedia  quae  ferum 
redundans  exhauriendo,  & bilis  ferociam  ab 
acidis  fpiculis  impreflam,  infringendo  , Ar- 
cheum  turbatum  pacant,  & quietem  (anguini 
imperant:  talia  funt  incraflantia,  fpiritus ex- 
orbitantes concentrantiajadftringentia,opia- 
ta,  & (imilia  abforbentia,& imbibentia. 

Si  ferum  cbpia  peccet  plus  (olida, quam  li- 
quida cpnducunr,  v.  g. 

Oculor,  cancri.  > >■  

c orali,  r.  aua.  9>  S. 

crociMartislegiumc  parati  folubilisjr.tw) 
terracatechupraparat.gr,  v . j,  'i . 
laud.  opiat.gr. j.  ] * . 

mifce  pro  do(i  uepius  reiteranda. 

Quae  tamen  ut  ed  citius  opem  ferant,  cum 
liquidis  propinari  poflunr.v.g.  / 
gi.  Vecofl.  hord.£.iiij.\ 

aqua  plantag.  “ . . 

Jperm.  ranar . ana.  g.  iij. 
fem.melon , 
eucumer. 

papav.alb.ana.%.iij.  ' 
glandium  immatur.  num,  ij. 
amygd.  d.  excort.  f *.<*■; 

fiatcmuI(io,cuiadde(ilubet,  1 

tinftur.  lapid.  h amat  it.  gutt . xx. 

anodjnagutt.  v.  iij. 
manus  Chrifl.perlat.  |.  S. 

mf  pro  i.dofibusjfepe  reiterandis. 

Ex. 


■4\ 


V' 


i*. 


Digiti 


~ % ,*rhrlT  r *r 


;*•/_ 


Sanguinis  profluvio.  «•  <577 

erne  Hepatis  regioni,^^eftibusappli- 
hocepithema.  v.  g. 

Aqua  nymph. 
plantag. 

!*■/  $erm*  ranar. 

' •'  « ciebor,  ana.  q. 

,J**T  ->*  camphor.  . • > 

Jaccbari  Saturni.  %.tj. 
aceti  bez.o  ar  dic  i%.j. 

milce,hoctepide  linteis  triplicatis , quadru- 
pHcatis,di&is  locis,  pulfibus  item,  nucha:  &c. 
adhibetur. 

;#>/  ijt.  Boli  arment. 

terra  figi  Hat.  ' ' ■?.' 

fang.  dracon,  ana.  %,j. 

f album.  ovi. 

jucci  piant ag.  \ 

dctfi  bezjoar  dici  ana.  q.  f. 

fiat  cataplasma  fronti  applicandum , vel  ver- 


V 

«». 


tICl. 


Hoferus  ip  fuo  Hercule  Med*  certius  re- 
medium non  inveniri  pofle  refert  quam  aqua: 
frigidifTima:,vel  aceti,  fubitaneam  ad  nucham' 
applicationem  vel  affufionem. 

fol  Pulveris  jpernioli  ex  oculis  nigris  fa<5H.^.  fi» 

aluminis  crudi.  v , 

Vitrioli  ad  rubed.  calcinat.  ana.  g.  Hj. 
gallarum  intmatur.pulv.^.j.  S. 

mifce,hocgo  Ulpio  exceptum  applicetur  olcu 

Uu  | lis 


V» 

Iff 


Digiiized  by  Google 


£-j%  De  Alvi fluxu  & Sanguinis  profluvio . 
lis  venarum  faimpinem  ftillantiutii,in  hosmo 
rhoidum,  utef^&r  aliis  fanguinisfluxibusi  cu 
Jpermate  ranarum,  alumine  confetvaro,  fiat  c 
taplasma  fronti  & Hepatis  regioni  appliea 
dum. 

Vel  in  hatmorrhoidnm  fluxu  nimio , fpo 
gia, atramento  ex  gallis,  & yicriolo  parato  i 
tinfta.  applicetur  ano  &:  intrudatur. 

Aut  axillis  fupponatur  Emplaftrum  cxb 
fonefuprade  Bezoardicisdefcriptum,  velb 
fo  integer  exficcatus,  &ceflabit  ac  remitt 
narium  haemorrhagia. 

Plura,  fi  immoderatus  calor  ex  nimia  bi 
volatiluate  , vel  febri  ardenti  accedat,  fup 
qu.ere  de  Hepaticis  vel  infra  de  malignis  I 
bribus.Ubi  tamen  haemorrhagia  eft  critica, 
nifi  copiofo  effiuxu  vires  profternat,  non  it 
pedienda.  Econtra  fi  eftmorbofa  de  quae: 
mus,  ftatim  in  principio  fuccurratur,  & fic 
cumftantis  ferant  etiam  vena  fecetur  bracl 
reiteratis  vicibus  intra  aliquot  horas,  mode 
te  tamen,  ut  fi  opus  requirat,  reiterari  quea 

Tandem  omnibus  parum  proficientib 
martialia  vclacidulasrem  expedire, fupraci 
tus  D.  Scharleton  alferit , non  diflenriente  , 
•uvero  vindicat,  pyretol.  Wf//^.p.i8.ubiexe 
pium  producit  puella»  per  fex  annos hasm 
rliagia  affli&a2,led  martialibus  tandem  cura 

In 


De  Nephriticu.  679 

Inrerim  RttUndus mirum  quantum  recom- 
mendat  ftercus  porcinum  recens  calidum 
odoracum,quod  in  momento  fanguinem  e na- 
re ftillantem  coagulare  allerit. 

Riverws  oxycratum  per  nares  frequenter 
artra&um  commendat.  Aimdercrw  vero 
aquam  fperm.ranar.  cum  alumihe  miftam,& 
errhim  inftar  ufurpatam  laudat. 


CAPUT  XVIII. 

Nephritica  pertraBat. 

HACtenus  ftat  Neotericorum  fententia, 
calculofe  concretionis  caufatn  fpiritui, 
lapidifico  debere  ortum  , in  quo  vero  hujus 
fpiritusformalisconhrtat  edentia,  hucusque 
ignoratum  manhfle  & intricatum  , teftacur. 
Ammannus  , cum  nemo  fere  difpofitionem 
lapidificam  eradicarevaieati  modumque  igi- 
tur fiendidemonftrari  facilius , quam  ipfum 
calculum  removeri , & vanam  omnem  e/fe 
hujus  confectionis  vel  flibricationis  fcientiam/ 
hne  experto  remedio  exclamat. 

Verum  eft  & dolendmfi  fane,  quod  ru- 
dis admodum  Iit  plurimorum  fere  & ma- 
gnorum affe&uum  notitia  , ac  verus  > & 
fiendi,  & curandi  methodus.  Interim  non 
* 1 Uu  4 de- 


riticu 


:lcendis  mor- 
Hic  vero  aci 


defpondendum  animo,  in 
do  liberet  particn'a  um  a&ivarum 
gare  figuras,  fane  iliuftte 
bis  conferretur  emolumentum, 
dus  confulcndus  eft  fpiritus,cui  perpetua  ineft 
& agendi,  figurandi,  & coagulandi  aptitudoj. 
modum  & rationem  concretionis  calculone 
inMacrocofmo,intclleximusacidum  volati- 
le expeditioris  coagulationis  effecaufam-hii- 
jus  etenim  celeritas,  anguftos  expeditius  per- 
vadit meatus  atque  ipfis  interceptus  firmius 
h*ret,&  diutius  efficit  corpus , non  fecusac  fl 
in  fodinis  nonnullis  reperti  lapides  fciiJUes, 
expofiti,  & mollia  efundo  maris  extra£b 
rallia,  aeris  acido  volatili  indurefcunc  & 
defcmit. 

T alis  volatilis  acidus  fpiritus  convenit 
calculofe  concretionis  efficiens, fi  oleo 
tur,  quia  hoc  aqua;  diffolutioncm  rej 
Oleum  vero,  bilis  fuppeditat , alcalinur 
tile,  quo  diverfis  inlocis  acido  volatili  < 
fans,  cum  copulatur,  in  maximum  Ia 
humana*  detrimetum,  atque  hinc  corp  _ 
manum  non  uno  loco  calculis  infarcitui 
in  folliculum  fellis  di<51us  irruat  fpiritus3 
calculus  procuditur.  Sivero  cum  lympl.« 
renes  deferatur  fecretus,  vel  ibi  faltem  fecet 
& particulis  alcalifatis  oleofis  e bile  ac 


. < 


» 


De  Nephritidi»  68t 

occurrat,  arenas  fabricat;  ubi  tum  vitiatum 
renum  fermentum  calculi  coercet  femina, 

W i » * N , 

cujus  tam  prima  rudera  non  ita  cohxrenc, 
quin  facile  difiblvantur , cum  crudiores  ad- 
huc funjt  rubicunda;  iftas  particula:  &immatur 
ri  ores , quam  coaguli  albi. 

Si  oleofbrum  alcalinortfm  facilem  cum  aci- 
do volatili  concretionem  percipere  haud  pos- 
fi s,  perpende  fuccin  i & aliorum  refinoforum 
qualia, tibi  dabit  expedita  analyfis,  ubi  fpiri- 
tgm,ial  volatile,& oleum  fimul  obtinebis. 

Nullum  vero  adasquatius  habitaculum  ,o- 
leofis,  volatilibusque  defignari  pofle,  bile,  in 
bobusdemonftrat  felliscyftis,  hyeme calculis 
frequentius  turgida,  nunquam  veroillorutri 
vefica  eis  repleta , qui  tum  tempore  verno  elu 
graminis  curantur  rurfus  , quia  ex  eo  in  pro- 
WMomicilio  medelam  inveniunt:  quod ve- 
rd  in  homine  remotiores  etiam  infeftentur 
s,fecus  ut  jam  debobusdi&umcalculofa 
retione , re&ificatioribus , volatilioribus- 
cribendu  eft  humoribus  & fpiritibus. 
hinc  flat  aiIertio,Bilioibs,  calculofecori- 
li  admodum  efte  obnoxios , aftentiente 
\VVilh.  tenRhyne  qui  alferit,  fe  plurimos  in 
prum  pronos, calculo  obnoxios, eosque  jam 
lem  vel  in  urinas  aut  in  fellis  vefica  infe- 
ft^tos  advertifle.-atquc  harc  eft  calculi  genefis 

U u y dpi- 


6%Z  De  Nephritide 

fpirituofis  indu&a ; ab  hoc  fi  acidulum  & vola-’ 
tilemfpiritumdcftillatione  extrah  is  , & rur- 
fus  reflanti  materias  calculi  adhuc  formam, 
non  vero  firmitatem  referenti  , reaffundas, 
priftinum  refercire  duritiem  Tackenius  re- 
fert. 

Hifcc  jam  ex  caufis  enatus  & concretus  cal- 
culus,fimili  indiget  folvente,quiafo!vens  cum 
folvente ejusdem  elle  debet  naturas, exemplo 
agummatibus,  refinofis  & fimilibus  , etiam 
ex  minerali  regno  delumpto,  ubi  nulla  con- 
traria contrariis  , fed  (i milibus  fempar  folubi-. 
lia  vidimus.  Cum  itaque  hic  primarius  pe- 
trificationis  author  fuerit  acido  - volatilis, 
fimili  iterum  volatili  acido  folvente  deftruen- 
dus  erit.  Talis  eft  fpiritus  N itri  volatilis , qui 
omnem  fere  in  defiruendo  calculo  abfolvet 
paginam,  ficuti  jam  fupra  de  diureticis  pluri- 
bus hasc  pertra&avimus. 

Interim  fequentia  ha&enus  laudata  fuere, 
quas  fespius  opem  tulerunt  in  leviori  nec  dum 
coagulato  & fixo  malo. 

Refpiciunt  vero  in  genere  Medicamina 
hsec  coaguli  refolutionem,  & coagulatoris  de- 
flru<5tionem,vel  jam  fa£lam,  vel  in  fieri,  8c  vel 
copia  , vel  acrimonia  membraneum  fenfile 
gepus  pungendo , rodendo,  inflammando 

v vel 


,.»r  • v De  Nephriticis.  68 j 

vel  irritando  & ad  continuam  excrctionem 
ftimulando,  nec  tamen  quid  excernendo. 

Si  concretio fabulofafitin  fieri,  & renes  ob 
depravatam  innibi  contrariandum  pugnam 
infeftentur,  pungantur,  inflammentur  ferum- 
que  detineatur  a coagulatore,  quod  nos  vul- 
go Nephritidem  vocare  confuevimus  , tum 
Conveniunt  diluentia,  fimui  refolventia,  de- 
mulcentia y dulcificantia  & ftmilia , qu^  fc- 
qlacntibus  formulis  comprehendimus. 
J.Inter  quxliquida  expeditius  rem  perfici- 
urit;tv.g.  fiat  tale  vel  fimile  Decorum. 

' W 0cer.  rubr.  \.  ij. 

"^^yfmt.violar.  ■ 

^ - tnalvaana.%.&. . V 

j Wjjj&baccgr.  juniperi j.  \ * 

ntim.vj.  ^ 

Coque  in  f.  q.  aquapetrofel.  &fontan.  ana.p.q. 
adde 

. de  quinque  radicibus . 

q^fce,bibatde  hoc  Decocto  aeger  ter  de  die, 
inftillatis  lemper  Jpirit . nitri  volat,  dulcis gutt. 


fiat,  talis  mixtura  omni  infirviens 


Digitized  by  Google 


484 


*De  Nephritici, 


m.  jiqtta  petrofel.  ' V 

fragar. 

cAi, . faxtfrag.ana.  |./.  R. 

foenicul. 

cinamom.ana.%.  S. 
ftir.alkekeng.Z.ij. 
confett.  alkerm.  £. j. 
laud.  opiat.gr.  v. 
fjrr.  de  althaa  Ft  mei . (?. 

Ipir.  nitri  volatil.  9«  /.  fuccini  voL 

3‘if’  m 

mifccjde  hac  mixtura  dentur  lingulis  horis  2. 
vel.  j.  cochlearia. 

F5r/  Jfc.  ol.amjgd.  d.%.if. 

aq.  raphan.  maj.  %.  iiij. 
petrofel. 

/ )'  gener,  vini  a biana.^.iij.  > - 


fucet  limon . ««  w.  v. 

mifce  pro  z . dofibus,  lienim  primadoli  non 
ceflet  dolor,  poft  tres  horas  altera  dolis  exhi- 
beatur , &c  dolorem  veriffime  celTare  Lenteri 
communicat. 

Vel  fiant fequentesAqu&^v.g. 

Sit.  Fragor,  rec.ntenf.  4. 

'■  baccar.  alkekeng.%.f.$. 


femin.  Dauci  vulgar.Vb.  iS. 

fucci  betula  menfeMartio  colleft.  VS.xxii] 


Jpir.falii.  volat. 

thereb.ana.gutt.  v. 


mixta 


■ -■it 


•x 


\\J>e  Nephritici*,  62$ 

mixta  deftillentur  per  M.  B.  Hujus  aqua:  dofis 
eftab  Jvj>  ad|.iij,  cumfyr.de  altha:a,  fpir.  ni- 
tri dulci  &c. 

\t:f  ; / Vel  fiat  talis  D.  G.  R. 

'J.01 |t*  &ag«r* maner, Ife. iiij.  '*i- 
Vini  Mahatici.  ft . y. 
u aq. juniperi.  Ifc.  j.  Q. 

pctrofcl.tx  radicitus  flj.  ij, 

^ . Ne  der.  terrejir. 

a$  *r  : \ radie. faxifrag.  alb.  %.j. 
mlftrfic.. 

djfrfrSc'  * : tcrafor. contus.  atta.  vj. 

Stent  in  infufione  vafc  claufo  per  menfetp» 
pqftca  fjeftilia  & (erva. 

Dofis  eft  a cochleari  uno  ad  ii;.  vcliiijr  tem- 
pore matutino,  tam  adpraefervationera  quam 
cocionem.  ■ 

^j  foiyior  inflammatio  fimul  febri  fimiles 
ufiptear  paroxylmos } & ficis  excruciet  , fiant 

•;  " * ■ . : ;v;' 

■ Major,  rec.  ana.%.  y,  / - 

^^Heo^iimrdei  cum  femine  dauci  fa&i-  f >V/, 
petrofel. 

liqueris  betula  dejlilli  ana.  |.  j.  ^ 
jfe.lllndrCui  adde  U-  / ■ .*,/ 

^J^r,de althea  Fernel,%^'i  . r . < 

P»*.  Nitri  dulcis  gutt.  aliquot.  '*v 
o %.  dofibus.  Vel 


U 


* rs‘ 


L 


(B6  De  Nephritici»'. 

Fel  Nuci,  per ’ *■ 

[em.  vtolar.purp. 

drMi- 

faxtfrag. 

gentjld  ana.  $.  ij. 

petro fel. 

faxtfrag. 

onomd.ana.^.iiij. 

fiat  Emulfio,  cui  adde 
fyr.  violarum. 

- de  alth.  Fernel.  ana.  %.  vj. ' 

Jpir.Nitrt duitis  volat.^.j.^. 

mifce  pro  dofibus. 

Hclmont  admodum  recommendat  liquo« 
rem  betula:  , extrariam  e betula  vulnerata, 
mente  Mattio,  circatempus,quo  folet  vulne- 
rata vitex  plorare  novellum  liquorem  > eum 
vero  colligere jubetexramo  cralliori  , aci  te- 
midiametium  vulnerato,  indita  vulneri  lana, 
quo  fervetur  apertum  vulnus  , atque  ex  hoc 
ftillantcm  fuccum  fubacidulum  non  ingra- 
tum excipere,lithiafeosinfignefolamen.  Me- 
raciorem vero  e fu perioribus  ramis  , quam 
' prope  truncum,  effluere  teftatur. 

Hunc  fuccum  etiam  laudat  Cl.  F*  Hojfm , 
unius  aut  alterius  cyathi  portione  poculo  ce 
rcvifiae  benelupulata:  affociatum  , &:  mane 
propinatum,  ac  effe&us  ad  calculi  pralervaci 
- A !,  > onen 


De  Nephriticis,  &j 

onem  adeo  optabiles  &generofosefle  aflerir, 
uc  vix  ulli  antinephritico  palmam  cedat,& dy- 
suriis etiam  & ftranguriis  fenum  medeatur. 
Calorem  item  jecoris  e bile  nimis  volatili  acri 
mitiger,ac  incantamenta  etiam  folvat. 

Semen  Dauci  etiam  Cerevifice  inco£lum, 
& pro  potu  ordinario  bibitum  a lithiali  pra> 
fervare  di&us  van  Helmont  habet. 

H uic  & optim  e referunrur  abforbentia,  al- 
calina,quaecoagulatorem  in  luaa&ione  inter- 
turbant, & ita  coagulum  deftruunt:  talia  funt 
fequentia. 

Jfc.  Oculr.cancri. 

Jperm.  ceti  ana.  9.  ($. 
falis  volat,  fu  cum  gr.v . 

mifce  pro  doli  faspius  repetenda. 

Vd  Sem.  cjnosbati.^.B.  ' 

oculor,  cancri.  • ' _ " ‘ ;**• 

nitri  puriffimi  ana.  %.j, 
mifce.  Dolis  £ j. 

y d %i.  Oculor,  cancri.  $.j.  ■ ;*>-  c.  ' ‘ 

falis,  volat.fuccini.gr,  vj. 
opii  laudati  gr.j, 
m£  pro  doli. 

Si  enim  dolor  Iit  intolerabilis,  & bilis  acri 
'olatilitate  excedat  , adde  didtis  pulveribus 
unum  vel  alterum  opii  laudati  granum,  quo, 
Krcheus  iratus  quielcat. 

Vel  fiat  tale  Malraticum  Nephriticum, 

quod 


vl.  )JP Mt)U 1 


<J88  De  Nephritici», 

quod  dolores  expeditiflime  folvit,  &uriuam 
retentam  ciet. 

Jfc.  Opii  calcinationc  levi  correft.  g.  ij. 
falis  tartari.^.ij. 

optime  tritis  iuperfunde  menfuram  Vini  MaU 
vattei , poft  i.  dies  macerata  filtrentur,  cujus 
dolis  cochlear,  j. 

Externe  ad  mitigandam  inflammationem 
fequens  conducit 

,V1®:  '4i'  ' ■ 

- 'Oleum  infrigidans. 

5i.  Spertn.  ranar.  q.  v. 

coque  cum  C q.  olei  olivarum:  expedio  oleo 
infunde 

t:  Flor,  vielar.  martial. 

nymphe*, 
flor,  [amburi, 
folani . 
hyofeiami  ana.pro  lubitu. 

ftent  per  aslfatctn  in  S ole.  Poflea  decoque  &C 
exprime; &ad  ufumlerva. 

Vel  %t.  Sperm.  ranar. ficcat.  (frpulv.  £.  ij. 
axungferpent.  £./. 
oleijcorpion.%,8. 
facchariSatur».£.j,8. 
camphor.  /. 

ol.caryophyllgutt.  viij.  ^ 

mifce  pro  linimento. 

Yel  camphoram  fpiritu  addo  folutam  , & 

redu 


. 

Ari  > ) ',r 

M ■ - 


De  Nephritici/.  ggp 

rcda&am  , cumque  axung.  humana  in  lini* 
mentum  reda&am  illine. 

In  cerea  etiam  coagulatoris  impetu  fra£to, 
intermedienrur  leviter  abftergentia&expel- 
lemia  qualia  funttherebinthinata.  v.g. 

$£.  thtrcbint.  cypri*  ad  ficcitatemiijfpiflat,  J.j* 
pfflv.  radie  ir eos  flor, 
oenior,  cancri  ana,  $.j,  I?. 
extratt.  iicfuirit. 

fymphyt.  anet,  g,  fl. 
balfmi  Ptruviani  9. /. 
falie  volat,  fuerim  9./,  1?» 

mifce  fiam  Piluls  Dofi  9 j.  vel  8.  exhibenda 

Vel  therebinthinam  cum  manna  vel  oleo 
amygd.  dulc.  propina , & res  fa&a  erit  ficut 
VPaUws  habet. 

Tandena  etiam  martialia  9 acidukeque  ad- 
modum con  venient Neurnto  tcfte,  dequibus 
vide  Diuretica. 

Si  Renes  copiofo  crudo  pituitofo  humore 
infarciantur, externa  etiam  conveniunt  leni- 
entia, ut  (unt  balnea,  cataplasmata,  & fimilia, 
calore fuo  moventia,  & torpidum  Archeum 
vel  renum  fermentum  excitantia : atque  his 
faq>iustantaeftefficacia,utperaccidensetianl 
calculos  excernant.  T ale  poteft  clfe  fequens 
Velfimile. 

9(.  Radie,  akb.%.  iiij . 
fol.malv. 

X x potit* 


Digitized  by  Google 


gpd  Me  Nephriticis-, 

pArietar.  ana.  m.f. 
origani. 

-calamintb, 
x artemus, 
peirofelin. 

rorumarin.ana.  m.  R 
fetu,  lini . 

foenugr.  arta.  iij. 
furfur,  hordei. 

t ncifa  & facculo  inclufa  coquantur  in  aqul  p! 
Balneo. 

Poft  Balneum  oleum  therebinth.  fuccin 
vel  fimile  probe  infricetur. 

Si  vero  in  Vefica  haeccalculofa  hazreat  coi 
cretio  copiofa,  ac  urinam  prascludat,  i mpon; 
tur  abdomini  fimul  Cataplasma  ex  allio  v< 
caepis  cum  baccis  juniperi  rcc.  con  tufis. 

Vel  in  hoc  cafu  Recipe  capar.  atliimim.  x. 

raphani  armor  ac,  ij. 
baccar.  jUmper.  %.j. 

contufis  affunde  ViniMahatici  1 h.j.  fler 
jperaliquot  dies , poftea  de  eo  fepius  exhibi 
antur  aliquot  cochlearia. 

Si  denique  eo  malum  progrediatur,  ut  ca 
culus  concretus  exter,tunc  fpiritlim  Nitri  vc 
latilem confule,fi  hic  nil  folvit,debita  & repe 
tita  exhibitione  propinatus,  lithotomia  in  ai 
xilium  vocanda.  In  hoc  etenim  cafu  caver 

duc 


Digitized  by  Google 


^nli^ArtMlichy,  &pl 

Hirtine  pellentibus  ucaris,quiaea  calculum  ia 
ureterum  an.guftias  pellunt,  ac  ita  malum  au- 
gent j inprimis  fi  tantam  jam  habet  calculus 
rnagnrtudinem,uc  expelli  amplius  nequeat. 

Noreturitem  » ubi  calculofa  concretio  ili 
vefica  lueret,  ut,  fi  topicaexhiberidebeanr,  ea 
umbilico  applicentur  > quiatumobeonfen- 
fenlvaforum  umbilicalium  optime  ftimulallb 
dea  deftillaca  urinam.,  expertum  cft. 


CAPUT  XIX. 

Arthritica  minijlrat . 

# , 4 _ j / 

SI  in  aliquo^  certe  in  hoc  Corporis  a£tu  ma- 
ri mopere  datur  locus  quxrimonise  dd  va- 
na & depravata  mixtione  contrariantium 
a&ivorum,&  admirandum  fane  naturae  arca- 
num , quae  unico  in ftrumeiito  efficit  contra* 
rias>  & diverlas  operationes,folvit  & coagulat» 
generat  & corrumpit»  nec  folum  inanimali» 
ledinomni  regno.  , 
idem  ventofus  five  volatilis  fpiritus  aci* 
this  , qui  alibi  humores  folvit  , eos  hic  li- 
gat * idem  qui  in  nephritide  & conficjcn». 
do  ^alculo  veficas  , reliquarum  quodam* 
■ ii  ..  . (Xx  % 

*'  • 


Digitized  by  Google 


Di  Anti -Arthritidi, 

rnodo  partium  considerationem  habebat,hic 
eo  infolentias  procedit,  ut  nec  unicae  vix  cof* 
poris  partis  refpe&um  habeat , led  hoc  jfimul 
&illud  impugner.  Hinc  tanta  ejusdem»  licet 
indiverlisparnbusjcognaiio,  ex  hinc  Hypo- 
chondriaci,Nephritici,Arthriuci>  fert:  fratcf- 
no  femperfodalitio  junguntur. 

Horum  afFeftuum  caufam  GaleniCi  fabu* 
lofe,  humoribus  adicribunt , alii  ab  Hepate* 
alii  a Lleneeam  deducunt  alii  intra  > alii  extra 
Venaseam  quxrunt,  alii  alia  foroniant  ; hinc 
Podagricorum  infeliritas*qui  ignorata  fui  do- 
loris caufa& fiendi modo  , fruftra  medelam 
quaerunt.  Nos  eam  brevibus  declaramus* 
Caula  principalis  eft  acidum  volatile  f fecre- 
tum^fuo  corpore,  figurata  fua  fchefi  laedens* 
& partem  quam  fccretum  irruit,  dolore  ca- 
lore vexans>&  tandem  accedente  idonea  ma- 
teria,tophos  producens  & calculos.  Caulafe- 
cundana  eftoleolaalcalina  fanguinis  pars>Vel 
magis  vel  minus  volatilis,acido  occurtens&  ei 
mareri.im  miniftrans.  Horum  ortusin  prima 
digelhone  inquircndus>qua:  fi  de  pravata^cru- 
ditates  continuas  transmittit , dulci  mixtioni 
, ineptas , & fpirituumlubtilium  & volatilium 
confe&ioni  inidoneas,  hifce  xrumnis  pabu* 
lum  pra:bet>  & conficit. 

Nutritius  enim  fuccus  per  mille  capillariu  m 

vafo- 


Digitized  by  Google 


1 


De  t/frtti-Arthriticit. 

wforum  anfradus  ita  fubtihiari  &volatililari 
debet,  utejusfabslpincus  omnem  conlpicui- 
tatem& fugiat  & fuget.  Si  vero  in  hac  fua  per- 
ficiendi adione  turbatur , & vel  non  perfici- 
tur, vel  perfedus  heterogeneorum  accellione 
fecernitur,  dulcis  fubito  perit  mixtura.  Triplis 
cem vero  hunc  cum  Cl.VVtlhelm  ten  Rhyne  con- 
cipimus (ecefllim  fpirituum,  & dulcis  mixtu- 
rsdifccflum.  Primo,  cum  heterogeneum 
corpus, propter  mifcentis  fpiricuofi  abfentiarn 
in  partes  fui  incegrantes  fecernitur.  Sicfifpi- 
ritusexlanguinismafiadifceduntjtum  vel  bi- 
lis in  lympha  exfurgens  pulfatilem  incendit 
inflammationem  , vel  (ecedens  lympha  aut 
tranfudans  (erum  articulorum  junduras  lan- 
cinat,vel  oleofa  bilis  continuum  ardorem  per 
(anguineam  fpargitmaflam  &c. 

Secunda  (ecrctionis  fpecies  eft:  particula- 
tum  magis  (implicium  & fubtilium,  quando 
esdem  , ex  dulcificantium  difccfluin  fui  pri- 
ma confpicua  & ludentia  ; ut  fi  bilis  in  defla- 
grans oleum  , & aduftivum  alcali  &c.  fecc- 
dunr,&hascfecretio  priori  fimilis  eft:.  Ter- 
tium fecretionis  membrum  his  binis  contra- 
rium , (anis  accidit , & minima  concernit  fpi- 
cula,  qua?,  quo  majorem  fui  patiuntur  difees- 
fum,eo  minus  confpicua  fiunt, fed  fubtili(ata 
magi  s, mixtio  nem  & temperiem  inducunt, 

Xx  j omnis 


' 694.  D*  Anti-Arthritici*. 

omnis  motus  caufa  fiunt..  Hazc  fecretioms 
fpecies  in  corpore  naturaliter  confticuto,  fini- 
terrumpuur,priori bus  ardam  dat , & mixtio- 
nem  perficiendam  defecit  , ut  tum  crudita- 
tibus indu.£tis,  fpiritus.  ad  feceftum  d i fpo  nan- 
tur.. 

Si  hsc  plane  a primo  ortu  indu<5ta  veli- 
mus rufpari  y Ventriculus  prajfto  eft,  qui  pri- 
mam fuppedirar  hujus  asionis  aream  Hic 

fi  obruatur  fenfim  nimiis  quam  par  eft  , pro 

cujusque  ventriculi  coriftitutione  & fermenti 
fortitudine,  cibis,  vel  quanto,  vel  quali  pec- 
x.  cantibus,  eum  ftomachaiisvitiacur  fermenta- 
cio, & fi  tum  ftomachus  non  fefflcit  digeftio- 
ni , hujus  oneri  fublevando  inhiant  fpiritus 
animales, qui  vero  tunc  ipfi  delaflantur,&:  dis- 
fipancur,  &.fitfenfim  depravatus  chylus,  & ex: 
hoc  fonguis,  animalium  fpirituum  elaborati  o- 
ni  ineptior,  hinc  corporis,  mentisquefegntties 
inducitur. 

Vegetiores  enim  effe  debent  fpiritus,  qui 
Ventrrculi  fermentum  temperant,  ne  quod 
fubacefcere  debet , in  Aufterum  degeneret* 
&prstfentem  morbi  figat  radicem,  cujus  prae- 
ambulo , Uiiiverfalis  lalficudo  eft,&  extremo- 
rum pondus.  Infpiflat  enim  Aufterum, quia 
ctaflfe  ejus  particula  fuperficiem  lambunt  , 
nec  tamen  pene  erant , quia  in  iis  a circum fe- 
c ' * ren- 


De  eAnti-  Arthriticis.  6?$ 

rentia  ad  centrum  movetur /iibtiiisner  fivete- 
nuiflima?  particula,  cujas  comes  tunc  frigidi 
fenfus  cft,  non  a frigore  tanquam  caufa  ficta» 
fed  a dicto  motu  indutus , quo  relinquuntur 
externe  crudiores  particulae,  & fabriliores  in- 
trorfum  migrant. 

Aufterum  hoc  , quod  ab  immaturo  pro- 
diit acido, fi  cum  fulfure  combinetur,  prodic 
fapor acerbus;  Sicutifitin  corpore,  fi  incon- 
co£ta  crudior  bilis  , crudo  acido  , oleum 
craflum  involvit  } Et  fi  tunc  h.cc  (angui- 
ni mifccntur  , inde  tum  tales  refukanc  fpi- 
ritus  , qui  in  cerebro  rabiem  , in  thorace 
morfus  &c  anxietatem  , in  extremis  parti- 
bus Podagram  frigidam , fi  ita  vocare  Jubet, 
inducunt.  Vel  afFcdcioni  Hypochondria- 
ca cum  fuis  fymptomatibus  ancillantur  , ac 
tormina  , flatusque  ventris,  ftrangulaciones 
uteri,  faucium  & (imilia  contrahunt  : Et  fi 
tales  femper  producuntur  animales  fpiritus, 
quales  humores  fune  , oritur  tandem  inor- 
dinata effervefcencia  , inrernorum  fenfuum 
perturbatio  , &:  ex  eorundem  defedlu  lan- 
guor totius  , fequente  totius  Oeconomiae 
quiete  & immobilitate  , contra&ura  , & 
morte.  H#c  elt  Podagra  vel  A rthritidis  fa- 
bricatio , a crallioribus  indudta  particulis, 
cui  i\on  abfimilis  eft  altera  fpecics  , nifl 

Xx  4 par- 


i 

1 \ 


Digitized  by  Google 


De  Anti-Arthriticif. 


- • partiumfubtilitate,quandobilis  copiofavola- 
tilis  alias  (incera,  ab  acido  inquinato  volatili  in 
fervorem  adigitur, & fcceffum facere  cogitur* 
ubi  tum  locus  in  quo  talis  inftituitur  adfcio- 
conflagrare  videtur,  &c  tandem  tophis  reple» 
• , tur,  exliccata  (Imul  (inovia,  ex  lymphas  in  ex- 
tremis partibus  dtfedhi:  hrte  utpluFimum  bi- 
lio(i&  vinogenerofoafFue.i,notamur,&infe- 
ftantur  Podagra  i tales lemperiracundosob- 
ferves,  nulla  eriam  data  causa,  quia  jam  bilis 
acredine,ex  acido  volatili  haufta,&difpofita* 
femper  eft&  manet  in  motu. 


T ales  item  Nephri  ticos  obfer va  vi  & cal  cu- 
lo notatos (imili  ex  caufa  femper  iracundos: 
Non  enim  hi  affc&us  multum  differunt  nift 
loci  ratione. 

Exprasmiflis caufisindu&a Arthritis,  Po- 
dagra, Nephritis,  fequentibus  indiget  reme- 
diis, (cil.  primo  evacuantibus  per  alvum,  poflr- 
ea  Diuredcis,Diaphorcticis,qu«nobiliffimos 
praftantufus , itcmaperientiamartialiaami-  ■ 
acida,  abfbrbentia,  dulcificantia  & fimilia. 

Anteomniaverodixtaimperanda,  nedi- 
&o  igneo  , fpirituali  volatili  acido pabulum 
praebeatur,  vel  crudiores  acidi  particula::  au  g- 
mcntenturjpromoveanturque. 

Acidi  igitur  cibi, citra  dcle&um,  ac  incoti- 
fiderate  minime  fumantur.  Ex  omnibus  vero 


ratio- 


\ 


I 


De  Atiti-Arthriticu . 637 

ratione  potus  vina  vitentur  , prxfertim  quo- 
tum fpirituofaaciditas.qua  in  acidum  tendunt 
alcali,fuperat,pra?valetque •>  idem  judicium 
cfto  de  cerevifia  veteri  fpitituofa*  vel  acidula, 
aut  vinofa* 

Horum  locobibat  Podagricus  aquam  fim- 
pliccm  fpiritu  Nitri  volatili  dulci,  vel  fucco  li- 
monum  & paucolacchari  altcratam  ad  gra- 
tiam. Hxc namque  acida  plus  coagulationis 
dcftru&ioni > quam  promotioni  apta  funt,  fc- 
cus,  quam  ea  qua?  fermentando  falrem  atidi- 
tatem  promunr„utfnnt  omnes  fui  cius  horarii, 
diverliquecibi,  haec  enim  naturali  labore  in 
acetum  tendentia  , differunt  ab  eis  qux  jam 
perfectionis  metam  attigerunt  : nam  illud 
quod  in  via  eft,  & tacite  ad  aciditatem  feu.  fi- 
nem tendit  , loca  illa  qux  fermentabilis  ille 
acor  penetrat,inquinar  ac  inficit.  Hoc  ver6 
perfedtum  volatile  dulce  acidum  nomfed  hoc 
iubtiliffimis  fuis  fpiculis  obllru&iones  referat, 
tenacem  hoftem  incidit,volatile  naturale  aci- 
dum confortat, coagulum  dirimit , &:  putre- 
fidivum  acidunvdeftruic,  quod  alias  longa 
dierum  ferie  naturali  cum  fermento  mutuas 
conformaffet  fchefes. 

Jam  medicamina  confideraturis  primo  fe 
offert  evacuatio  > inprimis  ubi  acido  aufteri, 
atruginofi  > acerbi  humores  malum  adduxe- 

Xx  ^ ruut. 


1 


(fpj  De  rinti-  Arthritide. 

runt , quoniam  vero  hi  purgantibus  minime 
aufculeant humores,  acido  nondum  infra&o 
& debilitato  , hinc  prius  abforbentia,  utfunt 
oculi  cancri,propinentur,hoFum  enimpulvis^ 
magnetis  inftar  acre  iftud  sruginofum attra- 
here. Cl.  Tackenuts  refert,  quod  tunc  poft  ho- 
lam exhibito  vomitorio  etiam  leni  ejectum, 
segrum  aliquando  plane, velad  tempus  faltem 
hberalle  aflerir.  Hoc  enim  medio , acidum 
adulterinum  peregrinum,  aeruginofum,  acer- 
bum, vel  vario  alio  modo  alteracum&  vitia- 
tum liberatufjUt  cum  facile  auicultet  vomito- 
rio? hocpramifTo;  fi  attamen  dolor  Podagri- 
cus irruat &excrueiet,  ftatim  ad  compefcen- 
dos  cruciatus  animus  eft  applicandus,  reli&is 
aliis  intentionibus , donec  carnificina  ceffet, 
duplici  tamen  obfervata  intentione  r(cik:re- 
fpe&u  ignea?  biliofe,vel  Frigidioris  Podagra?, 
vel  arthritici  doloris  caufae. 

Stemma,  crudiori , acerbo , au  flero  arido,  dolores 
hi  arthritici , Podagrici,  catarrhales  convehantur , 
fequentia  conveniunt  topica  alealica  i abfor- 
bentia,  dulcificantia,  fulrurea,oleo&,  & ftmi- 
lia quodammodo ficcanria& roborantia.  In- 
ter qua?  primum  locum  obtinent  fpirituofc 
yolacilia, qualis  eft,  v.  g»  feq. 

, st* 


Digitized  by  Google 


De  Anti*. Arthriticis*  &9f 

Spiritus  Arthriticus . 

It,  Spir.  btmbric , terrefir , ^ . vf 
cochlear,  fjf. 
formtcar.  |.  i],  fi. 
falis  armeniaci.  & 

, cafiorei.  15. 

«•««'.  w.g.  fi.  j 

; camphor.  J.jr.  r 
Opii « i}.  8, 

iriifce,digereper  aliquot  dies,  poftea  filtretwr 

& fervetur.  . ; 

Vel.  &.  Aqua  Anhaltin. 

fnr.  lumbru.terreflr.  ana,  %*vj. 
falis  armo».  iy. 

i ' ' < £J]e»t.(uectni  ajf. 

caflor.%.  fi. 

piru.  ^ fi. 

raifce*  \ 

* t A 

■ Vel  It.  Spir.  tumbric.  terr.  g.  ij.  fi.  . , 

falis  armon,£.  y. 
cochlear . 

fapon.  vertet . fi.  / 

camphor . J.  ty.  1 

Opii.  9. 

9.  fi. 

mifta  digere  per  aliquot  dies , poftea  filtra  8fi. 

ferva. 

Vel  ftlif  fuccini  votat, 

f^tr.  falis  armon , 

D > 


Digitized  by  Google 


J09  D/  Anti-Arthriticit. 

• lei  macis  dejit/l.  ana.  %.j, 
fpir.  vtnireftificatijf.  if. 
digefta  per  aliquot  dies  ferva.  / 

Ufus  harum  mixturarum  infignis  admo- 
dum cft,  fi  probe  dolenti  infricentur  parti. 

Sic  &c  /equenti  modo  acquiritur  infignis 
Spiritus  Antipadagrtcus. 

Salit  tartari  aceto  deftill.  impraegnati. 

'calcis  viva . ana.  tfe.  j. 

Ab  his  fpiritum  vini  q.  C aliquoties  abftra- 
hc,tunc  adde 

Silicum  cum faU  t artari  calcinatorum  ife. j. 
falis  urina  volat.  iiij. 
camphjra.  /y. 

mifce  omnia,  ut  fiat  mafla  ficca,fi  non  fufficiat 
calx  viva, adde  tantum  filicum  pulv.  q.  i.  tum 
retortae  immifla  deftifla  per  gradus  , ultimo 
forti  igne  , maxunoadhibito  recipiente,  & 
prodit  liquor  in  dolore  Podagrico  fumma? 
efficaciae. 

Convenititem  optime  fpir.  vini  campho- 
ratus , praefertim  a rore  marino  re&ificatus  & 
cum  fpir.  (alis  armoniaci remixtus. 

Sic  & multi  recommendant  applicata  Ve- 
(icatoria,  quale  eft:  illud  & Clodii,  quod 
fy.,  Qmthand. 
piperis. 

caryophpU  ana.  ej.  v, 
fcrmtmi  acerrimi.  ff. 

~ cum 


Digitized  by  Google 


XDt  eAnti-ArthriticU,  fpt 

cum  fpit,  vini  fiat  pulmentum  quod  dolenti 
loco  prius  fpirituvmi  hume&ato  impolitum* 
& per  tempus  reh&um  » veficam  excitando, 
attrahit  acidam  doloris  caufam. 

Si  dolor  Podiqt  icus  igneum 'fellis  alcali,  & refo- 
lutum  ejus  aci  dum  pro  caufa  habeat >p\us  tempera* 
taalcalica  conducunt»  qualia  fuut  fequentia, 
inter  qu#  excellit  hoc 

Spcrniolum. 

Sperm.  ranar.  fponte  refoluti  & beneficio 
falis  armontaci  ajfervati.  1 1> . 
ft>erm.ccti.Z*iiu. 
camphor. 
thuris, 
wajhch.  ana, 
troci.  5. 

Mixta  ferventur  in  lagenis  vitreis  loco  fri- 
gido, hascextern&applicata  mirifice  igneum 
ardorem  mitigant,  & in h#morrhaghs  etiam 
quibusvis  infignes  praeftant  ufus. 

Alias  fperma  ranarum  Luna  decrefcente  & 
brevi  ante  novilunium  colle&um , & cx  bal- 
neoad  ficciracem  deftillatum , aquam  fuppe- 
ditare  alcali  infipidi  ditidimam , Cl,  Tackemus 
in  fuo  Hippocr.  chym.  mechanice  docet. 
Hancquc  tepidam  cum  lineis  pannis  applica- 
tam, igne#  podagra:  optimu  efTe]refrgerium. 

Hoc 


Ibi  A»ti*ArthrUitiii 

Hoc  tamen  notandum , ne  ut  multi  fiiadent 
aquar  addatur  alumen,  quia  hoc  adftringen- 
do  poris  curis  claudit , & tum  impedita  dia-*, 
phorefi  dolorem  augmentat,  quod  etiam  HtU 
darius  confirmat,  ubi  alumen  podagricis  ini- 
micum monet : At  multo  melius  podagrico 
confules  fi  aquas  prasdi&as  alcali,  acuavcrisuri- 
nas  alcali,  ca  proportione  , ut  inflammatam, 
dolentemq;  partem  applicata  aqua  noh  pun- 
gat, quod  lingua  explorari  poteft;  hoc  modo 
alcali  urinar,  nujus  aquas  alcali  aflbeiatum,  &c 
tepide  triplicatis  linteis  fomenti  loco  applica- 
tum,attrahit  aciditatem  ebullientem,  & dolo- 
rem maxime  lenit* 

Ex  hoc  fundamento  paratur  e?t  tempore 
aqua  abforptiva, absque  deftillationc , fed  flm- 
plici  faltem  falis  armoniaci  & falis  tartari  mix- 
tione^ aquas commun,  affufione,  quantiitn 
profolutionefuflicit , qua:  tunc  molliulculis 
duplicatis  linteis, fomenti  modo  tepide  appli- 
catur. 

Convenit  etiam  cataplafma  ex  la&e  cum 
mica  panis  fimilagin.  & croco  applicatum* 
quod  CL  VVedehus  laudat. 

Sic  & pulvis  radicis  confolidas  majoris, ctim 
aqua  comm.  in  pulticulam  coftus  , & digiti 
minimi  grofliiic  dolenti  loco  applicatus,  opti- 
mum prasbet  mitigativum  in  novella  poda- 
gra. 


*2)e  jifttUAttltriticttl  70$ 

f^,primaquc  doloris  invafione ; pofttres  vel 
(juacuor  horas  namqueablatus,  odorem  prae- 
bec  ex  putri  acido  , quod  argumentum  eft, 
acoris  extra&i. 

Dolore  immani  & febre  remillis  , fi  atta- 
men £ger  nondum  ambulare  queat,  ob  rema- 
nentes aciculas,jun<5turas  lanci  nantcs,optimo 
emolumento  applicatur  feq.ex  alcalibus  com- 
binatum Emplaftrum  quod  ita  fit.  , 

§£.  Oleirojati  Xb.j.  calcfa&o  adde 

f aponis  albi  rafi  iiij.  liquefa&o  faponc 
adde 

ttrujft. 

tnimL  ana,  J.  iiij. 

Coqueleni  igne,CGMinuorm>vendopifi:ii- 
lo ligneo, donec  emplaftro  duriorem  acquirat 
coniiftentiam : fi  enimeb  non  adducatur,  rur- 
fusinacremollefcit  , quia  faponariumalcali 
bumidumab  aererurfusattrahit,  cui  demum 
ab  igne  remoto  & nonnihil  refrigerato  adde 
fub  continua  agitatione  J.  j.  prius  fpiritu  vini 
in  mortariolo  ad  pultis  formam  folucse  cam- 
pbsr*,  & c a/lorei  pulver.  fi. 

Hoc  Emplaftrutn  Tackenii  ex  alcalibus 
compofitum,  mirabiliter  non  folum  acidum 
Podagricum  in  articulis  latens,  fed  & apofte- 
tnata, tumores  duros,  pedum  callos,  & varios 
r alios 

i * 


Digitized  by  Google 


^04  Z)?  Anti- Arthriticis* 

alios  dolores  ab  acido  ortos  , etiam  febriles 
promptilfimelbpit, mitigat,  ventilat,  adha> 
rens  nmdiu,donec  poris  aperns,acidum  mor- 
bofum  exhalarit,&  expirante  reloluta  lympha 
coagulai  a acida,  a cuce  depellatur. 

Si  Arthritici  dolores , vel  aejhtxiones  cat arrha - 
lesex  copta  humoris  refoluti,  crudi,  acidi,  pituttoft, 
frigidi,  ortum  ducant,  & con t r aci uramadfu (eant, 
convenicnr  prater  Tupra  notata  volatilia  alea- 
lica,fequentia  ballamica,  oleofa,  fulfurca,quae 
humorem  crudum  copia  peccantem  ablu- 
nnint&:  recti  ticant,&  paralyticum  membrum 
ioborant.  Tale  eft; 

Oleum  Galbanettm  D.  D.  VVdh. 

Galbam  el.  Ife.  15. 

gummiammon. 

tacamahac . 

Myrrha  opt. 
majhch,  cleft.  ' 

Jiorac.  edam. 

. ben^oi. 

ladani. 

cltbani.  . 

Jd.ntojchat. 

Jiorac.  kcjuid.  ana.  15.  - 
olet  fuccini . 

jpuaana.^.j.  , 
laurtn.^.if. 
fbir.therebtnt.fo.it* 

mifet 


Digitized  by  Google 


jftffti'  Arthritici/, 

mifce&  per  retortam  deftilla  > & egteiTum 
oleum  ferva^. 


VeifiAt  Oleum  Vir culat um  hoc, 

Therebint.  . ij. 
axting.taxi. 

Vulpis  ana.%.iiij, 
clei  iattrin.  %.j.  15. 

lumbricor.  tiij.  , 

jpici.  L 

maftich.a»U.%.$. 

rorismarin,  £.ij» 

Uxung.  hum'an%  I.  iit}, 

§ir.Vim.%:ij.  . . 

iniftacirculentur&  oleum  a fpiritu  leparetur. 
EftantjparaJyticum»  &antieolicum  nobile» 

Vel  hoc  Oleum  florum  Balfamicum. 

Vatulor.  eminor,  num.  ij»  . J \ 

runarum,  num.xij. 
lumbricor.  terreflr » tn.  tiij. 

<Aqu*  juniperi  absque  vino  deftill.jfc.i^. 

Catelli&rao«B  debite  exenteremur,  lum- 
brici laventur  & fiat  Decorum  ad  cafum  car- 
nium, colatura;  adde 

Pingucd.humun. 

muris  mont. 
cleijcorpion » 
jfyir,  therebint ,aua.  lb,/. 

Yy 


miCcc 


Emg  t)t  Anii-Arthritkut'. 

milce  & ferventur  m vafe  aperto  capaci»  his 

addeper  infufionem  fucceflivam. 

Summitatum  pini  ft.y.l?. 
gemm. populi,  ft./y. 
flor.prim.  veris, 
geni  fla. 
lilior.convali. 
cheiri. 

lavenduU » . 

anthos . 

falvia. 

fummit.  anetha  ' 

rutha. 
thymi. 

origani.  \ 

V ; 

t an  acet • 

abjynth.  ana.  m.j. 

fclor.lt  lior.  alb. 
meliloti, 
verbafei. 
thamom-  rom. 

fambuci  dHd.m.iif. 

Hypericifemine  turgentis, 
fiorum  hyperici  ana.m.  v. 

Omnia  & lingula  jufto  tempore  coliigan* 
tur , a foliis  & ft  i picibus  mundentur, &:  infun- 
dantur pro  temporeuniuseu  j usqj  e terra  prod- 
euntis & florentis.  Per  aeftatem  vero  infufa,ex 
veficapoftmodumdeftillentur  , adje&al.  q. 
aqua, ac  tum  oleum  feparatum  fervetur. 

Maxi- 


■*-  ' 


'De  Anti- Arthriticis.  Jc? 

v;  Maximeetiam  convenit  oleum  lumbrico- 


rum terreftr.  quod  ita  paratur. 

Recipe  Lumbricorum  purificat,  q.  v.  im- 
mitte vitro  angufti  orificii,  quod  optime  clau- 
fiim,mall£e  panis  in  volve, groflitie  trium  digi- 
torum, tum  in  furno  inftar  panis  coque,  per- 
a&aconco&ione  exime  , & lumbricos  in  li- 


quorem rdolutos  confpicies,  quo  locum  afie- 
ftum  inunge,& fi  odor  ingratus  dilplicet,adde , 
parum  olei  lavendula?. 

Sic  Sc  non  infima:  (ortis  eft. 

t i -■ 


\ 


Balfamus  Arthriticum  D.  D.  Rapp. 

Jji.  Tartari. 

Ligni  Jgvajaci  ana.  q.  C v.g.  aliquot, 

mifta 

Deftilla  per  retottam,& prodit  oleum  quod 
quater  regifica  fuper  caput  mortuum,  poftea 
ex  capite  mortuosi  extrahe,  tum  adde  his 
Saponis  Veneti . 
camphora.^.j. 

Per  aliquot  dies  cum  fpiritu  vini  digefta,pec 
retortam  deftilla,&  oleum  egrefium  rcftifica. 

Si  A^hritis,  contrattura,  & fimtlta  mata  a Ve- 
neficiis ornum  traxijje  hariolamur,  lequentia  opti- 
mo cum  effedhiexhibita,obfervarunt  Autho- 
res,  inter  quae  primo  occurrit 

Yy  % Oleum 


Digitized  by  Google 


I 


^0g  tyf  AntuArthritick'. 

Oleum  Hypmci  fimptix. 

fle,  Florum Hyperici.m.vitij. 
clei fiorpion.fmpI.1t6.  iij. 

Infufaftcntin  Sokper  ccmpus,,pofteac(>- 

«que  in  M.B.  donec  oleum  faqguineum  acqui'- 
>rat  eoiorem,  quoH  calatum  ierva* 


Ex  hoc  fit  Compofitum  hoc . 

Tflt.  'OleiHypcricifimpl.  Ife.  it/, 
yini gener ofi.  tt.ii/, 

\ Oleiiherebint ♦ 

iphilofipbor.ana.Z* y.  v 
Uumbricor.l.  if  . 

■axung-buman.  f.  «y. 
rjted»U<tcrurucervt 
Thtriac.  Andrem. 

JMithridat.  ana-  . 

flcrb.  perftear. 
rutamufdn. 
pyroUuna.rm.iij. 
fior.  unthyrrin.  m.  vtiij* 
hypericim.vij. 

•verbafii  m.iy . 

cent.mn. 

■ . • 

betonic . 

‘tohfiliiUuur. 

prune ll^ana.m.  j. 
fem.anthyrrtni. 

b/periciuno.^f» 

faefre. 


Digitized  by  Google  . 

I ' • — " “■  J 


Etej  tsfnti-Arthriticti..  JO<fo  > . 

'RadtC.. dra cmcult  maculat*, 
ariftolochi  rot. 
fimphyt.major,  ana.  m.  i$. 
gumini  elemt  J.  tij. 

Per  aliquot  temporis  fpatium  infufa  coque 
induplicj  vafe,  leni/Time,,ad,  confumptionemi 
vini,, tum  adde  ultimo.. 

mumiz * 
maftich. 
clibani.. 

myrrha.  ana.  %.  ij. 

mifce,  folvc,  &;  ferva  colatum  oleum,  cujus  vi- 
res magnsfunc  in  doloribus  mitigandis,  con- 
vulfionibus,  arthriticis  & fimilibus  graviflimis; 
affe6fcibus.  fanandis. 

Vel  fiat  hoc  Balfamum  contra  Veneficia, 
probatifiimum  ab  Henrica  ab  Heer , communi- 
catum. v.  g. 

Jfc.  Adtpis  canis  bene  liquati  & mundi  % . iiif*. 
urjini.%.  vii). 
caponis. %.xxiiif. 

Trei trunces  vijci  corylini  adhuc  virentis, 
fruftulatim  dilcifios  truncos  contunde  piftillo 
ligneo, cum  ligno  foliis  & baccisdonechume- 
fcant,tum  addeaxungias,  & mifta  phiolajque 
inclufa,Soli  novem  feptimanis  expone,  tunc 
extrahes  virentem  balfamum , quo  venefica- 
torum  corpora, & loca  maxime  dolentiainun-  „ 

da  curari  di£tus  Hernicus  ab  Heer , certiffimc 

confirmat. 

I ’ . Xy  , Sic 

I 


Digitized  by  Google 


yio  JD*  Artti- Arthriticis. 

Sic  & hoc  Emplaftrum  foetidum  pro  ex- 
perto adftat. 

sffefztid.  f . iij. 
granor*anthyrrininum.  viy. 
fol*  quercus.  num.  iij* 

pulv.  magnet.  ' * 

cor  ali.  rubr.  ana*  $.j*  &• 

mifce  & cum  oleo  bypertei  fiat  Emplaftrum  „ 

quod  ad  quajvis  incantamenta  eftexperimen- 

tum  infallibile  fuper  centrum  > ubi  cruciatus 
eft,  pofitum. 

Interea  bibat arger  hoc  Decoffcum. 

Herb.  anthyrrini  cum  femine, 
bypertei  cum. flor.  & femine.  * (- 

pyrola.  ana.  q.v. 

cum  vino  vel  cerevifia  fiat  Deco£fcum  r de  quo 
bibat  a?ge r,  mane  & velperi  hauftum. 

St  tandem  membrum  paralyticum  exarefias  , 
Jubtilioribus  omnibus (pirituofis particulis  fubaffiis  > 
affluxufiir itu ofior is  (anguinis  intercepto y tum. 
iequentibus  excitetur  emortuum  membrum,, 
& fiat  fequens 

\_sfqua  ad  Aridurat. 

jfc.  Sem.  urtia. minor,  ft.  (?. 

' . raphani  armor  ac*  nip. 

••  ' radie» 


Digitized  by  Google 


De  tAnti- Arthritici*.  Jit . 

radie,  aronis * 
piper t 6 longi  ana.  Ife . /'. 

Affunde  vini  genero, fi  q.  f.  digere  per  14.  dies 
&no£fces,  quotidie  bis  vel  ter  agitando,  tum 
deftilla  per  alembicum  &;  (erva,  qua  cum  arida 
membra  , ad  calorem  bis  vel  ter  de  die  fri- 
centur.  r 

Vel  9i.  Cafiorei.  • 

piperis  longi. 

>.  baccar. juniperi. 

Japonis  venet.  ana.  %.j. 

Coque  cum  vino  ad  medietatis  confum- 
ptionem,tum  liquorem  remanentem  decan- 
ta, & adde  Ipir.  vini  q.  f.  & mifce  agitando  do- 
nec liat  linimentum  , quo  cum  inungantur 
probe  membra  contra&a  , prasgrelfa  prius 
herbarum  emollientium  fomentatione. 

- * *.  1 

Vel  fiat  talis  Picaci/mus . 

v Picis  navalis.  > 

bituminis.  . .^uuxjjV 

nitri  ana.  $.}.$• 
fulfur.vivt  g.  iif. 
piperis. 

euphorb.  ana.  £.  if. 

(em.thlaspi.  *■ 

*.  thapjta  ana.  %.j.  ‘ 

Yy  4 Liz 


L - 


1 . 


DcAfitUArthriticUc  , 

Liquefiant&miiceantur,  quo  (aper linte- 
um extendiqueant,& calide  applicentur  loco» 
affedo*  & relinquantur  tamdiu  > donec  re- 
jfrigefcere  inceperint  , quofado  fubitoavel-- 
lantur,  & calefa&a  viciiiim  imponantur,  8c 
hoctam  diu  reiteretur,,  donec curisrubefeere 
incipiatjparsqueaffcdaincumefcaniumbalfa- 
micis  roborantibus  ulterius  opus  perficiatur,, 
&feq.  Emplaftrumconcinuogelleturquod. 

^ Empl.  nervi**  vj 
olei  lumbrtc  t>.rr. 

met i mojchapsexpreff.ana, 
eer*.  q.f. 

fiat  Emplaftruro>quod  prsmiflb  picactfmo,8c 
in  u udi  sbal  famicis  fupra  notatis  fuperligetuc 
parti  emortu». 

Si  efficacius  medicamen  defideres*  fiatfc- 
quens 

Oleum  Antiparalytitum * 

^4*  Olei  olivarum  recentis  tfe.  ij.  inhoeexs 
tingue  reiteratis  vicib  us.  ferrum  candefa&um» 
tam  dia  donec  nonamplius  exfiliat,velregur- 
gitet  oleum,  ea  tamen  adhibita  fim  u t cautela* 
ut  fubito  claudatur  vas.  oleum  concinens ,,  ne 
flammam  concipiat  oleum;  Huic  ita  parato 
oleo  immifee  tantum  calcis  viv*  ut  fiat  pafta* 
ex  qua  optime  fubada  globulos  formatos  re- 
tor- 


Digitized  by  Google 


Ant&Ankriiicii».  j. Ut 

tottxtmmilte^ex  retorta  deftilla , ut  oranoj 
oleum  prodeat^quod pro  lubitu  aliquoties ad- 
huc re&ificar  e poterisut  fiat  admodum  pene-. 
$cans,ac  acidoun&uofo  orbatum : cui  tum  ad- 
deroleicaftorei&  radie.  pyrctri ana.  q.  f.  dige- 
icper  tempus  &:  tumdeftilla  rurfus_ac  habebis, 
incomparabile  medicamen  in  emortuis  Sc 
aridis  membciscontra<5lis,quia  acido  fuo  cru-< 
da  un&uofo  jfpoliatum  eft  hoc  oleum , medi- 
ante ferra  & calce  viva : plura  non  addo. 

Sic  nec  hoc  Emplaftrumeft.  ex  infimis  ad 
membra  pendula &rconcra<3:a.. 

Ut,.  £mf>L  diapalma.%.  iu.. 

diachrLfimpL  I.  fi. 
pulv.  lumhricKterr.  $.j>  fi*. 
calami  ar  ontat , J.  fi» 
gdang.S.j; 
ctMer.fagt*. 
ccrttjf*  ana. 
c«7&  q.  C ut  fiat  Emplvjuftie  confidenti»» 
Porra  diatur  alia  doloris  ardinticilpecies? 
fine  rubore  &C inflammatione,  qui  plerumque 
feapulis  ita  infixus  haeret  ut  refpirationcrtif 
nonnihil  aggravet ; hic  ex  acido  dolor  * quia 
non  profundus  hgeret^faciltmeideomicigatuc 
potentiori  acido, quare  huic  ufui optime  con-. 
wnitfpiritusvitrioli, optimus*  quippeab  unir 
ca  huius un&i one  lacpc  quies  (equitur  * un&i® 
tamen  cum  lanei  panni  fruftulo  tam  diu  con* 

Yy  $ ' 


r ./  r-  . - 

jl 


dhgkjt 

na 


Digitized  by  Google 


ytq  De  Anti- Arthritide» 

tinuanda, donec  pars  dolens  pungi  fentiatur» 
tuncceflandum  , & locus  tepida  abluendus 
aqua;  ac  oleum  hypcriconis  vel  fimile  balla- 
micum  illinendum. 

Hasc  de  paroxyfmi  Podagrici  & ejusdem 
doloris  mitigatione:  quomodo  jam  & quibus 
mediis  ipfa  morbi  cauta  debellanda,  hic  labor 
hoc  opus;  fednon  mirum  , cum  aegri  hujus 
mali  incunabula  occultent,  quae  tamen  omni 
fludio  revelare  deberent  Medico  petito  , ne 
longa  mora  invaleat  malum,  & tum  fero  me- 
dicina quaeratur.  Huic  enim  hofti  in  prin- 
cipiooccurrendum,nepedem  figat,  in  mini- 
ma etiam  parce  , & tunc  totum  fimul  impu- 
gnetur & occupetur. 

Caufa  Podagra;  principalis,  effc  acidum  le- 
cretum  volatile,  tpiricuale,  penetrans , quod 
tantas  excitat  turbas,  &:  coagulationes  inten- 
dit pr^tcrnacurales,  quia  fecretum  , quasric 
corpus,  five  materiam,  cui  fe  jungar,  quo  tunc 
abfumpto  &:  materia;  implicato,  atque  in  ter- 
tium quid  formato,  dolor  quiefeit,  donec  no- . 
va  materia  data,paroxyfmus  inter je&a  aliqua 
mora  repetar. 

Ex  hac  caufa  facile  liquer  quali  folvente 
opus,  omne  enim  coagulatum  folvitur  fimili, 
&non  contrario  , hinc  podagra;  remedium 
noneft  quodlibet  alcali,  fedeftvolatilefitiens  * 

& 


Dic 


*!)(  Anti' Arthriticis,  7*5 

^determinatum  acidum  , oberrans  tale  in- 
obediens&  perditum  degenerat  umq}  in  cor- 
pore attrahens, & in  ventriculo  ejus  mineram 
deftruens:  tale  Solvens  fuppeditat  Mercurius 
Diaphoreticus  Helmontii  qui  ex  volatili  fub- 
tiliflimo,  & Mercurii  &c  Veneris  fulfureo  aci- 
do fixus,  magnes  eft,  ad  quem  in  corpore  er- 
ransacidum  praeceps  accurrit  &c  faturatur , fa- 
cile tunc  levi  purganti  aufcultans.  , 

Sivero  tophi  jam  fadti  fint,  volatiles  confii- 
le  Ipiritus  acidos,  hi  tibi  expeditum  largientur 
Solvens.  . , '•? 

Etfihumor  coagulandus  deficiat,  nec  co-  . 
piapeccetalcalinapars  , tum  optime  alcalia 
volatilia,  rem  expedient  , & dulcificantiaac 
abforjbentia , quas  fecus  materia;  coagulandas 
fc  jungunt,&  a di£to  acido  fimul  coagulantur» 
quodeuriofe  notandurh. 

Sed,  fi  malum  hoc  in  fieri  judicetur,  omnia 
ea  conducunt  quas  fupradelpleneticis  tradita 

' : • l 

caput  xx. 

Febrilia  traU at, 

NObis  haec  rufpaturis , maxima  (ane  oc- , 
curruntdubia,cui  nam  fcopo  ha:c  dire- 
ftaefle  debeant,  cum  vera  adhuc  febrium  es- 

fentia  intricata  admodum  fitac  dubia  > quo4* 

Cl.  Am- 


4 Fb&ritihtUk , , 

£/.  Amminnus,  inde  probaticum  ( licet  VPiftfc^ 
(itu  & Sylvius  hanc  do6fcrinam  probabiliter' 
tradiderint,)  hodierno  die, nec  nunc,  non  ci- 
^Os  & felicius  curentur  febres  ac olim,  ac  pro-- 
ptcrea  nondum  exa£te  notum  ubi  materia  fe- 
brilisinfaUibiliter  liidiiletur,  XizsxHelmont  do- 
nrachumpalasftram  certaminis  febrilis,  credi- 
derit ; & quae  anticipationis,  &poll:po(itionis, 
imo  durationis  paroxyfmorumin  genere  vera 
caula  (it.  . * ^ 

Intqrimcumfennentationisefie&us  lucu- 
lenter dcmonftretacontrariantibus  paroxys- 
mum induci  , non  concipimus  propterea 
aliam  caufam  quam  acidi  refol uti  &;  deprava- 
ti, cum  particulisalcalcis  congre(Fum,fieprae- 
ternaturalem  motum.  Diverfa:  vero  ex  hac 
caula  convehuntur  febres, vel  intermittentes* 
vel  Frigidae,  vel  Ardentes.  ‘ ^ 

Frigidas  femper  pituitam  comitem  habent* 
hasc  etenim  cum  acido  refoluto,  extraneo,  ve- 
nis hoftiliconjun&a,  febre  correptos  furam© - 
horrore  infeftat , (icuti  lemper  fit  in  febrium 
intermittentium  initio  , ubi  acidum  cum  ea 
dimicans,  membra  horrore  concutit  , fecus 
quam  fi  bilis  cum  hoc  (uo  adverfario  refoluto 
acido  decertans  fervore  exanimat. 

In  genere  igitur  acidum  vitiofum  (ercre- 
tum,  febrilis  certaminis  caufa  principalis  eft, 

ratio- 


VJe  Febrilibus ♦ 'jtj 

itione  advenientis  humoris  differentem  pa- 
roxyfmum  producens.  Pituita  (ive  crudi,  in* 
conco&ique  chyli  materia  degenerata , me- 
diante eo  quotidianas  excitare  videtur  fe- 
bres,conjun£fa  vero  bilis  tcrcianas>& circa  hy- 
pochondria vel  in  ipfa  (anguinis  maflaconge- 
fts  particulas  crudiores  (pirituum  animalium 
elaborationi  inepta: , & ftagnantes , quarta- 
nas. 

Inrcrim  ex  uno  oriri  fonte  febres  intermit- 


tentes inde  patet , cum  faspius  talem  a?grum* 
mox  tertiana,  mox  quotidiana,  mox  quarta- 
na, tandem  iterum  -tertiana &c.  prehendi  ob- 
fcrvemirs. 

Atque  hinc  gradibus  (altem  differte  hario- 
lamur iHebnontexcfic,  qui  febrium  continua- 
rum ac  intermittentium  (edes  non  differre  af- 
firmat, fed  folum  folius  maceriae  occahonalis 
ergo. 

Ex  hac  etiam  caufa  non  dubitavit  exclama- 


re,indignum  effe  nomine  Medici , qui  intra 
quatriduum  febrem  non (anaverit  , (edrigo- 
rofe admodum  hxcHelmont  di&avic,  quia  re- 
ticuit media  perquse  effici  haec  cita  fa  natio  de- 
beat, Mercurium  enim  fuum  Diaphoreticum 
occultavit, quem  febres  unica  potione  fanare 
prodicat.  Interim  tamen  Diaphoretica  fola 
appropriata  dc  fpecifica  effe  febrium  remedia 

alie- 


t 


Digitized  by  Google 


ji8  T>e  Tebrilibiit. 

aflerit,  quippe  fedatoarcheo  moxipfam  ccfla- 
re  febrem.utpote  qui  efficienter  omnem  ex* 
fufeitet  febrem,  caulas  vero  occafionales  oc- 
cafionaliter  , quae  tamen  omnes  unica  falce 
amputentur , fcil.  remedio  fudorifero  quod, 
incidit,  folvit,  liquat,  abftergi  tque  caufam  oc- 
cafionalem  ubicunque  locorum  ea  extiterit. 
Atque  propterea  inculcat,  proboMedico  non 
efle  magni  momenti  diverfitates  febrium  jux- 
ta materia;  proprietates  & loca  curiofeinda- 
gafle,fedfufficere  illi  invenifTe  remedia,  apud 
qua: omnes  febres  ejusdem  fint  pretir&  pon- 
deris,talia  vero  elTe  Mercurium  Diaphoreti- 
cum & arcanum  corallinum  confirmat:  quas 
vero  cum  obtineant  pauci  , hinc  eis  recom- 
mendat  remedia  particularia  , ex  cephalicis, 
utroremarino,  rutha,  majorana,  &fimilibus 
paratafalia , cum hsenon fint  fixaalcalia  ci- 
nerum , fed  volatilia,  qua; totam  contineant 
crafin  , ac  propterea  infignia  Diaphoretica 
nonnihil  temperata : Qua;  fi  debite,nimirum 
jejuno  ftomacho  & ante  paroxyfmum  inter- 
mittentium , vel  quovis  tempore  continua- 
tam,potcnturinvino  vel  aceto,  at  fudor  pro- 
liciatur , nunquam  medentem  fidelem  ludi- 
brio exponant. 

Vomitoria  & purgantia  per  accidens  fiepe 
fanare  aflerit , dum  nimirum  ad  ftim  datio- 
nem 

• f , \ 


j De  Febrilibttsl  *jif 

nem  unius , alterum  pronum  ac  vicinum,  una 
exturbent. 

Pramiffis  fcquentes  fuperftruimus  reme- 
diorum  formulas  v.  g. 
s m #•'  Ocul.  cancri$.j. 

falis  fuccim.vol.gr.  viij. 
oletcinam.gutt.j . 

mifce  fiat  pulvis  pro  dofi  cum  aceto  fumen- 
dijs.  - ? 

Vel  &.  fa.diaphor. 

nitri  prap  arat.  ana.  $,j. 

. . campbor.gr.  vj. 

mi  ice. 

Vel  falis rutha.  volat.?). 8, 

ocul.  cancri, praparat.$.j» 

lattd.op.  gr.j.  ‘ i 

mifce  pro  dofifapius  repetenda. 

Si  haec  nil  efficiant  , Anglici  Medici  me- 
thodum fequere , a Blengi  communicatam. 

v‘  g- 

Qe , Semin.  urtic,  § . if. 

jlor.cent,min.%.8,\  •> 

falis  cent.min.%.y, 
vinialbifo.j. 

Infunde  iz.  horis  in  cineribus  calidis , eo- 
demque  tempore  etiam  feorfim  infunde  pec 
u.  horas 

china  de  chinapulv.  %.  iij. 
cryflall.  miner al.  g,  y. 

, ft»r,vini$.ity.  Poft- 


^20  D*  Telruihw/* 

- Pofteaconfundefohitiones,&adhucfimuI 
confufa  infundamur  per  6.  horas, tunc  filtra^ 
pro  unadofiexhibe|.  ij.  primo  fex  horis  ance 
paroxyfmum  > fecundo  alteram  dofin  cum 
horror  incipit , cerciam  dofin  cum  paroxys- 
/tnus  remittit:  Intermediis  diebus  detur  ma- 
ne & vefperi  dofis.  Sed  cum  diesordinarius 
repetit, exhibeaturut primo  di&um.  Interim 
tamen  fi  copiofa  videtur  adelfe  materia  febri- 
lis , aliquoties  propinetur  commodum  pur- 
gans. 

In  Ipecierum  febrilium  familia  non  raro 
particularia  univerfalisremediiapicem  attin- 
gere  di&us  *v&n  Helmont  refert, ac  ex  hoc  fun- 
damento Emplaftrum  fibi  efle  paucis  tefol- 
ventibus&abftergencibuscompofitum,  quo 
centenas  quartanas  tuto  fanafle  absque  reci 
diva>  etiam  autumnales  aflerit,  nifi  quod  in 
©bcfioribus  tardiora  quodammodo  fuerint 
ejusoblequia. 

Ego  hoc  proficuum  expertus  addo,  cata* 
plafmatis  loco  adhibitum. 

jfc.  Fttltgin.  camin.  Jplend.  g.  f. 
telar.  ar anear.  ij, 
burf t pajiora  m.j. 

•tbertac.  $./* 

mifce* 

Alii  laudant  bufonem  aceto  imraaceratu^ 

aridum 


Digitized  by  Google 


*Dt  Tebriltbm^  jn 

aridum,  linteolo  involutum,  aucordis  reglona 
applicatum  incipiente  paroxyfmo  , quo  ces- 
sante & cransgreflb,  bufonem  in  terram  defo- 
diunt, ac  hoc  repetuntcertiaviceintcrtianiSjia 
quar  ranis  vero  quarta  vice,&  in  quotidianis 
unofakem  bufone. 

Ratione  diaetas  Beimorit  acarnofisahlline- 
*e  ju  bet,  qu  ia  caro, ova, pifc  es,  & j ufcula,  laciis 
cadaverentur,  ac  materiam  febri  Suppeditent; 

Ec  qui  modice  utantur  vino,facdius  conva- 
Iclcere, vi  resque  confer  vare,  ut  «n  priltinom 
ocius  reftit  uan  turafieric»quam  qui  abii  meant» 
hinc  cerevifiam  tenuem  optime  vinocomtni- 
fceri,  addito  pane,  prius  feparatiai  in  aqua  co- 
$o  in  mucilagincm  vel  coilam;  de  quo  potu 
febrientes  pro  fici  bibant  frigide,  ne  fi  febris 
fit  calida  & fiticulofa.,  eruor  depopuletur  > 
folidarum  partium alimentacum viribus  per- 
eant; nunquam  propterea  fitim  tolerandam , 
ne  quidem  fubterfudorem,  fed  tum  potus  ca- 
jlidusefio.,  injungit, 

Febris 

• i 

Fit,  ubi  fpiritus  peculiari  maligni  rate  ir  £.»$! 
ferocientes  fibi  ipfis  viam  aperiunt,  fangui- 
n«n  furenti  turbine  concutiunt, ut  dulcifitan- 

|!  Zz  ubus 


Pelrikbitti 

'tibus  fuba&is,  vd  fec  effis,  prefto  tit  ctllOtit 
conrertio.  - 

Caulam  aliquando  Heln/ont  in  convex.  vcn* 
triculi  latete  relidere  exiftimat  atqueranto  pe- 
joresinducere  malignitates:  cum  raro,  nifi  ex- 
traordinaria arcana  illuc  pertingant  : actales 
effe  ferfe  omnes  caftrenfes,  quia  citra  fitimin- 
feftertt  fepe,  ac  de  foris  faltim  contaminent» 
ac  ultimum  ftomathi  nutrimentum  afficiant» 
cum  totum  corpus  quamdiu  vivit»  perfpira* 
bile  Iit. 

Peftem  efle  atrociflimam  febrem  £c  celer*- 
rimam,  ac  ita  (blum  gradibus  a rehquis  febri- 
bus malignis  differre  indicat,  nid  quod  has £e- 
pi«s,fordes  febriles  conjungas  habeant,  ubi 
pcftilens  venenum  etiam  abfque  materia,  ib- 
Jum  fpiritum  vitalem  afficiat. 

In  omnibus  ergo  his requiruntur  fudorde- 
ra,  alcxipharmaca,  ubi  e contra  in  benignis 
Diaphoretica,  incidentia,  abftergencia,  rem 
-abiolvunr. 

inter  illJi.exceftunt  ^juJb  adftriiflione  con- 
den(ant,quaJiafuntacidafudorificafimul  qu<£ 
iyinpham  vel  a bilecorrofivam  diaphorefi  cx- 
pti  iTnt , quod  in  ffiperficie  natet ; vel  ener- 
vem lympham  roborant,  i t effera  tas  bili  refi-  - 
fierequeac  ; cum  dulcificantespartes  percu- 
tiunt 


Google 


«-1 


I 


2>e  FelriUhm*  72| 

ritmtintrb,  ut  qusfalia  acria  funt,  folutacum 
fero  procr udantur  foras.  Sic  & adftringcn- 
tia  pariter  & aromati» , aiexipharmaca  furi- 
bundos lapiunt  fpirixias,  aculeata  hebetant, 
toxica  exterminant,  poros  & corporis  & hu- 
morum poft  noxii  eradicationem  obfcranc* 
ut  -utiles  nonextilent  (piri rus,  &;quod  bilem 
tion  incendant  intentius,  ac  alvi  profluvium, 
tabem  & lethum  non  citant,  talia fupra  de 
alexi  pharmacis  tradimus,  inter  «quas  Tin  (flu- 
ta Bezoardica  non  infimum  tenet  jocum* 
cum  Tin&uralapid.  h*mattt.lb«nsra. 

Curatio  in  genere , cirra  & ven^fe£frones »,  • 
& laxationes,  aut  alias  ceremonias  toborato- 
rias,  aut  alteratorias  fleuri  Cl.  Ludovtct  ha- 
bet , felicifflme  abfolvetur,  fl  casccris  pari- 
bus , malum  primb  per  trn&uram  bezoar» 
dicam  vel  fblam , aut  in  vomitu  Sympto- 
matico aut  flmifi  , guttis  aliquot  rin  (flu- 
ta: anodyn*  for  di  beatam  , aut  per  timifia 
volatilia,  infringatur,  rdiduum  vero  una 
vel  altera  dofl  pulveris  bezoardiciex  CC. 
■pbtfafophid  partibus  ij.  & terra  figtllxt * Je» 
lenioris , ac  unicvrnu  fbjfilu  ana  parte  uni 
fubigatur  i ac  tandem  circa  flatum  co- 
rallini , cati  eris  ve  qua-ti  abforbeatur,  in- 
terpolius pro  circumftaniiarum  ratione 

■Zz.a  'v  con- 


Digitized  by  Google 


De  TcbrilibiU . 

contra  fitim  j ulapiis,  vel  fpiritu  nitri  dulci , vel 
etiam  iplo  nitro  acuatis. 

In  mitiorum  vero  malignarum  initiis  dictus 
pulvis  bczoardicusjvelper  Ie,veldiverfimode 
exaltatus  rem  abiolvet,  citra  volatilium  adhi- 
bitionem. 

In  hunc  finem  fequdntes  fabricamus  'for» 
inulas. 

jjt.  'i/iqu*  card.  bened. 

[cor dii  ana. 
tberiacal.  g.  i}. 

:tinffur.bez.0Ard.  gutt,‘60y 
[yr.  acet  os  citri.  j. 

mifce  pro  fi  fiepius  reiteranda. 

Vel  Aq.card.  beneH. 

ifambuci. 
nympb.ana.  %.j. 

‘ acctibez.oard.%,8 . 
diafeord.  Fracafi.  %.j. 

Jyr.acetojcitri.^.if. 
mC  pro  doli. 

Tei  fiat  taleDetoffum. 

Ttfdic.  Angelic . 

Valeria n.  * i 

tormemUt.ana.  %-j. 
htrb.galegx. 

card.bened.  ana.m.  f 
[em.  angelic. 
citri  ana. 

Co- 


De-  Fthriltbuti.  72£ 

Coque  in  C q aqua:  comm.  colatura:  undis, 
(fecem  adde 

conjerv.  /cordu. 

acctof.  citri  ana.  %.j. 

Stent  per  no£fcem}rnane  ebulliant  & colentur 
pro  tribus  dofibus,iingulaedofi,  addendo  un- 
itura: bezoard.  £ fr. 

Vel.  ifc.  "Radie.  fcorz,oner. 

carynphyllat.  ana.Z.j. 
conferv.  pomor . citri.  5. 15. 5. 

Zqua/cordii. 
aceto/. I 
card.  bened * 

»«c«  w.  immatur.  ana.  f.v. 

Bulliant  m diplomate  velalembico  coeco* 
ad  tertia:  partis  confumptionem,  colaturi  un«* 
ciis  decem  adde 

aqua  tene  lior.  C.  C.  y. 

cordial.  temper.  %.j. 
tinflur.  bez,o4rd.  %.  i]. 
con/eEl.  alkerm . g,  /. 
fyr.rubt  id&i.  /. 

mifqe  pro  tribus  dofibus, 

' Vel  fiat  talis  ^iquaDefltlUta. 

Rafure  tentllor.  C.  C. 

Limon.  cum  toto  ana . ft>.  ft. 

^*r<e  /cordii. 
card.  bened. 

Zz.  $ 


^wr- 

716  De  FebriUBm, 

meltjf, 

aceto  fana.  Vb.ij. 

peratta  infuhone  DclbU»  r & aquam'  pro-fit— 
&anv  terva>aljis.  mifcendam  vehiculi  in  mo- 
dum. 

Ha?c  malignitati  dicata  iimto,  qua:  fi  majo- 
rem partem  intrata , fequemibus  vel  hrnili*. 
bus  ulterius  liibtgatur.  v.g. 

fy.  Bex.oard  muter aiu  9.  JL 
tcrrdt  [tgtllat.  opt. 
cinnabar  .nativ.gr.Vi 
■lifce  pro  doli. 

Vel  Jji.  C.  G.  fine  igne  pr dtp  arati 
tcrr*  Jigillat. 
cculbr.  cancri  ana.  & 
margartt.  prdparat.gr,  vipy 
miTcefiar  pulvis  pro  doiL 
Vel  %t.  Oculer,  cancri. 
terrdfigilUu. 
margarit.praparaf. 
fala  C.C.  volat,  ana.  9.  B* 
miicepro  doli, 

Pto  limpliciabforbentc  , oculi  catrcri  fol® 
fepius  exhibiti  in  pul  vere,  vel  cum  margaritis 
remixti,  rem,  a bfolvunt. 

Pro  ficrfedand&opcime  convenient  Julepi 
fcqq. 

J|c.  j4cptafontax.BB.fa 
ac  actor. 


borrag.ana.tb.  fo 


Digitized  by  Google 


T' ' PPl  " 


i ' 

Febrilihtet ♦ - < 71? 

j(?r>  ^rMlMor’ 

rubi  idai. 

citri  ana.  q.  f.  pro  grato  dulcore ; tunu 
Jfrir»  nitri  dulci*  q.  f.  acidulanda 
Vel  conducit  etiam  in  extremis  quando- 
que aceti rofacei  hauftus,quem  piurimosfere 
exanimes  revocaffe  C/.  Car diluam  aderit  » nec 

absque  ratione.  . 

Si  potus  nimia  quantitate  veniat  molcltus, 
fallatur  ficis  (cquentibus, quales  funt  pomi  ci- 
tri concifi  & faccharo  afperfi,  vel 
1^,  Finiar  artat,  actd, 

0rr.  «/<«. 

/5*cf  i citri  ana.  jf* 
confctt.  atlyrm.  %-j* 

mifce,  cochleatim  atfiimendum. 

Denique  etiam  Epithemata  ad  pulfiis»  tem- 
pora & cor  applicata,  admodum  alterant,  niu 

petechiae  appareant,  ubi  tunc  eaute  proceden- 
dum nc  retrocedant.  • 

Sic  & dolores  capitis  optime  iis  demulcen- 
tur, v.g. 

jc.  Aceti  r ut  acet  velbez.eardtsi, 
olei  rofacei . 
album  ovi  ana.q.l 

mifcepro  oxyrrhodino. 

r*l  «e.  Nucleor,  perfic. 

fcm.  papav • tdb. ana-  ?•  /* 


Digiiized  by  Google 


/ 


7 * De  FebriUBm* 

dqnt  [amburi,  . .» 

njmph. 

. . , , verien. 

Sretibrzjar^ 

rutdt.m^.fr 

‘t&dj 

mitce  * pto  epithemate  ad  tempora  & Iron* 
Hem,  vel  puifus*  ftc  amphoram  ferat  sege^ad- 
de  B ^ 


/if 


Velit c. 

horrag * 

fil  namphttan*.  , 

carfkncukZ.iij, 
aceti  Brz.oard.,  ti.,caj)feft.  al^trm.  $.  J.  ft. 

m i (ce ,,  hac  mixtu  ra  lequentes  lacculi  ad  pult- 
ium humedcarur.  , 


Jk.  fi'  r.  rofar.  rubr . 

cmamomipulv * < 

• • A',  mofchat.  ana.  g*  & 
eostic.citri^.p. 
herkruta 
tamphor^U 

jnifee,fiat  pulvis  faeculis  incrudendus,&  pulfi-. 
bus,fupcrhgandus  * acfupenori  aqua  hume- 
viandus*  v» 


Ad  plantas  pedum  optime  item  applicatur 
«oc  cataplafma,  quod 


9s.  Fermenti  aerie. 

fiponu  nigri  ana.  & 


De  Febrilibus,, 
btfid'  pruncll,  £.j. 

aceti  kezja.rd',  q.  f.mifce,  fiat  cataplafma.. 

SS  deliria  & convuliiones  «geum  excruci- 
ent, ac  fimul  exteriora  frigeant  ,,  & interiora 
urantur  * conducent  veiicatoria  brachiis  & 
cruribus  a pphcaca»qu«  malignitati  viam  ftru- 
unrfcutexhal;er,veiad  exteriora  trahatur.. 

Si  vigili®  fi  ut  molcft®,,  vide  quxdeanody- 
ais  fu  pra  tradimus., 

Tho,  lingue  6c  faucium  ariditate  florem  la* 
fliscumnitritantiilo.inunge*  . > 

Si  ver6  Angina  collum  occupet*  &ibilaa* 
gmsconcrcfcensflagnateiticipiat,, 

Theriac.Z.ty 
mellis.  coch.L  ii}., 
alumin.  %./. 
fiir.fahs  armon . g.  fi. 
aqu*.veronic.%.j.. 

decoque  ad  terti®  partis  confumptianem*  8£ 
pro  gargarifmateapplica* 

V$t  ac»  Aqfi<t  fimpL 

prune/l.  ana.  ft>.  IT* 
nitri  antimoniati  | . 15* 

Jj/r.diamaron.^.j,  \ 
Enifcepmgargarifmate*  j 

Vtl  ht.  cancror.fittviatil.num.Vc  J 

ftmptrviv.  major.  m.S. 
nitri  profar  at.  %.j. 
mttrofiaccit6.fi 

Zz  j * co«- 


yjo  Ve  Febrilibus. 

contufa exprime,  & gargarifmatis  loco  appli- 
ca cxprefliim  fuccum,  quem  Poppius  rccom- 
meudat. 

Excerne  applicari  poteft  fcq. 

fe.  TUfiic»  ahh. 

\ Ultor.  alb.  anu.  f . 8. 

earicar.ping.  nam . it/, 
farin.Jwnugraci. 

mehlot.  ana.  %.j. 
crociat. 

contufa  & mixta  hume&ato  cum  dixire  bal- 

iamico&  applica. 

Vel  Se.  Nidi  hirundini,  m.j. 

einer.ftramin . fabar.  /• 
lupult.  m j. 

contufa  coque  cum  la£te  vaccino,  & applice- 
tur calide,  vel  Elixire  balfamico  folum  humc- 
&ato,  quod  omnem  abfolvet  rem. 

§■■1.—..—.  ..■■■■  - ■ ■'  i — ■ 


CAPUT1  XXL 


Vterina  continet. 


X ‘TTerumgenerationisofficinam,  alii  cum 
! y aulica  comparabunt  vita  , ac  fi  nullibi 
Eia  j >ra  virtut  um  & vitiorum  occurrant  certa- 
mina qaatn  in  hilcc  U Mactocofmi,  & Mi- 
cro- 


De  Vterinif.  ?$S 

croeofmi  AuIis.Quemadmoduffi  enim  utero 
plurimum  cft  virtutis,  ita  &c  plurimum  vitii  in 
bocvifccro  fubelfe  volunt,  adeb  ut  matrix  ju- 
rc  nominetur  centrum  quali  omnium  atFe- 
duum  muliebrium,  ac  receptaculum  ac  lenti- 
na  variorum  excrementorum. 

Sed  vitia  quae  ab  eis  Utero  adfcribunrutv 
plus  juftd  pravis  adnumerarentur  incolis» 
quam  ipfiautae,licuci  Aulica  vira  non  ab  Aula, 
feti  a pravis  aulicis  redditur  depravata* 

Cum  itaque  fanguis  variis  f & bonis  & de- 
pravatis paniculis,  huic  aulsevel  generationis 
officinae  famuletur,  vitra  potius  huic  a quam 
Utero  adferibenda  erunt. 

Quas  non  ineptas  ablurditates  hinc  inde 
non  iulum  a vetulisded  & Medicis,  Utero  af- 
fidaslegimus&audimus,  at  cum  admodum 
belle  haecnorarit  C/.  Henrtcus  CeUdrtw  in  luo 
Germanico  tra&atulo 

fdjwming  / vocato, hinc  fuflidat  nobis  de  me- 
dicaminibus  huc  pertinentibus  pauca  laltem 
addere. 

Haec  vero  in  genere  rfelpiciunt  languincm 
varie  alterarum  & depravatum , & vel  abun- 
dantem vel  delicientem  vel  ftagnanrem 
8c  concrefcemem  , ob  vatias  acidi  depra- 
vatas 


yjo  De  Febrilibus, 

contula  exprime,  & gargarifmatis  loco  appli- 
ca expreflum  fuccum,  quem  Poppius  recom- 
mendat. 

Excerne  applicari  poteft  feq. 

*.  %adic.  alth. 

i Ultor.  alb.  anu.  f . f?. 

earicar.  ping.  num.  iij, 
fartn.fxnugract. 

mehlot.  *na.  %.j. 
croci,  £,  5. 

contula  & mixta  hume&ato  cum  elixire  bal- 

famico& applica. 

Vel  &.  Nidi  hirundini,  m.j. 

einer.firamin.  fabar.  /. 
lupult . m j. 

contula  coque  cum  Ia<5te  vaccino,  & applice- 
tur calide,  vel  Elixire  balfamico  folum  hume- 
ttato,  quod  omnem  ablolvec  rem. 


CAPUT  XXI. 

m/ 

Vtenna  continet, 

T TTcrumgenerationisofficinam,  alii  cum 
! V aulica  comparabunt  vira  , ac  fi  nullibi 
Eiaj  >ra  virtutum  & vitiorum  occurrant cerca- 
mmaqoam  in  Iulee  & Maciocofmi,  & Mi- 
cro- 


De  V ter  inis. 

croeofmi  Aulis.Quemadmodum  enim  utero 
piarim um  eft  virtutis,  ita  & plurimum  vitii  in 
hocvifcero  fubelfc  volunt,  aded  ut  matrix  ju- 
re nominetur  centrum  quali  omnium  afFe- 
duurn  muliebrium,  ac  receptaculum  ac  fenei- 
na  variorum  excrementorum. 

Sed  vitia  quae  ab  eis  Utero  adfcribunrur,. 
plus  jufto  pravis  ad  numerarentur  incolis, 
quam  i pfi au lae/r curi  Aulica  vita  non  ab  Aula, 
fui  a pravis  aulicis  redditur  depravata* 

Cum  itaque  fonguis  variis j & bonis  & de- 
pravatisparticulis,  huic  aularvel  generationis 
officinae  famuletur,  vitra  potius  huic  a quam 
Utero  adferibenda  eru  nt. 

Quas  non  ineptas  abfurditates  hinc  inde 
non  iblum  a vetulisded  & Medicis,  Utero  af- 
fidaslegimus& audimus a at  cum  admodum 
belle  haecnotarit  Ct.  Hcnricus  Cc/Urtus  in  luo 
Germanico  tra&arulo  WeV<rmeuiteSO?utttr^c- 
fd}»<run<}  / vocato,hinc  fufficiat  nobis  de  me- 
dicaminibus huc  pertinentibus  pauca  laltem 
addere. 

Haec  vero  in  genere  rfelpiciunt  fanguinem 
varie  alterarum  & depravatum , & vel  abun- 
dantem vel  deficientem  vel  ftagnantem 
& concrefcemem  , ob  varias  acidi  depra- 
vatas 


’'7p«sr 


7J0  De  Febrilibus. 

contufa  exprime,  & gargarifmatis  loco  appfc 
ea  expreffum  fuccum,  quem  Poppius  rccom* 
mendae. 

Externe  applicati  poteftfcq. 

ac.  %adic.  altk. 

i Ultor,  ttlb.  ana.  $.  6 . 

earicar.  ping.  num.  ii], 
farin.fanngraci . 

meltlot.  ana.  §./. 
croci.  §,5. 

contufa  & mixta  hume&ato  cum  elixire  bal- 

&nmco&  applica. 

Vel  Nidi  hirundini,  w.j. 

ciner.firamin . fabar.  /. 

Utfnli.  m j. 

contufa  coque  cum  Ia61:c  vaccino,  & applice- 
tur calide,  vel  Elixire  ba! famico  foium  hume- 
&ato,  quod  omnem  abfolvee  rem. 

i i.  . ■ i ■— 

CAPUT  XXI. 


Vterina  continet, 

T TTertim  generationisofficinam,  alii  cum 
! V aulica  comparabunt  vita  , ac  fi  nullibi 
na j >rayirturum& vitiorum  occurrant  certa- 
mina quam  in  iulcc  & Macrocolmi,  & Mi- 


De  Vterirris. 

croeofini  AuIis.Quemadmodum  enim  utero 
plurimum  eft  virtutis,  ita  & plurimum  vitii  ia 
kocvifcero  fubeffe  volunt,  ade6  ut  matrix  ju- 
re nominetur  centrum  quali  omnium  affe- 
ctuum muliebrium,  ac  receptaculum  ac  len  ti- 
na variorum  excrementorum. 

Sed  vitia  quae  ab  eis  Utero  adfcribuntufv 
plus  jufto  pravis  adnumerarentur  incolis, 
quam  ipfiaul<£,ficuti  Aulica  vita  non  ab  Aula, 
fui  a pravis  aulicis  redditur  depravata» 

Cum  itaque /anguis  variis | & bonis  & de- 
pravatisparurulis,  huic  aularvel  generationis 
officinae  famuletur,  vitra  potius  huic  a quam 
Utero  adferibenda  erunt. 

Quas  non  ineptas  abdirditates  hinc  inde 
non  fblum  a vetulisded  & Medicis,  Utero  af- 
fidas  legimus &audimus,  at  cum  admodum 
belle  haecnotarit  Cl.  Henrtcm  CeUartus  in  iuo 
Germanico  tradatulo  &fc*crm«meS0?ufftr<<Q5e* 
(fttwrung/  vocato,hinc  fuffidat  nobis  de  me- 
dicaminibus huc  pertinentibus  pauca  /altem 
addere. 

Haec  vero  in  genere  re fpiciunt  fanguinem 
varie  altcratum  & depravatum , & vel  abun- 
dantem vel  deficientem  vel  ftagnanrem 
& concrefcentem  , ob  varias  acidi  depra- 
vatas 


7f° 


Dt  Febrilibus. 


con tufa  exprime,  & gargarifmatis  loco  appll* 
ea  expreflum  fuccum,  quem  Poppius  rccom* 
mendae. 

Externe  applicari  poteft  feq. 

TUfdic.  sitit. 

\ liltor.  alb.  anu.  f . 0. 

earicar.  ping.  num.  tij. 
farin.faenugraci. 

meltlot.ana.  §./. 

•)  croci.  5. 

contufa  & mixta  humedato  cum  dixi  re  bal- 


j(amico& applica. 


Vtl  &.  Nidi  hirundini,  m.j. 

ciner.firamin,  fabar.  /. 

Infuit,  m j. 

contufa  coque  cum  la&c  vaccino,  &:  applice- 
tur calide,  vel  Elixire  balfamico  folum  hume- 
dato,  quod  omnem  ablolvet  rem. 


CAPUT  XXI. 

■j 

V Urina  continet» 

T TTcrum  generationis  officinam,  alii  cum 
I V aulica  comparabunt  vita  , ac  fi  nullibi 
£iaj  >ra  virtu  t um  & vitiorum  occurrant  certa- 
mina qtura  in  hilce  & Macrocofmi , & Mi- 

cro- 


aOOgle 


De  Vteriim. 

crocofmi  AuIis.Quemadmodurn  enimutero 
plurimum  eft  virtutis»  ita  & plurimum  vitii  ia 
hocvifcero  fubdfevoIunt,ade&  uc  matrix  ju- 
re nommetur  centrum  quali  omnium  afFe- 
duum  muliebrium,  ac  receptaculum  ac  femi- 
na variorum  excrementorum» 

Sed  vitia  qu*  ab  eis  Utero  adfcribunrur* 
plus  juft6  pravis  adnumerarentur  incolis, 
quam  ipfiauhe/icuti  A ulica  vita  non  ab  Aula* 
fui  a pravis  adicis  redditur  depravata» 

Cnm  itaque  /anguis  variis  f & bonis  & de- 
pravatis paniculis,  huic  aulaeVel  generationis 
officina?  famuletur,  vitra  potius  huic  a quam 
Utero  adferibenda  eru  nt. 

Quas  non  ineptas  abfarefitates  hinc  inde 
non  folum  avetulis,led  & Medicis,  Utero  af- 
fidaslegimus&audimus,  at  cum  admodum 
belle  ha^c notarie  Cl,  Hcnricus  CelUriw  in  luo 
Germanico  tra&atulo  &te*<rmdmeS0?iUftr'Q5e* 
fcbtuerun^  / vocato,hinc  fufficiat  nobis  de  me- 
dicaminibus huc  pertinentibus  pauca  laltem 
addere. 

Hajcvcroin  genere  rfefpiciunt  languinem 
varie  altcratum  & depravatum , & vel  abun- 
dantem vel  deficientem  vel  ftagnancem 
& concrefcentem  , ob  varias  acidi  depra- 
vatas 


Digitized  by  Google 


yfO  ZV  Febrilibus. 

contufo  exprime,  & garganfmatis  loco  appli- 
ca expreflum  fuccum,  quem  Poppius  rccom- 
mendat. 

Externe  applicari  poteftfeq. 

%.  Hadic.ahk. 

i Ultor.  alb.  an a.  f . 0« 

taricar.  ping.  num.  ii/, 
farin.fwnugraci. 
meltlot.ana.^.j. 

•i  croci.  f . 

contufa  & mixta  hume&ato  cum  clixire  bal- 

j(amico& applica. 

Ftl  Nidi  hirundini,  m.j. 

ciner.firamin.  fabar.  j. 
lupult.  m j. 

contufo  coque  cum  la&e  vaccino,  & applice- 
tur calide,  vel  Elixire  bal  fornico  folum  hume- 
ttato,  quod  omnem  abfolvet  rem. 


CAPUT  XXI. 

Vterina  continet. 


X TXeriimgenerationisofficinam,  alii  cum 
! y aulica  comparabunt  vita  , ac  fi  nullibi 
jnaj>ra  virtutum  & vitiorum  occurrant  certa- 
nrinaqaara  in  hiicc  U Macrocofmi , & Mi- 
cro- 


De  Vterims.  ?$Z 

croeofmi  Aulis.  Quemadmodum  enim  utero 
pJurimumefl:  virtutis,  ita  & plurimum  vicii  ia 
hoc  vifcero  fubelfe  volunt,  aded  ut  matrix  ju- 
re nominetur  centrum  quali  omnium  affe- 
ctu um  m iiliebri  ura,  ac  receptaculum  ac  (en  ti- 
na variorum  excrementorum* 

Sed  vitia  quar  ab  eis  Utero  adfcribunruF,. 
plus  jufto  pravis  adnumerarentur  incolis» 
quam  ipfiauhe/icuti  Aulica  vira  non  ab  Auk» 
fcd  a pravis  aulicis  redditur  depravata* 

Cum  itaque  langurs  variis , & bonis  & de- 
pravatis particulis,  huic  aularvel  generationis 
officina  famuletur,  vitra  potius  huic  a quam 
Utero  adferibenda  erunt. 

Quas  non  ineptas  abfurditates  hinc  inde 
non  lolum  a vetu!is,led&  Medicis,  Utero  af- 
fi&aslegimus&audimus,  at  cum  admodum 
belle  hazenotarit  Cl.  Henrictu  CcUurtw  in  luo 
Germanico  tra&atulo  &ie*frmeiwe9)?utta>Q3f* 
/ vocato,hinc  fufficiat  nobis  de  me- 
dicaminibus huc  pertinentibus  pauca  laltem 
addere. 

Hsecvcroin  genere  rfelpiciunt  languinem 
varie  aiteratum  & depravatum , & vel  abun- 
dantem vel  deficientem  vel  ftagnanrem 
& concrefcentem  , ob  varias  acidi  depra- 
vatas 


Digitized  by  Google 


<r 


De  'Uterini*. 

Yatas  particulas,  vel  deficientibus  eis  fu»  nexit 
facile  vel  exorbitantem  vel  nimium  folubi- 
lem. 

Principaliores  ergd  affe£tus  uterum  (olunt 
refpicicntes,  &c  magis  huic,  quam  aliis,  corpo- 
ris partibus  commune$,infmmininofexu(unt 
fanguinis  menftrui  velftagnatio  & fuppreflio 
vel  nimius  fluxus;  rcliquuut  fuffocatio  vulgo 
uterina,8c  varii  capitis  & aliarum  partium  do- 
lores vulgo  utero  adfcripti  , aliarum  partium 
vitiis  orti,  male  utera  tribuuntur.  Lieni, vel  in- 
de  vitiatolanguini , &:  animalium  fpirituum 
ruditati,  adfcribendi. 

Huc  jamdirigenda  media, qua: fi  Lunaris 
deficiat  (anguinis motus , pro  ratione  caufa- 
rum  optime  mcnCuvanda.CumentmJangues  va- 
rie confittutusj  vel aujlerisxacidis Agentibus  parti- 
culis pr  aditus , & jam  pituita,  vifcida  repletus*,  ex- 
ijlat , hinc  exhibenda  qua:  dulcificant,  volatili- 
(ant,  glutinofitatem  fanguinis  exfolvunt,  & 
acidum  depravatum  corrigunt. 

Imo  fpe&ant  huc  ipfa  purgantia  & vomi- 
toria, qua:fiepe  eodem  die,  quoaflumuntur, 
menfium  fluxum  proritant,  qua:  tamen  fi  (an- 
guis peccet  vifcedine’,  plus  liquida  quam  foli- 
dd  forma  conducunt , ac  in  tali  cafu  paran- 
tur optime  talia  vina  medicata  , quale  hoc 

eft;  . , 

\ * 

B uRa- 

* >< 


( 


Digitized  by  Google 


JDe  'Vterim. 
fyl  ‘Zadtc.filtctf. 

■enula.  * 

bryon.  ana.  J.  fi. 

Fol.  puleg. 

melijf.  ana.m.% 

Jlor.anthof. 

hpperici  ana.p.  ij. 
baccar,  lauri  fi. 
fem.paftinac.fativ.  g.tf. 

Fol.fenn.  eleft.  %:j.  fi 
jalapp.rejinof.  fi. 

■troch.  alhand.  $.j. 

tinamonti.  . 

(croci,  ana.  fi. 

Incifa  &‘Contu(ainfim^a^<ti’rii'n<fuc>bus  vi- 
fiimenfuris  , & de  hoc  vino  bibatur  quotidie 
hauftus , inflillatis  fpir.  falis -arnuvel  liquoris 
C.C.  fuccfnatiguttulisxxx, 

Siadfitnmia  lympha  depravata  topia  ■,  loco 
vini  medicati  exhibeatur  Sequens  Vel  fimile 
aperiens. 

84.  Fol.pntr.el.^.y. 
pulpa  colocyn  t.  $.  fi. 
palis  armoniaci  %.jj. 

hifce  fu  perfunde  aqua  pulegii  ferventis  Ife.  fi. 
ftent  per  24.  horas , tunc  colaturam  cum  fac- 
charialbi  tfc.  fi.  infpifla  ad  confiftentiam  fy ru- 
pi: cui  adde  , 

tin  amomi  pulv.  %.j. 

croci  Martis  alc abfati  aperitivi  %.j. 

raifcc  coquendo,  donec  non  amplius  adhaz* 


*T)t  Vlirinu. 

rcat,(cd  in  paflijlos  formari  queat  & pulveri- 
fari, de  hoc  exhibe  quotidie  bis  5 ij.  unam  do- 
fin  mane>alteram  vero  f.  horis  puft  prandium, 
incipiendo  quatuordecim  dies  ante  cruptio- 
nisconfuetae  tempus,  continuando  donec  ju- 
ftc  cedant , & d.  .nec  progreili  menfes  fluxus 
terminum  ablolverint.  Hoc  Blegni pro  abfo- 
luco  commendat. 

Vel  fiant  tales  PiSuU  Hyfferica. 

Hodie,  angcltc. 

x.cdoar.ana  |.j. 

Htrb.  afari  cum  toto. 

card.  bened . ana.  m.  j. 
myrrha^.  fi. 
cafjia  lign. 

taftor.  ana.^.iij.  i 

croci  j. 

ptt/p.  colocynt v 5>  9* 

Extrahe  cum  fpiritu  vini  & fiat  H a.  Extra* 
dum,  cui  in  m ei  I i s formam  reda&o,  adde 
refn.ja/app.  5.7.  fi. 
croci  Martto  aperit.  akaUfat.  §.  /. 

mifce , fiat  Maifa  Pillu.ar.  Dolis  eft  a 9.  jh 
ad5.fi. 

St  partitula  Jangmnis  depravata^nirniuw  fini 
auflera  & conftrwgentes  > nec  hinc  purgantibus  au~ 
Jcultart  velint ,pr*mitcamur  dulcificantia>aro- 

. mau«* 


„ Digiliig<lJjitfcpOgIc 


De  Vterinth  fjf 

Dacica  > abforbentia  , qualis  eft  fequens. 

Pulvis  Chalybeatus . 

&.  Spec.  diatftrb.  C.  rkabsrb.  jt 
, fulturi, 

fabinaarta.  %.j. 

fpec.  arotmat,  rof.  j,  •'  ,, 

b rracit, 

nucis, 

trtct  sr.ana.^.j, 

truci  Murtu  upcr it iv,  tlcafijat.  j, 
facthar,  canar,  alb.  |.jf.  15. 

®ilce,  fiat pulvis>cu jus  Dolis g.  & velg.  j. 

Vel  ifc.  Oculor,  cancri  pulv.  9.  j. 
einnab.  nattv. 
falu  fucctm  vd,  anA.gr,  v, 

nifce*fiat  pulvis  pro  doli  fepms  repetenda. 

i 

Vel  fiat  Bltxir  Vterimtmboc, 

• , 

§t,  Badie,  imiperatffr, 

Angehc.  una. 

troci,  • 

jpuhg.ficc.m.v, 

etnamcmU^.f, 

Superfunde fftmus fiquentU  Vtermi  q.  Cad 
xninemiara  digere  per  tempus  & filtra;  cui 

ddc  - 


fjfb  *De  XJtmm*. 

falis  fuerint 
elet fuerint  g.  tij. 
f insim.  %.j. 

tnifcc,  digere  ut  uniamur. 

Spiritus  Vterinus, 

lj*.  T&sidic.  Angtli*. 

7.0 d ar.ana,  Ifc.y. 
berb.  meltfree.  m.  vj.  ■ 
ft*Ug. 

levtfiic.  ana.m.v. 

Incila  infunde  cum  *vini gentrof  mtnfur.  iit* 
tum  delhlla  &prolubiture&ifica. 

Plura  dulcificantia,  refblventia,  carminati- 
va, diuretica,  diaphoretica , fanguinem  aci- 
dum, aufterum,  coagulationi  & concretioni 
aptum  corrigentia,videfupra,  inter  qua;  elige 
Tin&uram  bezoard»  Elixir  Ballamicum,&  fi- 
miliaaromaticis,  volatilibus  particulis  combi- 
nata medicamina  , hume&antibus remixta, 
quia  absque  his  aperientia  vix  optatum  pr«- 
ftant  efFe&um. 

Circa  menfes  pellentia  notari  volunt  alii, 
ne  in  dubio  cafumeretriculis^onceptum  (up- 
preflione  menfium  limulantibus  , tcmcw 
menfescierftia  fortiora, vel  vomitoria,  aut  alis 
fortia  purgantia  fuppeditemus,  ne  incauti  fce 
tum  expellamus : fed  hanc  cautelam  inanem 

cfT< 


Digitized  by  Google 


Dip  Vterinu,  'jyp 

tfTe  Henrictu  ab  Heer  notavit , qui  propterva 
firmiffime  credit  aegerrime  pofTe  occidi&ab- 
igi  foetum,  nifi  fimui  enecetUr  mater , atque 
hoc  inquit  credo  omnes  bonos  &:  do&os  Me- 
dicos affirmaturos, Cum  videamus  cum  quan- 
to periculo  foetus  mortuos  fecundinasquc 
expellamus.  Interea  tameneumhuic  Henri- 
ci  ab  Heerobfervationi  contrariadentur  ex- 
perimenta, caute  agere  Medico  <Qonfcieqtio- 
fo  confultlus  erit. 

Si  nimius flitxus  infeflet , 'propter  abundantiam 
feri  acrioris , biliofi , convenient  incrafTantia* 
dulcificantia, narcotica  adftringentia  & fimi- 
lia,  excedentem  fermentationeminhibenti% 
& fi  aeftus  flmul  concurrat , fehfu m Frigidi  fi- 
ttiul  contrahentia , ubi  tum  optime  condu- 
cunt Emulfiones  fimui  hume&ando  ineras- 
fantes.v.g. 

fec.  Sem.  4 .frig.  Maj.  ana.g,  ij, 

, papav.  alb,  £. 
atoygd.  d.  iij. 
rfqHaacctoft. 
plantag 

Decoftihord . ana.Vb.j. 
a<].  fperm.ranar.1ik.  fi, 
edule  oretur  Mantu  Chr.  feriat,  q.f. 

&;  detur  pro  ufu  repetendo. 

Vel  detur  fiepius  fyrupus  coraliorum  de  co- 

Aaa  i......  .rallis 


7$  Dtf  Z/tlrifiu, 

'rallis  do^us.  Plura  vidC  de  dyfcntcriCis  tradi- 
ta interna. 

* Praeter  externa  quae  fupra  de  hasmorrha- 
giistraditafuntj  haec  {equ entia  nec  funt  con- 
temnenda. v.g. 

Vitrioli  HtiUgarici  adalbed.  calcinat, 
q.  v.  redige  ih  catapkfmatis  formam  cum 
fp  er  mate  ranarum. 

Hocque  linteis  cannabinis  inclufum  dorfo 
& lumbis  circumcirca  ad  umbilicum  usque 
frigide  applicetur , ac  fanguinis  fluxus  mira- 
cUlofe  cohibetur,  eftqOfc  experimentum  cer- 
tiflimum  in  contumaciflimo  afredu , reliquis 
«lil  juvantibus,  & ubipericulum  vitae  inflat. 

V el  Mnfetfrantt  humant , vel  ab  aliis  os  - 

i&bus  collecH. 

hufonuYn  pulver  ifai.  ; 

SpemioU  ex  oculis  nigris  fpermatis  'rkhS- 
rum, cum  propria  mucilagine  aquatica,  .per 
creberrimam  imbibirionempraeparatoe,  ana> 
p.  aeq. 

Pulverifaita  ihifce  cum  mucikgine  traga- 
canthi per  aquamfperm.  ranar.  fa&i  , &:  fiat 
• mafla,  ex  qua  formentur  amuleta , vel  pomd 
inanibus  tractanda, donecincalefeant. 

Vites  admirandae  funt  in  omni  haemorrha- 
gia tam  narium  quam  uteri,  haemorrhoidum 
& ; vulnerum.  .. 

Si 


t) e LueVener . 7& 

Si  armillae  , corallia  cx  cis  formantur', 
politi nc  optime  geftari  pro  praeiervationd 
ab  cis  , qui  huic  malo  admodum  obnoxii 

forit. 

™ - 

GAP UT  XXtt. 

fcuem  Veneream  & ei  Aicat<t  Medica* 
iriiria  exhibet. 

HOrrendum^ocmb^^^ 

miale  Hippocrates  ceftatur,  cujus  con- 
tagions  fymptornam  tibr.iii.  Epidemior. 

led.  iii/cradft.  Illic  nientiinquit.capidsqub 

glateies,  carnium  , nerVorum  , &:  offiuii 
clapfas  ■,  voces  viriate,  bra  nlcore  fervido  af- 
leda,  in  ptidchdis  ciibercula  , eadem  circa 
1 lauces,  linguae  mflamationes , abfcdfus  circa 
dentes  ,ttvberculafo  ris  > intas , drea  inguina* 
taones  drta pudenda, multae  ulcerationes* 
lippitudines  htimidae,  togae,  diuturnae,  Curii 
doloribns  , emptiones  palpebrarum  foris* 
intus  , multorum  ©culos  corrumpentes* 
*}itos  ficus  vocant.  Ecce,  hoc  hodie rnor urii 
fcoitatorum  morbi  genus  Hippocrati  coo-jd- 
tum  fuifle  hinc  conftac  licet  tunc  aliis 
i ’ •••  : A a a * • cx 

v * 


Digitized  by  Googli 


*r?40  De  Lue  Veri  er. 

'ex  caufis > nam  in  auftraU  temporum  conftitii- 
*tione  hoc  malum  irruifleteftatur,  atque  fiia: 
regioni  Epidemiale , quemadmodum  Ele 
phantiaiis  ^Egyptios  > GracOs  lepra  primo  in- 
vafit.  Hodierno  dic  morbus  hic  , horrendus 
adhuc  magis  quam  depravatus  rnon  amplius 
Gallicus, ied  toti  jam  terrarum  fere  orbi  com- 
munis , Eerneliodignumfeortatotumflagel* 
lum  audit. 

Caufa  hujus  mali  eflentialis  eft  acidufn 
qualibus  fingulariter  venenatum,  &:  corru- 
ptum, ac  humorum  vel  venenata  vifcofitate; 
Vel  volatilltate, corpori  humano  infeftum. 

ExhacCaufa  fiepifliine  S corbuti  fymp to- 
rnata cum'gal licis  certant, & fadfem  praftam 
dubiam  , ac  fi  ex  eodem  fonte  pronata,  nec 
alia  interfit  differentia,  quamquod  illius  fym- 
ptomata  circa  lienem,  hujus  vero  in  teftibus 
& vafis  fpermaticis  ftabulari  confueverint. 

Sed  huju  5 mali  producta  horrendi  multo , 
humanum  corpus  excruciant , quippe  bilem 
fermentantes  &:  nimium  acuentes  particula 
‘acida  peculiariter  venenata , nervos  mem- 
hranasque  rodentes, dolores  intolerabiles  in- 
ducunt: eadem  fi  partes  feminis  elaboratio- 
ni dicatas  adoriuntur, fperma  corrumpunt,  & 
continuum  ejus  putridi  liquaminis  effluxum 
moliuntur;  ic  fi  jam  pavis  acidi  corrupti  fuc- 

cis 


ioogle 


DeLueVcmr. 

cis  corpus  perfufum  copiofe  exiftat  , illi  ha- 
rum concurfa  exaggerantur  ut  cuti  fcabiem,, 
ulcera , pilorum  defluxum , & oflibus  cariem 
adfcifcant  ac  ita  vel  hanc  aut  aliam  corporis 
partem,finguiari  fymptomate  ftigmatizatam 
nocent,non  fecus  ac  Mercurius  nociva  fua  vi, 
& fecrecis  acidi  fpiculis  carnes  nodis  &to- 
phis,defcedati&  innumera  mala  advehit* 

Caufa  per  accidens  quas  priori  or<;um  mi- 
niftrat,  eft  coitus  impurus  cum  jam  infe&a 
haclueperfona,  a quaper  conta&um  alteri 
communicatur  perfonas, in  ipfo  enim  attritio- 
ais,ac  infequenteincalefcentiae  a&u,  particu- 
las venenatas  fermentantes, poros  jam  hiantes 
pervadunt  fe  fanguini  fanas  perfonas  aflo  dan- 
tes,non  minimum  juvante  cupidine,  animam; 
afficiente, & magnctice  quafi  fiinul  attrahen- 
te venereum  virus. 

Oritur  quandoque  fponte  hasc  lues,  fi  fani 
homines  immoderatam  Sc  beftialem  vene- 
rem exercent,  quando fpiri tus  diflipantur ni- 
mium, & relidi  redduntur  acriores , inprimis 
ubi  corpus  jam  pravis  fuccis  repletum  exiftit. 

Quod  vero  venereum  virus  propagari  pos- 
fit  per  ofcula,bibitiones  cuminfedo,  impuras 
cloacas  infefTum,  &c  hoc  illorum  ratione  in- 
ventum effe  credo,  quibus  honorem  manere 
volumus. 

Dif- 


Aaa  5 


De  tue  Venen 

Differt-  tamen  haec  tues  ratione  qualium* 
venenatorum  quantitatis  ratione  coniider-a- 
ratorum.  quando-Icil.  vel  quaedam  falcem,  vel' 
omnes  corporis  partes  inflciuntury&  fympto^ 
mata  vel  funt  mitiora,  vel  peftima. 

. Et  ex  hac  caufa  Luis  incipientis  figna  certa: 
hauddantur,utpote  cum  aliorum  morborum, 
fignis  decertantia, 

Quibusdam  enim  fblb  amplexu  vel  bafiis 
contagium  labia  ulctifculis  notat  quod  & ali- 
is nunqua  impuritate  venerea  affedis  accidit. 

Sic  dantur  quibus  poft  impurum  coitura,: 
gonorrheea  accidit,  & excernitur  cum  ardore 
femen  putridum, ficuti  & aliis  accidit  non  in*- 
feftis.  Atque  ita  incipientis  Luis  figna-, nifrpar-. 
«ientis  accedat  confeflio , de  impuro  coirunon* 
* habentur  certa^ 

Interea  tamen  Fernclius  confticuit  qua- 
tuor  gradus  ; Levifftmam,&  primamluis  fpc- 
ciem  per  pilorum  defluxum  indicari  vult. 

Secundam , per  maculas  foedas,  velfitbfla- 
vas,  aut  fubrubras-,  gonorrhasa  flmul  faepe. 
commnxta.  9 

Tertiam  , per  puftulas,per  univerfam  em- 
eem difleminatas  , inprimis  circa  frontem.» 
icmpora  & aures , cum  ulceribus  pudendoi- 
tum  & gonorrheea  virulenta* 

Quartam  luis fpeciem,  dolores  intenfiores 


Digitized  by  Google 


Tt  Ltte  veneri  743 

tio&urno  ihprimis  tempore  excruciantes,  5c 
ofia  rodentes, ac  in  ledo  faltem  afficientes  * 
conflituere  perhibet. 

Haec  vero  eft  &c  incipientis  &:  progredien- 
tis Luis  methodus : Si  homo  contagium  hau- 
fic,  primis  diebus  fentit  laffitudinem,  &:  totius 
corporis  torporem  > ingruente  vago  artuum» 
vel  capitis  aut  alterius  partis , dolore , ac  tum 
faciei  mutatur  color,  labia  pallent,  oculi  cir- 
culo lividonotantur,  virginum  menftruataru 
inftarj  facies  inflatur,  manus  6c  pedes  ad  ta- 
dum,  etiam  hyemis  tempore  plus  folito  ca- 
lent : Somnolentia  etiam , & tamen  inquietae 
nodes, infeftant, cum  fegnitic.mcerore  &:  tri- 
ftitia,absque  praegreflfa  evidenticaula,  non  ut 
melancholicos  fed  ut  torpidos,  lafTos,  ac  fi  his 
accedit  defluvium  pilorum,  ftranguria  &:  ga- 
norrhaea virulenta,  praeter  omnem exfpeda- 
tionem  de  contagio  luis  haufto  certus  efle  por- 
ceris : cujus  veram  confirmationem  notes,  fi 
accedunt  puftulae,cum,  vel  fine  fanie  in  barba, 
capite,&  vel  cum  vel  fine  crufta,  oriuntur  ul- 
cera circa  pudenda  & anum , fequuntur  tu- 
bercula & exulceratio  palati  & cefophagi, 
unde  raucedo  , tandem  gingivae  foetent, 
gummata  circa  manus  &;  pedes  infeftant, 
cum  tumoribus  , callis,  & tophis,  &:  offa 
fponte  fragilia  fiunt , atque  ita, ni  efficaciter 

Aaa  4 occu- 


) 


\ 


Digitized  by  Google 


^44  Die  Lue  rener. 

«occurratur,,  fenfim  perditur  homo  horrendo 
ipe&aculo..  ' 

Quiprognoftica  exfpe&at  > fciat , fanos  &£ 
robuftos  huic  malo  minus  obnoxios,  efle  de-, 
bilioribus  , ficuti  minus  illi  quibus  hajmor- : 
rhoides  & menfes  legitime  fluunt,  quam  qui-, 
bus  emanent,  minus  etiam  illi  qui  praspuriumt 
retra&um , & glandem  denudatam  habent. 

Et  ii  caries  penis  ,vel  ftranguria, vel  gonor-. 
rhzea  brevi  a coitu  fit  orta indicium  eft  in  pe-. 
lie  adhuc  dum  efle  virus,  nec  hinc  segrum  in 
yehementi  gradu  excruciandum,  atque  tun\ 
purgatione  prxmifla  ,,  therebintinata  fuffici- 
unt. 

Sed fi longe  demum acoitu  oriatur  lues,&: 
iymptomatibusgravioribus  infeftet fortiora 
requiruntur  remedia,  &:  vera  luis  antidota. 

Facilius  tamen  faucium , gutturis , nari-* 
ym>  penisque  curantur  ulcera, quam  ani. 

Sed  fi  afthma  denique  accedat, malum  fere> 
deploratum  cft,ficuti&:,  ubiab  utero,  & h'a^ 
reditarie  lu  es  ingruit. 

Difficulter  etiam  curantur  illi  qui  recidi- 
vam patiuntur  ,&  quibus  acqeflit  hydrops,  ac 
quibus  alvi  profluvium  putridum,  faniofum 
’ accidit.  > C 

RationediaEt2enotccur,nccibisvariis,con- 
rrariantibus,malo  fuppedicemus  pabulum. 

Indu 


-'STr 


De  Duc  Vtner-.  ' 

Indicatio  curativa  eo  dirigatur,  ut  acidum 
varie  corruptum, &:  vel  fixum  vel  volatile  ni- 
mium. per  appropriata  alcalina  corrigatur. 

Caufx  tamen  procatar&icx  removeantur- 
prius, per  abftirtentiamacoitu,  aerque  corri- 
gatur/ Yenetiis  enim  ptopter  aerem  marh 
oum,  putredini  reliftentem , fymptomata  vi- 
demus mitiora,  Aer  itaque  paluftris  maximi 
fugiendus. 

Pofteacaufx  foventes  tollantur,  &ft  adfic 
plethora,  pro  circumftantiarum  ratione,  ve- 
nxfe£tione  ea  minuatur  vel  acredo  humoris 
corrigatur  per  ablbrbentia,&:  dulcificantia. 

Si  verdcacochymia  , &C  crudi  fucci  copia 
corpus  repletum  exiftat  ,.  fiatinitium  a pur- 
gantibus cum  ratione  adhibitis  .qualia  de  pur- 
gantibus traditafuere  in  hunc  modum,  v.  g* 

Ifc.  ExtrattiheUcb,  nigriQ.  ft.vel  $,j. 
tulere  urii  dulcis gr.  xv.  vel  x.. 
refitt.jalapp.gr.  v.. 

cumfyr.de  cichor.  cumrhabarh.  fiantpillula*. 
pro  doli,  aliquoties  repetenda*  fi  prima  viecs; 
rem  haud  abfolviffe  videantur. 

Corpore  jam  copiolis  cruditatibus  lihcra- 
to.  8c  purgato,  ad  Ipccificafiat  transgrefiio,in-. 
ter  hxc  exceliut  fudoriferafpecificispartieu^ 
lis  fuis alcalinis,  acidum  corruptum  corrigciw 
tia,  qualia  fuppeditant  longo  ufii  comprobat* 

Aaa  5-  pri-^ 


Digitized  by  Google 


1746  De  tue  Teneri 

primo  lignorum  Decoda,  quorum  confe&ia 

&ufus  eftfequens. 

B*.  Ligni  Qnajaci  rajpati  % j. 

liqutrtty  raj,  %.}. 
yjg]H<tfvntan.  mtnfuras  4. 

Stent  per  nodem  infufa,  mane  primo  leniter 
coquantur  per  6 .horas3vel  donec  tertia  aquae 
pars  decoda,  vafe  tamen  claufa* 

De  hoc  decodo  detur  aegro  mane  &:  velpe- 
ri  hora  quarta  hauftus  fi  ve  vj.  pro  doli,  cali- 
de tamen  pro  tolerantia  , ac  in  ledo  probe 
munitus  fudet,  primo  die  per  dimidium  horae 
fpacium,  altero  die  per  tres  horas  partes>  ac  ita 
femper  afeendendo  ad  duas  horas , pro  tole- 
rantia aegri  & virium  ratione:non  enim  neces- 
fario  fudor  exprimendus,  fed  naturas  locus,  &C 
operatio  committatur, 

P erado  fudore  linteis  calidis  abftergatur 
aeger , & detur  confortans,  aerque  liberior 
concedatur  paulo, inprimis  a meridie* 

Circa  {iidoris  adu  notetur,  Laconica  opti- 
mi clTe  ufus  vel  ledi  ad  hoc  opus  parati  &c  fe- 
neftrati,quo  igniti  carbones  fubmitti  queant. 

Ratione  confticutionis  aegri  obferva,nc  ex- 
(ucca corpora  ad  fiidorem cogas,  necDeco- 
dum  calidioribus  particulis  live  qualibus 
praeditum  exhibeas,  inprimis  etiam  ubi  acce- 
dit febris  vel  nimia  fitis : In  hoc  cafu,  non  nb 

mium 


■ »m  ■ • 

ThtlLueVentr.  74^  - 

miam  propinetur  » Decoctum  Quajaci  feci 
Decodu  chynx  cu  pallidis , vel  fafiafras  cum 
Decodo  carnis  vitulina  aut  fimifibus,  V eletj 
iam  ratione  febris,  per  unum  aut  alteru.  dieni 
abftineatura  Decodo,  aut  femelfalte  cie  di© 
fudenc.  Interea  vero  repetatur  purgatio  & fi 
adfit  conftipatio  alvi  propter  febriculam  de- 
tur per  aliquot  dies  ptiiana  laxati  va  vel  fimi!©. 

Decodum  vero  exhibeatur  tam  diu, donec 
omnia  fymptomatafmt  remota,  &c  facies,  co- 
lorem naturalem  repetat, quod  tamen in  hoc; 
cicius,in  alio  tardius  fieri  folet*  NomuiHis  de- 
codum  exhiberi  oportet  per  jo.  vel 40.  aliis 
etiam  & ubi  malum  pertinax,  per  60.  dies,  fi 
femelfaltemdedie  ludantdiinc,  quonia  tam 
diu  homines  haud  retinemus  , bis  exhiben- 
dum de  die  decodum,ac  tum  fi  malum  eft  re* 
cens,  aliquando  intra  i<; . dies  abfolvitur  cura*. 

Rarione  decodi  conficiendi  & exhibendi, 
& ingredienda, & dolis  menfurentur,  relpici- 
endum  enim  ad  venenata  qualia , quando  v el 
jpertinacius  malum  infeftat,  8c  fymp tornata 
vel  benigniora  vel  depravata  excruciant,  fi© 
vires  setas  & fexus  conlideranda.  c 

Sic  ubi  hxc  Lues  calida  dilpofirione  no- 
tatum & biliofom  prehendit,  adde  farfaparil- 
lam,chynam,  cichoreum  & fimilk,  ne  no- 
ceat Quajacum  fubtilitate  , & fi  Hepar  ve| 


>y  Google 


948  D#  Lue  Vener. 

LieavclrcncsfirmU  infeftentur,  addipoflunfc 
appropriata  : ratione  amaritudinis  addimus 
papulas,  anifum,  foeniculum  &c,  v.  g. 

;r  jjt.  Quajact  ft.  fi, 
corttc.  qua} aci. 
farftparill.  ana.  y. 

/W™  5« A 
radia,  ciebor.  ij. 

fi.  borrag.  m.  ij. 
jlepufontan.  Ifo.xv. 

- ' Infufa  per  nodem  coquantur  ad  tertias,de 
quo  exhibe  mane  f , vj . vefperi  J,  iij . vel.  v. 

- Vel  Jfc.  farftparilL  f . vj. 

rad.  chyna.  I.  ij. 

^4(f.font.Vb.  XV. 

Infula  ut  prius  coque. 

Si  Deco&um  cum  jure  carnium  paran- 
dum , adde  farfseparillas  in  mortario  contufas 
carnis  vitulinae  minus  pinguioris  ft.  iij.  iem, 
poriandri,  Tantali  citrini  ana.3.iij . coque  ad  re- 
manendam librarum  quinque,  in  fine  adde 
cinamomi  g,iij . ac  tum  fiat  expreilio  fortis, cu- 
jus Dofis  mane  J.  vj . vefperi  iiij . vel  v. 

Si  He&ica  adfit,  adde  hordei  decorticati 
§•  »"!'• 

Alii  deco&um  parant  cum  vino,fed  melius 
ufus  tempore  additur  & hoc  locum  habet  in 
airuetis,&  ventriculo  debili  praeditis* 

' Aiftivo  tamen  tempore  dimidia  Dccodi 
4.  ' ' pars 


Digitized  by  Googl 


Lue  *vtnir.  74^ 

pars  pro  una  vice  conficienda, quo  recens  ma» 
neat  & gratius  aegro. 

Pro  potu  ordinario  fiat  Deco&um  tale. 

i)t . Remanendam  D ecodi  unius  vel  alte- 
rius prioris , coque  cum  aquae fontan.  fo.xv* 
additis  pallulis  majoribus  &:  minoribus  ana. 

ij.  fem,  anili,  cinam.  ana.  5.  ij. 

Sivero  patiens  vino  alFuetus  abrtinerehaud 
poflit.quolibet  paftu  concedatur  fiauftus  vini 
veteris,  debilioris,  vel  panis  Fruftum  tragaea 
ftomachali  conlperfum  & vino  impraegna- 
tum. 

Ante  utrumque  tamen  paftum  patiens  pa- 
rum circumambulet)  Vel  alio  modo  fibi  mo- 
tionem procuret. 

Somnus  meridianus  vitetur,  alvusque  fer-^ 
-vetur  aperta. 

V erum  cum  non  quaevis  natura  per  fudo- 
rem  malignitates  venereas  expellat , fed  faepe 
per  urinam  has  ejicere  folcat,  hincadjuvanda 
diuretica  vis,  quo  facilitetur  natura  motus 
promoveatur : 8c 

Si  jam  doda  luis  curandae  methodus  per 
Deco&a  nimium  videtur  taediofa,in  ufum  ve- 
niant acidum  corruptum  venenatum  corri- 
gentia,dulcificontia,  alcalia  volatilia  ablor- 
ben  tia&fi  milia,  ut  fun  t lalia  volatilia,  C.  C . vir 
fecrar,  Cran,  humani,  luccini,Eflenria  C.  C. 
W V lue- 


Digitized  by  Google 


W te  Ipe  Ve»#* 

ftvccinata , Eflentias:  itemfarfeparillae » faua> 

Sic  Poteriu*  admodum  laudat  extra&utn. 


- hoc  Antivenereum.  v.  g» 

^ Cottie , ligni  fantli  parum  contufi  vj. 

, rajure  tjiudemltgniXb.iij. 

vhyna  chyna  m t xlcolos  / eii. 

, JarftparilL  minutlm  incif.  aM.^-ij* 

baccar,  juniperi  tfe»  15» 

- y^-wsi,  C4r<£  berted. 

tarvi  ana*%.iij. 

toLftcofiu  ~" 

fcabioft  aM.trt.iij* 
tadie.typtri. 

'timceteX.  Una.  3.  zjf* 

Infunde  omhia  parum  contufainf»q*  vini 
albi  eenerofi,  & fiat  C a.  Extra<aum,cui  ex  re- 
manantia,paratum  fal,&  oleum, ab  empyreu- 
mate, repetitis  cum  aqua  fimplici  cohobatio- 

nibus, liberatum, adde, vcladditorpirit.Vdla. 

tili  alcalino,aut  Cale  volatili  in  elixir  volatile 


axim^  alii  commendant  curam  pet  mer- 
curialia,  & hinc  excitatam  falivationem  infti- 
tutam  ,fed  curiofa  hic  opus  cft  cauteld,  ne  bi- 
liofis  , & copiofis  refolutis  &C  acrioribus  hu- 
moribus repletis  corporibus  , eam  adhibea- 
mus curam, quia  in  his  malum  augeretur* 
Hinc  concedatur  (altem in  eis, ubi  vilcicp- 


Digitized  by  Google 


w 


t)'e  tue  VtHtr.  Jft 

fca$  liUrnorum  aliis  debilioribus  vel  lenioribus 
jpraedidis,  prxmifftsjblviminimepoteft,  fed 
Subtilioribus  Mercurii  acidis  particulis  refb- 
lutioni  aptis,  fbla  cura  abfolvipofle  putamus* 

O bfervetur  tamen  prxterea,ne  in  debilio- 
tibushancinftituamus  curam , necineis,  qui 
ulceribus  oris  funt  vel  fuerunt  obnoxii , vel 
angina  infeftantur , item  qui  paralyfi , tremo- 
re,macie  vel  H edica  preli  enfi, aut  admodum 
fenilis  aetatis  vel  puerilis  exiftunt. 

Inundio  inftituatur  in  loco  calido , fortius 
in  inveteratis  ac  robuftis,  fed  per  triduum  pri- 
mo inungatur  tarfus  &C  quidem  membra  circa 
articulos  primo  circulariter,  poftea  deorfum. 

Si  (alivatio  fuccedit,ore  contineantur  ar- 
millx  vel  nummus  aureus  fxpe  mutandus,  &C 
igne  purgandus. 

Si  evacuatio  mediocris  fada  fuerit,  laven- 
tur &:  foveantur  artus  vino  malvatico  , rore» 
marino  & caftoreo  infufo,vel  utantur  Balneo, 
& poftea  inungantur  artus  oleo  caftorei,  fuc- 
cini  &cc.  cum  vino  malvatico,  vel  iimili  ner- 
vino. 

Si  patiens  fecunda  inundione  exfpuere  in- 
cipiat, addatur  tertia  & fufficiet : inftituenda 
vero  inundio  4.  horis  ante  prandium.  Prx- 
miffo  fi  opus  cft  cly  ftere , xger|  fe  ipliim  inun- 
gat, ne  alius  inungendo  libi  lpii  fali  vationem 
1 adfeif^at*  Fini- 

I 


L 


Digitized  by  Google 


♦7j2  fi  De  Lue  Vener. 

Finitur  hxc  cura  ucplurimum  per  fe  i ner  i 
10.  vel  15-.  dies,  intra  quod  tempus  patiens  ci- 
bandus ovvis  forbilibus,  jufculis  carnium, gal>- 
linarum,  caponum,  optimas  nutritionis. 

Pro  potu  prater  Decodum  lignorum  fe- 
cundarium ; concedatur  in  prandio  caena 
hauftus  vini  generolioris. 

Quando  vero  finita  falivatione  & dentium 
vacillatione,  &:  ulceribus  oris  fanatis, ita  ut  ci- 
bi duriores  reafTumi  queant,  fymptomata  ta- 
men nondum  ceflent,inundio  inftituenda  de 
novo , 8c  procedendum  ut  prius  donec  fym- 
ptomata cellent. 

Si  vero  falivatio  non  fuccedat,  per  alia  eva- 
cuandum  ne  maneat  in  corpore  Mercurius. 

Notandum  vero, Mercurium  fiepiflime  vi- 
res Tuas  exercre  non  per  fali vationem,  fed per 
infenfibilem  tranfpirationem  , antjfudorem, 
vel  per  urinam  : quorum  tamen  effeduum 
uno  vel  altero  vifo,  adhuc  una  vice  inungatur 
patiens  & fitfficiet. 

Notandum  vero  optime,  ne  vel-in  excefTu, 
vel  dcfedu  peccetur,  ne  illo  asger  perdatur, 
hoc  vero  malum  protrahatur. 

Intra  hoc  curationis  tempus  nec  ledum 
nec  indufium  mutetur, ac  purgatio  V .S.  vi- 
tentur. - "%■ 

Incipere  vero  folet  fali  vatio  quarto  vel 

qnirr 


r 


£)  e Lue  Venct.  y^ 

-quinto,  fa£pe  etiam  dedmo>vcldecimo  quar* 
to  die  , ubi  malum  eft  pertinax  & t*nacita$ 
humorum  praevalet» 

Si  vero  falivatio  nimis  cito  finitur,  inun&io 
repetatur  per  dies  aliquot» 

Jam  fi  Salivatorii  remedii  formulam  velis, 

ftf.  Mercurii  vivi  fahva  e xt iniit  |»  vj. 

-axung.  fui/la  % vi  i},  velung. pomrn. 

Mifce»optim£  terendo  per  integram  horam, 
tunc adde 

. . . ' Olei  laurk 

juniperi  ana.  |,J.  ...  , - 

quibus  iterum  mixtis  adde 

. taftoretpulv.^  & 
troci&j 
ter  a,  z.is, 

mifoe,  ut  fiat  unguentum  > fc  fi  lubet  adde 
MoSchi,  Zibethi  pro  lubitu» 

De  hoc  unguento  inungantur  quotidie 
prodofi  3.  ij,  vel|»  &.  linteo  prius  Fricatis  locis 
inungendis,  fcil.  jun&uris  artuum  omnibus, 
plantis  item  pedum. 

Fit  vero  inunftio  femel  in  die,  vel  mane  ho- 
1 ra  unapoft  ovum  forbile,vel  jufculum,  vel  ve. 
iperi  aliquot  horis  ante  c oenam. 

Siinun&io  non  arrideat,  poteft  excitari  la-  , 
livatio  per  afiumpta  pr^cipitata,  ita  ut  primo 
die  exhibeantur  unius  vel  alterius  gr,  v.  cras , 

J - -n  r 1 ‘ ” 

....  *>bt>  gr.x. 


Digitized  by  Google 


«75  4.  Dtf  Lue  fanet. 

gr.  x.  fcquenti  die  grana  xij . &:  ita  infequenter 

donec  Tali  vatio  incipi  at» 

Quoniam  vero  hanc  ciiram moleftiflimain 
fsepiftimefequi  (olet  dentium  cafus  &c  vacilla- 
tio,hinc  huc  refpiciendum  fu adetur,  quo  tu- 
eantur dentes, ne  humores  affluentes  eosper- 
dant.Non  vero  adftringendum,fed  detergen- 
dum, ac  primo  colluatur  os  la£te  calido,poft- 
ca  vero  mifceatur  Decoctum  Quajaci  mode- 
rate cum  aqua  rofarum  &:  fucco  plantaginis, 
ac  vino  auftero  rubro, eoque  os  eluatur» 
fati  %ad>c.  kiftort, 
fol.fatv . 

' fior.  baUujl. 

nue.  yprejf. 

tortic.  ntediafi.  prunor.fylveftr . 
nwjlicb.  atta.%.  15. 

Coque  cum  vino  auftero , & adde  mellis 
fejuillitici  pro  lubitu,  cumque  hoc  fiat  oris  col- 
lutio. 

Vel, in  uliim  veniat  Tinflura  terra  cAiechu , 
cwmtwttuta  lacca  remixta  , de  quibus  Vide 
plura  fupra  inter  odontalgicar 

Jam  fymp  tornata  coniideranda  veniunt* 
quaj  haftc  iuemut  umbra  corpus  fequuntur, 
non  vero  omnia  iimul  infeftant,  fed  mox  hasc 
illum,  mox  alia  alium  afficiunt, pro  conftitu- 
nonum-te  particularum  diveriitate,  & pec- 
c?  nos  materis  fiYe  humoris  difpohtione.  - 

' ' $ivcT 


by  GoogI 


T)t  Lue  vtntr.  '7  Si 

Si  venereum  virus  in  glandulis  inguinali- 
bus coagulationem  inftituat,  &c  Tumoribus 

vel 

Bufane 

inguina  notet , pr&ter  curam  per  fudorifera 
infti tutam  externa  non  negligancur,  ubi  ta- 
men abftincndumircpellendbus>& aperien- 
tia quo  dtius,eo  melius  in  ufum  veniunt,  non 
camen  plane  crudi , fed  femi-maturi  aperian- 
tur, velcauftids,  quas  tumorem  addo  indu- 
tum crudiori  > penetrandus  calefaciunt  SC 
perterebranti  vel  Ferro, 

Imponatur  ideoque  ab  iniriofeq.  Empla- 
ftrum,  quod  lingulis  fex  horis  renovetur,  quo 
optime  emolliatur  bubo , ut  tum  cauterio  vel 
lanoettareferari  queat,  v.g. 

{Summi  ammon.  . 

■galbam  ana.  iit}. 

&dve  aceto,  exprime  & coagula,  adde 

zherebmt.  $.}.  6. 

Balf.  fuif.  'RulancU  %.j.  - 
£mpl  diachyLfimfl. 

•de  meltlato  ana.  ij.  & 

<cera^.y. 

*ttf.fiat  EmpU  ...  i|fj 

Bbb  i ■ i £mol- 


gitized  by  Google 


D*  Lue  Venit, 

Emollito  & aperto  ulceri  imponatur  the» 
jrebmtina  lota  ex  decolo  quajaci,  cum meile 
adbruniratem  co£to,  & ultimo  per  £mpla- 
ftrum  Oppodeldoch  ad  limationem  perdu- 


catur. 


: Si  vero  dolor  fimul  concutrat&r  excrtici- 

et,imponatur  cataplafma  mitigativum , cum 
.Deco&o  quajaci  confedhim  v.  g. 

-j y.  Fol . mdv  .m.j. 
farin.dlth » 

‘fcenftgrasand.  %.'*]. 


Mxung.anat. 

'elet  anethi  ana,  %.j. 

'Coque  cum  dc cocio  quajaci  in  formam  cata- 
plafmatis, 

' Si  tumores  glandularum  inguinalium  vel 
-bubones  ftatim  poli:  coitum  impurum  orian- 
tur, cucurbitula^  vel  alia  attrahentia  appli- 
* centur,  quo  virus  galiicum  extrahatur, ne  re- 
grediatur & fanguimeommunicetur,  ac  to- 
tum corpus  acciatur  lue. 

Si  tandem  venereum  acidum  eo  invaleat, 
ut  cirea  brachia  & froncem,iympham  gypfea 
duritie  coagulet,  ut  oriantur  exinde  tumefa- 
cti tuberculi, 


Gummatum  vel  T ephi. 

nomine  infigniri  , veluti  gummi  arboribus 
-lanati  & indurati,  concurrente  faspemedul- 

lofb 


} 

)igitized  by  Google1 


I 


Z>*  Lue  Vtner.  * 7fT' 

lofooffium  nutrimento,  hi  raro  curantur,  nifi 
ferro.  Si  tamen  tophi  non  admodum  fintin- 
: durati»  tum  fi  quid  efficiendum  reftat medi-‘ 
catninibus,  id  efficiet  fequens  vel  fimile  v.g. 
Sem.fmapt. 
rad.fymphyti  major, 
bryon.  ana 

cum  urina  fiat  cataplafma,quod  calide  faepius 
imponatur. 

Et  fi  Melicerides  five  tumores  molliores 
gallici  praecedant, qui  difeernuntur  a vulgari- 
bus duritie  , (nam  ad  tophi  duritiem  hi  ple- 
rumque  veniunt,)  & dolore  noffcu  plusquam 
mterdiu  excruciante } Tum  primo  tentetur 
difcuffio  penpurgantia,&  poft  per  Empl.Dia- 
phorctica , vel  Cataplafmata,  Emollientia,  fi 
vero  hifce  nil  efficitur»  ad  aperturam  confu- 
giendum, ■ v 

Inter  emplaftra  Diaphoretica  laudatur  fe- 
quens, 

Empl.  diaphoret. 
melilot.  ana. 

vi  gonii  cum  duplo  Afer  cur  ii. 
mifce  cum  oleo  circulato  de  arthriticis  notato» 
& fiat  Empl.  quod  applicetur. 

Vtl  ib’  Suco*  jemperviv. 

: . hyofeiami  a»a*$.&  ^ 
axunQ.human.  i:-  ■ 

. Bbb  5 01. 


Digilized  by  Google 


75* 


Dt  Lue  Ventr. 

el.lih  r.  atb. 

eham  mtll . ana.  2,.  y. 

coque  ad  confiimptionera  fucci,  tum  adde 

faponis  Veneti  g.  y, 

Mercurii fuit  limat  i 9 
antimon.  crudi.  §.  tif. 

Opii . 

mumia  ana.  £ /. 

, ladam  & cera  ana.  ’ • 

fiat  f.a*  Emplaftrum. 

' , I . .4 

\ 

Verruca. 

Saepe  oriantur  innumerae , quaedam  feffiles  , 
quaedam  non  durae  tamen  ut  cornu.  Seilrlcs 
removentur  {piritu  nitri  aliquoties  ca£H  > vel 
{cquenci  Emplaftro.  • 

Gummi  ammoniaei  aceto foluti  0. 

Vtnd.  aris.  $.j, 

leni  igne  ad  fpiflitudmem  co&o  adde 

crann  humani  calcitrat  i g.j.  0. 
puta,  artflolocb.  rotund.  6 . 

mifce,  fiat  Empl, 

Si  pendulae  fint  vcruc*,pofiunt  ligari  pilo 
equino  vel  filo  ferico,  quo  tandem  denegato 
cutrimento  exarefeant  6C  decidant» 

St  Pu  uU  cutem  defcedant  velcum  vel  fine 
nrufta,m  variis  corporis  partibus,  tum  partis 
habeatur  ratio  v.g,  - . 

; < Si  in 


Digilized  by  Google 


* 

T>e  Lue  Vener.  , 

| Si  in  faucibus  erumpantjtum  fiat  DteoBum 
fcabiofacum  laftis  fero  dr pauco  alumine , vel  De- , 
co£to  quajaci  adcte  aqua:  plancagins  pro  lubi- 
tu,&:cuni  aqua  aluminola  Fallopii  acuatum 
applica  pro  repetita  oris  collutione* 

Reliqua:  corporis  & cutis  puftulx  curan- 
tur cingulo  Mercuriali,  vel  unguento  Mer- 
curiali leviter  adhibito  , &:  jun&uris  inun- 
do. 

Si vcncreum  virus  inducat 


Cariem  Penis, 

- '» 

cjusdemque  inflammationem , vel  puftulas 
autulcufcula:  tum  Univerfalibus  pranniflis 
deveniendum  ad  alcxipharmaca  hujus  luis, 
fed  miriflima  propter  partis  mollitiem. 

Et  fi  caries  fit  levis,  rem  expediet  aqua  cal- 
cis viva:*  v.g.  . 


jjc.  Aqua  calcis  viva  vj. 

piant  ag. 

.■[  /olant  ana.  ^.j. 
mifce. 


Et  fi  inflammatio  ad eftconjun&a,  adde 


facchari  Saturni  $.j.  vel  y. 

VclElixirBalfamicum  applicetur. 

Bbb  ± Sive- 

" * V 

. ) 


Digitized  by  Google 


\»\ 


l>e  tue  flcner* 

Si  vero  caries  introrfum  protendatur  > Se 
carunculae  oriri  velle  videantur,  tu  in  tempo- 
re occurrendum  fequencibus  candelis  cereis 
inungis  6c  urethrae  immiflis,bis  vel  ter  de  die 
renovatis,doneculcufcula,  vel  excrefcentes 
carunculae  fint  ablatae,  v.  g, 
lytbnrgjr.  aurei. 

fi  r, fui fur.  <*»*  £.  i ilfc- ' ■ 

tbuti <t  praparat,  tf* 

S, 

unguent.  ts£gyptiaci  §./, 

mellis  rtfau.  q,f,mifce,hatunguentiun 

pro  inungendis  candelis. 

Si  vero  carunculae  fune  abfumptae  > tum 
copfolidatio  abfolvatur  Saturni  bc  Mercurii 
atmalgamate:pulverifato  &C  ung,  diapompho- 
ligos  remixto  , & cum  di&a  cerea  candela 
- urethrae  immiflo. 

Si  ulcera  (int  in  (inu  muliebri  > confert  un  - 
guentum  diapompholigos , vel  unguentum 
rofatum  cum  Mercurio  dulci,  aut  inje&iones 
exDeco&o  Quajaci  cum  aloe  , vel  Elixire 
balfamico,&;  fi  dolor  hmulconcurrat,poflunt; 
addi  mucilagines  radie,  altheae,  fem.  lini,pfil* 
lii,cydonior,  6cc, 

Poftea  ad  confalidationcm  optime  conve- 
nit unguentum  de  minio  cum  amalgamate 
Saturni  8c  Mercurii  commixtum,  - 

Sina- 


Digitized  by  Goggle 


J>e  Zhc  Vchc** 

Si  nares  ulcere  notantur,  (hifcc  enim  farp& 
haec  lues  infefta  eft , ut  dentibus  fcorbutus  ) 
tum  conducit  optime  Elixir  balfamicum» 
quod  & rhagadibus  8c  flfliiris,  manuum , oris* 
pedum,  medetur. 

Quibus  vero,  neceflario  exeundum,cis  pi  a 
plantarum  hfliiris  paramus  foleas  ex  gummi  / 
ammomgalbano^aftichejcerufla  cum  olea 
circulato  * & cocio  indu&Q,  ac  calceis  iru- 
raiflb, 

„ • .*  “ • . \ 

St  Gonorhs* 

oriatur,  conducunt  therebiminata,  £)eco« 
&o  quajaci  combinata;  ( fi  vero  virulentia 
accedat, non  mfi integra  infti  tuta  cedit  cura,) 
velmercurialia.  , inter  qux  multi  commen- 
dant praecipitatum  viridem  cum  therebintina 
& ovo  (orbili  aliquoties  exhibitum , a quo  ta- 
men fluxus  primo  augeri,  mox  tamen  edu&a 
purulenta  matetfe  perfe&c  ceflare  perhibe- 
tur. 

Si  interne  exulceretur  virga  * injiciatur 
mucilago  radie,  ahh.  {em,lim,cydonior.cun\ 
aqua  rofarum  portulae,  folani  ana,  fa&a,  ad- 
dito modico  EUxire  balfamico* 

Si  vero  carunculae  oriantur, ut  fupra  do&u, 

Bbb  5 . pro- 


Digitized  by  Google 


T>t  tue  Ve  ner, 

procede,  vel  tales  candelas  immittendas  pa- 
rabis. 

Certi  alb.p.  iij . 
aruginis. 

Mercur.prsoip.  ana.  p.j. 
thereb.  p.  if. 

miice,  & fiant  C a.  candelae,  fed  faltemco  in 
loco  hac  mixtura  obducantur,  ubi  carunculis 
applicar  i pofle  putantur ; diligenter  enim  ob- 
fervandum,  ut  folum  tangatur  caruncula,  nc 
fana  pars  laedatur. 

Alias  fi  gonorrhaea  fit  fimplex,  nec  Gallico 
contagioindudta,Blegnifeq.coinmendatpro 
ablolutov.g. 

slq.rofar. 

piant  ag.  ana.  1 h,j. 

in  his  folve  Jacchari  candi.  Ife, 
aluminis.  y. 
camphor . %.j. 

ade  his  600. 

mifce  & deftilla , ac  de  hac  aqua  exhibe  mane 
& vefpcri  hora  quarta  f . iij  i continuando  do- 
nec optatus  emergat  effedus. 

Vel  DecottiC.  C. 

Quajaciana.tb.j. 

* < • amygd.  d.  excort. 

pinrar.  recent.  ana,  £.ij. 
fem.  mclon. 

mifcc  & faepius  exhibe. 


Digitized  by  Google 


Dc  Pneril. 


Tandem  fi  Lue  inveterata,  omnia  alia  me- 
dicamina irrita  videntur, conflile  Mercurium 
Helmontis  Diaphoreticum , hic  ribi  dabit  ex- 
peditam curam,  non  in  hoc  folum  horrendo 
malo , led  aliis  maximis  corporis  affe&ibus, 
pradlat  enim  id  > quod  Medicus  optare 
modo  velit  , quia  morbis  dulcem  imperat 
quietem,  & fanitatem  jucundam  reddit  pro 
fine. 


Puerilium  Affeft uum  Obfavatio- 


SECTIO 


nes  promulgat. 


i . 


. .t 


CAPllT  l 


Ea,  primis  puerperii  diebus  & horis, 
•vel  qua  po/lea  tam  circa  dicetam,  quam 
educationem  reliquam  confideranda  funi, 

tradit . 


P<u 


. u 


Digitized  by  Google 


Di  Pt4irif<  Afftl f« 

• • • f 

Ptragraphw  1.  ^ 

MUtabilis  vitat  noftra;  &:  inftabilis  con- 
ditio, utut  omnibus  communis  videa- 
tur mortalibus  , inprimis  tamen  infantibus1 
propria  magis  efle  videtur  » cum  tenera  eo- 
rundem conftitutio,  eommquc  minus  validaf 
vifcerumftrudura»  nondum  exaltato  fuffici- 
cnterfpirituali  vigore,  quascunq;  poftanna- 
tos  fub  nutritione  commiflos  errores  graviter 
perfentifeat  ; unde  poftmodum  fcecunda 
morborum  exoriuntur  conciliabula,  quas  per 
totum  fubinde  vitat  cutfum  pernitiofos  pro- 
gignunt fructus  : hinc  perveriainfanmm  tam 
nutricio,  quam  educatio  reliqua  , ex  quibus 
omnes  infantiles  morbofte  atrum  nae  fcracifli- 
me  featuriunt,  curiose  indaganda. 

Pofteaquam  itaque  in  lucem  hanc  miferiis 
infinitis  faepius  obfeuratam.fuit  editus  infans» 
diligenter  prolpiciendum  ncinfanti  vel  in  de- 
fe&u,  vel  in  excciTu  fi  peccet  fanguis,  ex  um- 
bilico refecando  extrahatur  i fu  bito  namque 
& quam  cito  poft  extradam  fecundina  (quae 
poft  editum  foetum fequi  cito  debet,) umbili- 
cus refecetur  hac  methodo:  videlicet  quando 
foetus  jam  egreflus , obftetrix  hunefinui  fuo, 
qwlli  calidoquc  linteolo  involutum  paulum 

rccoa- 


Digitized  by  Google 


De  Puer il.  J&f 

recondat  vel  leponat,  &:  fecundinam  excer- 
nendam obfervet,quas  fi  ex  voco  haud  cito  fe* 
quatur,obfl:etrix  interim  infantes  curam  ulte- 
riorem fufapiat  , &:  in  ejus  vena  umbilicali 
contentum  fanguinem , digitis  jfuis  verfus  fe- 
cundinam  blande  compellatae  latitudine  di- 
gitorum trium  circiter  a ventre  menfurando, 
ligaturamumbihci,necnirnisduram,  nec  la- 
xam nimium  infhtuat,  ab  hac  vero  ligatura, 
fex  circiter  digitorum  latitudine  umbilicum, 
reliquas  venas  umbilicali  fecundinas  adnatas 
cohaerentem  forfice  refeindat  , particulam 
vero  umbilici  rcli&am  linteolo  molli  butyro 
recenti  illito  involvar* 

Non  minima  videtur  cautela,  quacave- 
imis,ne  umbilici  ligatura  illegitimo  inflituatur 
ttiodo , Cum  pro  longitudine [ua  > vtl  brevitate 
quam  ex  ligatura  atejuirit  ^variet  partes  genitales 
infantu  i Pueris  namque  quibus  vel  brevior 
veLlongior  relinquitur  umbilici  particula,vel 
brevior  vel  longior  inde  fit  virga,  puellis  ve- 
ro hac  ratione  uterus  vel  altius  aut  humilius 
locatur* 

Quemadmodum  enim  viris  quibusdam 
genitale  longius  eft,  quibusdam  brevius,  hc 
diverfis  mulieribus  canalis  ille  ad  os  uteri  us- 
que longior  aut  brevior  fit,  non  exhacfolum 
-caufa»fed  ex  accidenti  etiam,  prout  nimirum 

in  hoc 


Digitized  by  Google 


i 


• 7$$  'Dt  PutrriL  AffcZL 

refpirare  facile  faciat  fubita  haec  alteratio  do* 
lorifica  , admodum  conducit  rcftinguendis, 
jion  raro  exfurgentibus  motibus  convuilivis  a 
cerebro  oriundis. 

Objletrtx  tuam  vel  nutrix  lingua,  adnata  rtfpi * 
£lum  habeat  , quod  obfervet,  u infans  papillas 
aion  bene  comprehendat, vel  ben£  fugat, tunc 
vero leparanda  vel  ungui,  velli  fortius  adna- 
ta , lancctta.  Reiteranda  vero  laepius  hscc  fo* 
lutio , cum  non  raro  coalelcat  ru  rliis , etiam  in 
infantibus  aliquot  annorum  > ac  tum  loque- 
lam admodum  impediat. 

IV. 

Cum  fub  formatione  & nutritione  foetus 
in  utero  utplarimum  recrementa  quaedam Hip- 
pocrati dida  , ab  aliis  Metonium  vocata»  in  te- 
nellis inteftinis  recondita  lateant,  quae  ni  ma- 
ture expellantur,  vclobftm&iones  autladis 
nutritividiftributionem  impediant  ac  tormi- 
nainducant,  vel  Epilepliamipfamexcitent, 
hinc  Pradici  celeberrimi , antequam  lac  vel 
pulticula  praebetur,  exhibere  praecipiunt  ole- 
am amygdalarum  , vel  cum  manna  aut  aliis  la- 
xante vi  praeditis  remixtum  v.  g. 

cJMlann&eL 
faccbar.penid. 
pulp.pajjul.  ana.  1?, 

J fyerm.  ceti, 

olei 


Oigilized  by  Google 


p— — . . 

" I 

p I 

De  Puer  ii,  s4fe8.  jfy 

olei  amygd.  d.  v. 

umfigutt,  vij. 
julep.  rofar.  $vj.  mifce. 

hujus  pulticula  cochlearedimid.  exhibeatur. 

Excell.  D.  Et t mulier  in  fuo  valetudinario  in- 
fantilt  nobis  commendat  fyr.de  /pina  cervina 
cum  meile  confeftum , & cum  ocuUs  cancri  com- 
mixtum, quemvixfallens evacuans,  quo  me- 
conii vel fordium  aliorum  acefcentia , futuro 
la&isfuftui  perquam  nociva, evacuari  & co- 
erceri queat,  fuppeditare  aderit.  Vel 
fy,  Pulpapajfular.  min. 

fyr.de  ciebor,  cum  rhabar.  ana.  iij. 
octtl.  cancrtprap.  , 

cor  ali  rubr.prspr.  ana.  9.  /. 
mifce  , & de  hoc  parvulis  propinetur  coch- 
leare. 

Alii  primis  tribus  diebus  Marchionis pulve- 
rem adgr.  v.  exhibitum  , admodum  laudant, 
cum  praecipitante  vel  abforbente  vi  praeditum 
perfcnciant. 

Alias  primis  vtgtnti  vel  circiter  horis  infans  re- 
cens natus  non  cibandus , neclac praebendum, 
ni obfcrvctur famem  eum  torquere,  cujus  li- 
gnum praeito  elt,  fi  vel  linguam,  vel  immifium 
ori  digitum  lugat,  & ploret. 

V. 

Infantes  qui  difficulter  nafcuntur , gravi 
rurius  morte  perire  creduntur. 

Ccc  Cu- 


Digitized  by  Google 


7^5  foe  Ptttril.  djfcft, 

in  hoc  aut  ilio  partu  per  anhelitum  ut  fieri  fo- 
let  & debet , plus  minusve  uterum  illa  re- 
. traxit. 

Hincfivelobftetrices  vel  puerpera;  hujus 
'reifintnegligentes,  contingens  eft,  ut  uteri 
procidentiatacilelubfequatur,  aut  cum  im- 
medicabili afthmate  fterilitas , ii  nimirum 
uterus  retra&us  fuerit  altius:  vel  propter  al- 
ciorem  aut  humiliorem  locationem  mariti 
penem,  fi  paulo  longior  is  fuerit,  profundius 
aut  minus  profunde  admittere  polii  t. 

II. 

Praegreflis  rite  obfervatis,  & fi  infans  bcn& 
degat,  ejus  Balneatio  adornetur,  quo  fordes 
decedant  externa;, ac  artus  explorentur  exte- 
riores motu  blando.  Balneum  autem,  cui  her- 
ba; quasdaam  pro  variis  muliercularum  cre- 
dulis intentionibus  incoqui  poliunt,  non  ni- 
mis calidum  applicetur,  ne  rubefcat  delicata 
ac  mollis  cuticula , atque  tum  color  per  vi- 
tam inducatur  nigricans. 

Qua  tdeoque  matres  delicate  alba  cute  ovum* 
tas  exoptant  filia* , eas  temperate  admodum  ut 
b&lneent fuafor ero:  Qui faponis  paulum  bal- 
neo addunt , non  errant , nec  qui  prima  fepti- 
mana  quotidie,  reliquis  vero  alternis  aut  ter- 
gis diebus,  addito  pauco  lixivio,  infantes  la- 
vant donec  nitidi  devenerint:  Cuticula  nam- 

quq 


Digitized  by  Google 


De  Pueril.  slffeft.  767 

que  in  forma  lentoris  aut  fquamarum  fiepius 
adnata  decorticari  fic  aifolet,  quod  tamen  in 
his  citius,  quam  in  aliis  fieri  confuevit:  tunc 
vero  cutis  vel  la&ea  vel  nigricans  autalpera 
evadit  pro  balnei  temperamento  & ejus  ad- 
hibicionismodotBalneum  enim  co&um  cu- 
tim  reddit  afperam,  hinc  aqua  balnei  cum  in- 
fufis  perno&emfpeciebusex  malva,  mcltj[a> 
lavendula , furfure  tritict>  drc.  facculo  inclufis 
mane  leviter  incalefcat , ac  hac  tum  quantum 
fanitatis  8c  in  ipecie  virium  permittit  ratio, 
crebra  inftituaturuf  di&um  balneario,  poft 
balneum  vero  femper  curiofe  abftergatur,8c 
d frigore  arceatur  infans, 

III. 

Si  infans  ex  partu  difficili  debilitatus  extet , 
nec  reipiret,  vel  ejulatione  vitales  vires  pro- 
dat, inftilleturei  acjux  vi$a  mulierum , anamo- 
mi>  vtni  malvatitt  aut  faecbarati  paulum  , ac 
caryopbyUi  mafittati , vel  fuctini  accenji  odore 
adhaletur. 

His  nil  efficientibus  &c  excitantibus, una  & - 
altera  guttula  ex  cerea  vel  febacea  candela 
accenfa  nucha:  inftilletur,  cum  moderamine 
tamen  ne  aduratur  nimium  mollicula  cutis: 
vefi  culas  vero  excitari  non  nocet,  quin  potius 
efficacius  operantur:  Et  praeterquam  quod 

. ..  refpi. 


Digitized  by  Google 


Y)e  Putril. 

in  hoc  aut  ilio  partu  per  anhelitum  ut  fieri  fo* 
let  & debet , plus  minusve  uterum  illa  rc- 
. traxit. 

Hinc  fi  velobftetrices  vel  puerpera:  hujus 
'reifintnegligentes,  contingens  eft,  ut  uteri 
procidentia  facile  lubfequatur,  aut  cuna  im- 
medicabili afthmate  fterilitas , fi  nimirum 
uterus  retra&us  fucritaltius : vel  propteral- 
tiorem  aut  humiliorem  locationem  mariti 
penem,  fi  paulo  longior  is  fuerit,  profundius 
aut  minus  profunde  admittere  polii  t. 

II. 

Praegreflis  rite  obfervatis,  & fi  infans  ben& 
degat,  ejus  Balneitto  adornetur,  quo  fordcs 
decedant  externae, ac  artus  explorentur  exte- 
riores motu  blando.Balneum  autem,  cui  her- 
ba: quaedaam  pro  variis  muliercularum  cre- 
dulis intentionibus  incoqui  poliunt,  non  ni- 
mis calidum  applicetur,  ne  rubefeat  delicata 
ac  mollis  cuticula , atque  tum  color  per  vi- 
tam inducatur  nigricans. 

Qua  ideo  que  matres  deltcat a alba  cute  othm- 
tas  exoptant  filia* , eas  temperate  admodum  ut 
bdneent fuafir ero:  Qui  faponis  paulum  bal- 
neo addunt , non  errant , nec  qui  prima  fepti-. 
mana  quotidie,  reliquis  vero  alternis  aut  tet- 
tiis diebus, addito  pauco  lixivio,  infantes  la- 
vant doaecniudi  deveaeriAt:  Cuticula  nam- 
que 


Digitized  by  Google 


De  Puer il.  effeti.  767 

que  in  forma  lentoris  aut  fquamarum  faepius 
adnata  decorticari  fic  aflolet,  quod  tamen  in 
his  citius,  quam  in  aliis  fieri  confuevit:  tunc 
vero  cutis  vel  la&ea  vel  nigricans  autaipera 
evadit  pro  balnei  temperamento  & ejus  ad- 
hibitionis modo : Balneum  enim  codhim  cu- 
tim reddit  afperam,  hinc  aqua  balnei  cum  in- 
fufis  per  no<5tcm  fpeciebus  ex  malva , meltjja , 
lavenduL t , furfure  tritici , &c.  lacculo  inclufis 
mane  leviter  incalefcat , ac  hac  tum  quantum 
fanicatis  &c  in  ipecie  virium  permittit  ratio, 
crebra  inftituatur ut  di&um  balneario,  poft 
balneum  vero  femper  curioie  abftergatur,  Sc 
a frigore  arceatur  infans* 

III. 

Si  infans  ex  partu  difficili  debilitatus  extet , 
nec  relpiret,  vel  ejulatione  vitales  vires  pro- 
dat, inililleturci  aqu*  vi$a  mulierum , cmamo- 
miy  vim  malvatici  aut  fac cb arati  paulum  , ac 
earyephylli  maf  teati-,  vel  fuccini  accenfi  odore 
anhaletur. 

His  nil  efficientibus  &c  excitantibus, una  &r  - 
altera  guttula  ex  cerea  vel  febacea  candela 
accenfanuch#  inftiiletur,  cum  moderamine 
tamen  ne  aduratur  rumium  mollicula  cutis: 
vcfi  culas  vero  excitari  non  nocet,  quin  potius 
efficacius  operantur : Et  praeterquam  quod 

refpi- 


Digitized  by  Google 


7 <5  Pfteril.  stffefl. 

in  hoc  aut  ilio  partu  per  anhelitum  ut  fieri  fo- 
let  & debet , plus  minusve  uterum  illa  re- 
. traxit. 

Hinc  fi  vel  obftetrices  vel  puerpera  hujus 
rei  finr  negligentes,  contingens  eft,  ut  uteri 
procidentia tacile  liibfequatur,  aut  cumiffi- 
medicabili  afthmate  fterilicas , fi  nimirum 
uterus  retra&us  fueritaltius:  vel  propteral- 
tiorem  aut  humiliorem  locationem  mariti 
penem,  fi  paulo  longior  is  fuerit,  profundius 
aut  minus  profunde  admittere  polii  t. 

a 

* Praegreflis  rite  obfervatis,  & ii  infans  ben& 
degat,  ejus  B tineat  te  adornetur,  quo  fordes 
decedant  externae, ac  artus  explorentur  exte- 
riores motu  blando.  Balneum  autem,  cui  her- 
ba: qusedaam  pro  variis  muliercularum  cre- 
dulis intentionibus  incoqui  poiTunc,  non  ni- 
mis calidum  applicetur,  ne  rubefcat  delicata 
ac  mollis  cuticula , atque  tum  color  per  vi- 
tam inducatur  nigricans. 
y Qua  tdeoque  matres  delicata  alba  ente 
las  exoptant  filio* , eos  temperate  admodum  ut 
balneent  fuafor  ero : Qui  faponis  paulum  bal- 
neo addunt , non  errant , nec  qui  prima  fepti- 
manaquoridie,  reliquisvcroalternis  aut  ter- 
tiis diebus , addito  pauco  lixivio,  infantes  la- 
vant donec  mtididevcnermt:  Cuticulanam- 

epae 


Google 


Digitize 


De  Pueri/.  sJJfeft.  767 

que  in  forma  lentoris  aut  fquamarum  faepius 
adnata  decorticari  iic  aifolet,  quod  tamen  in 
his  citius,  quam  in  aliis  fieri  confuevit:  tunc 
vero  cutis  vel  la&ea  vel  nigricans  autaipera 
evadit  pro  balnei  temperamento  & ejus  ad- 
hibitionis modo : Balneum  enim  co&um  cu« 
tim reddit  afperam,  hinc  aqua  balnei  cum  in- 
fufis  per  no<5bem  Ipeeiebus  ex  malva , mehffa , 
lavendula  furfure  tritici , drc.  facculo  inclufis 
mane  leviter  incalefcat , ac  hac  tum  quantum 
fanitatis&inipecie  virium  permittit  ratio, 
crebra  inftituaturut  di&um  balneatio,  poft 
balneum  vero  femper  curiofe  abftergatur,&: 
d frigore  arceatur  infans, 

III. 

Si  infans  ex  partu  difficili  debilitatus  extet, 
nec  refpiret,  vel  ejulatione  vitales  vires  pro- 
dat, inftilletur  ei  ayu<t  vi\*  mulierum , anamo- 
rrity  vini  malvatitt  aut  faccharati  paulum  , ac 
caryephyllt  mafinati , vel  fuccini  acctnji  odore 
anhaletur. 

His  nii  efficientibus  &c  excitantibus, una  &c  - 
altera  guttula  ex  cerea  vel  febacea  candela 
accenfa  nuchae  inftilletur,  cum  moderamine 
tamen  ne  aduratur  nimium  mollicula  cutis: 
vefi  culas  vero  excitari  non  nocet,  quin  potius 
efficacius  operantur ; Et  praterquam  qitod 

refpi- 


Digitized  by  GoogI 


7^6  Y?t  Ptteril.  stffefl. 

in  hoc  aut  ilio  partu  per  anhelitum  ut  fieri  fo^ 
let  &c  debet , plus  minusve  uterum  illa  rc- 
. traxit. 

Hincfivelobftetrices  vel  puerpera:  hujus 
rei  fmt  negligentes , contingens  eft,  ut  uteri 
procidentia  racile  liibfequatur , auc  cum  im- 
medicabili afthmate  Iterilicas , ii  nimirum 
ucerus  retra&us  fuerit  altius : vel  propter  al- 
tiorem  aut  humiliorem  locationem  mariti 
penem,  fi  paulo  longior  is  fuerit,  profundius 
aut  minus  profunde  admittere  polii  t. 

n. 

Prsegrefiis  rite  obfervatis,  &r  Ii  infans  bcn& 
degat,  ejus  Balneatio  adornetur,  quo  fordes 
decedant  externae, ac  artus  explorentur  exte- 
riores motu  blando. Balneum  autem,  cui  her- 
bse  quaedaam  pro  variis  muliercularum  cre- 
dulis  intentionibus  incoqui  pofTunt»  non  ni- 
mis calidum  applicetur,  ne  rubefcac  delicata 
ac  mollis  cuticula  > atque  tum  color  per  vi- 
tam inducatur  nigricans. 

/ id*0*}**  matres  debeat a elba  cute  orm r- 

tas  exoptent  filiae , eas  te  mperate  admodum  ut 
bdneent  fuafor  ero : Qui  faponis  paulum  bal- 
neo addunt , non  errant,  nec  qui  prima  fepti- 
mana  quotidie,  reliquis  verd  alternis  aut  ter- 
tiis diebus , addito  pauco  lixivio,  infantes  la- 
vant donec  nitidi  devenerat:  Cuticula  nam- 

quq 


Digilized  by  Google 


De  Vuetil.  siffett. 

que  in  forma  lentoris  aut  fquamarum  faepius 
adnata  decorticari  fic  aflolet,  quod  tamen  in 
his  citius,  quam  in  aliis  fieri  confuevit:  tunc 
vero  cutis  vel  la&ea  vel  nigricans  autafpera 
evadit  pro  balnei  temperamento  & ejus  ad- 
hibitionis modo : Balneum  enim  co6him  cu- 
tim reddit  afpcram,  hinc  aqua  balnei  cum  in- 
fulis per  no&em  fpeciebus  ex  malva,  meltffa , 
Uvendula , furfure  tritia , drc.  facculo  inclufis 
mane  leviter  incalefcat , ac  hac  tum  quantum 
fanitatis  8c  in  fpecie  virium  permittit  ratio, 
crebra  inftituaturut  di&um  balneario,  poft 
balneum  vero  femper  curiofe  abftergatur,  &C 
4 frigore  arceatur  infans. 

III. 

Si  infans  ex  partu  difficili  debilitatus  extet , 
nec  refpiret,  vel  ejulatione  vitales  vires  pro- 
dat, inftillettir  ei  acju*  vi^a  mulierum,  cinamth- 
mi)  vini  malvatia  aut  faccharati  paulum  , ac 
uryophylli  mafihati , vel  [uccini  aectnfi  odore 
anhaletur. 

His  nil  efficientibus  &c  excitantibus, una  & 
altera  guttula  ex  cerea  vel  febacea  candela 
accenfa  nuchae  inftilletur,  cum  moderamine 
tamen  ne  aduratur  nimium  mollicula  cutis: 
veficulas  vero  excitari  non  nocet,  quin  potius 
efficacius  operantur : Et  praeterquam  quod 

refpi. 


Digitized  by  Google 


• 'Di  Putril  JffeB. 

rcfpirare  facile  faciat  fubitahascalteratio  do* 
lorifica  , admodum  conducit  rcftingucndi$> 
non  raro  exfurgentibus  motibus  convulfivis  d 
cerebro  oriundis. 

Objletrtx  etiam  vel  nutrix  lingtu  adruit*  re  (pe - 
{lum  habeat  , quod  obfervet,  fi  infans  papillas 
iion  bene  comprehendat,  vel  ben&  fugat, tunc 
vero  leparanda  vel  ungui,  vel  fi  fortius  adna- 
ta , lancetta.  Reiteranda  vero  fiepius  hasc  lo- 
lutio  ,cum  non  raro  coalefcat  rurfits,  etiam  in 
infantibus  aliquot  annorum  > ac  tum  loque- 
lam admodum  impediat. 

IV.  . 

Cum  fub  formatione  & nutritione  foetus 
in  utero  utplurimum  recrementa  quasdam Utp* 
fccratt  dida , ab  aliis  Mttoniurn  vocata,  in  te- 
nellis inteftinis  recondita  lateant,  quas  ni  ma- 
ture expellantur,  vclobftrudiones  autladis 
nutritivi  difiributionem  impediant  ac  tormi- 
nainducant,  vel  Epilepfiamipfam  excitent, 
hinc  Pradici  celeberrimi , antequam  lac  vel 
pulticula  prasbetur,  exhibere  prascipiunt  ole* 
u m amygdalarum , vel  cum  manna  aut  aliis  la- 
xante vi  praeditis  remixtum  v.  g. 

; &.  tJAHannteL 

faccbar.penid . 
pulp.pajful.  ana.  i?» 


7 *9 


De  Pueri/.  /IffeB. 
oleiamygd.  d.  £.  v. 

umfigutt.  vi). 
jnlep.ro far.  gvj.  mifce. 
hujus  pulticula  cochleare  dunid.  exhibeatur. 

Excell.  D.  Et t mulier  in  fuo  valetudinario  tn~ 
fantili  nobis  commendac  fyr.de  Jpma  cervina 
cum  meile  confeftum , &:  cum  oculis  cancri  com- 
mixcum,quemvixfallensevacuans,  quo  me- 
conii vel  fordium  aliorum  acefcentia , futuro 
]a6bis Tucfirui  perquam  nociva, evacuari  & cp- 
crccri queat, fuppedicare afferit.  Vel 
%i.  Pulpa  pajjti/ar.  min. 

fyr.de  cichor.  cum  rhabar.  ana.  ii), 

octtl.  cancri prap.  ’ ; 

corall.  rubr.prapr.  ana.  9.  /. 
mifce  , &de  hoc  parvulis  propinetur  coch- 
leare. 

Alii  primis  tribus  diebus  Marchionis pulve- 
rem ad gr.  v.  exhibitum , admodum  laudant, 
cum  praecipitante  vel  abfbrbentc  vi  praeditum 
perfentiant.  * 

Alias  primis  viginti  vel  circiter  horis  infans  re- 
cens natus  non  cibandus , neclac praebendum, 
ni  obfcrvetur  famem  eum  torquere,  cujus  li- 
gnum prsefto  eft,  fi  vel  linguam,  vel  immifTum 
ori  digitum  fugat,  & ploret. 

V. 

Infantes  qui  difficulter  nafcuntur , gravi 
rurfus  morte  perire  creduntur. 

Ccc  Cu - 


Digitized  by  Google 


jjo  Ve  Pueril.  Affett. 

CuticuU  Annton,  ab  dWxsgalea  vocata,  fi  fimul 
cum  infante  nafcacur, fortunam  ei  indicare  di- 
citur : at  experientia  multum  reclamat,  cum 
dentur  tales  qui  minime  fortunati.  Aft  cum 
hoc  accidat  eis  qui facili  partu  excluduntur , & ubi 
cuticula  haec  maturitatem  perfedam  nada 
fuit,  hinc  fanitatem  longaevitatemque praefa- 
gire  credibile  eft. 

Sic  & quibus  umbilicut  citius  decidir,mini- 
me  longaevi  ab  aliis  habentur, & contra  quibus 
tardius. 

Infantes  fi  pallidi  admodum  hanc  lucem 
vident  , fignumcllconftitutionis debilioris, 
nili  inde  ortum  pallor  traxifle  videatur, quod 
mater  ante  partum  diutius  cibo  abftinuerit. 
Rubicundus  praeterea  color  plus  fortes  de- 
notat. 

VI. 

Quod  fi navi ob ferventur , obftetrix  eos  per- 
optime  & fabilbfricet fecundtna  caltda3§c{\  hoc 
medio  non  ceflent,  illinantur  fa\>\xxs  fucco  ex 
i viridibus  nucum  jugUndum  corticibus  exprejjo , ac 
nigrefeet  cutis,  quae  feparatur.  Si  vero  non- 
dum fublatus  videatur  femel  inundus  naevus, 
reiteretur  faepiflime  inundio  cum  dido  nu- 
cum aflervato  fucco,atque  hac  methodo  nae- 
vi minores  facile  auferuntur. 


Quod 


De  Pterii.  4ffe3.  jyi 

Quod  fi  vero  ftigma  profundiores  egerie 
radices, cujuscunque  etiam  fine  fornix,  nun- 
quam tangantur  Chirurgica  manu, ne  exulce- 
ratione induda  major  inducatur  deformitas, 
velinpraefentius  periculum  homo  prxeipite- 
tur.  lnterim  alti  ad navos  empyreumattcos>  fi  ge- 
nas defcedent,  admodum  laudant , linttum  ma- 
tris repetitum,  &:  per  tempus  continuatum, quo 
nasvus  collum  verfus , vel  alio  ubi  minus  con- 
fpieuus  fiat,  compellatur.  Hoc  vero  opus  ma- 
tres , vel  uxores  maritis  fxpe  injungunt,  cum 
efficacius  operari  credatur : rem  experientia 
comprobatam  obfervavi. 

Item  fi  matres  filias  alta  fronte  ornatas  ex- 
optant,puerperii  diebus  eas  diligenter  lingant 
jejunis  horis  retrorfum  occiput  verfus.atque 
hxc  matrum  cura  & follicitudo  fit. 

VII. 

Capillt  fi  qui  fimul  nafcantur  in  balneo  era * 
dicentur  vel  novacula  abfcindantur,&  fquamu- 
Ix  fubnatx  deglubantur,  alias  fcabiofi  & fur- 
fui  ofi  facile  evadunt. 

Sunt,  qui , u^capilli  belle  crifpentur,  ante 
balneum  caput  vino  generofb  albo  abluunt  : 
Alii  novacula  fipius  capillos  abradunt  cre- 
fcenceluna,  primoque  anno,  quo  eundem 

Ccc  i effe- 

/ ( 


Digitized  by  Google 


tj-ji  De  Pueril.  djfctt. 

cftedumpraffiant,&:  mulco  meliorem,  cum 
capiti  admodum  conducat  , &poros  ejus  re- 
cludat. 

VIII. 

- Jnfans  fafciu  rite  involvendus,  ne  brachia  vel 
crura  incurventur,  etfi  alii  contra  haud  fafcia- 
ti  reda  membra  acquirant.  Hoc  tamen  com- 
modi utplurimum  in  recens  natis  fafciandi 
modus  habet,  quod  fi  brachia  ligentur  , non 
facile  ex  motione  eorundem  terreantur  & in- 
quietentur parvuli. 

Sic  etiam  capitis  figura  deformata,  hac  me- 
thodo corrigitur  & vel  rotundior  vel  longior 
effingitur  pro  matris  lubitu. 

- NaPus'.  item  fi  vel  deprelfus  vel  acuminatus 

nimium  videatur,  hoc  modo  formam  adicifcit 
debitam,  fi  vel  attrahaturvel  deprimatur  dili- 
genter. ' 

Sic  pedes  incurvi  liac  via  corriguntur. 

IX. 

Parvuli  medicaminibus  & fodor  ibus  font  ajfoc- 
faciendi , neaverfionem  exinde  concipiant, 
atque  eo  melius  cum  segrotant , tra&arique- 
anr. Interca  tamen  non  ejus  opinionis  me  quis 
judicet,  quod  infantibus  fiepius  medicamina 
porrigere  debere  fuadeam  , 'fed  potius  quod 
parca manueadem propinemus,  quoipfa na- 
tura fui  curam  fufeipiat. 

Afl 


Digitized  by  Google 


Ve  Pu  rtl.  /4ffctt.  77$ 

Aft  judicio  hic  opus, ne  naturam fuccum- 
berc  permittam  us : Major  enim  Medici  pruden- 
tia. ejl  nojfe  quando  medicaminibus  opus  non  fit , 
quam  ordinare  medica . nent  a morbo  congrua . 

Dfccqrt  tonge  (Suren:  tc  Medice  vivere  eft  pes- 
lime  vivere:  aut  enim  morbidus  eft  qui  itavi- 
vir,aut  morbidus  fit.  Philofophice  vero  vivere 
eft  optime  vivere,  quia  fic  fecundum  naturam 
vivitur, nec  morbis  occaiio datur. 

X. 

Confideranda  porro  (e  offert  ruun  & 
cjucrrxd-eid  matrum  & infantum  , in  morbis 
membris  affeft  is:  Jnfantibuseniminnatasob-  s 
fervamus  tam  affectiones  & cogitationes , 
quam  morbos  matrum,  & quicquid  gravidas 
evidenter  & lingulari  quodam  dcftderio  vel 
efficiunt  vel  lentiunt,id  foetui  imprimitur,  ut- 
pote  Venus,  ira,  pudor lic  lingularis  in  cibis 
deleitus,  exercitium  irem  memorias,  gaudi- 
um , triftitia,  teirorab  infelicis  & repentinis 
obje&iseis  adhasret. 

Sic  & extra  uterum  faspe  illi  comperiuntur 
affevftusoculorum , matribus  antea  commu- 
fic9,tuflimitem,  lolorcm  colicum,ftranguri- 
am,alvi  obftru£hones , vel  ejusdem  fluxum, 
erylipelata&  limilia.  Nonnulliincurabilem 
& phthifeos  & Heftices  inclinationem  reth 
nent  &c. 

- * • * C c c 5 


Digitized  by  Google 


774  ' &e  effeti. 

Infantes  quando fitiunt,ubera  matris  frater  vo- 
luntatem lac  fundunt , licet  ejus  copia  non  adfit, 
vel  infans  & mater  longius  ab  invicem  diftent. 

At  hoc  non  omnibus,  nec  ex  hat  fempcr8c 
folacauia  matri  accidit,  quemadmodum  cru- 
entatio interfe&orum  non  lemperfit  proden- 
tibus homicidis,  vel  cum  ea  accidit  homicida 
etiam  non  prodente* 

I tem  cum  infans  moritur  ^plerumque  ante  mor- 
tem lac  evanefeit:  vel  cum  mures  lintea  rodunt 
qua*  la&e  perfufa  fuere  , idem  effe&us  pras- 
ftpeft. 

Atque  hujus  reidivcrfa&  varia  dantur  ex- 
perimenta circa  res  naturales  , qua  fi  quis  non 
credit  nec  intelltgit , dtfcat  quod  fp  tritus  natura  fit 
prior  corpore y & ex  Jptrttu  omne  geheretur  corpus 
quod  generatur > quodque  omnis  generatio  omne 

contagium  fit  in  Jptrttu  & ex  Jpiritu , quod  Jpiri- 
tus  fint  & moveantur  etiam  absque  tempore 

b TCtf  VUV  &c* 

XI. 

frigore  etiam  arceantur  parvuli , fi  enim 
cx  hoc  vel  in  facie , vel  manibus  & pedibus 
teduntur  in  delicata  fua  juventute,  nunquam 
cutem  obtinebunt  Ia£team,led  fqualidamaut 
fubfiifco-rubicundam , generi  fceminino  ex- 
ofameam  per  vitam  fervant, quod  curiofe  ob- 
ftrvent  matres. 

: - . \i  Natu- 


Digitized  by  Google 


f 


De  Pueril.  Affefl,  77$ 

XII.  , 

Naturalis  qusedam  & lingularis  facultas  ad- 
Icititia  eft,  quod  tnf antes  nonnulli  admodum  fint 
quieti  nec  multum  plorent,  alti  e contra  'vagien- 
tes, clamo  fi  & for  didi. 

* y ' v ./ 

Intfcrea  tamen  multa:  dantur  cauta  quas  in- 
fantes inquietant, quas  quidem  dottt  tanquam 
fuperftitiolas  rejiciunt,  cum  corporalia  corporali- 
ttrtraclent. 

At  diligentes  matres  plurimum  harum  re- 
rum oblervant , quas  nec  Plato , nccArifoteles 
vel  Galenus  notarunt,  v.  g.  St  fafcua  meridte  Soli 
exponuntur  jvelvefperipof  occajum  Solum  aere  diu 
relinquuntur , tnf  antes  q ut  his  involvuntur  dulci 
privantur  quiete^  hoc  mirum  quomodo  Sola 
meridie,  & poft  occalum  eundem  prasftet ef- 
fe&um  nec  alio  tempore  talem. 

Si z fi  parvuli  eum  tn  locum  portantur  per  quem 
'vejperi  laffata  dturno  labore  befta  fabulum  repe- 
tunt , fimiltter  eis  quies  adimitur,  ©ie  foittttim 
aufjbtrDiuIjf.  Interimhiplus  aliiminus  offen- 
duntur, juniores  namque  magis  quam  adulti 
afficiuntur. 

Item  cum  infantes  citius  quam  debentex- 
fufcitantur,  vel  ultra  confuetum  tempus  a qui- 
ete arcentur,  & inlomnoturbantur,prava  qui» 
es  fequitur.  Hinc  certa:  eis  hora:  deftinentur 
quibus  cibantur,quibus  elevantur, quibus  ex- 
citantur^ quibus  fomno  deftinantur  &c. 

. Ccc  4 Mo- 


Digitized  by  Google 


77  <S  DtPueril.  s4ffc£L 

Motiones  fortiores  vitentur  tam  animi 
quam  corporis  ex  his  enim  fbmnia  enafcun- 
tur  terrefaci entia  & inquietantia.  ( Jbfcrva- 
mus  hoc  cum  faltando  parvulos  pr^xer  mo- 
dum, vel  rifu  nimio  exercemus, aut  terrefaci- 
entiaeis  objicimus, quod  no&u  hxcadmodu 
perfcntiant,&  juniores  plus  quam  adulti,  quo- 
rum phantafia  variis  aliis  objedisjam  firmata 
magis  degit  .*  Et  cum  diutius  ita  incommo- 
dentur , randem  in  confuetudinem  inquietu- 
do degeneret  vel  morbum. 

Non  item  bene  dormiunt,  qui  reliquo  cor- 
pore calide  nimis  redo  pedes  denudatos  ha- 
bent, ac  ita  fibi  varia  mala  adeifeunt,  melius 
ide6  tegumentum  temperatum  efto  , ne  vel 
pedes  vel  pe<5tus  denudandi  anfa  detur. 

Nec  etiam  bene  dormiunt  illi  parvuli,  qui- 
bus caput  altius  locatur  , proptereaque  fitus 
aequalis  fit.  Fortiter  quidem  illi  dormiunt, 
quorum  caput  reliquocorpore  humiliusloca- 
turjat  hoc  fenfus  obnubilat : in  omnibus  ergo 
his  temperies  notetur. 

Dantur  porro  ali#  inquietationis  caufae, 
V.  g.  cum  (Iramen  cunearum  haud  fisptm  mutatur , 
necfafciae  mundae  &:  ficcx  adhibentur  , ver- 
micuit  en  tnnafcuntur  praprimis  hyeme , quod  mi- 
rum , cum  <eflate  r artor  eorum  fit  generatio : hi 
vero  vermiculi  infantes  neque  mordent  ne- 
* 4 •' ' ' que 


K 0 .* 


Digitized  by  Google 


DeVmriL  slffeli.  777, 

qtlefugunt,&  tamen  eos  ita  incommodant,  ut 
atfrophiam  fepe  inde  incurrant  parvuli. 

Stramen  item  cunea)  um  velfafciafi  corffurun- 
tury  fimilem  inducunt  effectum  , fed  qu&staufa? 
quod  extra  corpus  , & contadum,  adeocjue  extra 
omnem  infantis  fenfum , etiam  multis  parietibus  fe- 
clufum  afficiat  infantem  dtdajlramtnis  vel  fafeta - 
rum  combuftio. > an  dementares  qualitates  abfent er, 
£in  abfentia  agere  pofje  putas  ? equidem  non  cre- 
dibile j fed  alia  |y  t«  t»  «tV^wy  ^-oi^etcc  caufa  dan- 
rwr^quarum  ope  qualitas  ablato  & cxufto  lira- 
mini additur  inquietandi  parvulos , & contra, 
utpote  cum  flramine , cujus  fafciculo  infantis  ca- 
put in  balnee  impofitumfutt,  infans  / uffiatur , quie- 
tem recuperat . 

Res  veriflima  & plurimis  rufticis  absque 
fuperftitione  nota  & Isepius  experta. 

Necent  hoc  qui  veltnt  Galeni  aJJecU,&cum  Ari - 
flotele  ex  qualitatibus  e lementar ibus  hanc  fententi- 
amjl olidam  exclament , nilimpedit. 

Vix  eis  auditum  eft  fecundinam  inflcrquiU - 
defojfarn , aut  alias  negligenter  tractatam, 
non  agrotam puerperam, attamen  deco- 
loratam per  ojfnnem  faspe  vitam  : hinc  pro- 
pter hafce  caufas  refoflam  aliterque  defoflfam 
curri  iy4>0ei<*fanitatem  intra  triduum  vel  qua- 
triduum ateuliffe, aliquoties  memini.  Secun - 
ditaa.ni  nimis  (alitam  (lale  namque  condiri  fo- 

Ccc  j let,) 


De  PueriL  j4ffc&. 

Ict,) puerperam  reddere  fitibundam,  mulierculis 
non  tam  perluafum  quam  crebra  experientia 

comprobatum  &c.  ' > 

Jam  Magiam  naturalem  & innoxiam  di- 
fcat  qui  poteft,&  talia  credet  & intelliget. 

Porro (iparturienseo  locatur , ubt  ante  multos 
annos  cadaver  hominis  demortut  repofitum  fuit , 
vel  in  quo  loco  homo  exfpiravit,  non  pariet  parturi- 
ens donec  transferatur  alio  : hinc  in  nonnullis 
terris  non  inutilis  mos  fervatur  parturientem 
illuc  locare,  ubi  menfa  folito  locum  obtinet. 
Cum  ibi  raro  mortuis  locus  detur. 

Hanc  rem  nifi  expertus  fuilfem  aliquoties, 
fuperftitiofam  credidifiem. 

Pra:terea  optime  notum,  quantum  fit  con- 
tra fecunditatem  fafeinum  in  mortuis  & con- 
tingentibus mortuos.  Quarum  atttommmo - 
dus  ex fpir ituum  doBrina  fat  cognitus. 

Sic  fi  primus  congrejfus  conjugalis  Jit  in  lefito 
cui  quid  de  Jlramtnc  vel  linteis  inefl  , quibus  ca- 
daver humanum  ante  impofitum  fuit , tfti  conju- 
ges aut  fiunt  fleriles  , vel  nullos  infantes,  aut  raro 
fervant. 

Et  quis  eft  quem  latcat,quantum  valeat  ad 
tollendam  virilitatem  acus, qua  olim  cadaver 
humanum  compun&um  fuit , defixa  in  loco 
ubi  maritus  urinam  reddidit.  • 


Digitized  by  Google 


De  Puertl.  Ajfe£l>  777 

jit  hac  multis  impofjibilta  creduntur , cum  nec 
ex  elementis  vel  corporali  contaflu  tllts  exortum 
videantur  duxijje , ne  [cientibus  non  corporum  fe d 
Jpirituum  hac  ejfe  frodutta  , ad  c/uorum  aci  tenes 
percipiendas  noflri  fenfus  admodum  (int  inepti. 
Atdifcerent  illi  quid  Ariftotelis  i viqy&ca  <rujuct~ 
rt*#)  quid  i<TKfjunu^  t quid  item  degeneratio 
caloris  naturalis  in  igneum,  quidque  ille  fit,  & 
quid  differat  ab  elementali  igneo  : fane  non 
omnes  caulas  in  elementalibus  qualitatibus 
inveftigarenc. 

Cumque  hoc  modo  parvuli  quiete  privan- 
tur,nutrices  fomnolentse  admodum  laudant 
capita  papaveris , & ex  inde  parata  medican*i- 
na  v.  g.  recipiunt  duo  vel  tria  capita  papaveris, 
incila  minutim  coquunt  cum  la&evel  cerevi- 
lia,&  de  hoc  decodto  fepius  cochlearia  propi- 
nant. Aft  cum  ha;c  prsedi&is  nonoblervatis 
irrita  non  folum  lint,fed  infuper  hxc  & limilia 
ex  papaverinis  vel  opiatis  parata, ad  ftupidita- 
teiti,oblivionem  & majorem  lape  fomnolen- 
tiam  quam  par  eft  difponant , hinc  vel  plane 
omittere  vel  externe  faltem  li  opus, applicare 
confultius  erit  , actum folia  papaveris  recentia 
fafiiis  fuppojit a,  vel  pedum , capitum  papaveris 
deco<5to  lotio, vel  radices  hyofcyami’  vino  ineo» 
£be,  & cum  peciis  capiti  & pedibus  calide  ap- 
plicatas, fufficiunt. 

Alias 


Digitized  by  Google 


“ ?8o  De  Pueril.  yijfeEl» 

~ Alias  admodum  laudatur  mandragora  radi- 
cis drachma  , cum  vino  ad  tertias  deco&a  &c 
cochleatim  propinata. 

Non  enim  ejuldem  cum  opio,  folano,  hy- 
ofcyamo &e.narur.T  ede  obfervatum  fuit5pro- 
ptereaqueetiam  abfque  omni  noxain  magna 
quantitate  exhiberi  polle  expertum  eft:  mo- 
derate namque  abfque  omni  detrimento  re- 
frigerat, animales fpiritus  purificat, hinc  ma- 
niacos quierat,  quod  nequeopiumnequehy- 
olcyamus  efficiunt,  licet  lomnum  inducanr. 

Provocat  mandragora  menfcs  & haemor- 
rhoides, attemperando  confortando, infi- 
pidacft&inodora  , ideoque  omnis  excellus 
expers.  Fcecundas  item  reddere  muheresex- 
perientia  docuit. 

XIII. 

Quoad  poflibWc  parvuti  cunarum  motui  non 
funt  aflitefaciendi  , propter  incommoditates 
quas  nocftu  creat  continuus  motus. 

Duplex  datur  cunarum  motus,  prima  fpe- 
cies  caput  elevat,  pedes  deprimit  &c  viciffitn , 
non  admodum  eft:  conveniens. 

Altera  qua:  ab  uno  latere  in  alium  parvu- 
lum movet  melior , imprimis  illa  motus  fpeci- 
es  cunarum  pendularum,  quas  intra  circuli  fic 
circumferentiam  & latera  elevat, fccus  quam 
quas  in  terra  movetur  ac  latera  deprimit. 

Pro- 


l 


Digitized  by  Google 


De  Pueril.  Jlffeft.  7 8l 

Providas  matres  lectui  item  fuo  parvulos 
non  imponant  no&u  quo  ad  ubera  dormiant, 

& hoc  propter  periculum  & fuhbcationis  me- 
tum ut  expertum  fuit  Caspius,  fed  laftatos  eu* 
ni  s luis  rurfus  im  mittant. 

XlV*  ‘ . 

Parvuli porro  diligenter  arcendi  ab  in  (olit is  mo- 
tibus terrefattenttbuSy  clamoribus,  fonitu,  dolo- 
ribus repentinis,  vel  ab  igne  vel  i&u  &c.  nes  , 
multumndere  sis  conducit , cum  no&u  haec  noa 
raro  eis  appareant  utterreantur , faepiusitem 
exinde  convulfiones  patiantur,  vel  ad  alia  peC 
vicam  faepius  non  corrigenda  mala  pnecipi- 
tencur. 

In  fomniis  territi  nomine  fuo  compellandi^ 

& nomine  Jefu  benedicendi. 

Pro  praslervatione collo  eorum  appendam* 
tut  corallia  , femen  paeonia  , lapis  corneolus , vel 
quod  haec  antecellit  Elettrttm  minerale  imma- 
turum ab  Helmonte  tantopere  laudatum  & id 
immundo  fpiritu  fimul  liberando  commen*» 
datum. 

Praeterea  non  titillentur  multum , nec  (altibus 
nimiis  exerceantur,  cum  illud  loquelam  diffi- 
cilem , hoc  vero  fepe artuum  luxationes  eis 
contrahat. 

Si  cum  parvulis  matres  velnutrices  ludunc, 
caveant  ne  fortioribus  palpis  eorum  os  percu- 

, tiant^ 


De  Pueri l.  sfffett. 

tUnt^  cum  exinde  difficulter  dentiant  & diffi- 
cilius loqui  difcant,  quod  etiam  fit  fi  caput 
molliculumdurisexcipituri&ibus,  unde  non 
raro  plane  muti  & furdi  evadunt. 

Item  fi  a tergo  verberibus  fortioribus  tra- 
ftantur,  roannmanfttMlUn  SX&cftn  (Wgf/  balbi 
facillime  fiunt. 

Si  corrigendi  vel  poenis  afficiendi  plus  ad- 
ulti, virga  id  fiat , qua?  magnas  vires  obtinet 
non  fecundum  Ethicam  folum,fed  multo  plus 
fecundum  Phyficam  &.  Medicinam.  Et  fi  Pa- 
tentes quibus  ut  plurimum  infantes  moriun- 
tur nec  vix  eos  educunt,  fi  dico  ifti  virgam 
confulerenr,  cum  inobedientes, contumaces, 
pertinaces  funt,  pro  Medicina  eis  conduceret. 

Aft  hoc  paradoxum  quam  certum  efl  fe- 
cundum Phyficam,  tam  multis  incredibile  vi- 
detur. 

DanturParentes  qui  fuos  filios  irrationabil- 
lius  quam  fuos  canes  educunt,  quippe  illis  o- 
mnia  remittunt, in  his  minima  non  caftigant, 
putantes  filiis  minima  non  opprobranda,  cum 
tamen  haec  non  permittenda  ne  majora  fe- 
quantur  vitia : Exemplum  jzfoput  bdbet. 

Beffia  canis  unius  menfisad  virgam  fe  ac- 
commodat, quid  ni  unius  anni  infans,  & qui 
in  fua  j uvente  male  educuntur , crcfcenti- 

bus 


Digitized  by  Google 


^ De  Patrii,  Affetl.  78$ 

bus annis  nunquam  meliorantur,  hinc  utplu- 
rimum  Heroum  filii  noxa  ^ nulla  alia  ex  caufa, 
quam  quod  absque  pcenarum  metu  educati 
(int, quippe  qui  acumen  ingenii  addit,  quo  illi 
utplurimum  tunc  deftituuntur.  Et  hac  metho - 
dus  AltiJJimi  efl  qua.  humiles  extollit  fuper bosque 
repellit. 

Interim  infantes fi  caftigandi  non  hoc  fufti- 
bus  fed  virga  fiat,  in  hunc  finem  a Deo  bene- 
dicta. Patres  vero  huc  rejpictant  (jr  educatio- 
nis pracipua  curam  habeant  , cum  vel  matres  le- 
ntus , aut  fi  noverca  irrationabilibus  liberos  t re- 
flent* 

Cum  ratione  vero  pueri  caftigandi  & as- 
faefaciendi,  quo  difeant  compefcere  iram  & 
cedere  fuperiqribus.  Ad  fanitatem  namque 
tuendam  maxime  conducit  infantibus  adimere 
pertinaciam  , & econtra  injungere  obedien- 
tiam  : £t  quicunque  homo  fuas  cupidines  con- 
pefcere  haud difeit , is  maximis fiepe  agntudjntbus 
fit  obnoxius  , nec  major  in  Maniacis  caufa  quam 
perttnacitas  , cum  qua  pofimodum  conjunfla  ira  v 
vel  trijlitia  (pintus  animales  inquietat  & inflam- 


mat , qutbus  tunc  junguntur  corporis  vitia  vt- 
deL  J anguinis  impuritas  , & hincjpirituum  ani- 
malium denegatus  Uber  motus  & generatio  bal- 
famtea.  , 

Sic 


Digitized  by  Google 


i 


tf%  4 De  P aerii.  JffeS. 

Sic  pertinaces  infantes  gravius  lemperde* 

cumbunt  quam  mites  & patientes. 

Unicum  autem  hujus  rei  remedium  virga 
fuppeditar,poft  quam  fi  quafi  fingultiunt  in- 
fantes,pertinacitatis  fignumeft,  uec  deuften- 
tlum , led  continuanda  virga  donec  fingultus 
mentitus  remittat , fi  vero  quafi  iuffocan  velle 
Videantur,  ipatmtfyncn  bcr^tifKmaujjbUibf  / virga 
aliquoties  in  faciem  cadantur  , oculos  tamen 
iavendo,  ac  cito  redeunt  ad  fe  , non  tam  ex 
traufis  Ethicis  quam  Phy  ficis  : funtenimvel- 
trti  cordis  convulfiones,qux  pertinent  ad  Nle- 
dicinam  non  fecus  ac  motus  convulfi  vi  a ce- 
rebro generati,  ambo  enim  a fpiritibus  malis 
ortum  trahunt.  Atque  hxc  res  etfi  multis  vi- 
deatur ridicula,  ccrtiffima tamen. 

Ancillis  vfro  prohibendum , ne  cum  infantibus 
Viscas  inflttmnt , ac  hi  tun9  iracundi  &c  rixoli 
eradant , non  fecus  ac  juvenes  canes,  quibus 
fsepius  aures  vellicantur,  mordaces  fiunt. 

Curiole  item obfervandum  h infantes  prx- 


ter  confueeudinem  &c  infolite  plorant  & vagi- 
unt, tunc  caula’ indaganda,  & (i  ea  a contrario 
quodam  per  ancillas  malo  vel  dolore  ortum 
habeat,  in  tempore  fuccurratur,ne  caelato,  in 
pejus  fiat  degeneratio  pervicam  non  amplius 
corrigibilis. 

^ - * V XV.  Ovi- 


Digitized-by  Google  .* 


I 


4 


Di  Partii,  jrffftu.  f8f 

XV . 

Cranium  diutius  apertum  quod  attinende  hoc 
notetur  quod  ant equam  coalefcat  > infantes 
vixioquidifcancj  quapropter  caut£hiclocus 
tranandus  , cum  infoper  necari  hic  fadlere- 
ndli  queant*  Et  quando  hic  Jocus  nondum 
duritercoaluitjaci&u  forti  huc  percutitur  in* 
fans»  deprimitur  cranium  & incurvatur»  unde 
tum  Epilepticis  infultibus  fores  facile  reclu- 
duntur,nifi  attollatur  rurfus  vel  Emplaftrisat- 
tra&ivis  vel  capillis  attrahatur , aut  fi  cranium 
jam  dutiter  coaluerit  (&  urgente  nece/fitate>) 
trepanoreftituatur* 

Hoc  vero  vitium  videl./ cranium  incurvum 
permaneat  nec  curetur»  etfi  Epilcpfiamhaud! 
inducat,  hominem  attamen  reddit ftaptdum,  & 
nntle  loquentem&  audientem  per  vitam. 

XVI* 

Ratione  diata  omnia  faccharata  & ex  meile 
confe&a,  infantibus  fummc  plerumque  no- 
civa fcifle  compertum  eft,  eorum  enim  fpiri- 
r us,quos  dulces  efie  oportet,rudes  adhuc,haec 
d natura  & Sole  exco&aac  perfe&ioni  proxi- 
ma dulcia  ulterius  perficere  haud  poflunt» 
quinoccafione  alterandi  data , relabantur  8C 
priftinum  efie,  aciditatem  nimirum  recupe- 
rent, ut  hinc  infinita  poftmodum  infantilia 
...  , , Ddd  ma- 


Digitized  by  Google 


De  Pueril.  AffiR. 

mala  caularn  fumant,  dolores  colici  videlictt, 
cardialgia,Epilepfia,  afihma,  variola:  copiolae, 
dentitio  difficilis, atrophia  & fimilia. 

Saccharata  ergo  vitentur  quoad  polle, 
omnia  enim  medicamina  alias  perle  latis  effi- 
cacia, hac  mifcella  convenientem  fuam  textu- 
ram perduntur  tum  inefficacius- operationes 
perficiant,  licuti  quilibet  per  experientiam  fi 
credere  alias  nolit,  obfervare  belle  poteric. 

Purgantibus  vero  ut  & anthelminthicis  ad- 
dere non  nocet,  cum  fermentationi  tunc  ne- 
ccfiariae  ancillentur,&  expellanturrurfus. 

In  fluxu  alvi  dyfenterico,  diarrhaca & fimili- 
bus  quantum  detrimenti  aflerant tam  parvu- 
lis quam  adultis  , ac  quantum  tunc  legitimis 
aliis  medicaminibus  jun&a  laccharata  noce- 
ant,& quantum  dolores  intendant , mihi  ad- 
modum confiat,  quod  pauci  notant,  ac  pro- 
pterea  de  medicatione  lirpius  defperant,  pu- 
tantes morbi  malitiam  effe&um  edere,  cum 
laccharata  admifta  principale  addiderint  fy  m- 
bolum, 

Vinum  nulli  conducit  infanti  pro  ordinarie  potu, 
cum  inde  admodum  extenuentur  fccus  quam 
illi  quibuslac  propinatur. 

Interitn  dantur  qui  lac  ranqUam  inlalubre 
rejiciunt  & damnan  t , nelcientes  nec  obler- 
vantes,eos  qui  lacpfci  ordinario  fere  & cibo  & 

potu 


Digitized  by  Google 


t>e  Paeril.  A$c&. 

potu  alTumunt,plus  (anos  degere,cuju$exem- 
plurii  Helveciluppedicant  montani,  reliqui* 
iY  robuftiores& pulchriores.  Nec  JuliumCx- 
farem  hujus  rei  fuirte  ignarum  inde  patet, 
quod  ftatueret  Germanos  fuo  xvo  fuiftero- 
buftiores , quod  lafte  utplurimum  uteren- 
tur. 

Sicin  contrarium  jam  haud  male  judicare- 
tur, fi  defendere  conaremur  hodiernos  Ger- 
manos corrugatos  fere  evadere  cum  plus  vino 
quam  la&e  utantur. 

Hoc  obferves,li  intuearis  diverlarum  terra- 
rum incolas,  illi  namque  qui  plus  vini  bibunt, 
plus  (emper  extenuati  aliis  qui  vel  lac  aut  ccre- 
vifiamaffumunt,  apparebunt. 

Lac  elicibus  omnium  falubris,  fi  enim  vel 
Deus  aut  ab  eo  produ&a natura  melius  quid 
voluifient,  non  parvulis, ac  bcftiis  junioribus 
hoc  dicatum  fuilfet. 

£c  quis  eft  tam  ftolidus  qui  parvulis  vinum 
pro  la&c  porrigeret.  Et  qui  He&ici  lattenort 
curantur,  raro  fanefcerecompertumeft. 

Quod  vero  non  omnibus  infantibus  lad 
conducat,matrum  &difpofitionisla£lis  inde 
culpa  eft,  fi  infans  alias  fane  degat  , res  enim 
optimx  corruptio  peflima,  lac  enim  corrupti! 
acefccns,  laccharo  degenerato  fimilia  mala, 
videL  tormina, afthma,epilepfiam,Sc  varia  alia 

Ddd  t ex- 

• > i 

• . » 

✓ • 


Digitized  by  Google 


^88  De  Pueril.  u4jfeft. 

exfufcitat.  Degeneratio  vero  la&is  contingit 
incorpore  perinde  ut  vinum  a natura  & Sole 
minus  perferum,  in  vafedeinacefcit  & mu- 
cefcit. 

Hinc  fi  Parentes  perfe&a  fanitatc  haud 
praediti,  & nvater  cacochymica  , Kanos  velit 
confervare  infantes,  nutrici  lanae  committe- 
re neceile  habet,  (atius  namque  humores  pec- 
cantes non  generari,  quam  genitos  evacuare, 
& licet  tantum  evacuentur,  fubinde  tamen  re- 
generantur, ac  obid,ctfi  femper  evacuando, 
aegroti  non  fanantur  : neque  enim purgahtta, 
attrahunt  humores  inftar Jpongia  , vel quemad- 
modum magnes  attrahit  ferrum  , fed  per  modum 
fermentationis  hac  operantur  quia  fuperant  & 
fupcrantur  : Saepius  item  purgantia  hon  (o- 
lum  pravos  humores  fibi  proprios  generari 
faciunt , fed  & facile  corruptibiles  humores 
penicus  corrumpunt:  Natura  vero  ftimula- 
ta  multitudine  talium  humorum  ejicit  & re- 
center genitos,  ac  prius  in  corpore  latentes, 
ipla  tamen  depravatio  non  tollitur, quin  jfepi- 
us  augetur.  ■ 

Et  Hippocratis  confuetudo  non  fuit  toties  (j; 
tam  nulla  de  catifa  agros  purgare,  quemadmodum 
hodiernum  Medicorum  cacoethes  ejl,  qui  ferepra - 
t er  purgationes  ml  norunt , & de  caufts  generationis 
• ’ 'i  humo - 


Digitized  by  Google 


De  Vutril.  dfftetl.  789 

hamorum  & ejusdem  Jpeciebns  ac  antidotis  ni l vei 
fuimt  vel  cogitant ♦ 

Stabjlemiusvini  (defe&us  hic eft natura,) 
vinum  culpat  & aliis  tanquam  Medicus  .p  reci- 
pi c,  derifui  habetur, Sacra  enim  hunc  commendant , 
k&Uc, 

JOuod tamen  non  omnibus  , nec  etiam  femper 
(onducat,  hoc  ciborum  combinatorum  cauja  eft  qui 
non  concordant:  ficLac&  Vinum , acetum  & Lac, 
Pifies  cum  lafte , uti  (jr  lattuca , nunquam  ftmul  ‘ 
absque  damno  aut  quodam  incommodo  uno  in  paftu 
comeduntur. 

N atura  enim  paucis  contenta,  & cibus  fi  m- 
pliciflimus  optimus.  Sic petafo crudus,  lar- 
dum item  & farcimina  infumata  cibum  fup- 
peditantadmodum  lalubrem,&:  robuftos  effi- 
ciunt homines , at  non  in  calidioribus  terris, 
nec  ubi  vinum  &:  otium  comites  funt , fed  ubi 
:ere  vifia  & motus  accedunt. 

Perverfa  ideoque  nutriendorum  ingeftio 
;ane  & angue  pej  us  vitetur  , & tam  qualibus 
]uam  quanto  peccans,  h$c  enim  cum  adultos 
)erdat , quid  non  detrimenti  afferret  tenello 
nfanti  fpiritibus  rudioribus  praedito.  Ex  hac 
aufa  Propheta  Danicl Regiam  menfam  recufat , ne 
autaac  pingui  diaeta , vinoque  forti  tam  cor- 
ius quam  animus  obrueretur. 

Matres  vero  huc  rdpiciant,quo  infantes  in 

D d d 5 cibo 


' *\ 


Digitized  by  Google 


7po  ,■  De  Prterit.  jJfett, 
cibo  & potu,  fomno  item  & vigiliis,munditic 
& fimilibus jufte obfcrventur,  nc  in  jqvent;ut< 
perdantur,  actum  per  vitam  pravam  inclina 
tionem  fervent. 

Sicmatrescum  prasgnantes  funt,8r  nutri 
CCS, fui  curam  habeant, fi  enim  tunc  vini  aduft 
multum  bibant,  infantes  ifti  nunquam  flatu- 
ram acquirunt  legitimam,  fedper  tempus  vi* 
% tas  debiles  & parvi  manent. 

Non  concedendum  pueris  utafTueftant  ci- 
bos absque  pane  commederc,  hoc  enim  mo- 
doaugmentum  haud  capiunt,  fedpallefcunt 
ac  debiles  evadunt  vermibusque  replentur, 
hinc  evenit  quod  divitum  filii  plerumque  te- 
nerioris fint  conflitutionis  , pauperum  vero 
faspius  plus  fani  &:  fortes,  qui  pane  vix  faturan- 
tur,quemadmodum  etiam  non  raro  rei  hujus 
alias  dantur  caute.  Interea  tamen  ptieri  deli- 
cate minime  educandi,  fcdrobuftioribusfen- 
iim^fTuefaciendi* 

iiip-w  ■ ...  « T III 

CAPUT  II*  \ 

Infantilium  Morborum  curationes  pra- 
fer  ibit, 

Paragraphus  I. 

AD  prajlervationem  morborum  infanti- 
lium fpe&antibus  prarmiffis  nuncxdtpfos 

dtvol - 


Digitized  by  Googll 


*rjr 


De  Infant.  Morbor . Curat.  791 

devolvimur  morbos  , qmxxi  fupra  demonltrat 
tum,(uflicientcr  ex  pravo  tachs  materni  altera - 
tione  & dijpofitionc , tam  in  quam  extra  uterum  ori- 
ginem utplurtmum  ducunt . 

Comperimur  hoc  cito  citius  fi  fcilicet  ma- 
tres vel  nutrices  iralcumur,  vel  terrore  affici- 
untur,auterylipelace  tentantur,hoc  vero  tunc 
alterarum  lac  parvuli  fuganr,quod  praito  fub- 
ito  fit  infantilium  malorum  Lerna:  Tormini- 
bus enim  hinc  afficiuntur , quiete  privantur, 
poftmodum  vero  excrementa  iecedunt  nm- 
cofaex  flavo  viridelcentia  : quarto  ludor  eo- 
rum acidum  redolet  , ac  tum  Ph/egmo»  adefc 
vel Eryftpelas puerile , la?pe  lub  purpura?  miliaris 
(pecie  ab  aliis  ber^riffl/  di&um>communifli- 
mus  puerorum  morbus,  inultus  Medicis  in- 
cognitus vel  nonfatisexploratus. 

Frequenter  vero  hoc  affligit,  qoando  ma- 
tres fflnt  biliofie  , textura  rarioris , vel  cali- 
do Epatc,corpu!enra  aut  cralfo  fanguine  de- 
gunt. 

Memini  relationis  certiflimse , ubi  ab  exor- 
to incendio  cujusdam  civitatis  periculofo,  la- 
cientes plus  centum  poft  diem  ab  incendio 
feptimum  hoc  morbo  correpti , horum  irem 
plurimi  die quartoepileplia  interierint;  Ac ob 
hanc  caufam  mulieres  hunc  morbum  cum 
e pilepfiafepe  confundunt,  eundem  morbum 
arbitrantes.  Ddd  4 Hic 


‘ Digitized  by  Google 


79*  Dvlwfm*  Mrrbir,  Cmm, 

Hic  vere» morbus  fi  unum,  vel  hocautiHud 
infantis  membrum  obfidet  ii  male  tradatur, 
contingens  cft  ut  illud  non  nutriatur  fed  clau^ 
dum  fiat* 

Affe#us  hujus  Cura  fiidore  perficitur»  in 
caloreenim  detinendi  non  fecus  ac  fi  morbilli 
aut  variola  fint  exprimendae 

Vitentur  vero  refrigeranda  omnia  » qualia 
aquaroiarum,  plantaginis, cichorei»  acetofie 
&c,  (ed  horum  loco  Bezoardtca  expellentia 
confulantur,  per  qua?  hic  heterogeneae  fa&ae 
particulx,&  fuo  nexu  folut*  ac  praecipitata^ad 
peripheriam  corporis,  &;  glandulas  intere uta- 
neas,  fub  fpecie  purpura  miliaris  cum  rubedi- 
ne & pruritu  propellantur,  fubfcquemc  pede- 
rentim  cuticulae  defquamatione. 

Taliafunt Aq.eard, btntd* fler, fanbmi*  CC, 
pflum  (frfineignepritp.  unicornu*  Ttn&.  bez,aardt- 
€*)  Effent ia  filatis  tx  Myrrha^TwBttra  ca florei*  lu 
qtsor  C ; C.fitceimtusyjptr,  filis  armo»*  fai  volatile* 
eleefitmx  anifotism^r mati  fatum  & fimiliaexfit' 
Jibus  volatilibus  conflantia* 

Eryfipdas  adultos  fi  adorkur,  feraper  p 
cedit  paroxy  fmustenian*  febris;  hic  vero  pa- 
foxyfinusad  phlegmoncm  ( ubi  tumor  cum 
rubedine  non  conjungitur  nec  foriis  efferve- 
flsemia,)  levior  efl  quam  ad  Eryfipelas,  I»  his 
vtro  fodor  acidum  plerumque  redolet* 

> bbsi  • • -M W* 


Digitized  by  Google 


i 


rPt  Infar.t,  Morbor.  Cur  At,  7Pi  ■ . 

Morbus  vero  hic  (i  mti  orfum  migrar , nec  • 
expellitur  , phrencfin  non  raro  inducit,  cum 
circa  caput  materia  holpitetur , lipothymias 
vero  malignas  ficircacor. 

Si  veroHepar  vel  Lienem  aut  mefenterium 

occupet, fcyrrhos,afthma,quartanam,  hydro- 
pem & fimilia  inducit , bepe  etiam  per i^pneu- 
moniam  & dyfuriasfecifleobfervatum  fuit. 

Si  externum  aliquod  afficiatur  membrum* 
ac  hoc  male  trattetur , fcyrrhi  generantur  6c 

ulcera  antiqua.  - ' 

Illis  quibus  fcmel  fixas  in  corpore  egit  radi- 
ces hic affedtus,  necexpulfus  fuit , fa?pifTimd 
recurrere folct, imprimis  fi  purgationibus  ma- 
teria peccans  irritata &ftimulata  fuerit , non 
enim  his  per  alvum  materia  maligna  duci  pot- 
cft.  Modum  Cardanus habet. 

Etifiitunc  infantes  , quorum  matres  pur- 
gantibus natura:  motum  inhibuerunt , conti-  - * 
nuo  quam  diu  ubera  fugunt  purpura  miliari 
afficiuntur,& quando adolelcunt  hanreditario 
tum  affliguntur. 

Solis  ergo  fudoriferis  (non  purgantibus,) 
locus  hicdetur,quo  crifis  promoveatur  tam  in 
principio  quam  fine. 

Non  enim  hic.afFe£tusell  ipfe  ptimusmor- 
bus , led  productum  quid  per  crifin  ab  interna 
caufa  in  fecunda  vel  tertia  conco&ione  exi- 
' . Ddd  f ften- 


\ 


Digitized  by  Google 


4 De  Infarrt.  Morbor.  Curat, 
ftente , (ecus  quam  Gracorum  vel  Arabum» 
cryfipelas&phlcgmon,qua:utapud  Galenum 
& A vicennam  delcribuntur , funt  morbi  cali-^ 
d s regionibus  proprii, &:  per  fe  primi,  nec  per 
crifin  febris  tertiana:  vel  alterius  morbi  exorti, 
ficuti  commonftrat  medendi  methodus : 
phlcgmon  enim  & eryfipelas  Graecorum  an- 
tecedit febres,ubiecontraapudnos  fiunt  per 
crifin  i mperfe&am,  & transmutationem  ma- 
teriae febrilis,  contrariam  hinc  medendi  me- 
thodum defiderantes. 

Si  maligna  materia  in  primis  viis  ftagnet,  ac 
tormina  inducat,  praeter  bezoardica  volatilia 
fupra  laudata  convenit  Bat farnus fif  fuccina- 
tus , vel  etiam  hic  pulvis  abforbens  & praecipi- 
tans pro  puerorum  aflfe&ibus  quamplurimis 
ab  Extcll.  Ettmuilero  admodum  laudatus,  v.  g. 

Se*  Oeni,  6$,  prap.  S. 

C. C. fine  igne CJ./.  * 

cor  ali.  r.prap.  9. 1?. 
myrrhael.gr. viif. 

*/.  volat.  C.  C.gr.  vj. 

< theriaca.gr.  v. 

oleiamfi  de  fi.  vel  bdf.fnlf.  fuccitt.  gutt.vy . 

mifcef.  p. 

cui  fi  lubet  caflorei  parum  addi  poterit. 

Jam  fi  materia  prascipitata  ad  vomitum  incli- 
net, 

. * i 


Digitized  by  Googlc 


'Dt  Infant.  MorUr.  (*r*t,~  795 

ncr/ulfur.  aniimooii detur  legitima  dofi cum 
pauco  (accharo  * cjuod  malignum  & degenc' 
ratum  acidum  in ftomacho  fubfiftens,  faluwri 
vomitu  exturbat,  aliquoties  repetitum. 

Si  vero  alvum  movere  plus  obfcrvetur,. 

Syr.  de  {pina  Ctrvin . J.  6. 
jpir.falts  armon.  vol.  amfati.  £.  6. 
ocul.  69.  prapar at.  9»  tf. 

aq.faentC'  parum  , mifce  ac  cochleatim  pro- 
pina. 

Externe  inun&iones  ex  oleo  carvi , abfynth. 
nucii  mo/that , macis  deft.  &c.  non  neghgan- 

tur.  * * . 

Si  vero  pertinacius  malum  Epilepliam  m* 
ducere  velle  videatur  , praeter  ialia  volatilia 
fupra  toties  laudata  & repetita,  Excell.  Ettmul- 
leri  fuafu  <^4urt  fulminant  is  gr.  j.  (vel  ij.  in  pau- 
lo adultioribus  & aliquot  feptimanarum,)<:#7» 
gr.iij.  nitri  depurati  exhibeatur  * hoc  enim  v 
pneter  alios efFe&us  mirandos,  tormina  lifte» 
rc  horridasque  alvi  dcje&iones  promoven- 
do infultus  Epilepticos  reftingutre  vere  as- 
(crir. 

* Si  externum  aliquod  membrum  affc£fcum 
(it,  pingura  vitentur,  pracipuefi  in  ulcus  dege- 
nerat eryfipelas,  fed  campkora  Saturnints  com- 
binata applicetur , vel  Elixir  Balfamicum  adht - 
beatur. 

Cum 

r 

/ 

y ' 


Digitized  by  Google 


Dt  Infant.  Morbvr.  Curat. 

Cum  vero  principalem  hujus  afle&us  cau- 
fbm  nutrices  fuppeditenc  , praecipiendum  ut 
tfta»  omnia  haec  caveant  qua:  morbo  huic  q uo- 
vis  modofymbolum  addere  poliunt,  proptec- 
eaq  ue  prater  iram  & terrorem  lcdulo  caveant  ne 
aqu* frigt da  diutius  tmmorentur. 

Quod fi  vero  terrore  inopinato , vel  ira  percel- 
latur , aC  ideo  la&is  gravioF alteraci.o  metuatur, 
tum  poftquamdac  ex  uberibus  eroul&um, 
Excell.  Ettmiiller  practpit  ut Jperm.  ceti  g.  fi.  vel 
cumanum.  dtaphoret.  $.j.  aflumatur , & fu- 
dor  inde  expetetur. 

Aut  in  majori  inflammatione , vel  la&isca- 

ftationc  detur  hoc  vel  fimile  v.g. 

1 ° 

HI.  C.  C.  Jine  igne.  9.  /.  • ’ 

antim,  diaphor.^.fi. 

• *:  filia.  C.  Qvol.gr. vitf. 

card.bened.gr.  xv. 
atj. far. [amburi  if.  , 

mifcc. 

Mammis  vero  imponatur  Empl.  de  galbana 
emeatum  Mynfichti  cum  ana.gummi  ammo- 
niaci  in  aceto  foluti,  invicem  liquefacis  & lin- 
teo denfo  inducis  confe&um  , quam  calide 
ferre  poterit,  defii per  ponendo  facculum  intec- 
paflatum  ex  oryz.a  confeBum  & probe  calefa- 
dum, quo  per  fudorifera  didadiilolutum  lac, 
horum  adjumento  promoveatur  in  moturo, 

& fta- 


i 

Digitized  by  Google 


2)*  lnfant . M orbor.  CurMt.  $$>f 

&ftagnatioejus  ac  caleacio  inhibeatur  quan- 
tum poflibile. 

Infantes  qui  hoc  morbo  intereunt,  ftriis 
fiibfufce  rubris  notantur  , quod  imperiti  ab 
Epilepfiaintra  ventrem  contenta,  mmlic&IMt» 
* Sftotf)  im  Itlb  I deducunt,  & Epi- 
lepfiam  a cerebro  ortam  cum  depravato,  & ab 
acido  corrupto  & alterato  fanguinc, cujus  ftrio 
ffta?  fignum  funt,  confundunt. 

II. 

Non  raro  tam  infantes  quam  adultos  ad- 
oritur morbus  , morbillis  fere  haud  multum 
abfimilis  , macula:  videl.  rubicundae  & elata;, 
ftonfecus  ac  fi  urtica  cxix  eflent , cum  ardore 
&pruritu,  aliis  Dtc9hj[<lfuc&t/  hunc  frigus  pro- 
cedit acfi  febrilis  inflaret  paroxyfmus  , cum 
anguftia  cordis  , hinc  a purpura  miliari  non 
longe  differens. 

Cura  blando  perficitur  fudore cum  fa:pius 
una  node  cedat  , nec  raro  ultra  quatuor  dies 
affligat , quippe  ab  acido  volatili  fingulariter 
corrupto  originem  trahat. 

III. 

Hac  ipfa  prargrefia  reda  nos  ducunt  ad expli- 
candam morbillorum  & variolarum  abflrufam 
dlias  naturam y cum  harum  & fiendi  modus  & 
adus  cum  aftedibus  prodidis  in  quampluri- 
lihisiconfpiret.  « • 

An- 


Digitized  by  Google 


7P&  De  lnfant.  Morbor.  Curat. 

Angit  inevitabilis  fere  harum  infultUS 
omnes  nationes  Europaeas,  cum  cau/a omnibus 
communis  lit  laciis  fctl.  nutrit  ivi  tam  in  quam 
extra  uterum  corruptela  hinc  plerumque  infan- 
tes & pueri , raro  adulti  affligi  /olent,  in  qui- 
bus tamen  acor  vitiofus  per  tempus  occultari 
/olet,  donec  lingulari  accedente  difpo/itionc 
fermentum  fimileextrinfecus  hauftum  effer- 
vcfccntiam  redintegret,  acido  fcil.  corrupto 
cum  fale  volatili  ma/Tae  fanguineaeconfli&an- 
te,donec  praecipitato  &c  fubjugato  acido  cor- 
rupto , fpintus  vitalis  ulteriorem  /eparatio- 
nem  in/Hcuat,  ac  hinc  inde  per  vafa  capilla- 
ria, in  forma  pu(lularun|  corruptelam  expri- 
nisr»  ->♦  <*l 

Morbus  hic  cum  imminet , infantes  no&u 
jn/omniis  terrentur,  inde  excitantur rauce- 

* * — — * • i 

fcunt , oculi  apparent  obnubilati,  & halitus 
eorum  poft  biduum  quid  dulce  fpirat.  Prae- 
terea non  raro  conqueruntur  de  capitis  fpinae- 
que  dor/i  dolore , praecordiorum  anxietate 
gravi, fubfcqucnte  fa?pius  naulea,  vomitu,  fici 
immodica  & continua  potus  querela  , tan- 
dem die  quarto  vel  quinto  maculae  elflore- 
fcete  incipiunt,  infequentibus  diebus  in  bul- 
las exfurgentes  , .quae  /i  omnes  egrelfae  fiint 
calor  derelinquit,  quam  diu  vero  hic  durat, 
^ | tam 


Digitized  by  Googl 


De  Infant.  Morbor.  farat,  Jff 

tam  diu  variolas  nondum  omnes  cgreflas  no-  - 
tabis,folencenim  inaequaliter  admodum  ple- 
rumque egredi, hinc  calor  menfura  fit  quae  irt- 
dicet  an  omnes  egreflae  vel  an  duplicato  erum- 
pere velint,  o b 1«  n<mlic&  attxijtviu&fts  wtrDtn 
»oU<h. 

Cum  vero  motus  hic  naturae  medianteca- 
lore  perficiatur,  hinc  is  adjuvandus  tam  inter- 
ne adhibitis  expellentibus  , quam  externo 
;alore  acccdente,non  exceilivo  tamen,  cum 
lente  non  violenter  fiat  naturae  motus  : Pro* 
ptereaque  frigefacientia  omnia  tam  interna 
quam  externa  vitentur,  quantum  enim  calo- 
ri,tancum  crifi  & fpiritui  vitali  detrahitur,  qui 
fi  natura  fortis , nec  materiae  morbofae  copia 
obrutus,per  fe  morbum  vincit,  fed  cum  hujus 
fortitudo  & vigor  non  femper  nobis  conftec, 
hinc  adjuvantibus  in  tempore  ut  fuccurratur 
/ecuriuseft. 

/l*  • ' */  ’ 

Proptereaque  ExcellcntilT.  Medici  provi- 
de fuadent,ut  tempore  graflantium  variola- 
cum  praefervationes  compellemus,  cum  faci- 
lius non  admittatur  quam  ejiciatur  hofpesjvcl 
fi  plane  praeeat  eri  haud  pofiinc,  attamen  pa- 
bulum fuperfluum  eis  fubtrahatur  quo  mitius 
tum  affligant* 

- , Huic 


Digitized  by  Google 


&09  Infant.  Morbor.  Curwt. 

Huic  vero  intentioni  ut  fat  i sft plaudant  Ex. 
ceti.  Ettmullcr  & Bohn  Mercurium  dulcent  tatl* 
quam  fingulare  hujus  morbi  alexipharmu- 
cum,  tam  praefervans  quam  curaas&  vifco* 
fem  pituitam  acidam  folvens,  hac  forma  pro- 
pinatum. v.  g. 

Mercurii  dulci*  rith  partui^.  $>. 
YefK.jaUpp.gr.  vij. 

v ntjrrhael.gr. v.  . ; 

ocvl.69.gr.vj.  - ••  •• 

conferv.ro/ar,  g,($. 

mifce  & exhibe  infanti  8.  vel  10.  annorum. 

Potcft  vero  dofis  Mercurii  dulcis,  & reli* 
quorum  vel  minui  vel  augeri  pro  astatis  ratio- 
ne.- at  cum  colocynthiatis  & hammoniacis 
injicere  caveto.  . • J4  . 

Si  vero  infans  copiofa  rudi  bile  repletum 
obfcrvetur^rasftat  exhibere  vomitorium  ex  ful- 
fure  antimonii  rite  paratum,  quod  bilem  corru- 
ptioni obnoxiam  leni  vomitu  exturbat,  ac  ita 
occafionem  prsfciftdit  futuri$*&:  erupturis  va- 
rtolis , vel  citam  variolarum  adjuvat  eruptio- 
nem, & tolerandum  reddit  morbicurfum. 

Si  vero  haec  prasfidia  negle&a  fuerint  in 
principio, ac  variolae  nunc  erumpant, expulfio 
earum  debita  promoveatur  , ad  quam  obti- 
nendam admodum  conducitex  feminibus  ex* 
pulfiv^s  emulflo  v.  g. 


Sem, 


Digitized  by 


1 

Googld 


Infdnt.  Morbor.  VitrOZ.  Sos  "• 

Stm.card.bentd. 
napi, 

aqaileg.ana.  $,ij. 
citri.  J./. 
aq.fi.  fambuci. 

fcabios.ana.%, 

fiat  C.  a.  cmulfio  larpius  propinanda,qusefi  foe- 
tior expetatur, additis  bezoardicis  volatilibus 
aliisqucfortificecur.  v.  g. 

TmU.  btz.*arcL 

falat  u <x  myrrha  ana.  3.  j. 

<aftoret$.  fS. 

tnilcc. 

Si  diarrhzafub eruptione  concurrat,  ma- 
lum,harc  enim erupdonem  reftinguit,  vel  re- 
trocederet aci  c : melius  ideo  ut  dnt  quodam  - 
modo obftru&i  variolarum  candidati,  facile 
enimhoc  fuppofkoriis  corrigibileexiftjit. 

In  hoc  vero cafu fcezoar d ica moderate  ad* 
ftr  ingentibus  maritentur.  v.g. 

Stm.afHito. 

'c*r<L.  bcncdL 
napi  ana.  Z.j. 

nafiftrtu^j.q. 

urrafigt&ata* 

C C.ufttana.  9./.  £ 

UpjKzjar.actMLQ.h  * 

tnilcc  fiat  pufvi^quidofi  3 |,  pl«5  minus  pro 
«utis  ratione  um  *4  eoad.  btma.  pra&eaiot 

£cc  vel 


Digitized  by  Google 


Sfr  Infdnt.Mdrbor.  Car  4? 

\eifi  liquida  arrideant*  TtnSl.  bezourd. 
fy&matit.  terra  catechu  &c.  mifccantur  & cum 
idoneo  vehiculo  a*ut  ordinario  potu,  conve- 
nienti doli  propinentur. 

Alias  fi  regreilum  faciurtt  & recedunt  VJ* 
riol£>tunc  calor  revertitur , ac  diarrhaeainie» 
quitur  lcthalis , & raro  in  hoc  morbo  moritut 
bomo  abfque  diarrhza,  nifi  adiit  malignitas, 

velmaletradenturvafiolx. 

In  hoc  vero  cafii  maxima  adhibendacit  di- 
ligentia ne  homo  moriatutmon  vero  praellan- 
tiorahuc  dantur  remedia  quam  faepius  lauda, 
ta  Efflentia  [alutis  ,Jtve  Titi mirrba  cajloret , 
croci,  bezeardica,  laptd.  bamatit.fal.  volat.  C.C. 

'■jipcrar.  Crc.  ~ 

Exterae  vero  in  auxilium  vocentur  vefic» 
toria  quae  efficaciffimam  hic  ferunt  opem  vul- 

nfitcOhsperaliquotdies  apertis  retentis  , iri 

quem  finem  EmpLNortmbcrgenfe  oumtantiUo 
Empl.  veficatoni  rniiceatur,quao tum  lcil.  4utti- 
cerc  videtur  ad  irritationem,  ac  ita  vulnufcu- 
la  aperta  (erventur  pro  lubitu,&donec  vario- 
la rurfus  cgreffx,&  retrahe  corpore  obfer-  . 

ventur.  m , 

Hic  morbus  adultos  picruhjque  quos  prehendit* 
gravius  affligit  quam  infantes , tam  ob  cutis  denlij 

•tat em  & matertb  craffltiem*quam  ob  inquietem  CT 
‘ \ motum: 

* ^-r'40^  i - — >.  \ * * ' J 


Digitized  by  Google' 


l&e  hi  farti.  Morbo)'.  (urUt*  fo  J 

WiOtum:  quoquis  enim  cratKjuiliius  jacet,  eo 
Iccurius  evadit.  * Ratio  docmfr  in  Mediana  Sta- 
*fca. 

Hxc  fi  quis  non  credat,  vel  contra  format , ille 
non  fotum  tu  meris  efluqros  invifat  ,fed  apud  illos 
xkesnoltesque porfifiat , &u?  veterum  Medicorum 
difcipult  xgroti*  ipfe  affoftat , & omnia  diligenter 
‘nbforvet^dtque  m Varm morhtsvarta deprehendet 
atiterfe  habere  quam  tm aginantur  fibt  \Mtexan- 
drtni.  Al  eum  horum  difcipult  fine  admodum  de* 

_ . w * 

licatt  -cr  praceptom  ipji  utplurtmum  imperat  & 
ttmtdiut  difcipulorum  inqutfitimes&jjudtcia  re- 
•vereantur,  hmet  an  dem  accedunt  Empyria  njel 

Anus,  aut  Alchymiflnqut  confundet  mjlros  Medt- 
%<rs  magno  cum  dedecore  Medicmerattonatis,  cujus 
tpars  tjfl  Alchymta  eru  duaftve  Philofophta  naturalis 
equam  Arabes , Armldus , 8 er nh ardus,  B a/i  Itui,  Hel- 
■ntoncius&alti  exercuerunt. 

Morbilli  SDkflklVObfl:  / ea- 

•dem  babenc  iig na, & eandem  curam  cum  va- 
■rkrlis» 

. Atite  omnia  vires  confervand#  -pauco  fed. 
'«primo  oibo&.potu. 

• Ncc  tu  fupra  monitum  natura  nimiam 
Snapelicnda  , -cum  non  vi  fed  fuccefFive  fiac 
matura:  motus, nec  rtifi-fectmdum  dies  criticos 
^vehit  'quarto,  ft^timo,  nono,  undecimo  &.c* 

- Cee  a > 

r"  • «.i.  « 

-*r  11," 

- - 


Digitized  by  Google 


|o4  2)*  Infatit.  Morbor.Vurrfi. 

fecernatur  materia  ieparata , & lui  juris  fa£):a> 

ac  venis  propten  ahoftili* 

Variola;  tamen  morbillis  ob  maceriae  cras- 
litiem  periculofiores  iunt.  Ex  variolis  tamen 
fccurac  magis  funt  albae  , rubicundae  vero  &c 
fubfulcae  cicatrices  relinquunt  prseceromnem 
adhibitam  diligentiam,  nec  praeterea  funt  abf- 
que  periculo  , praprirais  circulis  li  vidis  vel  fi- 
milibusnotatae. 

Ratione  potus  convenit  Decottum  lentium 
‘cum  _ficubus  & pauco  fosniculi  •,  mediante  aquae . 
& vini  ana  fa&um  ac  pro  appetitu  bibicum , vel . 
item  'fleteus  equinum  in  ordinario  cxprefiTucn 
potu  infignem  praedabit  opem» 

Si  tandem  gravior  acrimonia  fiib  eruptio-, 
ne  vel  variolarum  vel  morbillorum  epilepticos 
exfucitec  'inlultus-,  qui  poft  eruptionem  per- 
iiftant,  (in  principio  enim  & afnte  eruptionem 
neminem  terreant  cum  'fine  fine  periculo*  ) ac 
tum  malum  omen  portendant,  tum  liquor  C.C. 
JuccinatusJaLvoUt.  cra n.  buman.  &c.  fibi  pa- 
ria vix  habebunt , in  robuftioribus  vero  fpecif. 
cephalicum  ex  cinnab.  nativa  cum  falt  volat, 
cran.  bnm . &c.  omnem  paginam  abfolvenc. 
Nutrix Veroin  potu  ordinario gelatinam  C«C* 
diligenter  tuncaflumat. 

Vomitus  fi  poftexcretiotiem  variolarum  te- 
crudefcac>(in  principio  enim  tolerabilem  va- 
rio» 


^Dt  Infknt.  Morbor . Cur  Ah  805 

Ttolarum  curfum  indicat,)  ac  ita  variolarum 
regreflum  ad  interiora  monltrec,  tum  bezoar- 
dtca  tindlura,  anodyna  maritata,  wfignem  opem  pr&- 
Jiant  1 mitigatis  namque  fy  mptamatibus  ita  ex- 
furgit  natura,  ac  Ikpius  tum  in  lomno  variolas 
cum  leni  fudorc  propellit- 

Sic  & in  dtarrhais  qux  tam  in  augmento 
tjuaminftatuutplurimum  funelfoe  funt,prd- 
prer  egreilum  quem  plane  remorantur , hxc 
eadem  tinft*  anodyna  bez>oardicts  remixta  mali- 
gnitatem humorum  temperat  & mitigat  , ac 
per  cutim  exigit  potenter, 

Hajmorrhagia  nimia  fi  ab  initio  jungatur, 
amuleta  ex  bufone  excellunt,a£l:u  vero  Irigida 
in  epithematibus  curiofe  vitentur. 

Principalis  omnium  cura  inlegicima  confi- 
ftit  expulfione,  fi  enim  in  hoc  opere  natura 
deles,  nec  arte  juvetur , vana  tandem  rema- 
nent mala  per  vitam  fiepe  non  corrigenda,  v.g. 
fi  in  Pulmoni  bus  ftagnatio  fiat,  oriuntur  inde 
afthma,  &tuflis,  actum  reiteranda  expellen- 
tia de  novo.  Hoc  vero  tum  non  per  variola- 
rum cxpulfionem  , Ted  per  infenfibilem  fit 
tranfpirationem,qua'  fi  intra  dies  20. non  con- 
tingit, idem  fit  quod  in  pleurifi  & peripneu- 
monia  videl.  phthifis  fequitur  & he&ica.  In 
libe  vcr6  cafu  generofiora  exhibeantur  pe- 
roralia , balfamw  fulfuru  fuccinatus  , anti - 

Eec  $ mwi*~ 


Digitized  by  Google 


Be  htfant.  Morbor.  Gerar, 
moniatus  * J/irtt.  falis-  armomaa  anifitm  & fi>- 
milia. 

Si  poftvariolas  arcuum-  dolores  remaneant 
exhibeatur  Dccottumltgw  fajfafrac  cum pa/fultsv 
tfjcnt  .myrrh  obliquor  e C.  Cfucctnato  (jrc.ncc  exs- 
terna amiarthriticanegligantur. 

prodefendendis  oculis  fiat  caJe  collyrium* 

▼.g. 

, jfc.  jiq.  rofar.foenic.  ana.%.  fi.  fac  chori  Saturni 
periar.  prapar.S).  fi.  croci,  camphor.  ana.^.ij. 
ml.  ptocolJyrio  , vel  lola  aq.ro/ar.cum  multa 
croco  illinatur. 

In  faucibus  defendendis  gargarifmus  repe- 
titus in fti ruatur  faflus  ex  muctlag.fem.lint,  cy- 
don.fyr * dcltquirit.jujubisypapav.  errat * & limir 
libus. 

Tandem  lingularis  matrum-  cura  cft,ne  it*- 
fantes  cicatricibus  iisque  copiolis  devenu?- 
ftenmr,inquehunc  finem  varia  lenoantr  fed. 
lingulari  hic  methodo  opus  eftne  vel  tardius 
hxc.  applicentur , vel  tardius  maturata?  ape- 
riantur variola?»  vel  nondum  maturata?  a par*- 
vul is  deglubantur. 

Curiofe  ergo*  maturitatis  tempus  notetur; 
«piod  plerumque  die  feptimo , die  undecimo» 
vel  die  decimo  tertio  accidit,  quando  Icil.  va* 
riolae  in  medietate  deprimi  incipiunt,  ac  tum 
acu»  inprimis  argentea  li  quis  majores  vires 

inelle 


Digitized  by  Google 


Di  Infant . Morior.  Curat.  fitty 

inefleper fuafum  fibi  habeat  aperiantur,  & pus 
exprimatur  , ne  carnem  profundiusexedae, 
crulbe  vero  fubnafcentes  haud  removeantur 
ne  iisdem  cicatricibus  lymbolum  addant/ed 
butyro  cctprtllo  cum  c amphora  & croco  remixto 
diligenter  inungantur,  vel  hoc  D,  Faufit  Uni - ' 
mento  quody.  g. 
jfc.  Oleiamvgd.' 

lilior.alb.ana. 
ovor.  %.  fi. 

pingued.  human.  g,  ij, 
jperm.ceti  g.y. 
farin.  oryza. 

lupmor.  ana.  fi. 

. lythargyr . 
farcocoll. 

facchar.  ana.  9.  ig. 
rar.bryon.pulv. 
ircos  flor,  ana .9. f. 

" myrrhael , 

aja  dulcis  ana.^.j. 

Pulverilata  cribrentur  & mifceantur  in 
mortario  calido  diHgentilhme , exprimamur 
fortiter  & ferventur. 

Incerne  vero  ad  exficcationem  promoven- 
dam detur  pulvis  oculor,  caneri  cum  myrrhay  ac 
fine  notabili  fovearum  veftigio  varioiarum, 
cruftae  decident.  , 

Eee  4 Digbi 


Digitized  by  Google 


De  Infxnt.  Mbrkor*.  Cut at. 

Digbi  ante  variolarum  eruptionem  admo- 
dum.com  mcndsLtfol/a  ann  totiftutet  ltnpofita  &• 
oleoxmygd.  d.  hu»ie£Iatayc[\iod  inancilJa  (ic  pro- 
bacumdicit,utd»rnidiafacici  pars,qu3ebis  ce-' 
&a  fuerit  falvata  fit»  reliqua  vero  foveis,  detur- 
pata* 

Interim  tamen  alii  oleum  xmygd^d*  ad  ma- 
turationem potius.  oleum  vero  ovatum  pofe 
aperturam  ad  explanationem  fovearum  con- 
ducereafferunc.. 

Alt  ctfi  j? m diffis  ad  fovearum  maculas; 
praecavendas  raro,  absque  notabili  effc&u  uta- 
mur , praq>rimjs  ubi  materia  vitiofanon  adeoi 
copiofo,  attamen  (I  malTa  fanguinea  enormi- 
ter corrupta  fir*  ac  malignitas  gravior,.  nil  im- 
pediet quo  minus  foveae  deformes  relinquan- 
tur ac  facies  deturpetur* 

i IV. 

Sr^mutritione  vitiata,  vel  ex  ncgfc&a  bat- 
tycmonCy/cabies , xchoresy  Uftumtnx  'velcruftx  .2- 
&\ moriantur*  multum  inccft  quo  legitime  ex- 
pellantur. • - 

Balnea  & fudores  repetantur, nulla  namque 
fcabiei  major  nutricula  quam  fordities  , nee 
Koftis major  quam  mundities  , &c  quicunquc 
fcabiofi  balnea  metuunt  difficulter  fanantur,, 
etfialiifint  qui  contrafentianr* 

Atexpuliio  procuranda  quovis  modo»  tam 

pec 


Digitized  by  Google 


Tnfant.  Mbrbor.  Curat.  805» 

per  fadorifera  interna,  quam  per  externa  bal- 
nea y pragreflis  tamen  prius  (i  opus  legitimis, 
purgantibus. 

Praeterea  admodum  laudatur jferma  ceti  Cx- 
pius  vel  (ingulo  mane  exhibitum  } cum  hoc 
aliquoties  fcabiem  quali  leprofam  curalfe  ob- 
fervatum  fuerit. 

Sic  & diuretica nonminimam  praeftabunc 
opem  &C  t:\h\sjpir  itu*  falis  volatilis^  qui  per 

urinas  ferum,  corruptum  &:  muriaticum  po- 
tenter evacuat.  Ex  corruptione  enim  con- 
coctionis tertiae  ,,  fatva  manente  prima  & fe- 
cunda,plerumque  ortum  trahit,  & hinc  conta- 
gio fa  non  folum  in  alios  homines  > fed & ex  uno  unic- 
us homini*  membro  in  altud : Sicuti  reflatur  Hel- 
mont ,,  qui  c aufam  & vitium  in  contagione  viru- 
lenta pelli  -propria  locat , quaque  pellem  f ait  em  infi- 
ciat Jic  uP  cutis  nequeat  alimentum  fibt  deputatum 
in  propriam  vertere  alimoniam  fed  pottffmam- 
ejus  partem  in  falfum  contaqtofumque  i chor  tra- 
ducat y hinc  topicis  fer  ef olis  pruritivum  ijlud  fat 
necari pojje  contendit  ,.  quale  e fulfure  , additis 
radicibus  hellebori  albi , & baccis  lauri , paratum*, 
quod  omnem  propemodum  pellis  fcahiem 
contagio  inimicum  tollere  praedicat : cui  non 
incommode  balneum  fubftituere  poflumus 
quodv.g.  fit  ex 

Ece  p foL 


Digitized  by  Google 


6io  De  lnfant . Morbor . Curat, 

Fol.  oxylapati  m.  y. 
boni  Henrici.  m.j. 
fabina.  m.  8. 
radie.  Helenii  l.u. 
hetleb.  albi  z.  j. 

, fulfur.  vivi  2 .j.  8. 

bacc.  lauri.  1?. 
r4/*r.  ligni  quojae  i M.  y. 
furfur,  tritici  m,  iiij . 

Concife  & fecculo  inclufe  coquantur  cum 
aq.  font.  pro  balneo, vel  cum  lixivio  ex  cineri- 
bus fermentor,  vitis  fi  fortius  expetatur, & Ica- 
bies  rebellis  & maligna. 

Si  pullulae  cum  calore  Zc  tenfione  excruci- 
ant, fuperponantur  folia  plantaginis  viridia,\c\ 
iicca,  aqua  propria  rurfus  hume&ata,vel  furfur 
tritici  cum  aqua  decoquatur  , ac  de  deco&o 
huic  manus  vel  pedes  ubicunque  dittae  pullu- 
lae excruciant, immittantur. 

Si  poli  tale  balneum  fanies  effluit  bonum,li 
verodolortenfivusdenuomoieftetdllinantur 
pullulae  butyro  caprino  cum  oftava  parte  campho • 
fa  mixto. 

Lafiumina  fi  recedunt, 

graviora  exinde  emergunt  mala,  velut  exva- 
rioIis,retrogrelfis  fere,  ubi  e contra  alii  quibus 
diligenter  expelluntur  vel  natura  vel  arte , ad- 
modum fem  pofimodum  evadunt. 

Si  ve- 


Digitized  by  Google 


*De  Infont.  M orbor.  (arat*  SfU 

Siverocrufta (it  admodum  Ipiila  & tenax, 
externa  fimul  accedant  , ac  tum  fiat  ex  oleo 
amjgd.  dulc.  cum  oleo  tartart  fubtilis  Litus  qui  illi- 
natur b!ande,poftea  vero  ubi  crufta  remota>S<: 
fanies  linteo  aq.fperm.  ranar.  hume&ato » ab- 
fterfa  fuerit,  inlpergatur  talis  pulvis,  v.  g. 

gf.  lapid.  calamin.pulv.  £.j.  , 

fior.fulf.  anum.  9.  y.  / 

eerujfe.  fi. 

falis  tortari gr.xv.  mifce 

Fcl  ung.  de  ceruff.  campkorat.%.  fi. 

fulfur.  otitim.  fi» 
falis  tortor  i 9.  fi. 

plusminus  prout acrius  expetatur,  acipfo  illi- 
ta fcabies  citius  exarefeeredefideretur. 

Si  faturninaremifeeantur,  non  absque  ma- 
jori efficacia  di&a  medicamina  operabuntur 
v.g. 

Bi.  fulfttr.  avtimotr. 
facchar. Saturni, 
ewer.  tabaci  ana.  5.  ij. 
ung.  alb.  camphorat.  |.j.  fi* 

Mer  curti  dulcis  9<  tf. 
olei  camphor.  £.}. 

mifce. 

Exc.  Wedeltus  admodum  laudat  pinguedo 
nem  viperarum, cum  qua  elephanticam 


t 


Digitized  by  Google 


Jll  De  Infant,  Morbor.  Curat, 

fcabiem,cum  oculis  rubicundis , mflatis  pt*i. 

*ulcntis»manus  item  furfuribus  horridas,  ficca. 
uvidaque  uliginefcorburica  inferas  aliquo  ti- 
es curalfe  aderit. 

Alias  in  leviori  pellis  virulenta  & conta- 
giolafcabie  non  datur  prudentius  remediuna 
quam  hoc  ex  Mercurio  fa&um  linimentum,, 

* g* 

It,  Mercurii  vivi  £.j. 

Olei  lauri 
Cerufa  £.  j. 
camphor.  £,  & 

milce. 

Si grandiores  tumores  circa  capitis  confinia  pro», 
tuberant,  pro  eorum  diiculfione  applicetur: 
Emplaftrum  de  meliloto  cum  oleo  philofophor . ma- 
laxatum^  c\  EmpL  de  galbano  croceato  Mynf%cum 
EmpL  de  meliloto  mtfceatur  x & per  tempus  ap- 
plicetur. 

Si  vero  impexa  porrigine  foedatum  caput  exflety 
(equentem  methodum  fi  ferves  non  aberra- 
bis , primo  itaque  recipe  butyrt  recentis  tnfulfs 
%.ij.  vitrioli  albt  ap»  ij.  mifce  : hoc  unguento 
inungatur  porriginofum  caput  per  tres  dies, 
quarto  die  probe  eluatur  caput  lixivio  bis 
transfufo,  in  quo  infula  fuerint  chamomilla , be- 
thonica,  levifticumy  hypericonyaaixoxylapatifbar - 
dant) fcenugr acum  &c. 

Poft- 


Digitized  by  Google 


25/  fnfant.  Morior.  'Car MI. 
Poftmodum  capite  abfterfo,capillo$  extra - 
!he>actunc  unguentum  praefcriptura  diligcn- 
ter  inunge  rurlus  per  tres  dies,  poftea  lixivio 
dido  itidem  rurfusper  tresdies,  poftea  lixivio 
dido  itidem  rurfusablue,ac  capillos, extrahe: 
fi  vero  capilli  ifti  fortius  inhaereant  > fiat  tale 
Emplaftrum.  v.g. 
fc.  Picis  a’b.^.y. 

fu  tori*  f . iiy. 

Colophon. 

liquata  calide  iinteis  inunge,  ac  maculis  por- 
1 riginofis  impone, ac  per  diem  , & nodem  re- 
linque , poftea  abftralve  ac  capilliadhanent* 
Jboc  itaque  bis  vel  ter  repete  -donec  capilli 
omnes  porriginofifintextradi. 

Poftea  vero  ad  confolidandas  maculas  fc- 
quens linimentum  inunge,  v.g. 

%t.  ttng.rofac.^.j. 
olei fucant, 
juniperi . 
thcrebinU 
Inmbric.terr . 
philofvfhoKanA,  &> 
flrtgmentor.  equi  %.y. 

mifce,hoc  mane-Sc  veiperi  1 oca  pilis  denudata 
inunge, ac  capd  1 1 fe  raciflimc  pullulabunt. 

Si  levis  porrigo  extradionem  capillorum  • 
haud  requirat, hoc folum  fufficiet.  v.g. 

$e.  Picis  alb.  ij. 

uxung-porci  J.y.  fi.  fui- 


\y 


Digitized  by  Google 


J 

Z>i  In  fant.  Morbor.  Curat, 
fui  fur  is  antimon.  tartarifati 
arfenki  cum  nitro fixati  5»Jf> 

mifce,  fiat  unguentum. 

V. 

"Eft  & alius  infantilis  morbus  Sindis  dr£his> 
ex  quo  ipfis  caput  calet,ocnli  rubedine  fuffun- 
duntur,  vigilis  molcftanc,ac  atrophia  tandem 
accedit. 

Curatur  hic  affe&usfi  folia  plantaginis , la- 
iluc a , vitis , cucumeris , cucurbita,  vel  cucurbita 
ipfa  conciia  capiti  apponatur  vel  fafciis  fub- 
mittatur. 

■ VI. ; 

Non  raro  cutis  virulentum  contagium  s ali- 
mentum corpori  ita  detrahit  quo  atrophiam 
incurrant  infantescin  hoc  cafufiim  c gallum  In*, 
ilicum  juniorem,  hunc  deplumatum  ac  exentera- 
tum repleas  hordeo  mundo , cui  firJapanlU 
addita  fit , tum  vero  decoque  ad  cafum  carni- 
um , acexcontufogalloexpreflum  fuccura 
propina  continuo  absque  omni  alio  Scribo  8£ 
potu, accedente  fimul  balneo  ex  herba  crucia* 
tf,  ac  certo  curabitur  infans. 

Si  vero  ab  infimi  ventris  obftru&iofiibux 
tertum  videatur  hoc  malum  > Barbettus  jubet 
propinare  liquorem  tartari  in  ordinatio  potu, 
fingulis  Vero  eribus  vel  quatuor  hebdomadi- 


Digitized  by  Google 


I 


D*  Irfani.  Mcrber.  CttraF.  tif 
btls  illds  purgare , externe  vero  bis  vel  ter  de 
die  ventrem  inungere  hoc  linimento  latis  ex- 
perto. v.g. 

jje.  mg.  dialth.  compof. 

i deartb‘Wit.A*JA.%\&  y 

martiati^.ij . 
olei  muccagin. 

pbilojopb,  g.  B* 

mifce. 

Si  veroia&earum  venarum  obftru&io  per- 
tinax fit,  & ventris  durities  ac  imumefeentia 
non  remittat , porro  commendat  feqq.  rotu- 
I as,  v.g, 

‘Chaljh.  prap. 

Oculor.69.fr  £p.  Ana.  j* 
tartart  vtinoUt.  £,  S. 
iapid.fruneU.gr.  xv. 
jfpec.  aromat.  rofat. 

Jacebar  i albi.%.%* 

friant.  1.  a.  Rotula. 

Si  ha?  fiepius  licet  exhibitae  tnalutn  haud 
tollant,  referantia  fortiora , praecipitantia  vel 
afrforbentia  alternatim  porrigantur,  qualia  de 
fpfcneticis  fuffictencer  tradita  invenies. 

Quo  vero  di&a  haeC  in  a&um  promovean- 
tur, fiat  fimul  balneum  ex  cruciata  antea  lau- 
datum, vel  hoc.  v.g, 

, $£.  quis- 


/ 


Digitized  by  Google 


t8l (S  t)e  hfavt.  Morior.  Curttt-. 

3}*.  quisquiliarum  ab  aqua  rejeB. 
herb.pttajit.ana.  m.  iij. 
radie,  rubinum.iif . 
caput  & pedes  vervecis  unius. 

f.  C a.  Balneum,  caput videlicet &pedes  deco- 
quantur adearnium  cafum,  poftea  immittan- 
tur reliquae  fpecies  lacculo  inclufie&:  fimul  co- 
quamur? Actum  fingulo  mane  balneocalido 
jnfideat  aeger  per  novem  dies,  pofteaque  bal- 
neum in  numen  effundatur  poft  occaium  So- 
lis* Aqua  vero  mane  ante  Solis  ortum  colle- 
vate ex  eodem  flumine  depromta  fit. 

VII. 

Saepius  d tat  arrhis  vifus  & oculi  afficiuntur , 
tc  ulcerantur , ft<  fdbivtreti  ifrnm  ju  / ac 
tum  /alie  materno  vel  aqua  rojarum  aperiendi , 
Ii  vero  fiepiflime  hoc  recurrere  folear , nucha. 
linteola Jpir.  vint , vel quod  melius  Ejpnt.  fuccini 
madida  imponantur,  & caput  ac pedes  diligenter  il- 
iis laventur  hac  effentia. 

Vel  item  ex  albumine  ovi  cum  camphora  fiat 
linimentum, addira/*rr«  fempervtvi  majoris  dc- 
bitaquamitate,accum  petiisapplicetur*  Aut 
plantis  pedum  imponatur  Empl  ex  butyro  & 
allio  contufis  confe&um. 

Dantur  vero  etiam  externa:  caufa?,  obquas 
oculilajduntur,v.g.cumquidincidit,yeIcum, 
f $olemvel  lucem  nimium  inipiciunc,  tumque 

vifu* 


Digitized  by  Google 


De  Infant.  Morior.  CuraK  817' 

vifus  debilitatur  &:  oculi  facileulcerantur.  Sic 
fi  infantes  nondum  unius  anni  Ipecula  mul- 
tum inipiciunt  idem  accidit , propterea  h*c 
impedimentatemoveantur. 

Nutrices  vero  itidem  curiole  hicob/ervenc 
«quid  la&enri  nocere  queat,  fic  v.g.  aliqua*  a vi- 
no, alia:  ab  aceto,  a la&e,  la&uca&lim ilibus, 
libi  remperabunr,  affigoreitem , ab  llumido 
&c.  qua  omnia  diligens &curiola  mater  ob- 
^crvetj&iihaudintelligat,  Medicosvel  obfte- 
tricesconfulat  , vel  quod  melius  liberorum 
multorum  matres,  objlttrtcum  namque  ^om- 
munio  pcrverftM  mas  cjl,  utid  cujuanotitiam  haud 
habento parvi  aftiment  & vitipwdant,  nec  forant 
<Ut  alit  (imtil  confuUritur. 

Quo  dentttiomi  labor  tofum  & periculofum fept 
negotium  promoveatur  , & dolor  plerumque 
conjun&us  mitigctur,necinde  nervorum  uni- 
verfum  genus  iimul  vellicatum  convullion es 
excitet  epilepticas  > omnis  diligentia  adhi- 
benda. 

Hic  bonum  eft , fi  laliVte  fluxus  jungattfr» 
fcil.  ttxnn  fk  Viti  geufam  / nec  hoc  impedien- 
dumcum  per  iercaucUc,&  fi  hftatur,  facile 
epileptici  in  fuit  us  accedant. 

Si  febrilis  adtus  dentitionem  com  iri  folet, 
cum  vigiliis  & inquietudine,  Xumfolta  laclaca* 

%£(  fabae- 


•*3t8  De  liifant,  liiorbor . Curto, 

tabaci  viridia  pedum  plantis  applicentur,  ciapl- 
ti  veto  folia  vitis , faucis  t piant  aginis,  cucurbita 
&c.  apponantur. 

Alvus  fervetur  aperta  vel  clyfmatibus  vel 
fuppofitoriis  . ex  Hippocratis enim  ob/ervatione 
minus  illi  convuljtonibus  tentantur  quibus  alvus 
crebro  demittit. 

Si  vero  diarrhasa  fortisaccedat,  ei  refiftatur 
acrimoniam  temperantibus  ac  abforbeiitibus 
'tC.C,  paratis  vel fimilibus. 

guo  vero  gingiva  minusfenfiles,fimutquemol- 
lior es  reddantur,  crebro  eis  majluandum  prabea- 
turfruftum  lardi  optime  fumati,  vel  fruflulum 
< radicis aithea,  in  aqua  malva  maceratum. 

Externa;  veromaxillarillinantur  axungia  le- 
foris,  butyro capnllo  &c.  quod  fi  fortiora  defide- 
rentur cerebrum  leporis  collum^um^  melle  per- 
mixtum ceu  unum  ex  p o tenti  ffi  m i * rem  ed  i is 

%MgivW\\\\nc,\c\)iuncCn6felt(BalJdmuMGom- 

mendatum  farpjusinunge.  v.g. 

butynmajal. non /aliri^.  j.  R, 
fingued,gaUin. 

fuca  cancror.  finviatil.  exprejf. 
fedi  majoris  ana.  %,/. 

Coque  ad  confumpnonem  huntiditatis  in 

diplomate,  remanentia;  adde 

ftoiguinis  e crijiagalliincifa  recentis,  $,j. 

mifce 


Dlgitizedby  GoocEi 


'Dt  Jnfant.  Morior.  Qtraf,  fZttp 

Wiifce  , & poft  unam  aut  alteram  rciteratam 
ebullitionem exprellis  adde facckan tundi  <p  C 
pro  dulcore:  mi  Ice.  ' 

Si vcroeuticuli’  tenacitas  egrelTum  diutius 
& cum  periculo  remorctur,  protuberantia  ve- 
ro gingiva  fu periorcandida^encisjam  proxi- 
meabfconditi  lignum  exhibeat,  Paralus  jubet 
fcalpello  eam  incidere  , quod  alriceu  exper- 
tum  item  com  menda  nt,  Videatur  EttmiilUri 
valetudinarium  infantile. 

\ , I . IX, 

'Sub  lingua  non  raro  tubercula  oriuntur, 
■rabula  di<5ta>  quarin  ulcera  degenerant,  ac  im- 
pedimento liint  ^ ut  difficulter  fugant  par- 
vuli. 

His  in  principio  occurrendum  antequam 
ulcerentur,  in  hunc  vero&nem  conducit  bu- 
tyrum caprilium  cum  ottava  camphora  parte 
commixtum  & diligenter  inun&um,  vel  fu  b 
mentoetiam  applicatum. 

Sitatidem  exulcercncur.fcalpello  aperien- 
da, a<3 purificationem  Vetotum , & iniequen- 
temlanationem  illi  natur  faepius  fyr.  de  Veroni- 
xacumpaucocamphora  , quas  hic  infignesufus 
prseftat  tam  leniendo  quam  tumores  abfu- 
mendo  &conlbUdando. 

Fff  x Si 


tti  D»  /»/*>/*.  Morbor.  Curtii. 

Si  glandularum  colli  tumor  angina?  me- 
tum  incutiar,'  idem  butyrum  caprilium  cum  eam» 
phora  externe  illitum  opem  fert,  ac  eft  poly- 
chrefta  medicina  m vanis  gingivarum,&  ma- 
xillarum tam  internis  quam  externis  tumo- 
ribus. ; 

Tumores  reliqui  in  nucha  & circa  caput  ori- 
untur , plerumque  a fcabie  vel  la6tuminibu$ 
retrogreffis,  vel  cum  illa  egrefliim  moliuntur, 
}>oftquem  per  fe  remittunt. 

Si  vero  a retrogreffis  laduminibus  hi  tumo- 
res oriantur,tum  melius  eft  ut  ad  exulceratio- 
item  perducantur.  Si  vero  ba?c  propter  dolo- 
Tes  vel  alias  incommoditates  metuatur  , tum 
Vide  itum  fetarum  ope> 
tranfpiratio  promoveri  poffit.  V el  nitrum  ce- 
tnnjtfix  folutum  cumpctiis  calide  applica,  quod 
calorem  extrahendo  , tumoremque  conii*» 
tnendo  effectum  dabir  non  contemnendum* 
Interne  vero  fudorifera  fepius  laudata  vo- 
latilia non  omittantur.  ,..*>• 

Prxter  has  exulcerationes  etiam  tdiquSe 
oris  partes,  fauces  videlicet , lingua,  vel  etiam 
Odophagus  ipfe, pituita  quadam  albafubdu- 
citur,unde  parva  copiofa  enafeuntur  ulcu  fcn- 
la  Aphta appellata.  Harum  origo  cum  a la<ftis 
acefcentis  corruptelam  ftomacho,  dc  inde  cx* 

< •.  fur- 


De  Infant.  Morbor.  (urat.  ti.t 

furgentibus  halicibus  accidat,  confulcum  eft  uc 
fomes  e ventriculo  mature  ejiciatur,  & nutrix 
faepecaulam  fuppeditansfuicuramhabeat,  Sc 
fi  eryfipelate  afficiatur , fudoriferis  & Venas- 
fcOi.  corregionem  inftituat  , quo  caula  mali 
1 fu  btrahatur,prasprimis  fi  cacochymia , & fcor- 
b utica  difpofiuone  fe  afFe&am  Iciat. 

Quo  vero  has  aphtarum  moleftias,  quiala- 
flationeminfantum  maxime  impediunt,  ob- 
que  id  periculolas  removeantur  , convenit 
optime  De  colium  VeronicA  cum  meile  in  aqua 
fimplicifadum  pro  ore  eluendo. 

V el  Recipe  cremoris  lallis  dulcis  caprilli  fi  ha- 
beri poteft,  cochlearia  6. foliorum  fatvU  crucia- 
1&  num.  6.  hasc  incila  cum  cremore  coquantur 
lcniter,ad  butyri  deco&ioncm  & brunitatem, 
runc  per  linteolum  exprime  in  aquam  frigi- 
dam,&  coagulabitur  butyrum, de  quo  tum  Im- 
pius pifi  magnitudine  ori  infantis  immitte,  & 
ulcufculacumcurealbaablcedunt : Si  effica- 
cius hoc  velis  adde  parum  campbora  & invafc 
lapideo  ferva : alias  item  butyrum  falitum  cum 
tamphora  in  hujus  defe&u  fubftitui  commode 
poteft. 

Si  hascfucceflum  optatum  haud  edant  in- 
ftar  omnium  erit  linimentum  ex  meile  cum Jpir - 
falis  tantillo  fubinde  illitum , addico  pauxillo 

Fff  j fucco 


$zt  De  Infant.  fflorbor*  Curdt* 

fuccovelrut&  velfdvi*x  camphorax  ptdvtrt  nuas 
mofchat£ 

Nares  quando  obftcuuntur  butyrum  re- 
eensimmittatur ,,  alias  difficulter  fugunt , ae 
potus  afperam  arteriam  facile  illabi tur. 

Sitlvula  laxatur,  vertici  diligenter  inflUle-- 
tur  Ejjentia. fucant  vel  fpir.vmi^  vel  ovum  addu~- 
rtttem  coelum  & per  medium  Jctjjum  x ac pauco pi-^ 
fere  aj^erfumcalide  applicetur  & apponamur:,  facile* 
yerohoc  accidit  cum  eis  repente  & quidem 
vi  papilla  detrahitur*  hinc  cauce  tractandi  te- 
nelli» 

X. 

Vermibus  repleti  infantes  nodu  multum 
bibunt,yexaaturinfomniis,  inquieti  linguam 
fugunt,  tufliunt,  nares  fcabie  foedatas*  & fimi- 
lia  multa  experiuntur» 

Van  Helmont  in  genere  hic  laudat  Mercuriu 
vivi  decorum  pro  lubitu  propinatum» 

Aft  cum  diverfa  dentur  vermium  genera  % r 
opus  quoque  erit  lingularum  inftituere  con* 
fideratianem. 

Lumbrici  btC  / ob  fign  atu  ram 

ita  didi  optime  necantur  myrrhims* qualis  v» 
g.efi:  Tin&ura  f alutis,  & fimilia  purgantibus, 
quodammodo  remixta.  Sic 
it*  '%*dic*  mechoat . 
jalapi>4>  . 

eerol# 


Digitized  by  Google 


£>e  Infant.  Morbor.  Curat.  $±§ 

cor  allinar 
C.C.uJliana.^.S. 
mjrrha  $.j. 

olei  citrijhll.  gutt.  v.  mifce.  fiat 
Pulvis  cujus  dolis  variat  pro  ratione. 

Vel  It.  [em.  canrtab.  15. 
citri,  g. 

aq.flor.perjic*  %.Hif. 
iiat  EmuIfio,cui  adde  corallina:,, 

C.C.  ujliana.$.8. 
ffcir.  Citri. 

tintt.  myrrha  anet.  d.j. 
mifce  pro $.  dotibus. 

V et  jfc.  laptd:  prune  U. 
corallina.  - 

C C .fine  igneana.^.  fi.  mifce.. 

Vi/ %u  fpec.  diaturkcumrhabarb. 
corailina  ana.g.j. 
cinnab.  antimon. 
filis  volat.  C.C.  ana.  9.  /V 

mifce» detur  a 9.  fi.  ad  9.  j.  plus  vel  minus  pro. 

aetaus  ratione. 

• 

Siinfantesfinrnaufeabundi,  externe  um- 

bilicusjventerque  inungantur  oleo  Maxvelliex 
aloCy  myrrha , & fclle  tauri  defliUato , vel  Unguen- 
tum Iejfentt  umbilico fuperimpone,autpfl/w«?w 
colocyntbidos  difcijfim  & cum  feUe  tauri  frixum 
calide  quam  ferre  aeger  poterit,applica  aliquo- 
ties repetendo. 

Fff  4 HeU 


Digitized  by  Google 


1 14  De  Tnfant.  ftf orbor.  Curat . 

Helmontii fententtam  , videltcc  t quod  quo  fer- 
mentumfellis  haud  pertingat  lumbricorum  extet 
patria  y a [copo  haud  alienam  indicant  omnia  bilem 
confortantia  amara fcilieet,  qua  ut  plurimum  lum- 
bricorum he  fles  extjlere  expe  tenti  a docuit  : cum 
twm  hoc  principale  fermentationis  inflrumentum 
in  infantibus  copiojb  fspe  accedente  latte  accfcente 
obruatur , non  mirum  facunda  exinde propullulare 
putredinis produft a y.vermesjcit . a quibus  alimen- 
tum interceptum,  vel  varie  ait  er  at  um  y autjla- 
gnans  , glandulas  que  me [enterii  infarciens  cum 
abdominis  /ape protuberantia,  ac  ita  denegato  nu- 
trimento atrophiam  contrahat racc edente  plerum-  , 
que  alvo  laxiore. 

Quemadmodum  vero  ab  his  in  prima:  cdns- 
co&ionc  vclprimis  viis  nutrimentum  inverti- 
tur &:  corpori  detrahitur  , fic  datur  & ahudi 
vermium  genus  quod  idin  ultima  digeltione 
demum  corpori  aufert, ac  comedonesipxoytztcz 
vocantur,  cum  nutrimentum  comedendalar- 
gius  abfumanc.  Crinones  etiam  audiunt,  quod 
fub  crinium  forma  Gepius  per  cutis  poros  pro- 
minere foleanc. 

Horum  curafit  tam  profer  vati  ve  quam  cir- 
rarive  per  halnei  repetitum  ufum  , quod  optime 
fit  ex  aqua  dulci  cum  modico  meile  , quo  hujus 
dulcedine  alle&i  vermiculi  per  poros  capiti- 
bus 


De  Infant.  Morbor.  Curat.  8zf 

bus  fuis  prominentes  commode  fcalpeilo  vel 
crufta  panis  acuminata,  vel  unguibus  abradi 
poilint,  eo  vero  in  loco  ubi  vermiculi  abrafi 
tuere,  oriuntur  ulcufcula  parvula  a parce  ver- 
miculi relidi,  qus  tamen  perfe  intra  diem 
feptimum  fanantur. 

K^dlit  optimo  cum  effedu  fuliginem  camini 
cum  meile  & laclc  mixtam  dorfo  illinunt , poflca 
vero  aqua  decoftionis  Mercurii  fepe  abluunt, 
ac  his  fepius  repetitis  comedones  auferunt. 

Accidere  vero  non  raro  folet,  quod  quo  plus 
mediante  balneo  allidamus  & extrahamus 
didos  vermes,  tanto  plus  de  novo  regenerari 
anfam  demus , magna  cum  admiratione.  In 
hoc  vero  cafu  detur  halfamus  fttlfurU  imprimis 
/uccinatus\Gg\urv\.\&  repetita  dofi,  acfeliciiTi- 
me  curantur,  illi  veto  quibus  hic  balfamus  ex- 
hibetur, toto  corpore  ejus  odorem  fpirant. 

Efl&  alius  vermis  qui  hinc  inde  per  tumo- 
res fc  prodit,  & tandem  exulceratur,  ac  tum 
mox  hic  fanatur  rurfus,  mox  vero  alibi  de  no- 
vo exulceratur,  (Ulbe tt)tC  bfc 
<Pferbfobcm  2Butm  babeu : curatur  vero 
hicvGtmisbalfamolulfuris,  tam  interne  quam 
ex  erne  adhibito,  & decotto  Mercuriali  propi- 
nato. 

Multi  praiterea  in  vermino fa  inteflinorum 
conflit ucione  admodum  laudant  Mercurium 
, - fff  $ J - dttU 


Digitized  by  Google 


$2.6  De  In fant.  M orbor.  Curat. 

" dulcem*  at  hunc  infantibus  non  tuto  propinari: 
Glauberus  p.  i.  Fur»,  Pbtt  defendit , cum  eo- 
rum offa  & nervi  nondum  firmati  fat  fint. 

Interim  tamen  fi  expellentibus  maritetur,, 
laus  ei  denegari  minime  nequit,  principaliter 
in  paulo  robuftioribus , nihil  enim  fub  Sole 
vermibus  plus  adverfari  Mercurio  quovis 
modo  adhibito  van  Htlmont  toties  inculcat, 
etiam foto  potu  quippe  qui  necet  lumbricos  & afea- 
ndes  untver[<u>cxtjlcnte$  etiam  quo  potus  t Ile  nun- 
c uam  perveniat , ulcera  vero  verminofa  curet 
fola  ejusafFufione. 

Dulcia  ad  vermes  necandos  minime  pro- 
{unt,nifi  ut  eis  decipiantur, ac  fub  iis  fel  & ve- 
nenum contra  vermes  abfeondatur* 

Pediculi  item  huc  referantunnecantur  ve- 
ro illi  in  capite  dt  collo  ntcottana fylvejlru , fi  ve 
hyofcyimtluteti  velitem  Decollo  fol.  tabaettum 
lixivio fallo. 

Vel  fume  cocularum  do  Levante  num.  odio, 
contufa  frixentur  cum  butyro  , ac  expreflum 
fervetur,  fi  hujus  tantillum  capiti  illinas  fub-;. 
ito  moriuntur  pediculi  quos  modo  linimen- 
tum hoc  attingit, fi  vero  locus  aliquis  in  capic^ 
hoc  linimento  haud  illitus  reftet,  omnes  reli- 
qui pediculi  fe  illuc  congregabunt,  hinc  dili- 
gens fit  inunctio  quo  totum  caput,  parce  ta- 
men inungendo, attiqgatur*  Quo 


Digitized  by  Google 


Detnfam.  Morbor.  Cura?. 

Quo vero  cum,  ulterius  lendcs.a  capillis  fe- 
parenturrwm  lixivio  & fapone  veneto  diligenter 
abluentur^  Proprafervatjonea  pediculis  amule- 
tum (uppedicat  campbora,  hanc  qui  fecum  ge- 
ftat  pediculis  raro  corripi  experientia  docuit* 
quod  idem  pradlat  Zibetbum  indufio  vel  ve,- 
fiibusinun&um. 

XI.  , 

Epilepfia  fiinfantes  adoritur , probe  obferJ 
vandum num  u variolisy  vel  dentitione  * veleryji- 
peUteyve*mtbus,  flatibus , ^iimpliciteri  cere- 
bro ortum  trahat,  absque  hac.  enim  cautela 
omnia  irrita  deprehendes* 

St  avar tolis  erumpentibus,  expulfioni  ea- 
rum infiftendum  , fapius  accidit  vomitus , 
& tum  ceflat  epilepliai  prxprimis  li  alvus,  li- 
bera. 

Student  itione  alvus  fluida,  bonum  porten- 
dit. 

St  ab  eryfipelate  & vermibus , expulflva  exhi- 
beantur. 

Si  a flatibus  quos  murmura,  ru&us  & ven- 
tris crepitus  indicant,  tumclyfteres,  luppoh- 
toria&c.  opem  ferunt. 

- V m SU 

♦As,,. 

•:  *A-  ' ' •'*  "• 


Digitized  by  Google 


$z8  De  Inflant.  Morbor.  Cur*. 

Sia  cerebro  ortum  ducat  enilepfia,  malum 
eft,  iWpe  namque  recurrerefolet,  & plerum- 
que membrum  aliquod  vel  incurvatur  vel 
claudum  redditur. 

In  genere  minera  morbi  Ii  in  primis  viis  hae- 
rere lufpicecur,  eliminetur  mediante  fulfrre 
antimonii , poftea  vero  anticpileptica  genero- 
liorain  ufum  veniant.  Inter  quar  hic  excel- 
lunt Ejfent,  myrrh.  Twff.  cajlor.jptr. falis  annon . 
fal.  volat,  oleos.  liquor  C.  C.  fuccin.  Efjent.  fuc - 
crm  , hyperici , externe  oleum  fucet  ni , terumari- 
m&cc.  r.  g. 

JJt.  uiq. flor.  thitia. 

beton.  • -x’/ 


. v 


fcenicul.  ana.  j. 
TinU.  fuerint, 
flnr.  fatus  arm  n.  ana. 
Efflent,  myrrht. 
eaflor. 

anodyn.  ana.  9.  S. 
flor . hyperie.  %.j.  f$. 
j lyr.de  betonica.  %.ii).  mifce. 

hoc  cochleatim  Gcpius  propina. 
Si  pulvis  arridear, 

Qt.  Cinnab.  nativ. 

antimon.ana  9 ,j. 
octtl.  6<y.prap. 
fmaragd.  prap.  ana.gr.  XV. 
fidis  C.  C.  voU  9 .j. 


1 r. 

ijl 

% 


****** 


:4r 


m 


N 


l 


J-  V l-lAV, 


J / 


i>g  Infant.  Morior.  CHrttt*  829 

Uud.  optat,  gr.  tj. 
camphor.gr.  v.  mifce. 

Dofis  9.  &.  $.j. 

Vetiat.  Sali i.  C.  C.  vol. gr.xv. 

C.  C.fine  igne  9r/.  ■ - ■ , 

magtfterfttccinid.  8. 
ifnifce,  Dofis  9.  8.  9 .]• 

Fel^t.  Salit. v- 1.  Cran.  httman. 9.7. 

magifier.  fuccini . / 

glattra  Augurelli. 

Cran.  httman.  phiiofiph.ctdcin.ana.  %.j. 
oiei.lavendttl. 
rorumarin . 
fitccini  ana.  gHtt.  if. 
atiifce*  fiat  pulvis» 

Externe  ipina dorfi  illinatur  diligenter  hoc, 
V.g. 

'Olei  lumbric.  terreftr.  J.  8» 
cafiorCi . 
jnccini. 

Uvcndttl.  ana.  %.j. 
fpir. falis  armon . g.f. 

Ifiifce. 

. Naribus  admoveatur  fepius \fjxr.  falis  nnw>. 
ni ac  i , vcltinffura  caftorci  cum  mwjlruo  volatili 
cxtra&a.  Praeterea  optime  conducunt fonti- 
cuiiinnucha. 

, Ante  omnia  hic  notetur , ne  pueri  mormotyciis , 
jfcettrisvtl  jimiltbu*  minitentur  > praeterquam 
enim  quod  hoc  noftu  faepe  eis  terrorem  in- 
cutiat. 


f 5 O X)e  Jnfant.  Morior.  Curctt. 

cutiat,  vel  etiaconvulliones  epiTepticascau- 
fet,  id  mali  plerumque  habere  folet  ^ qu  dpcr 
amnem  vitam  timidos  reddat , imprimis  nMu  ne 
unquam  cordati  evadunt.  Potius  tdeb  timor  de  fpe~ 
Ciris  ei*  adimendus^  quo  loco  ignota  nodbu  frc- 
^ucntaredifcantabsquetimore,  e contravc- 
ro  timor  erga  Deum,  erga  Parentes»  Praece- 
ptores ac  Prapofitos  eis  inj  ungatur  fedulo. 

XII, 

Curiofum  fafeinationum  opus  hic  trutinandum 
quippe  non  raro  tenelli  his  afficiuntur  > 
cujus  lignum  ejulatus  nimius»  inquietudo  > 
atrophia  , fudores  continui in  fronte  praeprr- 
inis, ac  vena  frontis  elata. 

Modtu  aCiioms  vel oparattonisabflrufus  nec  CUI- 
VIS credibilis.  Nam  nec  in prtmts , » c fecundis, 
ne  tertiis  vel  quartis  qualitatibus  haret. 

Ftt  vero  per  oculos  & affectum.  Hoc  autem  qui 
intelltgere  Vult  ,tum  oportet  rudtmerttorum  natu- 
ralis Magia  non  ejje  impertlumfld  Medicina  infh - 
per  flatu  a (jr  doHnna  dcffinttbtu  effe  gnarum  i 
principia  vero  qui  petit , aut  opponit  exboitemu 
Phitofophia  corporali, i He fane fluit  efrit.  > 

Fit  vero  utdidum  fafcinmo  non  ore,  licet 
Fepius  per  halitu,  fed  plerumque 'oculis  ,noa 
raro  etiam  fblapr£elentia,ubi  halitus  noxii  vel 
inimici  de  toto  corpore  ihfenlibiliter  emifll 
ladunt,  Meti- 

* , A 


r’  Digitized  by  Google 


De  Jnfant.  Mbrbor.  CkrXt. 

^enlftruacarumautenvomnium  fefe  natu- 
ra fafcinatrix,  maxime  tamen fcomrum  ve- 
tularum,quae  vel  per  morbum, vel  perieniurti 
menfibus  non  amplius  purgantur>&  tam  ple* 
rumque  fafcinatriccs  evadunt.  . 

Dantur  etiam  quas  omni  tempore  funt  Sa- 
rcinatrices vel  fluentibus  aut  lubfiftentibus 
^cti(ib\is\StcnOvtfuiJJ'equandAmvetulam , cu- 
lta filiam  cmepttm,ac  totam  quafitnteg  ramf ami- 
ttam non  fluentibus  fotum  menfibus fedomnt  tem- 
pore futfje  fafanatncem  comper  umerat his  fu- 
fernlta  erant  conjunttat , ha  cum  accu/ayentur  di 
fefaffa  cujtadam  fafetna:  tonis , libenter  de fuis  ve - 
fltbu  quid  concedebant, ut  hoc fuffirentur  infantes 
fafcmdtt  icit  a rtfHtuertntur.  -Atque  hsec  maliti* 

oianaturae  indoles  ipfls  bene  notaerat, notam 
etiamqflis  qaodjfl  aliquid  de  fuis  vcflibus  pro  „ 
fuffimento  darent, hoc  medio  «curarentur  in- 
fantes.-. 

1 Iaec  peculiaris  naturafafeinattix  efly&:  po- 
teft  per  rationem  ab  illis  inhiberi,  fi  nomine 
Dei  infantibus  benidicant  v.  g. 

©ott&efjute* 

Fit  item  fiepius  quodhse  fafcinatriccs  tene- 
ris plantas  inficiant,  ut  fi  in  a gro  hoc  fiat , cx- 
i€te  centrum  obfervari  poflic  quo  fafcinatrix 
pedem  fixerit. 

De  menftruatis  aliis  quse  acetum , ccrevi- 

. fiam  ‘ 


Digitized  by  Google 


&$£  De  fofant.  Mdrhor.  (jurati 

fiam  vel  vinum  vappefcere  non  raro , quando 

tradant, faciunt, non  hic  dicendi  animus. 

Sic  & invidiae  fafcinumab  his  vix  differt , 
quod  etfi  multis  paradoxum  effe  videatur , 
equidem  tamen  rem  certam  effe  confiat, licet 
inquatuor  elementaribus  non  haereat  quali- 
tatibus. 

Certiflima  fafeinationis  cura  habetur  ex 
fuffimento  a fafcinatricis  veftibus, volentibus 
nolentibus  , fcientibus  vel  ignorantibus  de- 
fumpta  particula  fado;  modo  nota  fit  fafeina- 
trix.  Si  vero  haec  nota  haud  fit,  fiiffiatur  in- 
fans myrrha , thure , [uccmo^rigancyanthyrrhi^ 
vo  papillis  Ventris  &c. 

Quo  vero  ab  hac  malo  tenelli  praeferven- 
tur  multi  laudant  corallia  appenfa , fed  haec 
longe  anteczWitElettrum  minerale  immaturum 
ab  Htlmonte  & Polemanno  adeo  commenda- 
tum, vel  caput  allii  aut  frujlulum  panis  geftatu, 
vel  item  Carlina  five  chamaleo  niger  tempore 
convenienti  colleda : fed  tum  aliorum  infan- 
tium confortium  vitet,  quia  eos  debilitatfa- 
fciniadinftar  fiibducendo  illis  fpiritus,  adio- 
nibus  vitalibus  deftinatos  : geftantem  verd 
confortat  & pinguefacit , nili  quodpufillani* 
miun&  timidum  eum  reddat:(cum  fafeinum 
etfi  fprirituale  quid  fit,  tamen  agat  in  faculta- 
tes & adiones  corporales  non  vero  fpi ri- 
tuales, Res 

* — Jf  — • • t • * % * 

l ' ’ 

* ?' 


Digitized  tiy  Google 


T»ttfrirnT- 


*De  Infant.  Morbor.  Curat,  83  j 

Res  mira  creberrimis  exemplis  comproba- 
ta: ejusdem  vero  operationis  eft  ha:c  radix  in 
bcftiis  jumentis  que  laborantibus  vel  in  agro 
fab aratro  vel  in  via  lub  onere,  vel  in  comitibus 
iti  iri  nere.  • ' 

Non  hic  tacenda  fafeinationis  Ipccies  qu« 
fepeaccidit.cum  infantes  loqui  di fcunt,  v.g.fi 
duo  infant  es fe  invicem  adhalant,  quorum  alter  lo- 
qui incipit  alter  'vero  nondum , tum  tfie  infans  non 
amplius  loquitur  donec  hic  itidem  loqui  incipiat.  Res 
€erta  per  experientia,  & modus  inpciendhdem  qui 
in  oculis,  etf  caufam  nefeiant  Media  dementares . • 

XIII, 


Infantes  ablatfati fi  dolore  colico  corripiuntur 
(in  lafbcntibus  namque  pierumqueab  eryfipe- 
Iatefit)cau(a  urplurimum  a flatibus  eft,Ta  cibis 
copiofe  mgeflis,  vel  a frigore, 

in.  hoc  cafia  detur  Ballamus  fulf.  fuccinatas  a- 
mfatus  velantmoniatm}x\x  oleum  carvic um  Ejf.' 
myrrbxyfak  'voktrla  vteofo  & flmiltbus.  Externe 
venter  & ventriculus  inungantur  diligenter 
<eleo  ohamomill.  coeruleo*  vel  petroleo,  zutab/ymh. 
jltU.te e.  '• 

Si  flatus  flnt  fola  & praecipua  caufa,  nitrum 
crudum  depuratum  a gr.v.ad$.j.  propinatum 
omnem  paginam  abfolvit.  Finitur  vero  mor- 
bus lomno&fudore  ablque  quibus  alia  irrita, 

XIV, 

Intertrigo  A cuticula  tegumento  tenellifn 

Ggg  eutiia 


) 


j by  Google 


De  Infant.  Morbor.  'Cur it. 

'cutim  fpoliarit,  Cl.  Et t mulier  Inudat  terr amvi- 
trioli  dulcem  per  nodulum  inlperfam : Nil  vero 
magis  hic  conducit  quam  diligens  balneario  , 8i 
ablutio , praeprimis  fi  cepa  recentes  aqua balnei  in - 
fufe  fuerint , aotum  fi  mplex  etiam lignis, 
cariofis  coWc&us,  vel  lycopodtifcmenfufticii. 

'XV. 

Non  raro  luxatio  vertebrarum  co/li  accidit  a. 
multis  umbilici  luxatio  credita  , tum  vomunt 
& calore  vexantur  febrili,  tum  inquiete,  vigk 
liis,  diarrhaza  & fimilibus,  tandem  vero  atro- 
phiam incurrunt  lethalem, 

Cognofcitur  didta  luxatio,  fi  infans  oculos 
•ad  genua  fle&ere  & eis  imponeredifficulter 
/poffit,  & facies  promineat. 

Curatio  hac  fit  methodo,  infans  videl.  ca- 
pite attollitur  manibus  infra  aures  appofitis  ac 
caputhucillucvertitut  aliquoties,  ac  tum 're- 
ponitur infans  inclinato  capite  antrorfUm,&  fi 
luxatio  reftituta  omnia  fubito  cadunt  fymto- 
mata  vomitus  fcil.  & reliqua:  Poftmodu  vero 
ad  nervos  rurfus  confortandos  externe  balfa- * 
mica  nervina  exhibeamur , ad  diarrhoeam  ve- 
’ro  fiftendam  fucem  Cydoniorum  cum  vino  e ca- 
narus aUato^am  fimilia  propinentur.  Confule* 
'de  hoc  affectu  Roonbujtum in  2>cn sOd(^ur<n-W& 

:fcfr  U&erfoaen&df.  1 

XVI. 

Saepius  infantes  vomim excruciat ,&  fi  hie  per 

f 'ZSZ-  ivi  /»*  _ 

efien- 

• i»  . 


Digitized  py  Google 


i. 


Tk  lnfdnt.  Morhor.  Curati  §3$' 

cffentiam  affligat,  non  fiftendus  antequam  vi- 
tiofus  mucus  per  fe  evacuatus  fuer ityLatienti- 
bus  enim  admodum  convenit  ut (tngulis  otio  veli  4. , 
diebus  femelr  ejiciant  lac fuperfluemgeflum  acefcens, 
hoc  enim  a Colica  ac  epilepfiis  praefer  vantur. 

Externe  tamen  non  inconfultum  erit  exter- 
na confortantia  adhibere,  quale  v.  g.  eft  oleum 
abfynth.fhll.  maris  Jit  11.  vel  Empl.exthertaca  pul- 
ver c nucis  mofchata  & cinamomi  confperfum,  fi 
vero  vomitus  non  ccflet ,/ola  melifla  manibus 
trita  & naribus  admotaeundem  fiftit.  Vel//- 
quor.  C.  C.  fuccinatus , Ttncl.  anodyna , Tinti.  Ia- 
pi  d.  h amat.  Elixir propriet  at.  alcalifat.  EJJent.fuc - 
rini,Jyr.cinamomi&&m\Xi2iOVC\ncFci  tandem  pa- 
ginam abfolvent. 

Et  fi  diarrhoa  infeftet,  c C.C.  parata  medi- 
camina in  ufum  veniant,  non  enimejl  fecurius , 
facilius  & magis  ttoXv^^-ov  pro  pueris  quam  C.C. 
ujlum  & radices pceonia. 

XVII. 

Situffismoleflet,  ac  is  ex  ftomacho,  tum  vo«: 
s mitusprofensIevamenafFert, 

Si  vero  a materia  acida, pituitoln,  nimis  vi- 
fcida, difficulter  mobili,  ftertorem  anhelando 
procreante, ubi  pronis  non  raro  ipla  pituita  ef- 
fluir,tuffis  oriatur, tum  vomitorio  promittatur 
fyr.  deeryfimo  cum  aqua  hy(]opi  vel  mentha,  vel  li- 
quor e raphano  in  taleolos  fcijjb  (jr  faccharo  candt 
largiter  afjperfo  defluens. 

Ggg  z Si 


Digitized  by  Google 


Df  lrtfant . MorboY.  Curati 

Si  vero  in  pedore  potius  & larynge  acris 
lympha  ti^Tim  excitet  nodu  excruciantem, 
jfperma  ceti  in  jufculo  calido  propinatum  convenit, 
vel  item JJ>ir. falis  armon . am fatus , liquor.  C.C. 
fuccinatusa  Cl.  Ett muliera  adeo  decantatu  s &c. 

Externe  optimo  cum  fucceflu  fcunguentum 
tx  capitibus  allii  cum  axungia  fuilla  in  mortario  la- 
pideo contufis  y in  forma  Emplaftri  pedibus  ap- 
plicandum per  nodes  repetitas. 

Adultioribus  praeter  pcdiluvia  ex  alliis , 
malva,  lixivio fada caput humedetur,  cum 
JEjfntia fuccini. 

Pedus  vero  inungatur  cum  unguenta  Peffo- 
waliyac  ita  ferina  etiam  tuflis  cedere  cogitur- 

XVIII. 

Oritur  fiepiffimer  cordis  coarttatio  aut pr&tlu- 
1 yfo  a materia  vifeida  pulmoni- 

bus infarda,vel  ibi  genita,  vel  a capite  ut  alii 
dicuntjam  transmilfa : in  hoccafuciBosdc- 
glutire  absque  difficultate  quidem  poliunt* 
led  non  femper  bibere, tunc  quando  refpirant* 
pedus  &coftas  ita  coardantur  & .contrahun- 
iur*ut  fajpius  frangi  velle  videantur. 

In  hoc  affedu  faccharata  & dulcia  omnia 
vitentur*  ac  praeter  balfamica  interna  fepius 
propinetur  hic  pulvis  expertus,  quantum  cu- 
(pis  cultelli  capit : v.  g. 

fc.  radie,  ire  os  flor.  g.  ij. 
jacchar.cand , £.  ty. 

coraltor. 


w 


> . • 

' - 1'  **  - 


VA4J,;.  ' 


1 jjWti.il  .u 


• / 


lnfant.  Merior . Curat.  857 

Cora/ior.prap. 
fem.  vi. lar.  mart. 

acjuileg.  ana.  £.  /. 
baccar,  hedera  arbor,  2. 1?. 
jol.  aurt  num.j, 

fiat  Pulvis  fubtiliflimus  cum  fyr.  violar,  exhi- 
bendus. 

Externe  $l.  Cepam Jub  cineribus  ajfatamy  ex - 
]>rime  /uccum  & ei  commi fce  axungiam  caponis  in 
formam  linimenti , ac  hoc  diligenter  inunge 
fortiterque  praecordia  & hypochondria. 

Oritur  plerumque  hoc  malum  ex  (anguine 
impuro  acido,qui  ex  arteria  venofa  illuc  able- 
gatur ineptus  ad  generationem  (anguinis  ar- 
teriofi , hic  vero  modus  quo  (corbutici fiunt 
phthifici  & he&ici  non  eft  infolens. 

| . XiX. 

Datur  porro  alia  infantium  aegritudo, ubi 
praeter  appetitum  proftratum  multum  bi- 
bunt, praeprimis  no&u,  contabefieunt,  praeter 
ventrem  qui  intumclcit  ac  indurefeit,  funtin- 
\ quieti,  pallefcunt,  aliqui  nares  fcabiolas  ha- 
bent, &aliqui  tuflificcavexantur. 

Caufa  utplurimum  eft  ab  hepatis  vel  lienis 
(cirrho,&  quandoque  fimul  vermes  adelfe  ap- 
paret. 

In  hoc  cafu  ctfi  purgantia  malum  haud 
tollant,  quandoque  tamen  neceflaria  funt. 

, Ex  omnibus  Balncacftc&\im  praeftant  opta- 

Ggg  | tum 


' 


Digitized  by  Google 


JD*  Infante  Morbor.  Caraf.. 
tum  exherba  cruciatu  confe&a  & lapitis  ad  hi- 
bita.  • 

In  ordinario  poru  cis  detur Jfir.  pilis  atavi* 
trio/i  volatilis , imprimis  fi  no£tu  multu  bibanr. 
His  vero  nil  efficientibus  fudarifera  volati- 

* « »'  s‘ 

liafxpius  laudatarem  expedient. 

XX,  v *..v 


Si  poft  cafttm  vel  lapfum  tubercula  exoriantur , 
cultro  vel  alio  inftrumento  ferreo  fortiter 
comprimenda  fxpius,quodfihaud  fit,in  gan- 
^ gliarion  raro  degenerant.  Si  vero  tuberculum 
diutius  maneat, mungztnz  oleo petrai»  quo  eam* 
phorajoluta.  ^ 

Si  narium  h&morrhagia  vexat  ^ ufnea  cranii  hu- 
mani manibus  contineatur  donecincalefcat,&fi 
continuo  hac  vexantur , ufneam  collo  apperi- 
fam  habeant. 

Verruca , clavi > calli,gatoglia  &c.  oleo  petra  cum 
camphora  obediunt , hoc  enim  omnes  membro- 
. rum,  tendinum  , & ligamentorum  durities 
abfumir. 

Oleum  Mercurii  nigrum  etiam  unica  undtio- 
ne  verrucas  tollit.  "M* 

XXI. 

Si  urinx  ardor  infantes  excruciat,  tum  uri- 
nam reddere  metuunt  , & quando  eam  red- 
dunt ejulant,&  prius  non,  fecus  quam  fi  calcu- 
lo laborant  ubi  dolor  eft  continuus. 


In  tali  urinae  ardore  prxfentiflimum  reme- 
•••  * , dium 


afli..  i iiwiiWiitjg-.--' 


%>t  Infant.  MofboY.KJurat.  fyfp 

‘diurn  e fulvis  carbonum  thilta  vel fulicis  a 9.  & 
adj.fi.iepiusdatus:  non  habetur  facilius,  fe’- 
curius>&:  efficacius  medicamen , quo  anicula 
quaedam  alieno  nomine  coniilium  apud  Me- 
dicum qusritans , intra  femihorule  fpariuni 
magnificum  illum  pudefecit  Dottorem  cum 
diuturnis  fuis&operofis  medicationibus. 

Infantes  quando  nodtu  urinam  non  reti- 
nent , nil  melius  eftquam  noctu  eos  exfufcita- 
rc,&ad  urinam  reddendam  inftigare,  fed  fuc-* 
celfive  tardius  hoc  fiat  v-.g.  fi  per  quatuor  fepti- 
manas  hora  tertia  matutina  fuerint  excitati 
5c  inftigati,  tum  poftea tardius  fcil.  horaquar- 
ta  id  fiat, & ita  fucceflivc  donec  afTuefcant  uri- 
namcontinereper  no&ern,  & maneeam red- 
dere. Hoc  remedii  genus  in  fioc  cafii  certius 
cft  quam  omnia  alia  medicamina.  Potus  ta-r 
men  nimius  eis  haud  concedatur,  Sc  faepius  ad 
fudores  compellantur /quo  fic  natura  per  po- 
ros  ferum  evacuare  diicat,  nec  omne  per  uri- 
nam ducat : absque  fudore  enim  raro  horno  fanm 
degit , quippe  qtufamtatts  regulam par adifo pro - 
muigebatisr , fcil.  tn  fudore  vultus  tui  comedes  pa- 
nem tuum ; plena  fane  talis  qua  nil  homini  ad  f a» 
nitatem  confervandam  datum  cjl  medus  ; etenim 
quod  Deus  ordinat  ^femper  bonum. 

XXII. 

Morbus  etiam  non  raro  totisfiamihis  here- 
ditarius infantes  affligere  folec,  Gibbus  fcil.  qui 

Ggg  4 qui- 


- 1«  • 


84°  Infant . M orbor.  Curat. 

quibusdam  cx  peculiari  aft rorum  influxu  or- 
tum ducere  creditur. 

fu  vero  vertebrarum  dor  fi,  offittm  item  & 

ligamentorum  pecoris  mollitie  > velfucco  fu  per- 
fluo affluente  & in  excrefccntias  cartilagineas 
tandem  indurefeente. 

Curatur  utplurimuminun&ionibus&  bal- 
neis,(ed  qu*eftio  an  re&e  ? & quseritur,cur  ma- 
gnatum nepe  infantes  delicate  educati  his  af- 
ficiantur, raro  rufticorum?  exemplum  trans- 
feratur ad  ufum,  mollities  namque  plus  obeft  - 
quamprodeft. 

Sic  arbores  juniores  baculis  alligati  nun- 
quam ita  crefeunt  & craflefcunt,  quam  qua:  li- 
beriori acris  motui  relinquuntur. 

Sed  vide  quid  Mercurius  coagulatus  externe 
applicatus  & fortiter  alligatus,  ut  & petroleum 
cumcamphora  diligenter  illitum  proflet. 

Atque  ha:c  funt  B.  L.  quibus  hunc  meum 
Medicum  exornare  hac  vice  volui , fed  cum 
multa  reflent,  hinc  Pra&ic. experientes  ulte- 
riorem & diligentiorem  admoveant  manum» ' 
quocandem  unilona  medendi  efficax  me- 
thodus , ac  optatus  femper 
emergat. 

» ‘ * * 

INDEX 


Digitized  by  Google 


('o  ) ?>CK 


INDEX  GENERALIA 

l N D l G ITANS. 

A Cetum  quomodo  dcftillandum  114. 

cxlignis.ex meile  114.  Zif 

Adivarum  particularum  effedus  «. 

Alexipharmaca  vide  49  7.  & feqq. 

Aloes  extradum  veljrefiaofum  cft,vcl  falinum„.  2 57 

Aluminis  anatome  '289 

Anodynaf.  mitigativa:  jlj 

Anticolica  6;<S 

Antimoniianalyfis,  <&■'■  391 

Aqua,  cx  quibus  particulis,  20.  eftprincipium  rerum  materiale 

Z9-  3° 


paflivum., 
plantorum  quomodo  deftillanda 
Yeronicae  eflentificata 


>79 

180 


typhorum.  C.C. 

11 V 

Augenti,  anacome 

4** 

vivi 

Mf 

Atfenici 

33J 

Arthritica 

691 

Auri  analyfis 

44> 

Azott  Heslingii 

3S7 

T)  Alneum  maris.vaporis 

4* 

A >B*J, ‘amatio.  corporum  quomodo,  inftituta  apudAtgypcios. 

Sc  cur 

nr 

quid  balfamationispiincipalerequifieum  iiybalfamatiome- 

diantefuccino  Kerckringii 

»5 

Balfamus  albus. 

j4o, 

vitae  Heslingii 

s** 

Bilis  effentia  iuquibus  c4n  filiae 

6zi 

^'Alxviva 

ji*: 

V_>Camphora 

239.  240, 

Caro  ex  quibus  particulis. 

xxo, 

Cttiiii$ap«Um 

4+ 

Cephalica 

fll.&feqq. 

Cerre  analyfis 

>4» 

gratus  odor  unde- 

>4» 

dcalbaua. 

* * - •«. 

CitUife 

DiqitiZ' 


by  Google 


INDEX 


Oinnanomi  refolutio 
elixir.tj6.  oleum 
efficacia  a Sole 
fal  oleofum  volatile 
Cinnabaris  nativa 
Coagulatio  quid  & quotuplex 
Corallorum  hiftoiia 
Cotdialia 

DEftillatio  quid 
Digcftio  quid 
Digeftiva 
Diuretica 

Dulcia  vulgaria  acidum  oecultum  habent 


*J7 
160. 1 54 

161  1 
384 
7* 
f°9 
575 

61 

6J 

454  . 
4*4 
133 


Vera  funt  fubtiliiSmz  paruculzlpiritutfx  cx  acido  ex- 


tf.*' 


altatz 
Dyfenterica 

EFfervefcentiaquid 
Elixirpropr.  Schonii 
balfamicum  P.  B. 

JEmplaftrummagnccicum  CnSfcln 
Eryrifipelas  puerile 

FiEculac  quomodo  fiant 
Febrilia 
Febiismaligna 

Fermentatio  acidum  & alcali  pro  fundamento  habet6o.dt.de 
ftillationi  ancillatu^,  ejus  cffe&usin  corpore  humano  a* 


*J4 

62 

J1*- 

510 

JlO 

791 

716 

71* 


modum  confpicuus 
Ferri  enamen 

Florum  conftitutiva  quomodo  fyaranda 
Forma  rerum  quae/jualis 
Fuligo  unde,&  quomodo  refolv. 

Fumi  quid  36.  eorum  materia  deforma 
'Ummitumanalyfis 


<3 

193.  dcfeqq. 

} 

14} 

36.37. 

a 06 


H Epatica  traduntur  4*4 

Hydromel  >3* 

]r Alappx  tinftura 

lignis  origo  a Sole  jo.  quomodo  ad  fcpaiationes  corporum 
applicandus 

Infanulimnmoiboium obferyationes  fc curationes  ji.de  fcqq. 

Ea« 


) 


Digitized  by  Cooglc 


INDE  X. 

LAequid.unde  9$*  an  podagrx  conducat  57. 

tum  continet 
Lapidum  hiftoria 
Lapis  amianthus 
Lignorum  rcfalucio 
Liquefacio  quid 
Lues  Venerea  & ejus  fyraptom. 

Lutum  quouiplex 

MMatena  umverfalis  rerum  natura!. 

Mellis  anatome 
Menftruum  quid,quotuplex 
Mtrcuriusquotuplex 
Mineralium  origo  a fala 
Mumiaquid 

"X  T-flEvi  materni  infantum 
JiN  Nephritica 

Nitri  hiftoria  ' , 

Nux  mofchata 
/"~\Dontalgica 

Vm/  Olea  generantur  ex  Talibus  Sc  contra 
aromatica  in  Talia  volatilia  rediguntur 
Odorifera  ex  floribus 
ex  feminibus 

foetida  corriguntur  optime  per  Tpir.  via» 
acidum  occultum  continent 
Oleum  camphorse 

chamomilla:  coeruleum 
Opium  ex  quibus  particulis 
Ophthalmica  _ , ' > , 

Otica 

Ovorum  anatome 

PE  Coralia 

Pcrlarum  hiftoria 
Plumbi  examen 
Pleuritica 

Praecipitati*  chymica  quid 
Puigantia 

^^Adicumanalyfis  * 

* * . k A 


acidum*ccul* 

xoi-f 

316 

3J*- 

175 

65 

TjjH.  fic  Tcqq. 
4* 

6 
I U, 
54‘ff- 
af 
x+tf 
It® 

77® 

479 

»5« 

l6j 

S67 

7* 

16x 
ao® 
404 
207 
xo9 
> »4® 

»3* 

■ ‘ 53« 
360 
123 
59® 
H5 

, 4*4 

<oj 

<9 

4j7 

1 69 

i* 


I 


Digitized  by  Google 


1 


l N D E X. 

^Alquotnple* 

^ alcali  quomodo  fiat 

eft  corpus  vacuum 
quotuplcx 

Acidum, quid  quocuplex. 
compofitum  quid 
proprer  figuras  quale  cft 

Sal  fixum  herbarum 
cfientiale  plantarum 
volatile  er  feminibus, 
volatile  C.C., 

Sa)ia  voljtiliaanSc quomodointetfe  differant 

volatilia  humores  dulcificant  quia  fpiritus  rcftaurant; 
commune  refolvitut 

Sape 

Scabies  & ladtumina  infantum 

Scammonii  corre&iOi  .<  - 

Sanguinis  anatome,  71,.  faL  volatile».  73.  potus  an  epilepiiam 
curet-  . . ?l' 

Sol  eft  univerfalis  rerHm.naturaliura  motor  }i«.  ejus  particulas; 

55, 
<S+t 

4«. 

, 6it. 

jot. 

a»i 

*♦ 

v ’ no 

*»? 

49» 

J°4 


*r 

i*. 

* T 
19, 

io, 

ZE 

ti; 
iit 
188; 
X04. 
«9, 
8 a? 
11 9> 
»5*- 
H4 
810, 

Z3S 


funt  acidae  volatiles. 

Solutio  rerum  quid. 

SpUnetica 
Stanni  annalyfis, 

Stomachica 
Succini  hiftoria. 

Sudorifera 
$ulf  uris  anatome 
S.ulfureum  principium  quid 

TAleirefolutio 
Tartari  hiftoria 
Thcriaca  caclcftis 
fTinftura  Bczoacdica 

^ Jhfc  quae  3c  qualia requirantut  ad  operat,  chymias,  40.41 

797 
zot 
170 
475 
J» 
7|l 


V Variol* 
Vini anatome 
Vittioli  hiftoria 
Vomitoria 
Vltramarinum, 
Vterina» 


I i H I S* 


■fligitized  by  Google 


Digitized  by  Google 


Digitized  by  Google 


Digitized  by  Google 


Digitized  by  Google